ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
एवं द्यूतजिताः पार्थाः कोपिताश्च दुरात्मभिः ।
धार्तराष्ट्रैः सहामात्यैर्निकृत्या द्विजसत्तम ॥ ३.१.१ ॥
ਨਾਰਾਇਣ, ਨਰ ਅਤੇ ਨਰੋਤਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ 'ਜਯ' ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਪਾਰਥ, ਦੁਸ਼ਟ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ!
3.1.2
श्राविताः परुषा वाचः सृजन्तीर्वैरमुत्तमम् ।
किमकुर्वत कौरव्या मम पूर्वपितामहाः ॥ ३.१.२ ॥
ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਸੁਣਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਵੱਡਾ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
3.1.3
कथं चैश्वर्यभूयिष्ठाः सहसा दुःखमेयुषः ।
वने विजह्रिरे पार्थाः शक्रप्रतिमतेजसः ॥ ३.१.३ ॥
ਐਸ਼ਵਰਯ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਚਾਨਕ ਦੁੱਖ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪਾਰਥ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਿਚਰੇ?
3.1.4
के चैतानन्ववर्तन्त प्राप्तान्व्यसनमुत्तमम् ।
किमाचाराः किमाहाराः क्वच वासो महात्मनाम् ॥ ३.१.४ ॥
ਇਸ ਮਹਾ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਗਿਆ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ, ਭੋਜਨ ਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਿੱਥੇ ਸੀ?
3.1.5
कथं द्वादश वर्षाणि वने तेषां महात्मनाम् ।
व्यतीयुर्ब्राह्मणश्रेष्ठ शूराणामनिवर्तिनाम् ॥ ३.१.५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਮੁੜਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬੀਤੇ?
3.1.6
कथं च राजपुत्री सा प्रवरा सर्वयोषिताम् ।
पतिव्रता महाभागा सततं प्रियवादिनी ॥ ३.१.६ ॥
ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਤੀਬ੍ਰਤਾ, ਮਹਾ ਭਾਗਵਤੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਪਿਆਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਸੀ?
3.1.7
वनवासमदुःखार्हा दारुणं प्रत्यपद्यत ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं विस्तरेण तपोधन ॥ ३.१.७ ॥
ਦੁੱਖ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਬਨਵਾਸ ਝੱਲਿਆ। ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
3.1.8
श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं भूरिद्रविणतेजसाम् ।
कथ्यमानं त्वया विप्र परं कौतूहलं हि मे ॥ ३.१.८ ॥
ਵੱਡੇ ਧਨ ਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਕਥਾ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਪਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਉਹ ਸਭ ਸੁਣਨ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।
3.1.9
एवं द्यूतजिताः पार्थाः कोयिताश्च दुरात्मभिः ।
धार्तराष्ट्रैः सहामात्यैर्निर्ययुर्गजसाह्वयात् ॥ ३.१.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰੇ ਪਾਂਡਵ, ਦੁਸ਼ਟ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਗਜਸਾਹਵਯ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਤੁਰੇ।
3.1.10
वर्धमानपुरद्वारादभिनिष्क्रम्य ते तदा ।
उदङ्मुखाः शस्त्रभृतः प्रययुः सह कृष्णया ॥ ३.१.१० ॥
ਵਰਧਮਾਨਪੁਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ।
3.1.11
इन्द्रसेनादयश्चैतान्भृत्याः परिचतुर्दश ।
रथैरनुययुः शीघ्रैः स्त्रिय आदाय सर्वशः ॥ ३.१.११ ॥
ਇੰਦਰਸੇਨ ਆਦਿ ਚੌਦਾਂ ਸੇਵਕ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ; ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ।
3.1.12
ततस्ते पुरुषव्याघ्रा रथानास्थाय भारत ।
ददृशुर्जाह्नवीतीरे प्रमाणाख्यं महावटम् ॥ ३.१.१२ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜ ਵੇਖਿਆ।
3.1.13
व्रजतस्तान्विदित्वा तु पौराः शोकाभिपीडिताः ।
