มหาภารตะ · อัธยายะ 3.183
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.183.1
भवानेतादृशो लोके वेदवेदाङ्गपारगः ।
ब्रूहि किं कुर्वतः कर्म भवेद्गतिरनुत्तमा ॥ ३.१८३.१ ॥
ท่านเป็นผู้รอบรู้พระเวทและเวทางคะในโลกนี้ถึงเพียงนี้ จงบอกข้าพเจ้าเถิดว่า เมื่อกระทำกรรมใด บุคคลจึงจะบรรลุคติอันสูงสุด
3.183.2
पात्रे दत्त्वा प्रियाण्युक्त्वा सत्यमुक्त्वा च भारत ।
अहिंसानिरतः स्वर्गं गच्छेदिति मतिर्मम ॥ ३.१८३.२ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายของภรตะ ผู้ที่ให้ทานแก่ผู้ควรรับ กล่าวคำอันเป็นที่รัก กล่าวสัตย์ และยินดีในอหิงสา ย่อมไปสู่สวรรค์ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
3.183.3
दानाद्वा सर्प सत्याद्वा किमतो गुरु दृश्यते ।
अहिंसाप्रिययोश्चैव गुरुलाघवमुच्यताम् ॥ ३.१८३.३ ॥
ข้าแต่งู ระหว่างทานกับสัตย์ สิ่งใดถือว่าหนักกว่า จงบอกข้าพเจ้าถึงน้ำหนักเปรียบเทียบระหว่างอหิงสากับวาจาอันน่ารัก
3.183.4
दानं च सत्यं तत्त्वं वा अहिंसा प्रियमेव च ।
एषां कार्यगरीयस्त्वाद्दृश्यते गुरुलाघवम् ॥ ३.१८३.४ ॥
ทาน สัตย์ ตัตตวะ อหิงสา และวาจาอันน่ารัก น้ำหนักเปรียบเทียบของสิ่งเหล่านี้เห็นได้จากความหนักเบาของผลที่เกิดจากการกระทำ
3.183.5
क्वचिद्दानप्रयोगाद्धि सत्यमेव विशिष्यते ।
सत्यवाक्याच्च राजेनद्र क्वचिद्दानं विशिष्यते ॥ ३.१८३.५ ॥
บางครั้งด้วยการปฏิบัติทาน สัตย์เท่านั้นย่อมประเสริฐกว่า และข้าแต่จอมกษัตริย์ บางครั้งด้วยวาจาสัตย์ ทานย่อมประเสริฐกว่า
3.183.6
एवमेव महेष्वास प्रियवाक्यान्महीपते ।
अहिंसा दृश्यते गुर्वी ततश्च प्रियमिष्यते ॥ ३.१८३.६ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ข้าแต่จอมแผ่นดิน อหิงสาย่อมเห็นว่าหนักยิ่งขึ้นด้วยวาจาอันน่ารัก ฉะนั้นวาจาอันน่ารักจึงเป็นที่ปรารถนา
3.183.7
एवमेतद्भवेद्राजन्कार्यापेक्षमनन्तरम् ।
यदभिप्रेतमन्यत्ते ब्रूहि यावद्ब्रवीम्यहम् ॥ ३.१८३.७ ॥
ข้าแต่พระราชา เรื่องนี้อาจเป็นเช่นนั้นได้ ขึ้นอยู่กับกิจที่อยู่ตรงหน้า จงบอกสิ่งอื่นที่ท่านประสงค์ให้ข้าพเจ้าทราบ เท่าที่ข้าพเจ้าจะกล่าวได้
3.183.8
कथं स्वर्गे गतिः सर्प कर्मणां च फलं ध्रुवम् ।
अशरीरस्य दृश्येत प्रब्रूहि विषयांश्च मे ॥ ३.१८३.८ ॥
ข้าแต่งู คติสู่สวรรค์มีได้อย่างไร และผลของกรรมทั้งหลายจะเห็นได้อย่างแน่นอนอย่างไร สำหรับผู้ไม่มีร่างกาย ขอจงอธิบายเรื่องเหล่านั้นแก่ข้าพเจ้าด้วย
3.183.9
तिस्रो वै गतयो राजन्परिदृष्टाः स्वकर्मभिः ।
मानुषं स्वर्गवासश्च तिर्यग्योनिश्च तत्रिधा ॥ ३.१८३.९ ॥
