మహాభారతం · అధ్యాయం 3.151
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.151.1
एवमुक्तो महाबाहुर्भीमसेनः प्रतापवान् ।
प्रणिपत्य ततः प्रीत्या भ्रातरं हृष्टमानसः ॥ ३.१५१.१ ॥
ఇలా చెప్పబడిన మహాబాహువు, ప్రతాపవంతుడు భీమసేనుడు, అప్పుడు ప్రీతితో, హర్షిత మనసుతో సోదరుడికి నమస్కరించాడు.
3.151.2
उवाच श्लक्ष्णया वाचा हनूमन्तं कपीश्वरम् ।
मत्तो धन्यतरो नास्ति यदार्यं दृष्टवानहम् ॥ ३.१५१.२ ॥
మృదువైన మాటతో కపీశ్వరుడు హనుమంతునితో ఇలా అన్నాడు: "నేను ఆర్యుడిని చూసినందున నాకంటే ధన్యుడు ఎవరూ లేరు."
3.151.3
अनुग्रहो मे सुमहांस्तृप्तिश्च तव दर्शनात् ।
एतत्तु कृतमिच्छामि त्वयाऽऽर्येण प्रियं मम ॥ ३.१५१.३ ॥
మీ దర్శనం వల్ల నాపై గొప్ప అనుగ్రహం కలిగింది, తృప్తి కలిగింది. ఆర్యా, మీరు నాకు ఈ ప్రియమైన పని చేయాలని కోరుతున్నాను.
3.151.4
यत्त्वेतदासीत्प्लवतः सागरं मकरालयम् ।
रूपमप्रतिमं वीर तदिच्छामि नीरीक्षितुम् ॥ ३.१५१.४ ॥
వీరా, మకరాలయమైన సముద్రాన్ని మీరు దాటుతూ ఉన్నప్పుడు ఉన్న ఆ అసమానమైన రూపాన్ని పూర్తిగా చూడాలని కోరుతున్నాను.
3.151.5
एवं तुष्टो मभिष्यामि श्रद्धास्यामि च ते वचः ।
एवमुक्तः स तेजस्वी प्रहस्य हरिरब्रवीत् ॥ ३.१५१.५ ॥
"ఇలా నేను సంతోషిస్తున్నాను, మీ మాటలను నమ్ముతాను." ఇలా చెప్పబడిన తేజస్వి హరి (హనుమంతుడు) నవ్వి ఇలా అన్నాడు.
3.151.6
न तच्छक्यं त्वया द्रष्टुं रूपं नान्येन केनचित् ।
कालावस्था तदा ह्यन्या वर्तते सा न सांप्रतम्।
ततोऽद्य दुष्करं द्रष्टुं मम रूपं नरोत्तम ॥ ३.१५१.६ ॥
"నరోత్తమా, నా ఆ రూపాన్ని నువ్వు చూడలేవు, మరెవరూ కూడా చూడలేరు. అప్పటి కాలస్థితి వేరు, ఇప్పుడు అది కాదు. అందువల్ల ఈ రోజు నా రూపాన్ని చూడటం కష్టం."
3.151.7
अन्यः कृतयुगे कालश्रेतायां द्वापरे परः ।
अयं प्रध्वंसनः कालो नाद्य तद्रूपमस्ति मे ॥ ३.१५१.७ ॥
కృతయుగంలో కాలం వేరుగా ఉండేది; త్రేతలో, ద్వాపరంలో మరొకటిగా ఉండేది. ఈ కాలం వినాశకరమైనది; కాబట్టి నేడు నాకు ఆ రూపం లేదు.
3.151.8
भूमिर्नद्यो नगाः शैलाः सिद्धा देवा महर्षयः ।
कालं समनुवर्तन्ते यथा भावा युगेयुगे ॥ ३.१५१.८ ॥
భూమి, నదులు, వృక్షాలు, పర్వతాలు, సిద్ధులు, దేవతలు, మహర్షులు — అన్ని భావాలూ యుగయుగాల్లో కాలాన్నే అనుసరిస్తాయి.
