マハーバーラタ · 章 3.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
एवं द्यूतजिताः पार्थाः कोपिताश्च दुरात्मभिः ।
धार्तराष्ट्रैः सहामात्यैर्निकृत्या द्विजसत्तम ॥ ३.१.१ ॥
ナーラーヤナ、人中の最勝ナラ、女神サラスヴァティー、ヴィヤーサに礼拝した後、ジャヤを唱えるべし。このように賭博に負けたパーンダヴァたちは、邪悪なダータラーシュトラの息子たちとその大臣たちに欺かれて怒った。バラモンの中の最上の者よ。
3.1.2
श्राविताः परुषा वाचः सृजन्तीर्वैरमुत्तमम् ।
किमकुर्वत कौरव्या मम पूर्वपितामहाः ॥ ३.१.२ ॥
荒々しい言葉が聞かされ、大きな敵意が生じたとき、我が先祖のクル族の人々は何をしたのか。
3.1.3
कथं चैश्वर्यभूयिष्ठाः सहसा दुःखमेयुषः ।
वने विजह्रिरे पार्थाः शक्रप्रतिमतेजसः ॥ ३.१.३ ॥
栄華に満ちていたパールタたちは、突然苦難に陥り、インドラに匹敵する輝きを持ちながら、どのように森で過ごしたのか。
3.1.4
के चैतानन्ववर्तन्त प्राप्तान्व्यसनमुत्तमम् ।
किमाचाराः किमाहाराः क्वच वासो महात्मनाम् ॥ ३.१.४ ॥
このような大いなる災厄に遭った人々に、誰が従ったのか。その高貴な人々の行いはどのようであり、食物は何で、住まいはどこであったのか。
3.1.5
कथं द्वादश वर्षाणि वने तेषां महात्मनाम् ।
व्यतीयुर्ब्राह्मणश्रेष्ठ शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ३.१.५ ॥
決して退かなかったその高貴な勇士たちは、森で十二年をどのように過ごしたのか。バラモンの中の最上の者よ。
3.1.6
कथं च राजपुत्री सा प्रवरा सर्वयोषिताम् ।
पतिव्रता महाभागा सततं प्रियवादिनी ॥ ३.१.६ ॥
あらゆる女性の中で最も優れ、夫に貞節で、大いなる福徳を持ち、常に優しく語るあの王女は、どうであったのか。
3.1.7
वनवासमदुःखार्हा दारुणं प्रत्यपद्यत ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं विस्तरेण तपोधन ॥ ३.१.७ ॥
苦しみに値しなかった彼女は、森での恐ろしい追放を経験した。苦行の宝よ、これらすべてを詳しく私に語ってください。
3.1.8
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं भूरिद्रविणतेजसाम् ।
कथ्यमानं त्वया विप्र परं कौतूहलं हि मे ॥ ३.१.८ ॥
莫大な富と威光を持つ彼らすべてについて、すべてを聞きたいと思います。バラモンよ、あなたが語るものを聞きたいという私の好奇心は本当に大きいのです。
3.1.9
एवं द्यूतजिताः पार्थाः कोयिताश्च दुरात्मभिः ।
धार्तराष्ट्रैः सहामात्यैर्निर्ययुर्गजसाह्वयात् ॥ ३.१.९ ॥
こうしてサイコロ賭博に負けたパーンドゥの息子たちは、邪悪な心のドリタラーシュトラの息子たちとその大臣たちに苦しめられ、象都から出て行った。
3.1.10
वर्धमानपुरद्वारादभिनिष्क्रम्य ते तदा ।
उदङ्मुखाः शस्त्रभृतः प्रययुः सह कृष्णया ॥ ३.१.१० ॥
ヴァルダマーナ城の門から出て、彼らはそのとき北を向き、武器を携え、クリシュナーとともに進んだ。
3.1.11
इन्द्रसेनादयश्चैतान्भृत्याः परिचतुर्दश ।
रथैरनुययुः शीघ्रैः स्त्रिय आदाय सर्वशः ॥ ३.१.११ ॥
インドラセーナをはじめ、計十四人の従者が速い戦車で彼らの後を追い、女性たちをみな連れて行った。
3.1.12
ततस्ते पुरुषव्याघ्रा रथानास्थाय भारत ।