गर्हयन्तोऽसकृद्भीष्मविदुरद्रोणगौतमान्।
ऊचुर्वै समयं कृत्वा समागम्य परस्परम् ॥ ३.१.१३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਗਰਵਾਸੀ ਭੀਸ਼ਮ, ਵਿਦੁਰ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ।
3.1.14
नेदमस्ति कुलं सर्वं न वयं नच नो गृहाः ।
यत्रदुर्योधनः पापः सौबलेयेन पालितः।
कर्णदुःशासनाद्यैश्च राज्यमेतच्चिकीर्षति ॥ ३.१.१४ ॥
ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਅਸੀਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਸਾਡੇ ਘਰ ਹਨ — ਸੌਬਲੇਯ (ਸ਼ਕੁਨੀ) ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਿਤ ਪਾਪੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਕਰਣ, ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਆਦਿ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਰਾਜ ਹੜੱਪਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.1.15
न तत्कुलं न चाचारो न धर्मोऽर्थः कुतः सुखम् ।
यत्र पापसहायोऽयं पापो राज्यं चिकीर्षति ॥ ३.१.१५ ॥
ਉਹ ਕੁਲ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਆਚਾਰ, ਨਾ ਧਰਮ, ਨਾ ਅਰਥ; ਪਾਪੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਪੀ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸੁਖ ਕਿੱਥੋਂ?
3.1.16
दुर्योधनो गुरुद्वेषी त्यक्तधर्मः प्रियानृतः ।
अर्तलुब्धोऽभिमानी च नीचः प्रकृतिनिर्घृणः ॥ ३.१.१६ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰੋਹੀ, ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ, ਝੂਠ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਧਨ ਦਾ ਲੋਭੀ, ਹੰਕਾਰੀ, ਨੀਚ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਨਿਰਦਈ ਹੈ।
3.1.17
नेयमस्ति मही कृत्स्ना यत्र दुर्योधनो नृपः ।
साधु गच्छामहे सर्वे यत्र गच्छन्ति पाण्डवाः ॥ ३.१.१७ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਪਾਂਡਵ ਜਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲੀਏ।
3.1.18
सानुक्रोशा महात्मानो विजितेन्द्रियशत्रवः ।
हीमन्तः कीर्तिमन्तश्च धर्माचारपरायणाः ॥ ३.१.१८ ॥
ਦਿਆਲੂ, ਮਹਾਤਮਾ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਰੂਪੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਲੱਜਾਸ਼ੀਲ, ਕੀਰਤੀਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ।
3.1.19
एवमुक्त्वाऽनुजग्मुस्ते पाण्डवांस्तान्समेत्य च ।
ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे तान्कुन्तीमाद्रिनन्दनान् ॥ ३.१.१९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਸਭ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਦ੍ਰਿਨੰਦਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
3.1.20
क्वगमिष्यथ भद्रंवस्त्यक्त्वाऽस्मान्दुःखभागिनः ।
वयमप्यनुयास्यामो यत्र यूयं गमिष्यथ ॥ ३.१.२० ॥
ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਓਗੇ? ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ; ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓਗੇ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।
3.1.21
अधर्मेण जिताञ्श्रुत्वा युष्मांस्त्यक्तघृणैः परैः ।
उद्विग्नाः स्मो भृशं सर्वे नास्मान्हातुमिहार्हथ ॥ ३.१.२१ ॥
ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਦਈ ਵੈਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਾਰ ਗਏ ਹੋ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
3.1.22
भक्तानुरक्तान्सुहृदः सदा प्रियहिते रतान् ।
कुराजाघिष्ठिते राज्ये न विनश्येम सर्वशः ॥ ३.१.२२ ॥
ਭਗਤ, ਅਨੁਰਾਗੀ, ਸਦਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਅਸੀਂ, ਬੁਰੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਈਏ।
3.1.23
श्रूयतां चाभिधास्यामो गुणदोषान्नरर्षभाः ।
शुभाशुभाधिवासेन संसर्गः कुरुते यथा ॥ ३.१.२३ ॥