3.151.9
कालंकालं समासाद्य नराणां नरपुङ्गव ।
बलवर्ष्मप्रभावा हि प्रहीयन्त्युद्भवन्ति च ॥ ३.१५१.९ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠుడా! కాలాలు మారుతూ, మనుషుల బలం, శరీరం, ప్రభావం తగ్గుతాయి, మళ్లీ పెరుగుతాయి.
3.151.10
तदलं बत तद्रूपं द्रष्टुं कुरुकुलोद्वह ।
युगं समनुवर्तामि कालो हि दुरतिक्रमः ॥ ३.१५१.१० ॥
కాబట్టి కురుకుల భారవాహకుడా! ఆ రూపాన్ని చూడటం వ్యర్థం. నేను యుగాన్ని అనుసరిస్తాను; కాలాన్ని అతిక్రమించడం కష్టం.
3.151.11
युगसङ्ख्यां समाचक्ष्व आचारं च युगेयुगे ।
धर्मकामार्थभावांश्च कर्मवीर्ये भवाभवौ ॥ ३.१५१.११ ॥
యుగాల సంఖ్యను, యుగయుగంలో ఆచారాన్ని చెప్పండి; ధర్మ, కామ, అర్థ భావాలను, కర్మ-వీర్యాలను, ఉద్భవం-వినాశాలను కూడా చెప్పండి.
3.151.12
हनूमानुवाच ।
कृतं नाम युगं श्रेष्ठं यत्रधर्मः सनातनः।
कृतमेव न कर्तव्यं तस्मिन्काले युगोत्तमे ॥ ३.१५१.१२ ॥
హనుమంతుడు అన్నాడు: కృతమనే పేరుగల యుగం శ్రేష్ఠమైనది; అక్కడ సనాతన ధర్మం ఉంది. ఆ ఉత్తమ యుగంలో చేయవలసినది ఏమీ లేదు.
3.151.13
न तत्र धर्माः सीदन्ति क्षीयन्ते न च वै प्रजाः ।
ततः कृतयुगं नाम कालेन गुणतां गतम् ॥ ३.१५१.१३ ॥
అక్కడ ధర్మాలు క్షీణించవు, ప్రజలు నశించరు. అందువల్ల కాలక్రమంలో ఆ యుగం కృతయుగం అనే పేరు, గుణప్రసిద్ధి పొందింది.
3.151.14
देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसपन्नगाः ।
नासन्कृतयुगे तात तदा न क्रयविक्रयः ॥ ३.१५१.१४ ॥
ఓ తాతా, కృతయుగంలో దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, నాగులు ఉండలేదు; ఆ కాలంలో క్రయవిక్రయాలు కూడా లేవు.
3.151.15
न सामऋग्यजुर्वर्णाः क्रिया नासीच्च मानवी ।
अभिध्याय फलं तत्र धर्मः संन्यास एव च ॥ ३.१५१.१५ ॥
అక్కడ సామ, ఋగ్, యజుర్వేదాల అక్షరభేదాలు లేవు, మానవ క్రియలూ లేవు; ఫలాన్ని ధ్యానించడం లేదు, ధర్మమే సంన్యాసం.
3.151.16
न तस्मिन्युगसंसर्गे व्याधयो नेन्द्रियक्षयः ।
नासूया नापि रुदितं न दर्पो नापि वैकृतम् ॥ ३.१५१.१६ ॥
ఆ యుగంలో వ్యాధులు లేవు, ఇంద్రియక్షయం లేదు; అసూయ లేదు, ఏడ్పు లేదు; గర్వం లేదు, వికారమూ లేదు.
3.151.17
न विग्रहः कुतस्तन्द्री न द्वेषो न च पैशुनम् ।
न भयं नापि संतापो न चेर्ष्या न च मत्सरः ॥ ३.१५१.१७ ॥
అక్కడ కలహం లేదు, బద్ధకం ఎక్కడినుంచి? ద్వేషమూ లేదు, చాడీలూ లేవు; భయమూ లేదు, సంతాపమూ లేదు; ఈర్ష్యా లేదు, మాత్సర్యమూ లేదు.