ข้าแต่พระราชา คติสามประการอันเห็นได้ชัดเจนด้วยกรรมของตน ได้แก่ การเกิดเป็นมนุษย์ การอยู่ในสวรรค์ และการเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน สิ่งเหล่านี้มีสามประการ
3.183.10
तत्र वै मानुषाल्लोकाद्दानादिभिरनादिभिः ।
अहिंसार्थसमायुक्तैः कारणैः स्वर्गमश्नुते ॥ ३.१८३.१० ॥
ในที่นั้น จากโลกมนุษย์ ด้วยทานและสิ่งทั้งหลายเช่นนั้น และด้วยเหตุปัจจัยที่ประกอบด้วยจุดหมายแห่งอหิงสา บุรุษย่อมบรรลุสวรรค์
3.183.11
विपरीतैश्च राजेन्द्र कारणैर्मानुषो भवेत् ।
तिर्यग्योनिस्तथा तात विशेषश्चात्र वक्ष्यते ॥ ३.१८३.११ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ และด้วยเหตุปัจจัยตรงกันข้าม บุคคลย่อมเกิดเป็นมนุษย์ ข้าแต่ลูกรัก การเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉานก็เช่นกัน และความแตกต่างในเรื่องนี้จะได้กล่าวต่อไป
3.183.12
क्रामक्रोधसमायुक्तो हिंसालोभसमनवितः ।
मनुष्यत्वात्परिब्रष्टस्तिर्यग्योनौ प्रसूयते ॥ ३.१८३.१२ ॥
ผู้ที่ประกอบด้วยความใคร่และความโกรธ ประกอบด้วยความรุนแรงและความโลภ เสื่อมจากความเป็นมนุษย์ ย่อมเกิดในครรภ์ของสัตว์เดรัจฉาน
3.183.13
तिर्यग्योन्याः पृथग्भावो मनुष्यार्थे विधीयते ।
गवादिभ्यस्तथाऽश्वेभ्यो देवत्वमपि दृश्यते ॥ ३.१८३.१३ ॥
ภาวะแยกต่างหากของครรภ์สัตว์เดรัจฉานถูกกำหนดไว้เพื่อประโยชน์ของชีวิตมนุษย์ แม้จากโคและสัตว์เหล่านั้น และจากม้าและช้าง ก็เห็นภาวะแห่งเทพได้
3.183.14
सोयमेता गतीस्तात जन्तुश्चरति कार्यवान् ।
निम्ने महति चात्मानमवस्थाप्य च वै नृप ॥ ३.१८३.१४ ॥
ข้าแต่ลูกรัก สัตว์ผู้มีชีวิตนี้ผูกพันด้วยกรรมของตน ย่อมท่องเที่ยวไปในคติทั้งหลายเหล่านี้ ข้าแต่พระราชา ตั้งตนอยู่ได้ทั้งในที่ต่ำและที่สูง
3.183.15
जातो जातश्च बलवान्भुङ्क्ते नाम्नाऽथ देहवान् ।
फलार्थस्तात निष्पृक्तः प्रजालक्षणभावनः ॥ ३.१८३.१५ ॥
เกิดแล้วเกิดอีก ผู้มีกำลังและมีร่างกาย ย่อมเสวยสุขทุกข์ตามนามของตน ข้าแต่ลูกรัก แม้จะแสวงหาผลก็ยังคงไม่ติดข้อง เจริญภาวะแห่งสรรพสัตว์
3.183.16
शब्दे स्पर्शे च रूपे च तथैव रसगन्धयोः ।
तस्याधिष्ठानमव्यग्रो ब्रूहि सर्प यथातथम् ॥ ३.१८३.१६ ॥
ในเสียง ในสัมผัส ในรูป และในรสกับกลิ่นทั้งสองนั้นเช่นกัน ที่ตั้งของมันคืออะไร ข้าแต่งู จงบอกข้าพเจ้าตามความเป็นจริงโดยไม่ฟุ้งซ่าน
3.183.17
किं न गृह्णासि विषयान्युगपत्त्वं महामते ।
एतावदुच्यतां चोक्तं सर्वं पन्नगसत्तम ॥ ३.१८३.१७ ॥
