ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 3.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.191.1
ततः स पुनरेवाथ मार्कण्डेयं तपस्विनम् ।
पप्रच्छ विनयोपेतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ३.१९१.१ ॥
ତା'ପରେ ବିନୟସମ୍ପନ୍ନ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେଇ ତପସ୍ବୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ପୁଣି ପଚାରିଲେ।
3.191.2
नैके युगसहस्रान्तास्त्वया दृष्टा महामुने ।
न चापीह समः कश्चिदायुष्मान्दृश्यते तव ॥ ३.१९१.२ ॥
ହେ ମହାମୁନି, ଆପଣ ଏକ-ଦୁଇଟି ନୁହେଁ, ହଜାର ଯୁଗର ଅନ୍ତ ଦେଖିଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ପରି ଦୀର୍ଘାୟୁ କାହାକୁ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ।
3.191.3
वर्जयित्वा महात्मानं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
न तेऽस्ति सदृशः कश्चिदायुषा ब्रह्मसत्तम ॥ ३.१९१.३ ॥
ମହାତ୍ମା ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ହେ ବ୍ରହ୍ମଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆୟୁରେ ଆପଣଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହାଁନ୍ତି।
3.191.4
अथाऽन्तरिक्षे लोकेऽस्मिन्देवदानववर्जिते ।
त्वमेव प्रलये विप्र ब्रह्माणमुपतिष्ठसे ॥ ३.१९१.४ ॥
ତା'ପରେ ଦେବ-ଦାନବବିହୀନ ଏହି ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଲୋକରେ, ହେ ବିପ୍ର, ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଆପଣ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ରୁହନ୍ତି।
3.191.5
प्रलये चापि निर्वृत्ते प्रबुद्धे च पितामहे ।
त्वमेकः सृज्यमानानि भूतानीह प्रपश्यसि ॥ ३.१९१.५ ॥
ପ୍ରଳୟ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ପିତାମହ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ସୃଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଆପଣ ଏକାକୀ ଦେଖନ୍ତି।
3.191.6
चतुर्विधानि विप्रर्षे यथावत्परमेष्ठिना ।
वायुभूता दिशः कृत्वा विक्षिप्यापस्ततस्ततः ॥ ३.१९१.६ ॥
ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ପରମେଷ୍ଠୀ ଯଥାବତ୍ ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ବାୟୁ ହୋଇ ଦିଗ୍ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତା'ପରେ ଜଳକୁ ଏଣେତେଣେ ବିଖେରି ଦେଲେ।
3.191.7
त्वया लोकगुरुः साक्षात्सर्वलोकपितामहः ।
आराधितो द्विजश्रेष्ठ तत्परेण समाधिना ॥ ३.१९१.७ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସାକ୍ଷାତ ଲୋକଗୁରୁ, ସର୍ବଲୋକପିତାମହଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ସମାଧିରେ ଆରାଧନା କରିଥିଲ।
3.191.8
स्वप्रमाणमथो विप्र त्वया कृतमनेकशः ।
घोरेणाविश्य तपसा वेधसो निर्जितास्त्वया ॥ ३.१९१.८ ॥
ହେ ବିପ୍ର, ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରମାଣରେ ଅନେକ ଥର, ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ବିଧାତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିଛ।
3.191.9
नारायणाङ्कप्रख्यस्त्वं सांपरायेऽतिपठ्यसे ॥ ३.१९१.९ ॥
ତୁମେ ନାରାୟଣଙ୍କ କୋଳ ପରି; ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛ।
3.191.10
भगवाननेकशः कृत्वा त्वया विष्णोश्च विश्वकृत् ।
कर्णिकोद्धरणं दिव्यं ब्रह्मणः कामरूपिणः।
रत्नालंकारयोगाभ्यां दृग्भ्यां दृष्टस्त्वया पुरा ॥ ३.१९१.१० ॥
ଭଗବାନ, ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା ବିଷ୍ଣୁ ଓ କାମରୂପୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କର୍ଣିକା-ଉଦ୍ଧରଣ ତୁମେ ଅନେକ ଥର କରିଛ; ରତ୍ନାଳଙ୍କାର ଯୋଗରେ ତୁମ ଚକ୍ଷୁରେ ପୂର୍ବେ ତାହା ଦେଖିଥିଲ।
3.191.11
तस्मात्तवान्तको मृत्युर्जरा वा देहनाशिनी ।
न त्वां विशति विप्रर्षे प्रसादात्परमेष्ठिनः ॥ ३.१९१.११ ॥
ତେଣୁ, ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି, ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ତୁମକୁ ଅନ୍ତକ ମୃତ୍ୟୁ ବା ଦେହନାଶିନୀ ଜରା ପ୍ରବେଶ କରେ ନାହିଁ।
3.191.12
यदा नैव रविर्नाग्निर्न वायुर्न च चन्द्रमाः ।
नैवान्तरिक्षं नैवोर्वी शेषं भवति किंचन ॥ ३.१९१.१२ ॥
ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନ ଥାଏ, ଅଗ୍ନି ନ ଥାଏ, ବାୟୁ ନ ଥାଏ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ନ ଥାଏ; ଆକାଶ ନ ଥାଏ, ପୃଥିବୀ ନ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେ ନାହିଁ।
3.191.13
तस्मिन्नेकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजङ्गमे ।
नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे ॥ ३.१९१.१३ ॥
ସେହି ଏକାର୍ଣବ ଲୋକରେ, ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦେବ-ଅସୁର ଗଣ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ମହାସର୍ପମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୁପ୍ତ ହେଲେ।
3.191.14
शयानममितात्मानं पद्मे पद्मनिकेतनम् ।
त्वमेकः सर्वभूतेशं ब्रह्माणमुपतिष्ठसि ॥ ३.१९१.१४ ॥
ପଦ୍ମ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ଅମିତାତ୍ମା, ପଦ୍ମ ଯାହାଙ୍କ ନିବାସ, ସର୍ବଭୂତେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତୁମେ ଏକାକୀ ଉପାସନା କରୁଛ।
3.191.15
एतत्प्रत्यक्षतः सर्वं पूर्वं वृत्तं द्विजोत्तम ।
तस्मादिच्छाम्यहं श्रोतुं सर्वांहेत्वात्मिकां कथां ॥ ३.१९१.१५ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ପୂର୍ବେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ସବୁ ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖିଛ। ତେଣୁ ସର୍ବକାରଣାତ୍ମକ ସେହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
3.191.16
अनुभूतं हि बहुशस्त्वयैकेन द्विजोत्तम ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सर्वलोकेषु नित्यदा ॥ ३.१९१.१६ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ତୁମେ ଏକାକୀ ଏହା ବହୁଥର ଅନୁଭବ କରିଛ। ସର୍ବଲୋକରେ ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ବି ସର୍ବଦା ଅଜଣା ନୁହେଁ।
3.191.17
हन्त ते कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयंभुवे ।
पुरुषाय पुराणाय शाश्वतायाव्ययाय च।
अव्यक्ताय सुसूक्ष्माय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ ३.१९१.१७ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ତୁମକୁ କଥା କହିବି। ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି — ପୁରାତନ, ଶାଶ୍ୱତ, ଅବ୍ୟୟ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ, ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଗୁଣାତ୍ମା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି।
