മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.83.1
ततः प्रायाद्विदुरोऽश्वैरुदारै-
र्महाजवैर्बलिभिः साधु दान्तैः।
बलान्नियुक्तो धृतराष्ट्रेण राज्ञा ।
मनीषिणां पाण्डवानां सकाशे ॥ २.८३.१ ॥
അപ്പോൾ വിദുരൻ ഉത്തമരും അതിവേഗരും ബലവാന്മാരും നന്നായി പരിശീലിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരുമായ കുതിരകളിൽ പുറപ്പെട്ടു. ധൃതരാഷ്ട്ര രാജാവിന്റെ നിർബന്ധത്താൽ അദ്ദേഹം ജ്ഞാനികളായ പാണ്ഡവരുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
2.83.2
सोऽभिपत्य तदध्वानमासाद्य नृपतेः पुरम् ।
प्रविवेश महाबुद्धिः पूज्यमानो द्विजातिभिः
ह्मणैः स्वस्ति वाच्याथ प्रययौ मन्दिराद्बहिः ॥ २.८३.२ ॥
ആ മഹാബുദ്ധിമാൻ ആ വഴി കടന്ന് രാജനഗരത്തിലെത്തി പ്രവേശിച്ചു. ബ്രാഹ്മണരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട്, അവർ സ്വസ്തിവാചനം ചൊല്ലിയ ശേഷം അദ്ദേഹം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോയി.
2.83.3
स राजगृहमासाद्य कुबेरभवनोपमम् ।
अभ्यागच्छत धर्मात्मा धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ २.८३.३ ॥
കുബേരഭവനത്തിന് തുല്യമായ രാജഗൃഹത്തിലെത്തി ആ ധർമ്മാത്മാവ് ധർമ്മപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
2.83.4
तं वै राजा सत्यधृतिर्महात्मा ।
अजातशत्रुर्विदुरं यथावत्।
पूजापूर्वं प्रतिगृह्याजमीढ-
स्ततोऽपृच्छद्धृतराष्ट्रं सपुत्रम् ॥ २.८३.४ ॥
സത്യത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവ്, അജാതശത്രു രാജാവ്, വിദുരനെ യഥാവിധി ആദരിച്ച് സ്വീകരിച്ചു; പിന്നെ അജമീഢ വംശജൻ പുത്രന്മാരോടൊപ്പമുള്ള ധൃതരാഷ്ട്രരെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.
2.83.5
विज्ञायते ते मनसोऽप्रहर्षः ।
कच्चित्क्षत्तः कुशलेनागतोऽसि।
कच्चित्पुत्राः स्थविरस्यानुलोमा ।
वशानुगाश्चापि विशोऽथ कच्चित् ॥ २.८३.५ ॥
നിന്റെ മനസ്സിൽ സന്തോഷമില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു. വിദുരാ, നീ ക്ഷേമമായാണോ വന്നത്? വൃദ്ധന്റെ പുത്രന്മാർ അനുകൂലരും വശവർത്തികളുമാണോ? പ്രജകളും വശത്തിലാണോ?
2.83.6
राजा महात्मा कुशली सपुत्र ।
आस्ते वृतो ज्ञातिभिरिन्द्रकल्पः।
प्रीतो राजन्पुत्रगुणैर्विनीतो ।
विशोक एवात्मरतिर्महात्मा ॥ २.८३.६ ॥
മഹാത്മാവായ രാജാവ് പുത്രന്മാരോടുകൂടി ക്ഷേമത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രതുല്യനായ അദ്ദേഹം ബന്ധുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രാജാവേ, പുത്രന്മാരുടെ ഗുണങ്ങളാൽ സന്തുഷ്ടനും വിനീതനുമാണ്; ദുഃഖരഹിതനായി ആത്മാവിൽ രമിക്കുന്ന മഹാത്മാവ്.