เหตุใดจึงไม่รับเอาอารมณ์ทั้งหลายพร้อมกันเสียที ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ขอจงบอกเพียงเท่านี้ และบอกทุกสิ่งที่ได้กล่าวไปแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งงูทั้งหลาย
3.183.18
तदात्मद्रव्यमायुष्मन्देहसंश्रयणान्वितम् ।
करणाधिष्ठितं भोगानुपभुङ्क्ते यथाविथि ॥ ३.१८३.१८ ॥
สภาวะแห่งตัวตนนั้น ข้าแต่ผู้มีอายุยืน ประกอบด้วยการอาศัยร่างกาย ตั้งอยู่ในอินทรีย์ทั้งหลาย ย่อมเสวยโภคะตามที่ควรตามวิธี
3.183.19
ज्ञानं चैवात्र बुद्धिश्च कमश्च भरतर्षभ ।
तस्य भोगाधिकरणे करणानि निबोध मे ॥ ३.१८३.१९ ॥
ที่นี่มีทั้งญาณ ปัญญา และกรรม ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ จงเข้าใจจากข้าพเจ้าถึงเครื่องมือทั้งหลายที่ตั้งอยู่ในที่เสวยโภคะของมัน
3.183.20
मनसा तात पर्येति क्रमशो विषयानिमान् ।
विषयायतनत्वेन भूतात्मा क्षेत्रविष्ठितः ॥ ३.१८३.२० ॥
ข้าแต่ลูกรัก ด้วยใจเพียงอย่างเดียว มันย่อมโคจรไปยังอารมณ์เหล่านี้ทีละอย่าง อาตมันแห่งสรรพภูต ตั้งอยู่ในเขตแห่งร่างกาย ย่อมเป็นที่ตั้งแห่งอารมณ์ทั้งหลาย
3.183.21
तत्रचापि नरव्याघ्र मनो जन्तोर्विधीयते ।
तस्माद्युगपदत्रास्य ग्रहणं नोपपद्यते ॥ ३.१८३.२१ ॥
ที่นั่นด้วย โอ้ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ใจของสัตว์ถูกกำหนดให้จดจ่อไปยังสิ่งเดียว ดังนั้นจึงไม่อาจรับรู้สิ่งเหล่านี้พร้อมกันได้ที่นี่
3.183.22
स आत्मा पुरुषव्याघ्र भ्रुवोरन्तरमाश्रितः ।
बुद्धिं द्रव्येषु सृजति विविधेषु परावराम् ॥ ३.१८३.२२ ॥
อาตมันนั้น โอ้ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ซึ่งประทับอยู่ระหว่างคิ้ว ย่อมก่อให้เกิดปัญญาทั้งชั้นสูงและชั้นต่ำในสิ่งต่าง ๆ ที่หลากหลาย
3.183.23
बुद्धेरुत्तरकालं च वेदना दृश्यते बुधैः ।
एष वै राजशार्दूल विधिः क्षेत्रज्ञभावनः ॥ ३.१८३.२३ ॥
หลังปัญญา ความรู้สึกย่อมปรากฏแก่ปราชญ์ทั้งหลาย โอ้ผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์ นี่คือวิธีที่ก่อให้เกิดการรู้แจ้งในผู้รู้แห่งเขต
3.183.24
मनसश्चापि बुद्धेश्च ब्रूहि मे लक्षणं परम् ।
एतदध्यात्मविदुषां परं कार्यं विधीयते ॥ ३.१८३.२४ ॥
ขอทรงบอกลักษณะอันสูงสุดของใจและของปัญญาแก่ข้าพเจ้า นี่คือหน้าที่สูงสุดที่กำหนดไว้สำหรับผู้รู้อาตมัน
3.183.25
बुद्धिरात्मानुगाऽतीव उत्पातेन विधीयते ।
तदाश्रिता हि सा ज्ञेया बुद्धिस्तस्यैषिणी भवेत् ॥ ३.१८३.२५ ॥
ปัญญาย่อมตามอาตมัน และเกิดขึ้นได้มากด้วยความปั่นป่วน เมื่อตั้งมั่นอยู่ในอาตมันนั้น พึงรู้ได้ว่าปัญญาจะกลายเป็นผู้แสวงหาอาตมัน