3.191.18
य एष पृथुदीर्घाक्षः पीतवासा जनार्दनः ।
एष कर्ता विकर्ता च भूतात्मा भूतकृत्प्रभुः ॥ ३.१९१.१८ ॥
ବିଶାଳ ଓ ଦୀର୍ଘ ନୟନ ଥିବା, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଏହି ଜନାର୍ଦନ — ଏହି ହିଁ କର୍ତ୍ତା ଓ ବିକର୍ତ୍ତା, ଭୂତାତ୍ମା, ଭୂତଙ୍କ ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ପ୍ରଭୁ।
3.191.19
अचिन्त्यं महदाश्चर्यं पवित्रमिति चोच्यते ।
अनादिनिधनं भूतं विश्वमव्ययमक्षयम् ॥ ३.१९१.१९ ॥
ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ମହାଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ବୋଲି କଥିତ; ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ, ସତ୍ତାସ୍ୱରୂପ, ବିଶ୍ୱରୂପ, ଅବ୍ୟୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ।
3.191.20
एष कर्ता न क्रियते कारणं चापि पौरुषे ।
को ह्येनं परुषं वेत्ति देवा अपि न तं पौरषे ॥ ३.१९१.२० ॥
ଏ କର୍ତ୍ତା; ଏ କାହାଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ନୁହନ୍ତି; ପୌରୁଷରେ ମଧ୍ୟ ଏଙ୍କର କାରଣ ନାହିଁ। ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ କିଏ ଜାଣେ? ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
3.191.21
सर्वमाश्चर्यमेवैतन्निर्वृत्तं राजसत्तम ।
आदितो मनुजव्याघ्र कृत्स्नस्य जगतः क्षये ॥ ३.१९१.२१ ॥
ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏସବୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ; ଆଦିରୁ ନିର୍ବୃତ୍ତ। ହେ ମନୁଜବ୍ୟାଘ୍ର! ସମସ୍ତ ଜଗତର କ୍ଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ହୁଏ।
3.191.22
चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् ।
तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च तथाविधः ॥ ३.१९१.२२ ॥
କୃତଯୁଗ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଶହେ ବର୍ଷ; ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
3.191.23
वीणि वर्षसहस्राणि त्रेतायुगमिहोच्यते ।
तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परं ॥ ३.१९१.२३ ॥
ଏଠାରେ ତ୍ରେତାଯୁଗ ତିନି ହଜାର ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ସେତିକି ଶହେ ବର୍ଷ; ତାହାର ପରେ ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ।
3.191.24
तथा वर्षसहस्रे द्वे द्वापरं परिमाणतः ।
तस्यापि द्विशती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च तथाविधः ॥ ३.१९१.२४ ॥
ସେହିପରି ଦ୍ୱାପରଯୁଗ ପରିମାଣରେ ଦୁଇ ହଜାର ବର୍ଷ; ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଦୁଇ ଶହେ ବର୍ଷ; ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
3.191.25
सहस्रमेकं वर्षाणां ततः कलियुगं स्मृतम् ।
तस्य वर्षशतं सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परम् ॥ ३.१९१.२५ ॥
ତା'ପରେ କଳିଯୁଗ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ତାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଶହେ ବର୍ଷ, ଏବଂ ତାର ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶ ତା'ପରେ (ସେହିପରି)।
3.191.26
सन्ध्यासंध्यांशयोस्तुल्यं प्रमाणमुपधारय ।
क्षीणे कलियुगे चैव प्रवर्तति कृतं युगम् ॥ ३.१९१.२६ ॥
ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାଂଶର ପରିମାଣ ସମାନ ବୋଲି ଜାଣ। କଳିଯୁଗ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ କୃତଯୁଗ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ।
3.191.27
एषा द्वादशसाहस्री युगाख्या परिकीर्तिता ।
एतत्सहस्रपर्यन्तमहो ब्राह्ममुदाहृतम् ॥ ३.१९१.२७ ॥
ଏହା ବାର ହଜାର (ବର୍ଷର) ଯୁଗ ବୋଲି ଘୋଷିତ। ଏହା ହଜାର (ଚକ୍ର) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ; ଅହୋ, ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ (ଦିନ) ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
3.191.28
विश्वं हि ब्रह्मभवने सर्वतः परिवर्तते ।
लोकानां मनुजवन्याघ्र प्रलयं तं विदुर्बुधाः ॥ ३.१९१.२८ ॥
ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭବନରେ ସବୁ ଦିଗରେ ଘୂରୁଥାଏ। ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଘ୍ର, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାକୁ ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
3.191.29
अल्पावशिष्टे तु तदा युगान्ते भरतर्षभ ।
सहस्रान्ते नराः सर्वे प्रायशोऽनृतवादिनः ॥ ३.१९१.२९ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଗାନ୍ତରେ ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ହଜାର (ବର୍ଷର) ଅନ୍ତରେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ ହୁଅନ୍ତି।
3.191.30
यज्ञप्रतिनिधिः पार्थ दानप्रतिनिधिस्तथा ।
व्रतप्रतिनिधिश्चैव तस्मिन्काले प्रवर्तते ॥ ३.१९१.३० ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ସେ କାଳରେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରତିନିଧି, ଦାନର ପ୍ରତିନିଧି ଓ ବ୍ରତର ପ୍ରତିନିଧି ହିଁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ।
3.191.31
ब्राह्मणाः शूद्रकर्माणस्तथा शूद्रा धनार्जकाः ।
क्षत्रधर्मेण वाऽप्यत्र वर्तयन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.३१ ॥
ଯୁଗକ୍ଷୟ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରକର୍ମ କରିବେ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଧନାର୍ଜନ କରିବେ; କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିବେ।
3.191.32
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया दण्डाजिनविवर्जिताः ।
ब्राह्मणा सर्वभक्षाश्च भविष्यन्ति कलौ युगे ॥ ३.१९१.३२ ॥
କଳିଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଛାଡ଼ିବେ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଅଜିନ ବିହୀନ ହୋଇ ସର୍ବଭକ୍ଷକ ହେବେ।
3.191.33
अजपा ब्राह्मणास्तात शूद्रा जपपरायणाः ।
विपरीते तदा लोके पूर्वरूपं क्षयस्य तत् ॥ ३.१९१.३३ ॥
ହେ ତାତ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜପ ନକରିବେ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଜପପରାୟଣ ହେବେ; ଜଗତ ବିପରୀତ ହେଲେ ତାହା କ୍ଷୟର ପୂର୍ବରୂପ।
3.191.34