ददृशुर्जाह्नवीतीरे प्रमाणाख्यं महावटम् ॥ ३.१.१२ ॥
そのとき人中の虎たちは戦車に乗り、バーラタよ、ガンジス河の岸でプラマーナという名の大きなバニヤンの木を見た。
3.1.13
व्रजतस्तान्विदित्वा तु पौराः शोकाभिपीडिताः ।
गर्हयन्तोऽसकृद्भीष्मविदुरद्रोणगौतमान्।
ऊचुर्वै समयं कृत्वा समागम्य परस्परम् ॥ ३.१.१३ ॥
彼らが去るのを見て、悲しみに苛まれた市民たちは、ビーシュマ、ヴィドゥラ、ドローナ、ガウタマを何度も非難し、互いに集まって合意してから言った。
3.1.14
नेदमस्ति कुलं सर्वं न वयं नच नो गृहाः ।
यत्रदुर्योधनः पापः सौबलेयेन पालितः।
कर्णदुःशासनाद्यैश्च राज्यमेतच्चिकीर्षति ॥ ३.१.१४ ॥
このクルの全体も、我々も、我々の家々もない——邪悪なドゥルヨーダナが、スバラの息子（シャクニ）に導かれ、カルナやドゥフシャーサナらとともに、この王国を手に入れようとしている。
3.1.15
न तत्कुलं न चाचारो न धर्मोऽर्थः कुतः सुखम् ।
यत्र पापसहायोऽयं पापो राज्यं चिकीर्षति ॥ ३.१.१५ ॥
あの家系は残らず、行いも、ダルマも、富もない。邪悪な仲間とともにこの悪人が王国を望むところに、どうして幸福があろうか。
3.1.16
दुर्योधनो गुरुद्वेषी त्यक्तधर्मः प्रियानृतः ।
अर्तलुब्धोऽभिमानी च नीचः प्रकृतिनिर्घृणः ॥ ३.१.१६ ॥
ドゥルヨーダナは尊長を憎み、ダルマを捨て、偽りを好み、富に貪欲で、傲慢、卑劣、生まれつき無慈悲である。
3.1.17
नेयमस्ति मही कृत्स्ना यत्र दुर्योधनो नृपः ।
साधु गच्छामहे सर्वे यत्र गच्छन्ति पाण्डवाः ॥ ३.१.१७ ॥
この大地全体には、ドゥルヨーダナが王である場所はない。ならば我らは皆、パーンダヴァたちの行く所へ善く行こう。
3.1.18
सानुक्रोशा महात्मानो विजितेन्द्रियशत्रवः ।
हीमन्तः कीर्तिमन्तश्च धर्माचारपरायणाः ॥ ३.१.१८ ॥
慈悲深く、偉大な魂を持ち、感覚という敵を征服し、恥を知り、名声があり、ダルマの行いに専心する人々。
3.1.19
एवमुक्त्वाऽनुजग्मुस्ते पाण्डवांस्तान्समेत्य च ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे तान्कुन्तीमाद्रिनन्दनान् ॥ ३.१.१९ ॥
このように言って彼らはパーンダヴァたちの後を追い、出会って、皆合掌しながらクンティーのアードリ(双子)の息子たちに語りかけた。
3.1.20
क्वगमिष्यथ भद्रंवस्त्यक्त्वाऽस्मान्दुःखभागिनः ।
वयमप्यनुयास्यामो यत्र यूयं गमिष्यथ ॥ ३.१.२० ॥
あなた方はどこへ行くのか。あなた方に幸いあれ!苦しみを分かつ私たちを捨てて。あなた方が行くところへ、私たちもまた従って行こう。
3.1.21
अधर्मेण जिताञ्श्रुत्वा युष्मांस्त्यक्तघृणैः परैः ।
उद्विग्नाः स्मो भृशं सर्वे नास्मान्हातुमिहार्हथ ॥ ३.१.२१ ॥
あなた方が無情な敵によって不正に打ち負かされたと聞き、私たちは皆ひどく動揺している。ここで私たちを見捨てることは、あなた方にふさわしくない。
3.1.22
भक्तानुरक्तान्सुहृदः सदा प्रियहिते रतान् ।
कुराजाघिष्ठिते राज्ये न विनश्येम सर्वशः ॥ ३.१.२२ ॥
忠実で慕い、常にあなた方の喜びと利益に励む友である私たちが、悪しき王に支配された国土で完全に滅び去るべきではない。
3.1.23
श्रूयतां चाभिधास्यामो गुणदोषान्नरर्षभाः ।
शुभाशुभाधिवासेन संसर्गः कुरुते यथा ॥ ३.१.२३ ॥