ਹੇ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਸੁਣੋ; ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਅਸੀਂ ਕਹਾਂਗੇ—ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਦੇ ਵਾਸ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
3.1.24
वस्त्रमापस्तिलान्भूमिं गन्धो वासयते यथा ।
पुष्पाणामधिवासेन तथा संसर्गजा गुणाः ॥ ३.१.२४ ॥
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕੱਪੜਾ, ਪਾਣੀ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਗੁਣ ਵੀ।
3.1.25
मोहजालस्य योनिर्हि मूढैरेव समागमः ।
अहन्यहनि धर्मस्य योनिः साधुसमागमः ॥ ३.१.२५ ॥
ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਦਾ ਮੂਲ ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ ਹੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਸੰਗ ਹੈ।
3.1.26
तस्मात्प्राज्ञैश्च वृद्धैश्च सुस्वभावैस्तपस्विभिः ।
सद्भिश्च सह संसर्गः कार्यः शमपरायणैः ॥ ३.१.२६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਗਿਆਨੀਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.1.27
येषां त्रीण्यवदातानि विद्या योनिश्च कर्म च ।
ते सेव्यास्तैः समास्याहि शास्त्रेभ्योपि गरीयसी ॥ ३.१.२७ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ, ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੇਵਾਯੋਗ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ।
3.1.28
निरारम्भा ह्यपि वयं पुण्यशीलेषु साधुषु ।
पुण्यमेवाप्नुयामेह पापं पापोपसेवनात् ॥ ३.१.२८ ॥
ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਰਮ ਨਾ ਵੀ ਕਰੀਏ, ਪੁੰਨਸ਼ੀਲ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਪੁੰਨ ਹੀ ਪਾਵਾਂਗੇ; ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪਾਪ।
3.1.29
असतां दर्शनात्स्पर्शात्संजल्पाच्च सहासवात् ।
धर्माचाराः प्रहीयन्ते सिद्ध्यन्ति च न मानवाः ॥ ३.१.२९ ॥
ਅਸਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਧਰਮਾਚਾਰ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
3.1.30
बुद्धिश्च हीयते पुंसां नीचैः सह समागमात् ।
मध्यमैर्मध्यतां याति श्रेष्ठैः श्रेष्ठत्वमाप्नुयुः ॥ ३.१.३० ॥
ਨੀਚਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਘਟਦੀ ਹੈ; ਮੱਧਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੱਧਮਤਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ।
3.1.31
अनीचैर्नाप्यविषयैर्नाधर्मिष्ठैर्विशेषतः ।
ये गुणाः कीर्तिता लोके धर्मकामार्थसंभवाः।
लोकाचारेषु संभूता वेदोक्ताः शिष्टसंमताः ॥ ३.१.३१ ॥
ਨੀਚਾਂ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਗੁਣ ਵਖਾਣੇ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪਜੇ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ।
3.1.32
ते युष्मासु समस्ताश्च व्यस्ताश्चैवेह सद्गुणाः ।
इच्छामो गुणवन्मध्ये वस्तुं श्रेयोभिकाङ्क्षिणः ॥ ३.१.३२ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਉਹ ਸਦਗੁਣ, ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਅਸੀਂ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
3.1.33
धन्या वयं यदस्माकं स्नेहकारुण्ययन्त्रिताः ।
असतोऽपि गुणानाहुर्ब्राह्मणप्रमुखाः प्रजाः ॥ ३.१.३३ ॥
ਸਨੇਹ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਅਸੀਂ ਧੰਨ ਹਾਂ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪ੍ਰਜਾ ਅਸਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਣ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।
3.1.34
तदहं भ्रातृसहितः सर्वान्विज्ञापयामि वः ।
नान्यथा तद्धि कर्तव्यमस्मत्स्नेहानुकम्पया ॥ ३.१.३४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਡੇ ਸਨੇਹ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਇਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।