2.83.7
इदं तु त्वां कुरुराजोऽभ्युवाच ।
पूर्वं पृष्ट्वा कुशलं चाव्ययं च।
इयं सभा त्वत्सभातुल्यरूपा ।
भ्रातॄणां ते दृस्यतामेत्य पुत्र ॥ २.८३.७ ॥
കുരുരാജാവ് നിന്നോട് ഇതും പറഞ്ഞു: ആദ്യം ക്ഷേമവും അക്ഷയമായ ശുഭവും അന്വേഷിച്ച ശേഷം — ഈ സഭ നിന്റെ സഭയ്ക്ക് തുല്യരൂപമുള്ളതാണ്. പുത്രാ, വന്ന് നിന്റെ സഹോദരന്മാരുടെ ഈ സഭ കാണുക.
2.83.8
समागम्य भ्रातृभिः पार्थ तस्यां ।
सुहृद्द्यूतं क्रियतां रम्यतां च।
प्रीयामहे भवतां सङ्गमेन ।
समागताः कुरवश्चापि सर्वे ॥ २.८३.८ ॥
പാർത്ഥാ, നിന്റെ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ഒന്നുചേർന്ന് അവിടെ സൗഹൃദ ചൂതാട്ടം നടക്കട്ടെ; ആനന്ദവും അനുഭവിക്കട്ടെ. നിങ്ങളുടെ സംഗമത്താൽ ഞങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരാകും; കൗരവരെല്ലാം ഇവിടെ ഒത്തുകൂടിയിരിക്കുന്നു.
2.83.9
दुरोदरा विहिता ये तु तत्र ।
महात्मना धृतराष्ट्रेण राज्ञा।
तान्द्रक्ष्यसे कितवान्सन्निविष्टा-
नित्यागतोऽहं नृपते तज्जुषस्व ॥ २.८३.९ ॥
അവിടെ മഹാത്മാവായ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ നിയമിച്ച ചൂതുകളിക്കാർ ഉണ്ടാകും; ഇരിക്കുന്ന ആ ചൂതാട്ടക്കാരെ നീ കാണും. അതിനായാണ് ഞാൻ വന്നത്; നൃപതേ, അത് സ്വീകരിക്കുക.
2.83.10
द्यूते क्षत्तः कलहो विद्यते नः ।
को वै रोचतने बुध्यमानः।
किं वा भवान्मन्यते युक्तरूपं ।
भवद्वाक्ये सर्व एव स्थिताः स्मः ॥ २.८३.१० ॥
ക്ഷത്താവേ, ചൂതാട്ടത്തിൽ ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ കലഹമുണ്ട്; ബുദ്ധിമാനായ ആരാണ് അത് ഇഷ്ടപ്പെടുക? അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ അത് യോഗ്യമായ രൂപമാണെന്ന് കരുതുന്നുണ്ടോ? നിന്റെ വാക്കിൽ ഞങ്ങളെല്ലാവരും നിൽക്കുന്നു.
2.83.11
जानाम्यहं द्यूतमनर्थमूलं ।
कृतश्च यत्नोऽस्य मया निवारणे।
राजा च मां प्राहिमोत्त्वत्सकाशं ।
श्रुत्वा विद्वञ्श्रेय इहाचरस्व ॥ २.८३.११ ॥
ചൂതാട്ടം അനർത്ഥത്തിന്റെ മൂലമാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. അത് തടയാൻ ഞാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. രാജാവ് എന്നെ നിന്റെ അടുത്തേക്ക് അയച്ചു. വിദ്വാനേ, കേട്ട് ഇവിടെ ശ്രേയസ്സായതിനെ ആചരിക്കുക.
2.83.12
के तत्रान्ये कितवा दीव्यमाना ।
विना राज्ञो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः।
पृच्छामि त्वां विदुर ब्रूहि नस्तान् ।
यैर्दीव्यामः शतशः सन्निपत्य ॥ २.८३.१२ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരല്ലാതെ അവിടെ ഇനി ആരാണ് ചൂതാടുന്നത്? വിദുരാ, ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു, അവർ ആരെന്ന് ഞങ്ങളോട് പറയൂ, അവരുമായി ഞങ്ങൾ നൂറുകണക്കിന് തവണ ഒത്തുകൂടി കളിക്കും.