人の中の牡牛たちよ、聞きなさい。私たちは長所と欠点を説きましょう。善と悪の住まいとの交わりが、どのように結果を生むかを。
3.1.24
वस्त्रमापस्तिलान्भूमिं गन्धो वासयते यथा ।
पुष्पाणामधिवासेन तथा संसर्गजा गुणाः ॥ ३.१.२४ ॥
花の住まいによって布、水、ゴマ、大地が香りを帯びるように、交わりから生じる性質もまたそのようである。
3.1.25
मोहजालस्य योनिर्हि मूढैरेव समागमः ।
अहन्यहनि धर्मस्य योनिः साधुसमागमः ॥ ३.१.२५ ॥
迷いの網の根源は、まさに愚かな者との交わりのみであり、法の根源は日々の善人との交わりである。
3.1.26
तस्मात्प्राज्ञैश्च वृद्धैश्च सुस्वभावैस्तपस्विभिः ।
सद्भिश्च सह संसर्गः कार्यः शमपरायणैः ॥ ३.१.२६ ॥
ゆえに、寂静に専念する者は、賢者、年長者、善き性質の苦行者、そして善人と交わるべきである。
3.1.27
येषां त्रीण्यवदातानि विद्या योनिश्च कर्म च ।
ते सेव्यास्तैः समास्याहि शास्त्रेभ्योपि गरीयसी ॥ ३.१.२७ ॥
学識・出自・行為という三つの清らかさを備えた人々こそ仕えるべきである。その人々と交われ。それは聖典よりも重い。
3.1.28
निरारम्भा ह्यपि वयं पुण्यशीलेषु साधुषु ।
पुण्यमेवाप्नुयामेह पापं पापोपसेवनात् ॥ ३.१.२८ ॥
我々は何の行為もしなくとも、徳ある善き人々の中にいれば、ここでは功徳だけを得るであろう。悪人に仕えれば、罪だけを得る。
3.1.29
असतां दर्शनात्स्पर्शात्संजल्पाच्च सहासवात् ।
धर्माचाराः प्रहीयन्ते सिद्ध्यन्ति च न मानवाः ॥ ३.१.२९ ॥
悪人を見ること、触れること、語らうこと、共に酒を飲むことによって、人々の法の行いは衰え、成就を得ない。
3.1.30
बुद्धिश्च हीयते पुंसां नीचैः सह समागमात् ।
मध्यमैर्मध्यतां याति श्रेष्ठैः श्रेष्ठत्वमाप्नुयुः ॥ ३.१.३० ॥
卑しい者と交わるとき、人の知恵は衰える。中ほどの者と交われば中ほどとなり、優れた者と交われば優れたものを得る。
3.1.31
अनीचैर्नाप्यविषयैर्नाधर्मिष्ठैर्विशेषतः ।
ये गुणाः कीर्तिता लोके धर्मकामार्थसंभवाः।
लोकाचारेषु संभूता वेदोक्ताः शिष्टसंमताः ॥ ३.१.३१ ॥
世に称えられる徳——法・欲・利から生じ、世間の慣習に生まれ、ヴェーダに説かれ、賢者に認められたもの——は、卑しい者、欲に溺れる者、とりわけ非法な者と交わらないことから生まれる。
3.1.32
ते युष्मासु समस्ताश्च व्यस्ताश्चैवेह सद्गुणाः ।
इच्छामो गुणवन्मध्ये वस्तुं श्रेयोभिकाङ्क्षिणः ॥ ३.१.३२ ॥
あなた方の内にある、全体としても個々にも存在する善き徳性——幸福を求める我々は、徳ある人々の中に住みたいと願う。
3.1.33
धन्या वयं यदस्माकं स्नेहकारुण्ययन्त्रिताः ।
असतोऽपि गुणानाहुर्ब्राह्मणप्रमुखाः प्रजाः ॥ ३.१.३३ ॥
愛情と慈悲に結ばれた我々は幸いである。バラモンを先頭とする民は、不善の者にさえ徳を認めるのだから。
3.1.34
तदहं भ्रातृसहितः सर्वान्विज्ञापयामि वः ।
नान्यथा तद्धि कर्तव्यमस्मत्स्नेहानुकम्पया ॥ ३.१.३४ ॥
そこで私は兄弟とともに、皆さんに知らせる。我々の愛情への慈悲のために、それはまさにこのように行われるべきで、別様であってはならない。
3.1.35
भीष्मः पितामहो राजा विदुरो जननी च मे ।
सुहृज्जनश्च प्रायो मे नगरे नागसाह्वये ॥ ३.१.३५ ॥