बहवो म्लेच्छराजानः पृथिव्यां मनुजाधिप ।
मृषानुशासिनः पापा मृषावादपरायणाः ॥ ३.१९१.३४ ॥
ହେ ମନୁଜାଧିପ, ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ରାଜା ରହିବେ; ସେମାନେ ମିଥ୍ୟା ଆଦେଶ ଦେବେ, ପାପୀ ଓ ମିଥ୍ୟାବାଦରେ ନିରତ ହେବେ।
3.191.35
आन्ध्राः शकाः पुलिन्दाश्च यवनाश्च नराधिपाः ।
काम्भोजा बाह्लिकाः शूराऽऽ भीरस्तथा नरोत्तमा ॥ ३.१९१.३५ ॥
ଆନ୍ଧ୍ର, ଶକ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଯବନ ରାଜାମାନେ, କାମ୍ବୋଜ, ବାହ୍ଲିକ, ଶୂର, ଆଭୀର ଓ ନରୋତ୍ତମମାନେ ମଧ୍ୟ।
3.191.36
न तदा ब्राह्मणः कश्चित्स्वधर्ममुपजीवति ।
क्षत्रियाश्चापि वैश्याश्च विकर्मस्था नराधिप ॥ ३.१९१.३६ ॥
ସେତେବେଳେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିବେ ନାହିଁ; ହେ ନରାଧିପ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବିକର୍ମରେ ଥିବେ।
3.191.37
अल्पायुषः स्वल्पबलाः स्वल्पवीर्यपराक्रमाः ।
अल्पसाराल्पदेहाश्च तथा सत्याल्पभाषिणः ॥ ३.१९१.३७ ॥
ସେହି ସମୟର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅଳ୍ପାୟୁ, ଅଳ୍ପବଳ, ଅଳ୍ପବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମ ବିଶିଷ୍ଟ, ଅଳ୍ପସାର ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରଦେହୀ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଅଳ୍ପ କହିବେ।
3.191.38
बहुशून्या जनपदा मृगव्यालावृता दिशः ।
युगान्ते समनुप्राप्ते वृथा च ब्रह्मवादिनः ॥ ३.१९१.३८ ॥
ଯୁଗାନ୍ତ ଆସିଲେ ଜନପଦ ବହୁଳ ଭାବେ ଶୂନ୍ୟ ହେବ, ଦିଗସକଳ ମୃଗ ଓ ହିଂସ୍ର ପଶୁରେ ଆବୃତ ହେବ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବୃଥା କଥା କହିବେ।
3.191.39
भोवादिनस्तथा शूद्रा ब्राह्मणाश्चार्यवादिनः ।
युगान्ते मनुजव्याघ्र भवन्ति बहुजन्तवः ॥ ३.१९१.३९ ॥
ହେ ମନୁଷ୍ୟବ୍ୟାଘ୍ର, ଯୁଗାନ୍ତରେ ଶୂଦ୍ରମାନେ 'ଭୋ' ବୋଲି କହିବାକୁ ଲାଗିବେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ 'ଆର୍ଯ୍ୟ' ବୋଲି କହିବେ; ବହୁ ପ୍ରାଣୀ ଥିବେ।
3.191.40
न तथा घ्राणयुक्ताश्च सर्वगन्धा विशांपते ।
रसाश्च मनुजव्याघ्र न तथा स्वादुयोगिनः ॥ ३.१९१.४० ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧ ନାକକୁ ସେତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଲାଗିବ ନାହିଁ; ହେ ମନୁଷ୍ୟବ୍ୟାଘ୍ର, ରସ ମଧ୍ୟ ସେତେ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ।
3.191.41
बहुप्रजा ह्रस्वदेहा शीलाचारविवर्जिताः ।
मुखेभगाः स्त्रियो राजन्भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.४१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଗକ୍ଷୟରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବହୁ ସନ୍ତାନବତୀ, ଖର୍ବଦେହୀ, ଶୀଳାଚାରବିହୀନା ଏବଂ ମୁଖ-ଭଗ ବିଶିଷ୍ଟା ହେବେ।
3.191.42
अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः ।
केशशूलाः स्त्रियो राजन्भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.४२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଗକ୍ଷୟରେ ଜନପଦମାନଙ୍କରେ ଅଟ୍ଟଶୂଳ, ଚାରିପଥରେ ଶିବଶୂଳ ଥିବେ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କେଶଶୂଳ ବିଶିଷ୍ଟା ହେବେ।
3.191.43
अल्पक्षीरास्तथा गावो भविष्यन्ति जनाधिप ।
अल्पपुष्पफलाश्चापि पादपा बहुवायसाः ॥ ३.१९१.४३ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ସେହିପରି ଗାଈମାନେ ଅଳ୍ପ କ୍ଷୀର ଦେବେ; ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କରେ ଅଳ୍ପ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଥିବ ଏବଂ ସେଥିରେ ବହୁ କାଉ ରହିବେ।
3.191.44
ब्रह्मवध्यानुलिप्तानां तथा मिथ्याभिशंसिनाम् ।
नृपाणां पृथिवीपाल प्रतिगृह्णन्ति वै द्विजाः ॥ ३.१९१.४४ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗକାରୀ ରାଜାମାନଙ୍କଠାରୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।
3.191.45
लोभमोहपरीताश्च मिथ्याधर्मध्वजावृताः ।
भिक्षार्थं पृथिवीपाल चञ्चूर्यन्ते द्विजैर्दिशः ॥ ३.१९१.४५ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଗ୍ରସ୍ତ, ମିଥ୍ୟା ଧର୍ମଧ୍ୱଜରେ ଆବୃତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଦିଗେ ଦିଗେ ବୁଲିବେ।
3.191.46
कराभारभयाद्भीता गृहस्थाः परिमोषकाः ।
मुनिच्छद्माकृतिच्छन्ना वाणिज्यमुपभुञ्जते ॥ ३.१९१.४६ ॥
କରଭାରର ଭୟରେ ଭୀତ ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଲୁଣ୍ଠନକାରୀମାନେ ମୁନିଙ୍କ ବେଶ ଧରି ଲୁଚି ଲୁଚି ବାଣିଜ୍ୟ କରନ୍ତି।
3.191.47
मित्या च नखरोमाणि धारयन्ति तदा द्विजाः ।
अर्थलोभान्नरव्याघ्र वृथा च ब्रह्मचारिणः ॥ ३.१९१.४७ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ସେତେବେଳେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନଖ ଓ କେଶ ଧାରଣ କରିବେ; ଧନଲୋଭରେ ବୃଥା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସାଜିବେ।
3.191.48
आश्रमेषु वृथाचार पारपा गुरुतल्पगाः ।
ऐहलौकिकमीहन्ते मांसशोणितवर्धनम् ॥ ३.१९१.४८ ॥
ଆଶ୍ରମରେ ବୃଥା ଆଚାରୀ, ଗୁରୁପତ୍ନୀଗାମୀ ଲୋକମାନେ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ବଢ଼ାଉଥିବା ଐହିକ ଭୋଗ ଚାହାଁନ୍ତି।
3.191.49
पारलौकिककार्येषु प्रमत्ता भृशनास्तिकाः ।
बहुपाषण्डसंकीर्णाः परान्नगुणवादिनः।
आश्रमा मनुजव्याघ्र न भवन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.४९ ॥
ପରଲୋକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅସାବଧାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ନାସ୍ତିକ, ବହୁ ପାଷଣ୍ଡରେ ମିଶ୍ରିତ, ପରର ଅନ୍ନର ଗୁଣ ଗାୟନକାରୀ ହୁଅନ୍ତି; ହେ ମନୁଷ୍ୟବ୍ୟାଘ୍ର, ଯୁଗକ୍ଷୟରେ ଆଶ୍ରମ ରହେ ନାହିଁ।
3.191.50
यथर्तुवर्षी भगवान्न तथा पाकशासनः ।
न चापि सर्वभीजानि सम्यग्रोहन्ति भारत ॥ ३.१९१.५० ॥
ଯେପରି ଋତୁ ଅନୁସାରେ ଭଗବାନ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେପରି ଏବେ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ହେ ଭାରତ, ସମସ୍ତ ବୀଜ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଭାବରେ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
3.191.51
फलं धर्मस्य राजेन्द्र सर्वत्र परिहीयते ।
हिंसाभिरामश्च जनस्तथा संपद्यतेऽशुचिः।
अधर्मफलमत्यर्थं तदा भवति चानघ ॥ ३.१९१.५१ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମର ଫଳ ସର୍ବତ୍ର ହ୍ରାସ ପାଏ; ହିଂସାରେ ରମିତ ଲୋକମାନେ ଅଶୁଚି ହୁଅନ୍ତି; ହେ ଅନଘ, ତଦା ଅଧର୍ମର ଫଳ ଅତ୍ୟଧିକ ହୁଏ।
3.191.52
तदा च पृथिवीपाल यो भवेद्धर्मसंयुतः ।