2.83.13
गन्धारराजः शकुनिर्विशाम्पते ।
राजाऽतिदेवी कृतहस्तो मताक्षः।
विनिंशतिश्चित्रसेनश्च राजा ।
सत्यव्रतः पुरुमित्रो जयश्च ॥ २.८३.१३ ॥
ഹേ ജനാധിപാ, ഗാന്ധാരരാജാവായ ശകുനി, പകടയിൽ അതിവിദഗ്ധനും കൈവൈദഗ്ധ്യമുള്ളവനും; രാജാവ് വിംശതി, ചിത്രസേനൻ, സത്യവ്രതൻ, പുരുമിത്രൻ, ജയൻ എന്നിവരും.
2.83.14
महाभयाः कितवाः सन्निविष्टा ।
मायोपधा देवितारोऽत्र सन्ति।
धात्रा तु दिष्टस्य वशे किलेदं ।
सर्वं जगत्तिष्ठति न स्वतन्त्रम् ॥ २.८३.१४ ॥
ഇവിടെ അതിഭയങ്കരരും മായോപായങ്ങളിൽ വിദഗ്ധരുമായ ചൂതാട്ടക്കാർ ഒത്തുകൂടിയിരിക്കുന്നു. സത്യത്തിൽ ഈ ലോകമത്രയും വിധിയുടെ വശത്താണ്; അത് സ്വതന്ത്രമല്ല.
2.83.15
नाहं राज्ञो धृतराष्ट्रस्य शासना-
न्न गन्तुमिच्छामि कवे दुरोदरम्।
इष्टो हि पुत्रस्य पिता सदैव ।
तदस्मि कर्ता विदुरात्थ मां यथा ॥ २.८३.१५ ॥
ഓ ജ്ഞാനിയേ, രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ കല്പന കൂടാതെ ഞാൻ ചൂതുകളിക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. പിതാവ് എപ്പോഴും പുത്രന് പ്രിയനാണ്; അതിനാൽ വിദുരൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ ചെയ്യും.
2.83.16
न चाकामः शकुनिना देविताहं ।
न चेन्मां जिष्णुराह्वयिता सभायाम्।
आहूतोऽहं न निवर्ते कदाचित् ।
तदाहितं शाश्वतं वै व्रतं मे ॥ २.८३.१६ ॥
ശകുനി എന്നെ ചൂതിന് വിളിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ഇഷ്ടമില്ലാത്തവനല്ല; വിജയി അർജുനൻ സഭയിൽ എന്നെ വിളിച്ചില്ലെങ്കിലും, വിളിക്കപ്പെട്ടാൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും പിന്മാറില്ല. അതാണ് എന്റെ ശാശ്വത വ്രതം.
2.83.17
एवमुक्त्वा विदुरं धर्मराजः ।
प्रायात्रिकं सर्वमाज्ञाप्य तूर्णम्।
प्रायाच्छ्वोभूते सगणः सानुयात्रः ।
सह स्त्रीभिर्दौपदामादि कृत्वा ॥ २.८३.१७ ॥
വിദുരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ധർമ്മരാജൻ യാത്രയ്ക്കുള്ള എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളും ഉടനെ കല്പിച്ചു. പിറ്റേന്ന് പരിവാരങ്ങളോടും അനുചരന്മാരോടും സ്ത്രീകളോടും ഒപ്പം, ദ്രൗപദിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടു.
2.83.18
दैवं हि प्रज्ञां मुष्णाति चक्षुस्तेज इवापतत् ।
धातुश्च वशमन्वेति पाशैरिव नरः सितः ॥ २.८३.१८ ॥
ദൈവം തീർച്ചയായും ബുദ്ധിയെ അപഹരിക്കുന്നു, വീഴുന്ന തേജസ്സ് കണ്ണിന്റെ പ്രകാശത്തെ അപഹരിക്കുന്നതുപോലെ. കുരുക്കുകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യനെപ്പോലെ മനുഷ്യൻ സ്രഷ്ടാവിന്റെ വശത്തിൽ നടക്കുന്നു.