3.151.18
ततः परमकं ब्रह्म सा गतिर्योगिनां परा ।
आत्मा च सर्वभूतानां शुक्लो नारायणस्तदा ॥ ३.१५१.१८ ॥
అప్పుడు పరమ బ్రహ్మమే యోగులకు పరమగతిగా ఉంది; సర్వ ప్రాణుల ఆత్మ శుక్ల నారాయణుడే.
3.151.19
ब्राह्मणआः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च कृतलक्षणाः ।
कृते युगे समभवन्स्वकर्मनिरताः प्रजाः ॥ ३.१५१.१९ ॥
కృత యుగంలో బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు అందరూ కృత లక్షణాలతో కూడి తమ తమ కర్మలలో నిమగ్నులై ఉన్నారు.
3.151.20
समाश्रयं समाचारं समज्ञानं च केवलम् ।
तदा हि समकर्माणो वर्णा धर्मानवाप्नुवन् ॥ ३.१५१.२० ॥
అప్పుడు అన్ని వర్ణాలవారికీ ఒకే ఆశ్రయం, ఒకే ఆచారం, పూర్తిగా ఒకే జ్ఞానం ఉండేవి; సమాన కర్మలు చేస్తూ వారు ధర్మాన్ని పొందారు.
3.151.21
एकदेवसदायुक्ता एकमन्त्रविधिक्रियाः ।
पृथग्धर्मास्त्वेकवेदा धर्ममेकमनुव्रताः ॥ ३.१५१.२१ ॥
వారు ఎల్లప్పుడూ ఒకే దేవతపై దృష్టి నిలిపి ఉండేవారు; ఒకే మంత్రం, ఒకే విధిని అనుసరించేవారు; ధర్మాలు వేరైనా వేదం ఒక్కటే; ఒకే ధర్మాన్ని అనుసరించేవారు.
3.151.22
चातुराश्रम्ययुक्तेन कर्मणा कालयोगिना ।
अकामफलसंयोगात्प्राप्नुवन्ति परां गतिम् ॥ ३.१५१.२२ ॥
నాలుగు ఆశ్రమాలకు తగిన, కాలానికి అనుగుణమైన కర్మ ద్వారా, ఫలాన్ని కోరని స్థితితో కూడి వారు పరమ గతిని పొందేవారు.
3.151.23
आत्मयोगसमायुक्तो धर्मोऽयं कृतलक्षणः ।
कृते युगे चतुष्पादश्चातुर्वर्ण्यस्य शाश्वतः ॥ ३.१५१.२३ ॥
ఆత్మయోగంతో కూడిన ఈ ధర్మం, కృత యుగంలో కృత లక్షణాలతో, నాలుగు పాదాలతో, చాతుర్వర్ణ్యానికి శాశ్వతంగా ఉండేది.
3.151.24
कामः कामयमानेषु ब्राह्मणेषु तिरोहितः ।
एतत्कृतयुगं नाम त्रैगुण्यपरिवर्जितम् ॥ ३.१५१.२४ ॥
కోరిక కలిగిన బ్రాహ్మణులలో కూడా కోరిక దాగి ఉండేది; దీనినే కృత యుగం అంటారు, ఇది త్రిగుణాలు లేనిది.
3.151.25
त्रेतामपि निबोध त्वं यस्मन्सत्रं प्रवर्तते ।
पादेन ह्रसते धर्मो रक्ततां याति चाच्युतः ॥ ३.१५१.२५ ॥
యజ్ఞ సత్రాలు జరిగే త్రేతాయుగాన్ని కూడా తెలుసుకో. అక్కడ ధర్మం ఒక పాదం తగ్గుతుంది; అచ్యుతుడు ఎరుపు రంగును పొందుతాడు.