अल्पायुः स हि मन्तव्यो न हि धर्मोस्ति कश्चन ॥ ३.१९१.५२ ॥
ହେ ପୃଥ୍ବୀପାଳ, ତଦା ଯେ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ହୁଏ, ତାକୁ ଅଳ୍ପାୟୁ ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରକୃତରେ କୌଣସି ଧର୍ମ ରହେ ନାହିଁ।
3.191.53
भूयिष्ठं कूटमानैश्च पण्यं विक्रीणते जनाः ।
वणिजश्च नरव्याघ्र बहुमाया भवन्त्युत ॥ ३.१९१.५३ ॥
ଲୋକମାନେ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଭୁଲ ମାପରେ ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି; ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ବଣିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରତାରଣାକାରୀ ହୁଅନ୍ତି।
3.191.54
धर्मिष्ठाः परिहीयन्ते पापीयान्वर्धते जनः ।
धर्मस्य बलहानिः स्यादधर्मश्च बलायते ॥ ३.१९१.५४ ॥
ଧାର୍ମିକମାନେ ହ୍ରାସ ପାଆନ୍ତି, ପାପୀମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି; ଧର୍ମର ବଳ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ ଏବଂ ଅଧର୍ମ ବଳବାନ ହୁଏ।
3.191.55
अल्पायुषो दरिद्राश्च धर्मिष्ठा मानवास्तथा ।
दीर्घायुषः समृद्धाश्च विधर्माणो युगक्षये ॥ ३.१९१.५५ ॥
ଯୁଗର ଶେଷରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମାନବ ଅଳ୍ପାୟୁ ଓ ଦରିଦ୍ର ହେବେ; ଅଧର୍ମୀମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ହେବେ।
3.191.56
नगराणआं विहारेषु विधर्माणो युगक्षये ।
अधर्मिष्ठैरुपायैश् प्रजा व्यवहरन्त्युत ॥ ३.१९१.५६ ॥
ଯୁଗର ଶେଷରେ ନଗରର ଉଦ୍ୟାନରେ ଅଧର୍ମୀମାନେ ରହିବେ; ପ୍ରଜା ଅଧର୍ମୀ ଉପାୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିବେ।
3.191.57
संचयेन तथाऽल्पेन भवन्त्याढ्यमदान्विताः ।
धनं विश्वासतो न्यस्तं मिथो भूयिष्ठशो नराः ॥ ३.१९१.५७ ॥
ଅଳ୍ପ ସଞ୍ଚୟରେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ଧନମଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବେ; ବିଶ୍ୱାସରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଧନ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ହଡ଼ପ କରିବେ।
3.191.58
हर्तुं व्यवसिता राजन्पापाचारसमनविताः ।
नैतदस्तीति मनुजा वर्तन्ते निरपत्रपाः ॥ ३.१९१.५८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପାପାଚାରରେ ଯୁକ୍ତ ମଣିଷ ଧନ ହଡ଼ପ କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କରିବେ; ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇ 'ଏହା ନାହିଁ' ବୋଲି କହିବେ।
3.191.59
पुरुषादानि सत्वानि पक्षिणोऽथ मृगास्तथा ।
नगराणां विहारेषु चैत्येष्वपि च शेरते ॥ ३.१९१.५९ ॥
ନରଭକ୍ଷୀ ପ୍ରାଣୀ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗମାନେ ନଗରର ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଚୈତ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୟନ କରିବେ।
3.191.60
सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च स्त्रियो गर्भधरा नृप ।
दशद्वादशवर्षाणां पुंसां पुत्रः प्रजायते ॥ ३.१९१.६० ॥
ହେ ନୃପ, ସାତ-ଆଠ ବର୍ଷର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରିବେ; ଦଶ-ବାର ବର୍ଷର ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବେ।
3.191.61
भवन्ति षोडशे वर्षे नराः पलितिनस्तथा ।
आयुःक्षयो मनुष्याणां क्षिप्रमेव प्रपद्यते ॥ ३.१९१.६१ ॥
ଷୋଳ ବର୍ଷରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଧଳା କେଶଧାରୀ ହୁଅନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଆୟୁ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷୟ ହୁଏ।
3.191.62
क्षीणायुषो महाराज तरुणा वृद्धशीलिनः ।
तरुणानां च यच्छीलं तद्वृद्धेषु प्रजायते ॥ ३.१९१.६२ ॥
ହେ ମହାରାଜ, କ୍ଷୀଣାୟୁ ଯୁବକମାନେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଯୁବକଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କଠାରେ ଜନ୍ମେ।
3.191.63
विपरीतास्तदा नार्यो वञ्चयित्वाऽर्हतः पतीन् ।
व्युच्चरन्त्यपि दुःशीला दासैः पशुभिरेव च ॥ ३.१९१.६३ ॥
ସେତେବେଳେ ନାରୀମାନେ ବିପରୀତ ହେବେ; ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରତାରଣା କରି ଦୁଃଶୀଳା ନାରୀମାନେ ଦାସ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ବିଚରଣ କରିବେ।
3.191.64
वीरपत्न्यस्तथा नार्यः संश्रयन्ति नरान्नृप ।
भर्तारमपि जीवन्तमन्यान्व्यभिचरन्त्युत ॥ ३.१९१.६४ ॥
ହେ ନୃପ, ବୀରପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବେ; ଜୀବିତ ସ୍ୱାମୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ସହିତ ବ୍ୟଭିଚାର କରିବେ।
3.191.65
तस्मिन्युगसहस्रान्ते संप्राप्ते चायुषः क्षये ।
अनावृष्टिर्महाराज जायते बहुवार्षिकी ॥ ३.१९१.६५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ସହସ୍ର ଯୁଗ ଶେଷରେ, ଆୟୁ କ୍ଷୟ ସମୟ ଆସିଲେ, ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲୁଥିବା ଅନାବୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
3.191.66
ततस्तान्यल्पसाराणि सत्वानि क्षुधितानि वै ।
प्रलयं यान्ति भूयिष्ठं पृथिव्यां पृथिवीपते ॥ ३.१९१.६६ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ହେ ପୃଥିବୀପତି, ପୃଥିବୀରେ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରଳୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
3.191.67
ततो दिनकरैर्दीप्तैः सप्तभिर्मनुजाधिप ।
पीयते सलिलं सर्वं समुद्रेषु सरित्सु च ॥ ३.१९१.६७ ॥
ହେ ମନୁଜାଧିପ, ସେତେବେଳେ ସାତ ଦୀପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦୀର ସମସ୍ତ ଜଳ ପାନ କରାଯାଏ।
3.191.68
यच्च रकाष्ठं तृणं चापि शुष्कं चार्द्रं च भारत ।
सर्वं तद्भस्मसाद्भूतं दृश्यते भरतर्षभ ॥ ३.१९१.६८ ॥
ହେ ଭାରତ, କାଠ, ତୃଣ, ଶୁଷ୍କ ବା ଆର୍ଦ୍ର ଯାହା ଅଛି ସବୁ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଥିବା ଦେଖାଯାଏ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ।
3.191.69
ततः संवर्तको वह्निर्वायुना सह भारत ।
लोकमाविशते पूर्वमादित्यैरुपशोषितम् ॥ ३.१९१.६९ ॥
ହେ ଭାରତ, ତାପରେ ସଂବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି ବାୟୁ ସହ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଶୁଖାଯାଇଥିବା ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
3.191.70
ततः स पृथिवीं भित्त्वा प्रविश्य च रसातलम् ।
रदेवदानवयक्षाणां भयं जनयते महत् ॥ ३.१९१.७० ॥