3.1.35
भीष्मः पितामहो राजा विदुरो जननी च मे ।
सुहृज्जनश्च प्रायो मे नगरे नागसाह्वये ॥ ३.१.३५ ॥
ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ, ਰਾਜਾ, ਵਿਦੁਰ, ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਨਾਗਸਾਹ੍ਵਯ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿਤੈਸ਼ੀ।
3.1.36
ते त्वस्मद्धितकामार्थं पालनीयाः प्रयत्नतः ।
युष्माभिः सहिताः सर्वे शोकसंतापविह्वलाः ॥ ३.१.३६ ॥
ਉਹ ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹਨ।
3.1.37
निवर्ततागता दूरं ममागमनकाङ्क्षिणः ।
स्वजने न्यासभूते मे कार्या स्नेहान्विता मतिः ॥ ३.१.३७ ॥
ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਹੋ; ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਜਾਓ। ਮੈਨੂੰ ਧਰੋਹਰ ਵਜੋਂ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਸਵਜਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3.1.38
एतद्धि मम कार्याणां परमं हृदि संस्थितम् ।
कृता तेन तु तुष्टिर्मे सत्कारश्च भविष्यति ॥ ३.१.३८ ॥
ਮੇਰੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲੇਗਾ।
3.1.39
तथानुमन्त्रितास्तेन धर्मराजेन ताः प्रजाः ।
चक्रुरार्तस्वरं घोरं हा राजन्निति दुःखिताः ॥ ३.१.३९ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਆਰਤ ਸੁਰ ਵਿੱਚ 'ਹਾ ਰਾਜਨ!' ਕਹਿ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ।
3.1.40
गुणान्पार्थस्य संस्मृत्य दुःखार्ताः परमातुराः ।
अकामाः संन्यवर्तन्त समागम्याथ पाण्डवान् ॥ ३.१.४० ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਉਹ, ਮਨ ਨਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ।
3.1.41
निवृत्तेषु तुं पौरेषु रथानास्थाय पाण्डवाः ।
आजग्मुर्जाह्नवीतीरे प्रमाणाख्यं महावटम् ॥ ३.१.४१ ॥
ਨਗਰਵਾਸੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਂਡਵ ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਪ੍ਰਮਾਣ' ਨਾਮਕ ਮਹਾਂਬੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਆਏ।
3.1.42
ते तं दिषसशेषेण वटं गत्वा तु पाण्डवाः ।
ऊषुस्तां रजनीं वीराः संस्पृश्य सलिलं शुचि ॥ ३.१.४२ ॥
ਉਹ ਵੀਰ ਪਾਂਡਵ ਦਿਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬੜ੍ਹ ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਉਸ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ।
3.1.43
उदकेनैव तां रात्रिमृषुस्ते दुःखकर्शिताः ।
अनुजग्मुश्च तत्रैतान्स्नेहात्केचिद्द्विजातयः ॥ ३.१.४३ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਤ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਬਿਤਾਈ; ਉੱਥੇ ਸਨੇਹ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ।
3.1.44
साग्रयोऽनग्नयश्चैव सशिष्यगणबान्धवाः ।
स तैः परिवृतो राजा शुशुभे ब्रह्मवादिभिः ॥ ३.१.४४ ॥
ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ, ਟੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਾਜਾ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
3.1.45
तेषां प्रादुष्कृताग्नीनां मुहूर्ते रम्यदारुणे ।
ब्रह्मघोषपुरस्कारः संजल्पः समजायत ॥ ३.१.४५ ॥
ਅੱਗਾਂ ਬਾਲਣ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਪਰ ਭਿਆਨਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ।
3.1.46
राजानं तु कुरुश्रेष्ठं ते हंसमधुरस्वराः ।
आश्वासयन्तो विप्राग्र्याः क्षयां सर्वां व्यनोदयत् ॥ ३.१.४६ ॥
ਹੰਸਾਂ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਗਏ।
3.1.47
राजा तु भ्रातृभिः सार्धं तथा सर्वैः सुहृद्गणैः ।
अशेत तां निशांराजन्दुःखशोकसमाहितः ॥ ३.१.४७ ॥
ਰਾਜਾ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਰਾਤ ਸੌਂ ਗਿਆ।