3.151.26
सत्यप्रवृत्ताश्च नराः क्रिया धर्मपरायणाः ।
ततो यज्ञाः प्रवर्तन्ते धर्माश्चविविधाः क्रियाः ॥ ३.१५१.२६ ॥
సత్యంలో నిలిచిన మనుషులు, ధర్మపరాయణులైన కర్మలు చేసేవారు. అప్పుడు యజ్ఞాలు ప్రవర్తిస్తాయి, అనేక ధర్మక్రియలు జరుగుతాయి.
3.151.27
त्रेतायां भावसंकल्पाः क्रियादानफलोपगाः ।
प्रचलन्ति न वै धर्मात्तपोदानपरायणाः।
स्वधर्मस्थाः क्रियावन्तो नरास्त्रेतायुगेऽभवन् ॥ ३.१५१.२७ ॥
త్రేతాయుగంలో భావసంకల్పాలు కలిగినవారు, కర్మ దాన ఫలాలు పొందేవారు. వారు ధర్మం నుండి తొలగరు, తపస్సు దానాలలో నిమగ్నులు. త్రేతాయుగంలో మనుషులు తమ ధర్మంలో నిలిచి కర్మలు చేసేవారు.
3.151.28
द्वापरे च युगे धर्मो द्विभागो नः प्रवर्तते ।
विष्णुर्वै पीततां याति चतुर्धा वेद एव च ॥ ३.१५१.२८ ॥
ద్వాపర యుగంలో మనకు ధర్మం రెండు భాగాలుగా ప్రవర్తిస్తుంది. విష్ణువు పసుపు రంగును పొందుతాడు, వేదం నాలుగు విధాలుగా అవుతుంది.
3.151.29
ततोऽन्ये च चतुर्वेदास्त्रिवेदाश्च तथा परे ।
द्विवेदाश्चैकवेदाश्चाप्यनृचश्च तथा परे ॥ ३.१५१.२९ ॥
అప్పుడు కొందరు నాలుగు వేదాలవారు, కొందరు మూడు వేదాలవారు, ఇతరులు రెండు వేదాలవారు, ఒక వేదం వారు, మరియు ఋక్కులు లేని వారు కూడా ఉంటారు.
3.151.30
एवं शास्त्रेषु भिननेषु बहुधा नीयते क्रिया ।
तपोदानप्रवृत्ता च राजसी भवति प्रजा ॥ ३.१५१.३० ॥
ఈ విధంగా శాస్త్రాలు భిన్నమైనప్పుడు కర్మ అనేక విధాలుగా నడిపించబడుతుంది. తపస్సు దానాలలో ప్రవర్తించినా ప్రజ రాజసికంగా అవుతుంది.
3.151.31
एकवेदस्य चाज्ञानाद्वेदास्ते बहवः कृताः ।
सत्यस्य चेह विभ्रंशात्सत्ये कश्चिदवस्थितः ॥ ३.१५१.३१ ॥
ఒక వేదం యొక్క అజ్ఞానం వల్ల ఆ వేదాలు అనేకంగా చేయబడ్డాయి; ఇక్కడ సత్యం నశించడం వల్ల సత్యంలో ఎవరో ఒకరు మాత్రమే నిలిచి ఉన్నారు.
3.151.32
सत्यात्प्रच्यवमानानां व्याघयो बहवोऽभवन् ।
कामाश्चोपद्रवाश्चैव तदा वै दैवकारिताः ॥ ३.१५१.३२ ॥
సత్యం నుండి జారినవారికి అనేక వ్యాధులు కలిగాయి; అప్పుడు కోరికలు, ఉపద్రవాలు కూడా దైవంచే కలిగించబడ్డాయి.
3.151.33
यैरर्द्यभानाः सुभृशं तपस्तप्यन्ति मानवाः ।
कामकामाः स्वर्गकामा यज्ञांस्तन्वन्ति चापरे ॥ ३.१५१.३३ ॥
వాటి వల్ల తీవ్రంగా బాధింపబడిన మానవులు తపస్సు చేస్తారు — కోరికలు గలవారు, స్వర్గాన్ని కోరేవారు; ఇతరులు యజ్ఞాలు చేస్తారు.