ତାପରେ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ବିଦାରି ରସାତଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
3.191.71
निरदहन्नागलोकं च यच्च किंचित्क्षिताविह ।
अधस्तात्पृथिवीपाल सर्वं नाशयते क्षणात् ॥ ३.१९१.७१ ॥
ତାହା ନାଗଲୋକ ଓ ପୃଥିବୀରେ କିମ୍ବା ତଳେ ଥିବା ସବୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଗ୍ଧ କରେ; ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ସବୁ ନାଶ କରେ।
3.191.72
ततो योजनविंशानां सहस्राणि शतानि च ।
निर्दहत्यशिवो वायुः स च संवर्तकोऽनलः ॥ ३.१९१.७२ ॥
ତାପରେ କୋଡିଏ ଯୋଜନ ପରିମାଣର ହଜାର ଓ ଶହ ସ୍ଥାନକୁ ଅଶୁଭ ବାୟୁ ଓ ସେହି ସଂବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନି ଦଗ୍ଧ କରେ।
3.191.73
सदेवासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।
ततो दहति दीप्तः स सर्वमेव जगद्विभुः ॥ ३.१९१.७३ ॥
ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଉରଗ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ସେ ଦୀପ୍ତ ବିଭୁ ତା'ପରେ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତି।
3.191.74
ततो गजकुलप्रख्यास्तजिन्मालाविभूषिताः ।
उत्तिष्ठन्ति महामेघा नभस्यद्भुतदर्शनाः ॥ ३.१९१.७४ ॥
ତା'ପରେ ହାତୀ ଦଳ ପରି, ବିଜୁଳି ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଆକାଶରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ ଥିବା ମହାମେଘ ଉଠନ୍ତି।
3.191.75
केचिन्नीलोत्पलश्यामाः केचित्कुमुदसन्निभाः ।
केचित्किञ्जल्कसंकाशाः केचित्पीताः पयोधराः ॥ ३.१९१.७५ ॥
କେତେକ ନୀଳପଦ୍ମ ପରି ଶ୍ୟାମ, କେତେକ କୁମୁଦ ପରି, କେତେକ ପଦ୍ମରେଣୁ ପରି, ଓ କେତେକ ହଳଦିଆ ମେଘ।
3.191.76
केचिद्धारिद्रसंकाशाः कारण्डवनिभास्तथा ।
केचित्कमलपत्राभाः केचिद्धिङ्गुलसप्रभाः ॥ ३.१९१.७६ ॥
କେତେକ ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର, କେତେକ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀ ପରି, ସେହିପରି କେତେକ ପଦ୍ମପତ୍ରର ଆଭାଯୁକ୍ତ, ଓ କେତେକ ହିଙ୍ଗୁଳ ପରି ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ।
3.191.77
केचित्पुरवराकाराः केचिद्गजकुलोपमाः ।
केचिदञ्जनसंकाशाः केचिन्मकरसन्निभाः ॥ ३.१९१.७७ ॥
କେତେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରର ଆକାରର, କେତେକ ହାତୀ ଦଳ ପରି, କେତେକ ଅଞ୍ଜନ ପରି, ଓ କେତେକ ମକର ପରି।
3.191.78
विद्युन्मालापिनद्धाङ्गाः समुत्तिष्ठन्ति वै घनाः ।
घोररूपा महाराज घोरस्वननिनादिताः ॥ ३.१९१.७८ ॥
ବିଜୁଳି ମାଳାରେ ଅଙ୍ଗ ବେଢ଼ା ଘନମେଘ ଉଠନ୍ତି; ହେ ମହାରାଜ, ସେମାନେ ଘୋର ରୂପ ଓ ଘୋର ଶବ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
3.191.79
ततो जलघराः सर्वं व्याप्नुवनति नभस्तलम् ।
गर्जन्तः पृथिवीपाल पृथिवीधरसन्निभाः ॥ ३.१९१.७९ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଜଳଧର ମେଘମାନେ ସମସ୍ତ ଆକାଶକୁ ଆଚ୍ଛାଦନ କଲେ; ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ପୃଥିବୀଧାରୀ ପର୍ବତ ପରି ଗର୍ଜନ କରି।
3.191.80
तैरियं पृथिवी सर्वा सपर्वतवनाकरा ।
आपूर्यते महाराज सलिलौघपरिप्लुता ॥ ३.१९१.८० ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଖଣି ସହିତ, ହେ ମହାରାଜ, ଜଳପ୍ରବାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
3.191.81
ततस्ते जलदा घोरा राविणः पुरुषर्षभ ।
पर्वतान्प्लावयन्त्याशु चोदिताः परमेष्ठिना ॥ ३.१९१.८१ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଭୟଙ୍କର, ଗର୍ଜନକାରୀ ମେଘମାନେ, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ପ୍ଲାବିତ କଲେ।
3.191.82
वर्षमाणा महत्तोयं पूरयन्तो वसुंधराम् ।
सुघोरमशिवं रौद्रं नाशयनति च पावकम् ॥ ३.१९१.८२ ॥
ମହାଜଳ ବର୍ଷଣ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଅମଙ୍ଗଳ ଓ ଉଗ୍ର ରୂପରେ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ନିଭାଇ ଦେଲେ।
3.191.83
ततो द्वादशवर्षाणि पयोदास्त उपप्लवे ।
धाराभिः पूरयन्तो वै चोद्यमाना महात्मना ॥ ३.१९१.८३ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ପ୍ରଳୟରେ, ସେହି ମେଘମାନେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ବାର ବର୍ଷ ଧାରାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।
3.191.84
ततः समुद्रः स्वां वेलामतिक्रामति भारत ।
पर्वताश्च विदीर्यन्ते मही चापि विदीर्यते ॥ ३.१९१.८४ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ଭରତ, ସମୁଦ୍ର ନିଜ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କଲା; ପର୍ବତ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
3.191.85
सर्वतः सहसा भ्रान्तास्ते पयोदा नभस्तलम् ।
संवेष्टयित्वा नश्यन्ति वायुवेगपराहताः ॥ ३.१९१.८५ ॥
ସବୁ ପଟରୁ ହଠାତ୍ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ସେ ମେଘସମୂହ ଆକାଶକୁ ଘେରି, ବାୟୁବେଗରେ ଆହତ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
3.191.86
कततस्तं मारुतं घोरं स्वयंभूर्मनुजाधिप ।
आदिः पद्मालयो देवः पीत्वा स्वपिति भारत ॥ ३.१९१.८६ ॥
ହେ ମନୁଜାଧିପ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ବାୟୁକୁ ପାନ କରି ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଆଦିଦେବ, ପଦ୍ମାଳୟ ଦେବତା ଶୟନ କରନ୍ତି, ହେ ଭାରତ।
3.191.87
तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे ।
नष्टे देवासुरगणए यक्षराक्षसवर्जिते ॥ ३.१९१.८७ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଏକାର୍ଣ୍ଣବରେ, ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଦେବାସୁରଗଣ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସ ବର୍ଜିତ ହେଲେ।
3.191.88
निर्मनुष्ये महीपाल निःश्वापदमहीरुहे ।
अनन्तरिक्षे लोकेऽस्मिन्भ्रमाम्येकोऽहमातुरः ॥ ३.१९१.८८ ॥
ହେ ମହୀପାଳ, ମନୁଷ୍ୟହୀନ, ହିଂସ୍ର ପଶୁ ଓ ବୃକ୍ଷହୀନ, ଆକାଶହୀନ ଏହି ଲୋକରେ ମୁଁ ଏକା ଆତୁର ହୋଇ ବୁଲୁଛି।
3.191.89
एकार्णवे जले घोरे विचरन्पार्थिवोत्तम ।
अपश्यन्सर्वभूतानि वैक्लब्यमगमं ततः ॥ ३.१९१.८९ ॥
ହେ ପାର୍ଥିବୋତ୍ତମ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ଏକାର୍ଣ୍ଣବ ଜଳରେ ବୁଲି, ସର୍ବଭୂତ ନଦେଖି ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବୈକ୍ଳବ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲି।
3.191.90
ततः सुदीर्घं गत्वाऽहं प्लवमानो धराधिप ।
श्रान्तः क्वचिन्न शरणं लब्धवानस्म्यतन्द्रितः ॥ ३.१९१.९० ॥
ତାପରେ, ହେ ଧରାଧିପ, ବହୁ ଦୂର ସନ୍ତରଣ କରି ଯାଇ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ କେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ ପାଇ ନ ଥିଲି; ମୁଁ ଆଳସ୍ୟରହିତ ଥିଲି।