2.83.19
इत्युक्त्वा प्रययौ राजा सह क्षत्र्रा युधिष्ठिरः ।
अमृष्यमाणस्तस्याथ समाह्वानमरिन्दमः ॥ २.८३.१९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ക്ഷത്താവ് (വിദുരൻ) യോടൊപ്പം പോയി. അപ്പോൾ ശത്രുദമനൻ, ആ ആഹ്വാനം സഹിക്കാനാവാതെ…
2.83.20
बाह्लिकेन रथं यत्तमास्थाय परवीरहा ।
परिच्छन्नो ययौ पार्थो भ्रातृभिः सह पाण्डवः।
राजश्रिया दीप्यमानो ययौ ब्रह्मपुरः सरः ॥ २.८३.२० ॥
ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്ന പാർത്ഥനായ പാണ്ഡവൻ ബാഹ്ലികൻ ഒരുക്കിയ രഥത്തിൽ കയറി, സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് യാത്രയായി. രാജശ്രീയാൽ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ ബ്രഹ്മപുരത്തിലെ തടാകത്തിലേക്ക് പോയി.
2.83.21
सन्दिदेश ततः प्रेष्यानागतान्नगरं प्रति ।
ततस्ते नृपशार्दूल चक्रुर्वै नृपशासनम् ॥ २.८३.२१ ॥
അപ്പോൾ അവൻ നഗരത്തിലേക്ക് വന്നിരുന്ന ഭൃത്യന്മാർക്ക് കല്പന നൽകി. ഹേ നൃപശാർദൂലാ, അവർ രാജശാസനം അനുസരിച്ചു.
2.83.22
ततो राजा महातेजाः संयम्य सपरिच्छदम्। ॥ २.८३.२२ ॥
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയായ രാജാവ് തന്റെ പരിവാരത്തോടൊപ്പം സ്വയം നിയന്ത്രിച്ചു.
2.83.23
ब्राह्मणेभ्यो धनं दत्त्वा गत्यर्थं स यथाविधि ।
अन्येभ्यः स तु दत्त्वा च गन्तुमेवोपचक्रमे ॥ २.८३.२३ ॥
ചട്ടപ്രകാരം ബ്രാഹ്മണർക്ക് ധനം നൽകി, യാത്രയ്ക്കായി അവൻ തയ്യാറായി. മറ്റുള്ളവർക്കും ദാനം നൽകി അവൻ തീർച്ചയായും പുറപ്പെടാൻ ആരംഭിച്ചു.
2.83.24
सर्वलक्षणसम्पन्नं राजहंसपरिच्छदम् ।
तमारुह्य महाराजो गजेन्द्रं षष्टिहायनम् ॥ २.८३.२४ ॥
എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള, രാജഹംസത്തെപ്പോലെ അലങ്കരിച്ച, അറുപതു വയസ്സുള്ള ആ ഗജേന്ദ്രത്തിൽ മഹാരാജാവ് കയറി.
2.83.25
हारी किरीटी हेमाभः सर्वाभरणभूषितः ।
रराज राजन्पार्थो वै परया नृपशोभया ॥ २.८३.२५ ॥
ഹാരവും കിരീടവും ധരിച്ച്, സ്വർണ്ണപ്രഭയോടെ, സർവ്വാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പാർത്ഥൻ, ഹേ രാജാവേ, പരമമായ രാജശോഭയാൽ പ്രകാശിച്ചു.
2.83.26
रुक्मवेदिगतः प्राज्यो ज्वलन्निव हुताशनः ।
ततो जगाम राजा स प्रहृष्टनरवाहनः ॥ २.८३.२६ ॥
സ്വർണ്ണവേദിയിൽ ഇരിക്കുന്നവനും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനുമായ ആ രാജാവ്, സന്തുഷ്ടരായ മനുഷ്യർ വഹിക്കുന്ന വാഹനത്തിൽ യാത്രയായി.
2.83.27
रथघोषेण महता पूरयन्वै नभः स्थलम् ।
संस्तूयमानः स्तुतिभिः सूतमागधबन्दिभिः ॥ २.८३.२७ ॥
രഥങ്ങളുടെ മഹാഘോഷംകൊണ്ട് ആകാശത്തെ നിറച്ചും, സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും ബന്ദികളും സ്തുതിച്ചും (ആ രാജാവ് യാത്രചെയ്തു).
2.83.28
महासैन्येन सहितो यथादित्यः स्वरश्मिभिः ।
ण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ॥ २.८३.२८ ॥
മഹാസൈന്യത്തോടൊപ്പം, സ്വന്തം കിരണങ്ങളോടുകൂടിയ സൂര്യനെപ്പോലെ, തലയ്ക്കുമീതെ പിടിച്ച വെൺകുടയോടെ (ആ രാജാവ് ശോഭിച്ചു).