3.151.34
एवं द्वापरमासाद्य प्रजाः क्षीयन्त्यधर्मतः ।
पादेनैकेन कौन्तेय धर्मः कलियुगे स्थितः ॥ ३.१५१.३४ ॥
ఈ విధంగా ద్వాపర యుగం వచ్చినప్పుడు ప్రజలు అధర్మం వల్ల క్షీణిస్తారు; ఓ కౌంతేయా, కలియుగంలో ధర్మం ఒకే పాదంపై నిలుస్తుంది.
3.151.35
तामसं युगमासाद्य कृष्णो भवति केशवः ।
वेदाचाराः प्रशाम्यन्ति धर्मयज्ञक्रियास्तथा ॥ ३.१५१.३५ ॥
తామస యుగానికి చేరినప్పుడు కృష్ణుడు (నల్లనివాడు) కేశవుడవుతాడు; వేద ఆచారాలు శమిస్తాయి; అలాగే ధర్మ, యజ్ఞ క్రియలు కూడా శమిస్తాయి.
3.151.36
ईतयो व्याधयस्तन्द्री दोषाः क्रोधादयस्तथा ।
उपद्रवाः प्रवर्तन्ते आधयो व्याधयस्तथा ॥ ३.१५१.३६ ॥
ఈతులు (కరవు, మహామారి మొదలైన ఉపద్రవాలు), వ్యాధులు, బద్ధకం, కోపం మొదలైన దోషాలు, ఉపద్రవాలు ఉద్భవిస్తాయి; అలాగే మానసిక బాధలు, శారీరక రోగాలు కూడా.
3.151.37
युगेष्वावर्तमानेषु धर्मो व्यावर्तते पुनः ।
धर्मे व्यावर्तमाने तु लोको व्यावर्तते पुनः ॥ ३.१५१.३७ ॥
యుగాలు తిరిగి తిరిగి వచ్చినప్పుడు ధర్మం మళ్ళీ వెనక్కు తగ్గుతుంది. ధర్మం వెనక్కు తగ్గితే లోకం కూడా మళ్ళీ వెనక్కు తగ్గుతుంది.
3.151.38
लोके क्षीणे क्षयं यानति भावा लोकप्रवर्तकाः ।
युगक्षयकृता धर्माः प्रार्थनानि विकुर्वते ॥ ३.१५१.३८ ॥
లోకం క్షీణించినప్పుడు లోకాన్ని నడిపే భావాలు నశిస్తాయి. యుగక్షయంవల్ల కలిగే ధర్మాలు, కోరికలు వికృతమవుతాయి.
3.151.39
एतत्कलियुगं नाम अचिराद्यत्प्रवर्तते ।
युगानुवर्तनं त्वेतत्कुर्वन्ति चिरजीविनः ॥ ३.१५१.३९ ॥
ఇదే కలియుగం అనే యుగం. అది త్వరలోనే ప్రారంభమవుతుంది. యుగాన్ని అనుసరించడం ఇదే; దీర్ఘాయుష్కులు దీనిని చేస్తారు.
3.151.40
यच्च ते मत्परिज्ञाने कौतूहलमरिंदम ।
अनर्थकेषु को भावः पुरुषस्य विजानतः ॥ ३.१५१.४० ॥
అరిందమా, నన్ను తెలుసుకోవడంలో నీకున్న ఆసక్తి ఏదో, వ్యర్థ విషయాలలో తెలిసిన మనిషి భావం ఏమిటో—
3.151.41
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
युगसङ्ख्यां महाबाहो स्वस्ति प्राप्नुहि गम्यताम् ॥ ३.१५१.४१ ॥
నువ్వు నన్ను అడుగుతున్నదంతా నీకు చెప్పబడింది. మహాబాహో, యుగాల లెక్క చెప్పబడింది. శుభం పొందు; ఇక వెళ్ళు.