3.191.91
ततः कदाचित्पश्यामि तस्मिन्सलिलसंनिघौ ।
न्यग्रोधं सुमहान्तं वै विशालं पृथिवीपते ॥ ३.१९१.९१ ॥
ତା'ପରେ ଏକଦା ସେଇ ଜଳ ନିକଟରେ ମୁଁ ଏକ ଅତି ବିଶାଳ ବଟବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲି, ହେ ପୃଥିବୀପତି।
3.191.92
शाखायां तस्य वृक्षस्य विस्तीर्णायां नराधिप ।
पर्यङ्के पृथिवीपाल दिव्यास्तरणसंस्तृते ॥ ३.१९१.९२ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ସେ ଗଛର ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଶାଖାରେ, ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ଦିବ୍ୟ ଆସ୍ତରଣରେ ସଜ୍ଜିତ ପଲଙ୍କରେ।
3.191.93
उपविष्टं महाराज पद्मेन्दुसदृशाननम् ।
फुल्लपद्मविशालाक्षं बालं पश्यामि भारत ॥ ३.१९१.९३ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ହେ ଭାରତ, ବସିଥିବା ଏକ ଶିଶୁକୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି; ତାର ମୁଖ ପଦ୍ମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଥିଲା, ଆଉ ତାର ବିଶାଳ ଆଖି ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଥିଲା।
3.191.94
ततो मे पृतिवीपाल विस्मयः सुमहाभूत् ।
कथं त्वयं शिशुः शेते लोके नाशमुपागते ॥ ३.१९१.९४ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ଜଗତ ନାଶ ପାଇଲାବେଳେ ଏ ଶିଶୁ କିପରି ଶୋଉଛି, ସେଥିରେ ମୋର ବହୁ ବିସ୍ମୟ ହେଲା।
3.191.95
तपसा चिन्तयंश्चापि तं शिशुं नोपलक्षये ।
भूतं भव्यं भविष्यं च जानन्नपि नराधिप ॥ ३.१९१.९५ ॥
ତପସ୍ୟାରେ ଚିନ୍ତା କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସେ ଶିଶୁକୁ ଚିହ୍ନି ନ ପାରିଲି, ହେ ନରାଧିପ; ଯଦିଓ ମୁଁ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସବୁ ଜାଣୁଥିଲି।
3.191.96
अतसीपुष्पवर्णाभः श्रीवत्सकृतभूषणः ।
साक्षाल्लक्ष्म्या इवावास स तदा प्रतिभाति मे ॥ ३.१९१.९६ ॥
ଅତସୀ ଫୁଲର ରଙ୍ଗର ଆଭାଯୁକ୍ତ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନରେ ଭୂଷିତ; ସେ ସେତେବେଳେ ମୋତେ ସାକ୍ଷାତ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସ ପରି ଜଣାଗଲା।
3.191.97
ततो मामब्रवीद्बालः स पद्मनिभलोचनः ।
श्रीवत्सधारी द्युतिमान्वाक्यं श्रुतिसुखावहम् ॥ ३.१९१.९७ ॥
ସେତେବେଳେ ପଦ୍ମନୟନ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନଧାରୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସେ ବାଳକ ମୋତେ କାନକୁ ସୁଖଦ ବାକ୍ୟ କହିଲା।
3.191.98
जानामि त्वां परिश्रान्तं तात विश्रामकाङ्क्षिणम् ।
मार्कण्डेय महासत्वं यावदिच्छसि भार्गव ॥ ३.१९१.९८ ॥
ପୁଅ, ମୁଁ ଜାଣେ ତୁମେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ବିଶ୍ରାମ ଚାହୁଁଛ। ହେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବ, ଯେତେ ଇଚ୍ଛା ବିଶ୍ରାମ କର।
3.191.99
अभ्यन्तरं शरीरं मे प्रविश्य मुनिसत्तम ।
आस्खेह विहितो वासः प्रसादस्ते कृतो मया ॥ ३.१९१.९९ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଶରୀର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କର। ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ ନିରୂପିତ; ତୁମ ପ୍ରତି ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ମୁଁ କରିଛି।
3.191.100
ततो बालेन तेनैव मुक्तस्यासीत्तदा मम ।
निर्वेदो जीविते दीर्घे मनुष्यत्वे च भारत ॥ ३.१९१.१०० ॥
ତାପରେ ସେହି ବାଳକ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ଭାରତ, ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଓ ମନୁଷ୍ୟଜନ୍ମ ପ୍ରତି ମୋର ବିରକ୍ତି ଜାତ ହେଲା।
3.191.101
ततो बालेन तेनास्यं सहसा विवृतं कृतम् ।
तस्याहमवशो वक्रे दैवयोगात्प्रवेशितः ॥ ३.१९१.१०१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ବାଳକ ହଠାତ୍ ନିଜ ମୁଖ ଖୋଲିଲା; ଦୈବଯୋଗରୁ ମୁଁ ଅସହାୟ ହୋଇ ତା'ର ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କଲି।
3.191.102
ततः प्रविष्टस्तत्कुक्षिं सहसा मनुजाधिप ।
सराष्ट्रनगराकीर्णां कृत्स्नां पश्यामि मेदिनीम् ॥ ३.१९१.१०२ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ମନୁଜାଧିପ, ହଠାତ୍ ତା'ର ଉଦରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ନଗରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ମୁଁ ଦେଖିଲି।
3.191.103
गङ्गां शतद्रुं सीतां च यमुनामथ कौशिकीम् ।
चर्मण्वतींवेत्रवतीं चन्द्रभागां सरस्वतीम् ॥ ३.१९१.१०३ ॥
ଗଙ୍ଗା, ଶତଦ୍ରୁ, ସୀତା, ଯମୁନା, ତା'ପରେ କୌଶିକୀ, ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ, ବେତ୍ରବତୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀ।
3.191.104
सिन्धुं चैव विपाशां च नदीं गोदावरीमपि ।
वस्वोकसारां नलिनीं नर्मदां चैव भारत ॥ ३.१९१.१०४ ॥
ସିନ୍ଧୁ, ବିପାଶା ନଦୀ, ଗୋଦାବରୀ ମଧ୍ୟ, ବସ୍ୱୋକସାରା, ନଲିନୀ ଓ ନର୍ମଦା, ହେ ଭାରତ।
3.191.105
नदीं ताम्रां च वेणां च पुण्यतोयां शुभावहाम् ।
सुवेणां कृष्णवेणां च इरामां च महानदीम् ॥ ३.१९१.१०५ ॥
ତାମ୍ରା ନଦୀ ଓ ବେଣା, ପୁଣ୍ୟଜଳା ଓ ଶୁଭଦାୟିନୀ ନଦୀ, ସୁବେଣା, କୃଷ୍ଣବେଣା ଓ ମହାନଦୀ ଇରାମା।
3.191.106
वितस्तां च महाराज कावेरीं च महानदीम् ।
तुङ्गभद्रां कृष्णवेणीं कमलां च महानदीम्।
शोणं च पुरुषव्याघ्र विशल्यां किंपुनामपि ॥ ३.१९१.१०६ ॥
ବିତସ୍ତା, ହେ ମହାରାଜ, ମହାନଦୀ କାବେରୀ, ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା, କୃଷ୍ଣବେଣୀ, ମହାନଦୀ କମଲା, ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଶୋଣ, ବିଶଲ୍ୟା ଓ କିଂପୁନା ମଧ୍ୟ।
3.191.107
एताश्चान्याश्च नद्योऽहं पृथिव्यां या नरोत्तम ।
परिक्रामन्प्रपश्यामि तस्य कुक्षौ महात्मनः ॥ ३.१९१.१०७ ॥
ଏଗୁଡ଼ିକ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ନଦୀ, ହେ ନରୋତ୍ତମ, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଉଦରରେ ପରିକ୍ରମା କରି ମୁଁ ଦେଖେ।
3.191.108
ततः समुद्रं पश्मामि यादोगणनिषेवितम् ।
रत्नाकरममित्रघ्न पयसोनिधिमुत्तमम् ॥ ३.१९१.१०८ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ଦେଖେ, ଜଳଜୀବ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ରତ୍ନର ଖଣି, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଜଳର ଉତ୍ତମ ଭଣ୍ଡାର।
3.191.109
ततः पश्यामि गगनं चन्द्रसूर्यविराजितम् ।
जाज्वल्यमानं तेजोभिः पावकार्कसमप्रभम् ॥ ३.१९१.१०९ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଆକାଶ ଦେଖେ; ନିଜ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ।