祖父ビーシュマ、王、ヴィドゥラ、私の母、そしてナーガサーフヴァヤという都の私の多くの友人たち。
3.1.36
ते त्वस्मद्धितकामार्थं पालनीयाः प्रयत्नतः ।
युष्माभिः सहिताः सर्वे शोकसंतापविह्वलाः ॥ ३.१.३६ ॥
我々の幸福を願う彼らを、あなた方皆が努めて守るべきである。彼らは皆、悲しみと苦悩に打ちひしがれている。
3.1.37
निवर्ततागता दूरं ममागमनकाङ्क्षिणः ।
स्वजने न्यासभूते मे कार्या स्नेहान्विता मतिः ॥ ३.१.३७ ॥
私の到来を望んで遠くから来られた方々よ、now お戻りください。私に預託された身内に対して、私の心は愛情に満ちたものでなければなりません。
3.1.38
एतद्धि मम कार्याणां परमं हृदि संस्थितम् ।
कृता तेन तु तुष्टिर्मे सत्कारश्च भविष्यति ॥ ३.१.३८ ॥
私の義務の中で、これが最も高く、心に定まっているものです。それによって私は満足し、また敬意も生まれるでしょう。
3.1.39
तथानुमन्त्रितास्तेन धर्मराजेन ताः प्रजाः ।
चक्रुरार्तस्वरं घोरं हा राजन्निति दुःखिताः ॥ ३.१.३९ ॥
法王にこのように別れを告げられると、民は悲しみ、恐ろしい嘆きの声をあげて「ああ、王よ！」と叫んだ。
3.1.40
गुणान्पार्थस्य संस्मृत्य दुःखार्ताः परमातुराः ।
अकामाः संन्यवर्तन्त समागम्याथ पाण्डवान् ॥ ३.१.४० ॥
パールタ（アルジュナ）の美德を思い出し、悲しみに苦しみ、ひどく悩んだ彼らは、望まぬまま、パーンダヴァたちに会って引き返した。
3.1.41
निवृत्तेषु तुं पौरेषु रथानास्थाय पाण्डवाः ।
आजग्मुर्जाह्नवीतीरे प्रमाणाख्यं महावटम् ॥ ३.१.४१ ॥
市民たちが引き返すと、パーンダヴァたちは戦車に乗り、ガンジス河の岸にある「プラマーナ」と呼ばれる大きなバニヤンの木のもとへ来た。
3.1.42
ते तं दिषसशेषेण वटं गत्वा तु पाण्डवाः ।
ऊषुस्तां रजनीं वीराः संस्पृश्य सलिलं शुचि ॥ ३.१.४२ ॥
勇士パーンダヴァたちは日の残りの時間にそのバニヤンの木に着き、清らかな水に触れて、その夜はそこに留まった。
3.1.43
उदकेनैव तां रात्रिमृषुस्ते दुःखकर्शिताः ।
अनुजग्मुश्च तत्रैतान्स्नेहात्केचिद्द्विजातयः ॥ ३.१.४३ ॥
悲しみにやつれた彼らは、その夜ただ水だけで過ごした。そこで情愛から、何人かの再生族（バラモン）も彼らに従った。
3.1.44
साग्रयोऽनग्नयश्चैव सशिष्यगणबान्धवाः ।
स तैः परिवृतो राजा शुशुभे ब्रह्मवादिभिः ॥ ३.१.४४ ॥
最上位の火を守る婆羅門たちも、弟子や一族とともに共にいた。その梵を語る者たちに囲まれて、王は輝いていた。
3.1.45
तेषां प्रादुष्कृताग्नीनां मुहूर्ते रम्यदारुणे ।
ब्रह्मघोषपुरस्कारः संजल्पः समजायत ॥ ३.१.४५ ॥
そのやがて訪れた麗しくも恐ろしい時刻、火を点じた人々の間で、梵の唱えの響きを先頭に、語らいのざわめきが起こった。
3.1.46
राजानं तु कुरुश्रेष्ठं ते हंसमधुरस्वराः ।
आश्वासयन्तो विप्राग्र्याः क्षयां सर्वां व्यनोदयत् ॥ ३.१.४६ ॥
白鳥のように甘美な声をもつ最上の婆羅門たちは、クルの最良の王を慰めながら、その夜すべてを過ごした。
3.1.47
राजा तु भ्रातृभिः सार्धं तथा सर्वैः सुहृद्गणैः ।
अशेत तां निशांराजन्दुःखशोकसमाहितः ॥ ३.१.४७ ॥
王は兄弟たちやすべての友人たちとともに、悲しみと嘆きに沈みながら、その夜眠りについた、おお王よ。