3.183.26
बुद्धिरुत्पद्यते कार्यान्मनस्तूत्पन्नमेव हि ।
बुद्धेर्गुणविधानेन मनस्तद्गुणवद्भवेत् ॥ ३.१८३.२६ ॥
ปัญญาเกิดจากการกระทำ และใจก็เกิดขึ้นแล้วอย่างแน่นอน เมื่อปัญญาถูกจัดคุณสมบัติ ใจก็ย่อมมีคุณสมบัตินั้นตามไปด้วย
3.183.27
एतद्विशेषणं तात मनोबुद्ध्योर्मयेरितम् ।
त्वमप्यत्राभिसंबुद्धः कथं वा मन्यसे स्वयम् ॥ ३.१८३.२७ ॥
ลักษณะจำแนกของใจและปัญญานี้ ข้าพเจ้าได้กล่าวไว้แล้ว ลูกรัก ท่านเองก็รู้แจ้งในเรื่องนี้แล้ว แต่ท่านคิดเห็นอย่างไรเองเล่า
3.183.28
अहो बुद्धिमतांश्रेष्ठ शुभा बुद्धिरियं तव ।
विदितं वेदितव्यं ते कस्मान्नहुष पृच्छसि ॥ ३.१८३.२८ ॥
ช่างเถิด ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีปัญญา ปัญญาของท่านนี้เป็นมงคลยิ่ง สิ่งที่พึงรู้ท่านก็รู้แล้ว เหตุใดจึงยังถาม โอ้นหุษะ
3.183.29
सर्वज्ञं त्वां कथं मोह आविशत्स्वर्गवासिनम् ।
एवमद्भुतकर्माणमिति मे संशयो महान् ॥ ३.१८३.२९ ॥
ความหลงจะเข้าสิงท่านได้อย่างไร ท่านผู้รู้ทุกสิ่ง ผู้พำนักในสวรรค์ นี่คือความสงสัยใหญ่ของข้าพเจ้าเกี่ยวกับท่าน ผู้กระทำกิจอันน่าอัศจรรย์เช่นนี้
3.183.30
सुप्रज्ञमपि चेच्छूरमृद्धिर्मोहयते नरम् ।
वर्तमानः सुखे सर्वो नावैतीति मतिर्मम ॥ ३.१८३.३० ॥
แม้ชายผู้มีปัญญาเลิศและกล้าหาญ ความรุ่งเรืองก็ยังทำให้หลงได้ ทุกคนที่อยู่ในความสุขย่อมไม่เข้าใจข้อนี้ นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
3.183.31
सोहमैश्वर्यमोहेन मदाविष्टो युधिष्ठिर ।
पतितः प्रतिसंबुद्धस्त्वां तु संबोधयाम्यहम् ॥ ३.१८३.३१ ॥
ข้าพเจ้าเองถูกความเมาในอำนาจครอบงำ โอ้ยุธิษฐิระ ข้าพเจ้าจึงตกไป แต่บัดนี้ เมื่อได้สติคืนแล้ว ข้าพเจ้าจะปลุกท่านให้ตื่น
3.183.32
कृतंकार्यं महाराज त्वया मम परंतप ।
क्षीणः शाप सुकृच्छ्रो मे त्वया संभाष्य साधुना ॥ ३.१८३.३२ ॥
ท่านได้ทำกิจของข้าพเจ้าแล้ว โอ้มหาราชา ผู้เผาผลาญศัตรู เมื่อได้สนทนากับท่าน ผู้ประเสริฐ คำสาปอันแสนยากของข้าพเจ้าก็หมดสิ้นไป
3.183.33
अहं हि दिवि दिव्येन विमानन चरन्पुरा ।
अभिमानेन मत्तः सन्कंचिन्नान्यमचिन्तयम् ॥ ३.१८३.३३ ॥
แต่ก่อน ข้าพเจ้าเคยเที่ยวไปในสวรรค์ด้วยวิมานทิพย์ ด้วยความเย่อหยิ่ง ข้าพเจ้าเมาจนไม่คิดถึงใครเลยแม้แต่คนเดียว
3.183.34
ब्रह्मर्षिदेघगन्धर्वयक्षराक्षसपन्नगाः ।
वरं मम प्रयच्छन्ति सर्वे त्रैलोक्यवासिनः ॥ ३.१८३.३४ ॥
พรหมฤษี เทพ คนธรรพ์ ยักษ์ รากษส และนาค ทั้งหมดผู้อาศัยอยู่ในไตรโลก ต่างประทานพรแก่ข้าพเจ้า
3.183.35