3.191.110
पश्यामि च महीं राजन्काननैरुपशोभिताम् ।
सपर्वतवनद्वीपां निम्नगाशतसंकुलाम् ॥ ३.१९१.११० ॥
ହେ ରାଜନ, ବନରେ ଶୋଭିତ ପୃଥିବୀ ଦେଖେ; ପର୍ବତ, ବନ ଓ ଦ୍ୱୀପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶହ ଶହ ନଦୀରେ ସଂକୁଳ।
3.191.111
यजन्ते हि ततो राजन्ब्राह्मणा बहुभिर्मखैः ।
क्षत्रियाश् प्रवर्तन्ते सर्ववर्णानुरञ्जनैः ॥ ३.१९१.१११ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବହୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜନ କରନ୍ତି; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସର୍ବ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରଖି ଆଚରଣ କରନ୍ତି।
3.191.112
वैश्याः कृषिं यथान्यायं कारयन्ति नराधिप ।
शुश्रूषायां च निरता द्विजानां वृषलास्तथा ॥ ३.१९१.११२ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ଯଥାନ୍ୟାୟ କୃଷି କରାନ୍ତି; ଆଉ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସେବାରେ ନିରତ ରହନ୍ତି।
3.191.113
ततः परिपतन्राजंस्तस्य कुक्षौ महात्मनः ।
हिमवन्तं च पश्यामि हेमकूटं च पर्वतम् ॥ ३.१९१.११३ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଉଦରରେ ଘୂରି ଘୂରି ମୁଁ ହିମାଳୟ ଓ ହେମକୂଟ ପର୍ବତ ଦେଖେ।
3.191.114
निषधं चापि पश्यामि श्वेतं च रजतान्वितम् ।
पश्यामि च महीपाल पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ३.१९१.११४ ॥
ନିଷଧ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଦେଖେ, ଏବଂ ରୂପାରେ ଯୁକ୍ତ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ; ହେ ମହୀପାଳ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଦେଖେ।
3.191.115
मन्दरं मनुजव्याघ्र नीलं चापि महागिरिम् ।
पश्यामि च महाराज मेरु कनकपर्वतम् ॥ ३.१९१.११५ ॥
ହେ ମନୁଜବ୍ୟାଘ୍ର, ମୁଁ ମନ୍ଦର ଓ ନୀଳ ମହାଗିରିକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି। ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ମେରୁକୁ ଦେଖୁଛି।
3.191.116
महेन्द्रं चैव पश्यामि विन्ध्यं च गिरिमुत्तमम् ।
मलयं चापि पश्यामि पारियात्रं च पर्वतम् ॥ ३.१९१.११६ ॥
ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଦେଖୁଛି। ମଳୟ ଓ ପାରିଯାତ୍ର ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖୁଛି।
3.191.117
एते चान्ये च बहवो यावन्तः पृथिवीधराः ।
तस्योदरे मया दृष्टाः सर्वे रत्नविभूषिताः ॥ ३.१९१.११७ ॥
ଏହି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେତେ ପୃଥିବୀଧର ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି, ସେସମସ୍ତେ ରତ୍ନଭୂଷିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଉଦରରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିଲେ।
3.191.118
सिंहान्व्याघ्रान्वराहांश्च पश्यामि मनुजाधिप ।
पृथिव्यां यानि चान्यानि सत्त्वानि जगतीपते।
तानि सर्वाण्यहं तत्र पश्यन्पर्यचरं तदा ॥ ३.१९१.११८ ॥
ହେ ମନୁଜାଧିପ, ମୁଁ ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ବରାହ ଦେଖୁଛି। ହେ ଜଗତ୍ପତି, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଦେଖି ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବିଚରଣ କରୁଥିଲି।
3.191.119
कुक्षौ तस् नरव्याघ्र प्रविष्टः संचरन्दिशः ।
शक्रादींश्चापि पश्यामि कृत्स्नान्देवगणानहम् ॥ ३.१९१.११९ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ତାଙ୍କ ଉଦରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଦିଗରେ ବିଚରଣ କରୁ କରୁ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଓ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି।
3.191.120
साध्यान्रुद्रांस्तथाऽऽदित्यान्गुह्यकान्पितरस्तथा ।
सर्पान्नागान्सुपर्णांश्च वसूनप्यश्विनावपि ॥ ३.१९१.१२० ॥
ସାଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ସେହିପରି ଆଦିତ୍ୟ, ଗୁହ୍ୟକ ଓ ପିତୃଗଣ; ସେହିପରି ସର୍ପ, ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ବସୁ ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
3.191.121
गन्धर्वाप्सरसो यक्षानृषींश्चैव महीपते ।
दैत्यदानवसङ्घांश्च नागांश्च मनुजाधिप ॥ ३.१९१.१२१ ॥
ହେ ମହୀପତି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ, ଋଷି, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବଗଣ ଏବଂ ନାଗଗଣ, ହେ ମନୁଜାଧିପ।
3.191.122
सिंहिकातनयांश्चापि ये चान्ये सुरशत्रवः ।
यच्च किंचिन्मया लोके दृष्टं स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.१९१.१२२ ॥
ସିଂହିକାର ପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ଦେବଗଣର ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ, ଏବଂ ଜଗତରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯାହା କିଛି ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଦେଖାଯାଇଛି।
3.191.123
सर्वं पश्याम्यहं राजंस्तस्य कुक्षौ महात्मनः ।
त्वरमाणः फलाहारः कृत्स्नं जगदिदं विभो ॥ ३.१९१.१२३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଉଦରରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେଖେ; ଫଳାହାର ପାଇଁ ତ୍ୱରା କରି, ହେ ବିଭୋ, ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ।
3.191.124
अन्तःशरीरे तस्याहं वर्षाणामधिकं शतम् ।
न च पश्यामि यस्याहं देहस्यान्तं कदाचन ॥ ३.१९१.१२४ ॥
ତାଙ୍କ ଶରୀର ଭିତରେ ମୁଁ ଶହେରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷ ରହିଲି; କିନ୍ତୁ ସେହି ଦେହର ଅନ୍ତ ମୁଁ କେବେ ବି ଦେଖିନାହିଁ।
3.191.125
सततं धावमानश्च चिन्तयानो विशांपते ।
भ्रमंस्तत्र महीपाल यदा वर्षगणान्बहून्।
आसादयामि नैवान्तं तस्य राजन्महात्मनः ॥ ३.१९१.१२५ ॥
ହେ ବିଶାଂପତି, ହେ ମହୀପାଳ, ସତତ ଧାବିତ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ସେଠାରେ ଭ୍ରମଣ କଲି; ବହୁ ବର୍ଷଗଣ ଗଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଅନ୍ତ ମୁଁ ପାଇଲି ନାହିଁ।
3.191.126
ततस्तमेव शरणं गतोस्मि विधिवत्तदा ।
वरेण्यं वरदं देवं मनसा कर्मणैव च ॥ ३.१९१.१२६ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ବିଧିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କରି ଶରଣ ନେଲି, ସେହି ବରେଣ୍ୟ, ବରଦାତା ଦେବତାଙ୍କର, ମନ ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
3.191.127
ततोऽहं सहसा राजन्वायुवेगेन निःसृतः ।