2.83.29
बभौ युधिष्ठिरो राजा पौर्णमास्यामिवोडुराट् ।
चामरैर्हेमदण्डैश्च धूयमानः समन्ततः ॥ २.८३.२९ ॥
രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ പൗർണമി രാത്രിയിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശോഭിച്ചു; ചുറ്റും സ്വർണ്ണപ്പിടിയുള്ള ചാമരങ്ങൾ വീശപ്പെട്ടു.
2.83.30
याशिषः प्रहृष्टानां नराणां पथि पाण्डवः ।
प्रत्यगृह्णाद्यथान्यायं यथआवद्भरतर्षभः ॥ २.८३.३० ॥
വഴിയിൽ സന്തുഷ്ടരായ മനുഷ്യരുടെ ആശംസകൾ പാണ്ഡവൻ ന്യായപ്രകാരം യഥാവിധി സ്വീകരിച്ചു; ഭരതശ്രേഷ്ഠൻ.
2.83.31
तथैव सैनिका राजन्राजानमनुयान्ति ये ।
तेषां हलहलाशब्दो दिवं स्तब्धः प्रतिष्ठितः ॥ २.८३.३१ ॥
രാജാവേ, അതുപോലെ രാജാവിനെ പിന്തുടർന്ന സൈനികരുടെ ഹലഹല ശബ്ദം ആകാശത്ത് നിശ്ചലമായി നിലകൊണ്ടു.
2.83.32
नृपस्याग्ने ययौ राजन्भीमसेनो रथी बली ।
उभौ पार्श्वगतौ राज्ञः सतल्पौ वै सुकल्पितौ ॥ २.८३.३२ ॥
ഹേ രാജാവേ, രഥികനും ബലവാനുമായ ഭീമസേനൻ രാജാവിന് മുന്നിലായി നടന്നു. രാജാവിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി നന്നായി ഒരുക്കിയ ശയ്യകളോടെ ഇരുവരും നടന്നു.
2.83.33
अधिरूढौ यमौ चापि जग्मतुर्भरतर्षभ ।
शोभयन्तौ महासैन्यं तावुभौ रूपशालिनौ ॥ २.८३.३३ ॥
ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, രഥാരൂഢരായ ഇരട്ടസഹോദരന്മാരും പോയി. സുന്ദരരൂപികളായ ആ ഇരുവരും മഹാസേനയെ അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട് നടന്നു.
2.83.34
पृष्ठतोऽनुययौ जिष्णुर्वीरः शस्त्रभृतां वरः ।
श्वेताश्वो गाण्डिवं गृह्य अग्निदत्तं रथं गतः ॥ २.८३.३४ ॥
ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വീരൻ ജിഷ്ണു (അർജുനൻ) പിന്നിൽ അനുഗമിച്ചു. വെള്ളക്കുതിരകളുള്ള അവൻ അഗ്നി നൽകിയ രഥത്തിൽ കയറി ഗാണ്ഡീവം പിടിച്ചുകൊണ്ട് പോയി.
2.83.35
सैन्यमध्ये ययौ राजन्कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
द्रौपदीप्रमुखा नार्यः सानुगाः सपरिच्छदाः ॥ २.८३.३५ ॥
ഹേ രാജാവേ, കുരുരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ സൈന്യമധ്യത്തിൽ നടന്നു. ദ്രൗപദി പ്രമുഖരായ സ്ത്രീകൾ പരിചാരകരും സാമഗ്രികളുമായി പോയി.
2.83.36
आरुह्य ता विचित्राङ्ग्यो यानानि विविधानि च ।
महत्या सेनया राजन्नग्रे यानानि विविधानि च। ॥ २.८३.३६ ॥
ഹേ രാജാവേ, സുന്ദരാംഗികളായ ആ സ്ത്രീകൾ വിവിധ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി, മഹാസേനയോടൊപ്പം, മുന്നിൽ പലവിധ വാഹനങ്ങളുമായി നീങ്ങി.