चक्षुषा यं प्रपश्यामि प्राणिनं पृथिवीपते ।
तस्य तेजो हराम्याशु तद्धि दृष्टेर्बलं मम ॥ ३.१८३.३५ ॥
โอ้เจ้าแห่งแผ่นดิน สัตว์ที่ข้าพเจ้าจ้องมองด้วยดวงตา ข้าพเจ้าจะพรากเดชของมันไปโดยเร็ว เพราะพลังของข้าพเจ้าอยู่ที่การมองเห็น
3.183.36
ब्रह्मर्षीणां सरस्रं हि उवाह शिबिकां मम ।
कस मामपनयो राजन्भ्रंशयामास वै श्रियः ॥ ३.१८३.३६ ॥
พวกพรหมฤษีเคยหามเกี้ยวของข้าพเจ้า โอ้พระราชา ผู้ใดกันที่พรากข้าพเจ้าออกไปและทำให้ข้าพเจ้าหมดสิริรุ่งเรือง
3.183.37
तत्र ह्यगस्त्यः पादेन वहन्स्पृष्टो महामुनिः ।
अगस्त्येन ततोस्म्युक्तो ध्वंस सर्पेति वैरुषा ॥ ३.१८३.३७ ॥
ที่นั่น มหาฤษีอคัสตยะ ขณะหามเกี้ยว ได้เหยียบข้าพเจ้าด้วยเท้า แล้วอคัสตยะจึงกล่าวด้วยความโกรธว่า 'งูเอ๋ย จงตกลงไปเสีย'
3.183.38
ततस्तस्माद्विमानाग्र्यात्प्रच्युतश्च्युतलक्षणः ।
प्रपतन्बुबुधेऽऽत्मानं व्यालीभूतमधोमुखम् ॥ ३.१८३.३८ ॥
แล้วข้าพเจ้าก็ตกลงจากวิมานอันประเสริฐนั้น ขณะตกลงมามีเครื่องหมายของผู้ตก ข้าพเจ้ารู้ตัวระหว่างตกลงมาว่าได้กลายเป็นงู คว่ำหน้าลง
3.183.39
अयाचं तमहं विप्रं शापस्यान्तो भवेदिति ।
प्रमादात्संप्रमूढस्य भगवन्क्षन्तुमर्हसि ॥ ३.१८३.३९ ॥
ข้าพเจ้าได้วิงวอนพราหมณ์ผู้นั้นว่า ขอให้คำสาปนี้มีที่สิ้นสุดเถิด ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านได้โปรดยกโทษแก่ข้าพเจ้าผู้หลงไปเพราะความประมาท
3.183.40
ततः स मामुवाचेदं प्रपतन्तं कृपानवितः ।
युधिष्ठिरो धर्मराजः शापात्त्वां मोक्षयिष्यति ॥ ३.१८३.४० ॥
แล้วท่านผู้เปี่ยมด้วยความเมตตาได้กล่าวแก่ข้าพเจ้าผู้กำลังตกลงมาว่า 'ยุธิษฐิระ ธรรมราชา จะทำให้เจ้าพ้นจากคำสาปนี้'
3.183.41
अभिमानस्य वै तस्य बलस्य च नराधिप ।
फले क्षीणे महाराज फलं पुण्यमवाप्स्यसि ॥ ३.१८३.४१ ॥
ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ เมื่อผลแห่งความทะนงและกำลังของเขาหมดสิ้นลงแล้ว มหาราชเอ๋ย ท่านจะได้รับผลแห่งบุญ
3.183.42
ततो मे विस्मयो जातस्तद्दृष्ट्वा तपसो बलम् ।
ब्रह्म च ब्राह्मणत्वं च येन त्वाऽहमचूचुदम् ॥ ३.१८३.४२ ॥
ข้าพเจ้าจึงเกิดความอัศจรรย์ใจ เมื่อได้เห็นพลังแห่งตบะนั้น พรหมัน และความเป็นพราหมณ์ ซึ่งทำให้ข้าพเจ้าบอกท่านให้รู้เรื่องนี้ได้
3.183.43
सत्यं दमस्तपो योगमहिंसा ज्ञाननित्यता ।
साधकानि सतां पुंसां न जातिर्नकुलं नृप ॥ ३.१८३.४३ ॥
สัตย์ การข่มใจ ตบะ โยคะ อหิงสา และความมั่นคงในความรู้ เหล่านี้เป็นเครื่องนำไปสู่ความสำเร็จของคนดี ไม่ใช่ชาติกำเนิดหรือตระกูล มหาราชเอ๋ย
3.183.44