महात्मनो मुखात्तस्य विवृतात्पुरुषोत्तम ॥ ३.१९१.१२७ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ହଠାତ୍ ବାୟୁବେଗରେ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଖୋଲା ମୁଖରୁ ବାହାରି ଆସିଲି, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
3.191.128
ततस्तस्यैव शाखायां न्यग्रोधस्य विशांपते ।
आस्ते मनुजशार्दूल कृत्स्नमादाय वै जगत् ॥ ३.१९१.१२८ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବଟ ଗଛର ଡାଳରେ ହିଁ, ହେ ବିଶାମ୍ପତେ, ହେ ମନୁଜଶାର୍ଦୂଳ, ସେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଧରି ବସିଛନ୍ତି।
3.191.129
ते नैव बालवेषेण श्रीवत्सकृतलक्षणम् ।
आसीनं तं नरव्याघ्र पश्याम्यमिततेजसम् ॥ ३.१९१.१२९ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ବାଳକ ରୂପରେ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ, ବସିଥିବା, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖେ।
3.191.130
ततो मामब्रवीद्बालः स प्रीतः प्रहसन्निव ।
श्रीवत्सधारी द्युतिमान्पीतवासा महाद्युतिः ॥ ३.१९१.१३० ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବାଳକ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଯେପରି ହସି ହସି, ମୋତେ କହିଲେ — ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ, ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ମହାଦ୍ୟୁତିସମ୍ପନ୍ନ ସେ।
3.191.131
अपीदानीं शरीरेऽस्मिन्मामके मुनिसत्तम ।
उषितस्त्वं परिश्रान्तो मार्कण्डेय ब्रवीहि मे ॥ ३.१९१.१३१ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ ଏହି ଶରୀରରେ ରହି ତୁମେ କ'ଣ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଛ? ହେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ମୋତେ କୁହ।
3.191.132
मुहूर्तादथ मे दृष्टिः प्रादुर्भूता पुनर्नवा ।
मायानिर्मुक्तमात्मनमपश्यं लब्धचेतसम् ॥ ३.१९१.१३२ ॥
ତା'ପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ନବୀନ ହୋଇ ପ୍ରକଟ ହେଲା; ମାୟାରୁ ମୁକ୍ତ, ଚେତନା ଫେରି ପାଇଥିବା ନିଜକୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି।
3.191.133
तस्य ताम्रतलौ तात चरणौ सुप्रतिष्ठितौ ।
सुजातौ मृदुरक्ताभिरङ्गुलीभिर्विराजितौ ॥ ३.१९१.१३३ ॥
ତାଙ୍କର ତମ୍ବା ରଙ୍ଗ ତଳିଆ ଦୁଇ ଚରଣ, ହେ ତାତ, ସୁଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ, ସୁଗଠିତ, କୋମଳ ରକ୍ତିମ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
3.191.134
प्रयत्नेन मया मूर्ध्ना गृहीत्वा ह्यभिवनदितौ ।
दृष्ट्वाऽपरिमितं तस् प्रभावममितौजसः ॥ ३.१९१.१३४ ॥
ମୁଁ ପ୍ରୟାସରେ ମସ୍ତକରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ବନ୍ଦନା କଲି; ଅମିତୌଜାଙ୍କର ଅପରିମିତ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିଲି।
3.191.135
विनयेनाञ्जलिं कृत्वाप्रयत्नेनोपगम्य ह ।
दृष्टो मया स भूतात्मा देवः कमललोचनः ॥ ३.१९१.१३५ ॥
ବିନୟରେ ଅଞ୍ଜଳି କରି, ସହଜରେ ନିକଟକୁ ଯାଇ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି — ଭୂତାତ୍ମା, କମଳନୟନ ଦେବ।
3.191.136
तमहं प्राञ्जलिर्भूत्वा नमस्कृत्येदमब्रवम् ।
ज्ञातुमिच्छामि देव त्वां मायां चैतां तवोत्तमाम् ॥ ३.१९१.१३६ ॥
ମୁଁ ଅଞ୍ଜଳି କରି ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଏହା କହିଲି: 'ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଉତ୍ତମ ମାୟାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।'
3.191.137
आस्येनानुप्रविष्टोऽहं शरीरे भगवंस्तव ।
दृष्टवानखिलाँल्लोकान्समस्तान्जठरे हि ते ॥ ३.१९१.१३७ ॥
ହେ ଭଗବନ, ଆପଣଙ୍କ ମୁଖ ଦେଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲି; ଆପଣଙ୍କ ଉଦରରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖିଲି।
3.191.138
तव देव शरीरस्था देवदानवराक्षसाः ।
यक्षगन्धर्वनागाश्च जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.१९१.१३८ ॥
ହେ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିବା ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗ, ଏବଂ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଜଗତ।
3.191.139
त्वत्प्रसादाच्च मे देव स्मृतिर्न परिहीयते ।
द्रुतमन्तःशरीरे ते सततं परिवर्तिनः ॥ ३.१९१.१३९ ॥
ହେ ଦେବ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରୁ ମୋ ସ୍ମୃତି ହ୍ରାସ ପାଏ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ଶରୀର ଭିତରେ ସର୍ବଦା ଘୂରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖାଗଲେ।
3.191.140
निर्गतोऽहमकामस्तु इच्छया ते महाप्रभो ।
यतिष्ये पुण्डरीकाक्ष ज्ञातुं त्वाऽहमनिन्दितं ॥ ३.१९१.१४० ॥
ହେ ମହାପ୍ରଭୋ, ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ କାମନାହୀନ ଭାବରେ (ଶରୀରରୁ) ବାହାରିଲି। ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
3.191.141
इह भूत्वा शिशुः साक्षात्किं भवानवतिष्ठते ।
पीत्वा जगदिदं सर्वमेतदाख्यातुमर्हसि ॥ ३.१९१.१४१ ॥
ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଶିଶୁ ହୋଇ ଆପଣ କାହିଁକି ରହିଛନ୍ତି? ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପାନ କରି, ଏ ସବୁ ମୋତେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
3.191.142
किमर्थं च जगत्सर्वं शरीरस्थं तवानघ ।
कियन्तं च त्वया कालमिह स्थेयमरिंदम ॥ ३.१९१.१४२ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ସ୍ଥିତ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ? ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଆପଣ ଏଠାରେ କେତେ କାଳ ରହିବେ?
3.191.143
एतदिच्छामि देवेश श्रोतुं ब्राह्मणकाम्यया ।
त्वत्तः कमलपत्राक्षं विस्तरेण यथातथम्।
महद्ध्येतदचिन्त्यं च यदहं दृष्टवान्प्रभो ॥ ३.१९१.१४३ ॥
ହେ ଦେବେଶ, ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ — ହେ କମଳପତ୍ରାକ୍ଷ, ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ବିସ୍ତାରିତ ଭାବରେ, ଯେମିତି ଅଛି ସେମିତି। ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ଯାହା ଦେଖିଛି ତାହା ମହତ୍ ଓ ଅଚିନ୍ତନୀୟ।
3.191.144
इत्युक्तः स मया श्रीमान्देवदेवो महाद्युतिः ।
सान्त्वयन्मामिदं वाक्यमुवाच वदतांवरः ॥ ३.१९१.१४४ ॥
ମୁଁ ଏପରି କହିବାରୁ ସେହି ଶ୍ରୀମାନ, ଦେବଦେବ, ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋତେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।