2.83.37
समृद्धनरनागाश्वं सपताकरथध्वजम् ।
संनद्धवरनिस्त्रिंशं पथि निर्घोषनिः स्वनम् ॥ २.८३.३७ ॥
സമൃദ്ധരായ മനുഷ്യരും ആനകളും കുതിരകളുമുള്ള, പതാകകളും രഥധ്വജങ്ങളുമുള്ള, കവചം ധരിച്ച ശ്രേഷ്ഠ വാളുകളുള്ള സൈന്യം വഴിയിൽ ഗർജ്ജനശബ്ദത്താൽ നിറഞ്ഞു.
2.83.38
शङ्खदुन्दुभितालानां वेणुवीणानुवनादितम् ।
शुशुभे पाण्डवं सैन्यं प्रयास्यत्तत्तदा नृप ॥ २.८३.३८ ॥
ഹേ രാജാവേ, ശംഖ ദുന്ദുഭി താളങ്ങളുടെയും വേണു വീണകളുടെയും നാദത്താൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട് പാണ്ഡവ സൈന്യം അപ്പോൾ പുറപ്പെടുമ്പോൾ ശോഭിച്ചു.
2.83.39
यथा कुबेरो लङ्कायां पुरा चात्यन्तशोभया ।
महत्या सेनया सार्धं गुरुमिन्द्रं स गच्छति ॥ २.८३.३९ ॥
പണ്ട് കുബേരൻ ലങ്കയിൽ അത്യന്ത ശോഭയോടെ മഹാസേനയോടൊപ്പം ഇന്ദ്രന്റെ അടുത്തേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ.
2.83.40
तथा ययौ स पार्थोऽपि असङ्ख्येयविभूतिना ।
सुसमृद्धेन सैन्येन यथा वैश्रवणस्तथा ॥ २.८३.४० ॥
അതുപോലെ ആ പാർത്ഥനും അസംഖ്യമായ വൈഭവത്തോടെ, അത്യന്തം സമൃദ്ധമായ സേനയോടൊപ്പം കുബേരനെപ്പോലെ പോയി.
2.83.41
स सरांसि नदीश्चैव वनान्युपवनानि च ।
अत्यक्रामन्महाराज पुरीं चाभ्यवपद्यत ॥ २.८३.४१ ॥
മഹാരാജാവേ, അദ്ദേഹം തടാകങ്ങളും നദികളും വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും കടന്ന് നഗരത്തിലെത്തി.
2.83.42
स हास्तिनसमीपे तु कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
चक्रे निवेशनं तत्र ततः स सहसैनिकाः ॥ २.८३.४२ ॥
കുരുരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഹസ്തിനാപുരത്തിനടുത്ത് അവിടെ സൈനികരോടൊപ്പം പാളയം അടിച്ചു.
2.83.43
शिवे देशे समे चैव न्यवसत्पाण्डवस्तदा ।
ततोराजन्समाहूय शोकविह्वलया गिरा ॥ २.८३.४३ ॥
പാണ്ഡവർ അപ്പോൾ ശുഭമായ, സമതലമായ സ്ഥലത്ത് താമസിച്ചു. പിന്നെ, ഹേ രാജാവേ, ദുഃഖത്താൽ വിറച്ച സ്വരത്തിൽ വിളിച്ചു.
2.83.44
तद्वाक्यं च सर्वस्वं धृतराष्ट्रचिकीर्षितम् ।
आचचक्षे यथावृत्तं विदुरोऽथ नृपस्य ह ॥ २.८३.४४ ॥
വിദുരൻ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പൂർണ്ണമായ ഉദ്ദേശ്യവും നടന്നതെല്ലാം യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു.
2.83.45
तच्छ्रुत्वा भाषितं तेन धर्मराजोऽब्रवीदिदम् ।
न मर्षयाम्यहं क्षत्तः समाह्वानं व्रतं हि मे।
स्वस्त्यस्तु लोके विप्राणां प्रजानां चैव सर्वदा ॥ २.८३.४५ ॥
അത് കേട്ട ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു: "വിദുരാ, ഈ ക്ഷണം ഞാൻ സഹിക്കില്ല; അത് എന്റെ വ്രതമാണ്. ലോകത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർക്കും പ്രജകൾക്കും എപ്പോഴും ക്ഷേമമുണ്ടാകട്ടെ."