अरिष्ट कएष ते भ्राता मुक्तो बीमो महाभुज ।
स्वस्ति तेऽस्तु महाराज गमिष्यामि दिवं पुनः ॥ ३.१८३.४४ ॥
อริษฏะ นี่คือพี่ชายของท่าน ภีมะผู้มีแขนทรงพลัง ได้รับการปลดปล่อยแล้ว ขอให้ท่านจงมีความสวัสดี มหาราชเอ๋ย บัดนี้ข้าพเจ้าจะกลับสู่สวรรค์อีก
3.183.45
स चायं पुरुषव्याघ्र कालः पुण्य उपागतः ।
तदस्मात्कारणात्पार्थ कार्यं तन्मे महत्कृतम् ॥ ३.१८३.४५ ॥
และนี่แหละ ผู้เป็นเลิศในหมู่มนุษย์ เวลาอันเป็นมงคลได้มาถึงแล้ว ด้วยเหตุนี้ ปารถะเอ๋ย กิจอันยิ่งใหญ่ของข้าพเจ้าจึงสำเร็จลงแล้ว
3.183.46
ततस्तस्मिन्मुहूर्ते तु विमानं कामगामि वै ।
अवपातेन महता तत्रावाप तदुत्तमम् ॥ ३.१८३.४६ ॥
ครั้งนั้น ในขณะนั้นเอง วิมานที่ไปได้ตามใจปรารถนาก็ลงมา และด้วยการลงมาอย่างรวดเร็ว เขาได้รับยานอันประเสริฐนั้นที่นั่น
3.183.47
इत्युक्त्वाऽऽजगरं देहं मुक्त्वा स नहुषो नृपः ।
दिव्यं वपुः समास्थाय गतस्त्रिदिवमेव ह ॥ ३.१८३.४७ ॥
ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระเจ้านหุษะละร่างงูที่เป็นอชคร ทรงรับกายทิพย์ แล้วเสด็จขึ้นสู่สวรรค์ทันที
3.183.48
युधिष्ठिरोपि धर्मात्मा भ्रात्रा भीमेन संगतः ।
धौम्येन सहितः श्रीमानाश्रमं पुनरागमत् ॥ ३.१८३.४८ ॥
ฝ่ายยุธิษฐิระผู้มีจิตใจประกอบด้วยธรรม ได้กลับมาพบกับภีมะพี่น้องของตน และพร้อมด้วยเธาอัมยะ ได้กลับสู่อาศรมอันรุ่งเรืองอีกครั้ง
3.183.49
ततो द्विजेभ्यः सर्वेभ्यः समेतेभ्यो यथातथम् ।
कथयामास तत्सर्वं धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ३.१८३.४९ ॥
ต่อจากนั้น พระยุธิษฐิระผู้เป็นพระราชาแห่งธรรม ได้เล่าเรื่องทั้งหมดตามที่เป็นจริงทุกประการแก่พราหมณ์ทั้งปวงที่มาประชุมกัน
3.183.50
तच्छ्रुत्वा ते द्विजाः सर्वे भ्रातरश्चास्य ते त्रयः ।
आसन्सुव्रीडिता राजन्द्रौपदी च यशस्विनी ॥ ३.१८३.५० ॥
เมื่อได้ฟังดังนั้น พราหมณ์ทั้งหมด พี่น้องทั้งสามของพระองค์ และเทราปทีผู้มีเกียรติยศ ต่างรู้สึกละอายใจอย่างยิ่ง มหาราชเอ๋ย
3.183.51
ते तु सर्वेद्विजश्रेष्ठाः पाण्डवानां हितेप्सया ।
मैवमित्यब्रुवन्भीमं गर्हयन्तोऽस् साहसम् ॥ ३.१८३.५१ ॥
ฝ่ายพราหมณ์ผู้ประเสริฐเหล่านั้นทั้งหมด ปรารถนาความเจริญของปาณฑพ จึงติเตียนความหุนหันของภีมะ และกล่าวว่า "ไม่ควรเป็นเช่นนั้น"
3.183.52
पाण्डवास्तु भयान्पुक्तं प्रेक्ष्य भीमं महाबलम् ।
हर्षमाहारयांचक्रुर्विजह्रुश्च मुदा युताः ॥ ३.१८३.५२ ॥
ฝ่ายปาณฑพเมื่อเห็นภีมะผู้มีกำลังมหาศาลพ้นจากความกลัวแล้ว ก็เกิดความยินดี และพากันใช้เวลาอย่างปีติเบิกบาน