2.83.46
प्रविवेश ततो राजा नगरं नागसाह्वयम् ।
धृतराष्ट्रेण चाहूतः कालस्य समयेन च ॥ २.८३.४६ ॥
അപ്പോൾ രാജാവ് നാഗസാഹ്വയം എന്ന നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഉചിത സമയത്ത് അവനെ ക്ഷണിച്ചിരുന്നു.
2.83.47
स हास्तिनपुरं गत्वा धृतराष्ट्रगृहं ययौ ।
समियाय च धर्मात्मा धृतराष्ट्रेण पाण्डवः ॥ २.८३.४७ ॥
ആ ധർമ്മാത്മാവായ പാണ്ഡവൻ ഹസ്തിനാപുരത്ത് പോയി ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ഭവനത്തിൽ ചെന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രനെ കണ്ടു.
2.83.48
तथा भीष्मेण द्रोणेन कर्णेन च कृपेण च ।
समियाय यथान्यायं द्रौणिना च विभुः सह ॥ २.८३.४८ ॥
അതുപോലെ, ക്രമപ്രകാരം, ആ ശക്തൻ ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ, കർണ്ണൻ, കൃപർ എന്നിവരെയും ദ്രോണപുത്രൻ അശ്വത്ഥാമാവിനെയും കണ്ടു.
2.83.49
समेत्य च महाबाहुः सोमदत्तेन चैव ह ।
दूर्योधनेन सभ्रात्रा सौबलेन च वीर्यवान् ॥ २.८३.४९ ॥
മഹാബാഹുവും വീര്യവാനുമായ അവൻ സോമദത്തനെയും, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പമുള്ള ദുര്യോധനനെയും, സൗബലനെയും (ശകുനിയെയും) കണ്ടു.
2.83.50
ये चान्ये तत्र राजानः पूर्वमेव समागताः ।
दुःशासनेन वीरेण सर्वैर्भ्रातृभिरेव च ॥ २.८३.५० ॥
അവിടെ നേരത്തെ എത്തിയിരുന്ന മറ്റു രാജാക്കന്മാരും, വീരനായ ദുഃശാസനനും എല്ലാ സഹോദരന്മാരും.
2.83.51
जयद्रथेन च तथा कुरुभिश्चापि सर्वशः ।
ततः सर्वैर्महाबाहुर्भ्रातृभिः पिरवारितः ॥ २.८३.५१ ॥
ജയദ്രഥനോടും എല്ലാ കുരുക്കളോടുമൊപ്പം; അപ്പോൾ മഹാബാഹു എല്ലാ സഹോദരന്മാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി (അവിടെ എത്തി).
2.83.52
प्रविवेश गृहं राज्ञो धृतराष्ट्रस्य धीमतः ।
ददर्श तत्र गान्धारीं देवीं पतिमनुव्रताम् ॥ २.८३.५२ ॥
ബുദ്ധിമാനായ ധൃതരാഷ്ട്രരാജാവിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ ഭർത്താവിനോട് അനുസരണയുള്ള ദേവി ഗാന്ധാരിയെ കണ്ടു.
2.83.53
स्नुषाभिः संवृतां शश्वत्ताराभिरिव रोहिणीम् ।
अभिवाद्य स गान्धारीं तया च प्रतिनन्दितः ॥ २.८३.५३ ॥
നക്ഷത്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രോഹിണിയെപ്പോലെ മരുമക്കളാൽ എപ്പോഴും ചുറ്റപ്പെട്ട ഗാന്ധാരിയെ അവൻ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു; അവളാലും അവൻ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടു.
2.83.54
ददर्श पितरं वृद्धं प्रज्ञाचक्षुषमीश्वरम् ॥ २.८३.५४ ॥
വൃദ്ധനായ പിതാവിനെ, ഉൾക്കാഴ്ചയുള്ള (അന്ധനായ) ഈശ്വരനെ അവൻ കണ്ടു.
2.83.55
राज्ञा मूर्धन्युपाघ्रातास्ते च कौरवनन्दनाः ।
चत्वारः पाण्डवा राजन्भीमसेनपुरोगमाः ॥ २.८३.५५ ॥
രാജാവ് തലയിൽ ചുംബിച്ച ആ കുരുനന്ദനന്മാർ — നാലു പാണ്ഡവർ, ഹേ രാജാവേ, ഭീമസേനൻ മുന്നിൽ നിൽക്കെ.
2.83.56
ततो हर्षः समभवत्कौरवाणां विशाम्पते ।
तान्दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रान्पाण्डवान्प्रियदर्शनान् ॥ २.८३.५६ ॥
ഹേ പ്രജാപതേ, അപ്പോൾ കൗരവരിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടായി; പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാരും കാണാൻ മനോഹരന്മാരുമായ പാണ്ഡവരെ കണ്ടിട്ട്.
2.83.57
विविशुस्तेऽभ्यनुज्ञाता रत्नवन्ति गृहाणि च ।
ददृशुश्चोपयातारो द्रोपदीप्रमुखाः स्त्रियः ॥ २.८३.५७ ॥
അനുമതി ലഭിച്ച് അവർ രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഗൃഹങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു; അടുത്തുവന്ന ദ്രൗപദിയെ മുൻനിർത്തിയ സ്ത്രീകളെയും അവർ കണ്ടു.
2.83.58
याज्ञसेन्याः परामृद्धिं दृष्ट्वा प्रज्वलितामिव ।
स्नुषास्ता धृतराष्ट्रस्य नातिप्रमनसोऽभवन् ॥ २.८३.५८ ॥
യാജ്ഞസേനിയുടെ (ദ്രൗപദിയുടെ) പരമമായ ഐശ്വര്യം ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ കണ്ട്, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മരുമക്കൾ അധികം സന്തോഷിച്ചില്ല.
2.83.59
ततस्ते पुरुषव्याघ्रा ग्तवा स्त्रीभिस्तु संविदम् ।
कृत्वा व्यायामपूर्वाणि कृत्यानि प्रतिकर्म च ॥ २.८३.५९ ॥
പിന്നെ ആ പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാർ സ്ത്രീകളുമായി ധാരണയിലെത്തി, വ്യായാമത്തോടെ തുടങ്ങി തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളും പരിഹാരക്രിയകളും നിർവഹിച്ചു.
2.83.60
ततः कृताह्निकाः सर्वे दिव्यचन्दनभूषिताः ।
कल्याणमनसश्चैव ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च ॥ २.८३.६० ॥
പിന്നെ എല്ലാവരും നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത്, ദിവ്യചന്ദനം അണിഞ്ഞ്, ശുഭമനസ്സോടെ ബ്രാഹ്മണർക്ക് സ്വസ്തിവാചനം ചൊല്ലി.
2.83.61
मनोज्ञमशनं भुक्त्वा विविशुः शरणान्यथ ।
उपगीयमाना नारीभिरस्वपन्कुरुपुङ्गवाः ॥ २.८३.६१ ॥
മനോഹരമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് അവർ വിശ്രമസ്ഥലങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു; സ്ത്രീകൾ പാടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ കുരുശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഉറങ്ങി.
2.83.62
जगाम तेषां सा रात्रिः पुण्या रतिविहारिणाम् ।
स्तूयमानाश्च विश्रान्ताः काले निद्रामथात्यजन् ॥ २.८३.६२ ॥
രതിവിഹാരത്തിൽ മുഴുകിയവർക്ക് ആ പുണ്യരാത്രി കഴിഞ്ഞുപോയി. സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവരും വിശ്രമിച്ചവരുമായ അവർ യഥാസമയം ഉറക്കം വിട്ടുണർന്നു.
2.83.63
मुखोषितास्ते रजनीं प्रातः सर्वे कृताह्निकाः ।
सभां रम्यां प्रविविशुः कितवैरभिनन्दिताः ॥ २.८३.६३ ॥
രാത്രി കഴിച്ച്, മുഖം കഴുകി, പ്രഭാതത്തിൽ എല്ലാവരും നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു. ചൂതുകളിക്കാരാൽ അഭിനന്ദിക്കപ്പെട്ട് അവർ മനോഹരമായ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.