മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.191.1
ततः स पुनरेवाथ मार्कण्डेयं तपस्विनम् ।
पप्रच्छ विनयोपेतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ३.१९१.१ ॥
അനന്തരം വിനയസമ്പന്നനായ ധർമരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ ആ തപസ്വിയായ മാർക്കണ്ഡേയനോട് വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
3.191.2
नैके युगसहस्रान्तास्त्वया दृष्टा महामुने ।
न चापीह समः कश्चिदायुष्मान्दृश्यते तव ॥ ३.१९१.२ ॥
മഹാമുനേ, അങ്ങ് ആയിരം യുഗാന്തങ്ങൾ പലതും കണ്ടിട്ടുണ്ട്; ഇവിടെ അങ്ങയെപ്പോലെ ദീർഘായുസ്സുള്ള ആരും കാണുന്നില്ല.
3.191.3
वर्जयित्वा महात्मानं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
न तेऽस्ति सदृशः कश्चिदायुषा ब्रह्मसत्तम ॥ ३.१९१.३ ॥
മഹാത്മാവായ പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവിനെയൊഴികെ, ബ്രഹ്മോത്തമാ, ആയുസ്സിൽ അങ്ങയോടു സമനായി ആരുമില്ല.
3.191.4
अथाऽन्तरिक्षे लोकेऽस्मिन्देवदानववर्जिते ।
त्वमेव प्रलये विप्र ब्रह्माणमुपतिष्ठसे ॥ ३.१९१.४ ॥
പിന്നെ ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരുമില്ലാത്ത ഈ അന്തരീക്ഷലോകത്തിൽ, പ്രളയകാലത്ത് വിപ്രാ, അങ്ങ് മാത്രമാണ് ബ്രഹ്മാവിനെ സേവിക്കുന്നത്.
3.191.5
प्रलये चापि निर्वृत्ते प्रबुद्धे च पितामहे ।
त्वमेकः सृज्यमानानि भूतानीह प्रपश्यसि ॥ ३.१९१.५ ॥
പ്രളയം അവസാനിച്ച് പിതാമഹൻ ഉണരുമ്പോഴും, ഇവിടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന ജീവികളെ അങ്ങ് ഒരാൾ മാത്രം കാണുന്നു.
3.191.6
चतुर्विधानि विप्रर्षे यथावत्परमेष्ठिना ।
वायुभूता दिशः कृत्वा विक्षिप्यापस्ततस्ततः ॥ ३.१९१.६ ॥
വിപ്രർഷീ, പരമേഷ്ഠി നാലുവിധം ജീവികളെ യഥാവിധി സൃഷ്ടിച്ചു; വായുവായി ദിക്കുകളെ ഉണ്ടാക്കി, പിന്നെ ജലം ഇവിടെയും അവിടെയും ചിതറിച്ചു.
3.191.7
त्वया लोकगुरुः साक्षात्सर्वलोकपितामहः ।
आराधितो द्विजश्रेष्ठ तत्परेण समाधिना ॥ ३.१९१.७ ॥
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ലോകഗുരുവും സർവലോകപിതാമഹനുമായവനെ നീ നേരിട്ട് ഏകാഗ്രമായ സമാധിയോടെ ആരാധിച്ചു.
3.191.8
स्वप्रमाणमथो विप्र त्वया कृतमनेकशः ।
घोरेणाविश्य तपसा वेधसो निर्जितास्त्वया ॥ ३.१९१.८ ॥
വിപ്രാ, നിന്റെ സ്വന്തം പ്രമാണത്താൽ പലതവണ, ഘോരതപസ്സിൽ പ്രവേശിച്ച് സ്രഷ്ടാവിനെയും നീ ജയിച്ചു.
3.191.9
नारायणाङ्कप्रख्यस्त्वं सांपरायेऽतिपठ्यसे ॥ ३.१९१.९ ॥
നീ നാരായണന്റെ മടിത്തട്ടിന് തുല്യനാണ്; യുദ്ധത്തിൽ വളരെയധികം കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.
3.191.10
भगवाननेकशः कृत्वा त्वया विष्णोश्च विश्वकृत् ।
कर्णिकोद्धरणं दिव्यं ब्रह्मणः कामरूपिणः।
रत्नालंकारयोगाभ्यां दृग्भ्यां दृष्टस्त्वया पुरा ॥ ३.१९१.१० ॥
ഭഗവാൻ, വിശ്വകർത്താവായ വിഷ്ണുവിന്റെയും കാമരൂപിയായ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ദിവ്യമായ കർണികോദ്ധരണം നീ പലതവണ ചെയ്തു; രത്നാലങ്കാരയോഗത്താൽ നിന്റെ കണ്ണുകൾകൊണ്ട് മുമ്പ് അത് കണ്ടു.
3.191.11
तस्मात्तवान्तको मृत्युर्जरा वा देहनाशिनी ।
न त्वां विशति विप्रर्षे प्रसादात्परमेष्ठिनः ॥ ३.१९१.११ ॥
അതിനാൽ, വിപ്രർഷീ, പരമേഷ്ഠിയുടെ പ്രസാദത്താൽ നിന്നെ അന്തകനായ മൃത്യുവോ ദേഹനാശിനിയായ ജരയോ പ്രവേശിക്കുന്നില്ല.
3.191.12
यदा नैव रविर्नाग्निर्न वायुर्न च चन्द्रमाः ।
नैवान्तरिक्षं नैवोर्वी शेषं भवति किंचन ॥ ३.१९१.१२ ॥
സൂര്യനും അഗ്നിയും വായുവും ചന്ദ്രനും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ആകാശവും ഭൂമിയും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ഒന്നും ശേഷിക്കുന്നില്ല.
3.191.13
तस्मिन्नेकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजङ्गमे ।
नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे ॥ ३.१९१.१३ ॥
ആ ഏകാർണവ ലോകത്തിൽ, സ്ഥാവരജംഗമങ്ങൾ നശിച്ചപ്പോൾ, ദേവാസുരഗണങ്ങൾ നശിച്ചപ്പോൾ, മഹാസർപ്പങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതായപ്പോൾ.
3.191.14
शयानममितात्मानं पद्मे पद्मनिकेतनम् ।
त्वमेकः सर्वभूतेशं ब्रह्माणमुपतिष्ठसि ॥ ३.१९१.१४ ॥
താമരയിൽ ശയിക്കുന്നവനും അപരിമിതാത്മാവും താമരയെ വാസസ്ഥാനമാക്കിയവനുമായ സർവഭൂതേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിനെ നീ ഒറ്റയ്ക്ക് ഉപാസിക്കുന്നു.
3.191.15
एतत्प्रत्यक्षतः सर्वं पूर्वं वृत्तं द्विजोत्तम ।
तस्मादिच्छाम्यहं श्रोतुं सर्वांहेत्वात्मिकां कथां ॥ ३.१९१.१५ ॥
ദ്വിജോത്തമാ, മുൻപ് സംഭവിച്ചതെല്ലാം നീ നേരിട്ട് കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ സർവകാരണാത്മകമായ ആ കഥ കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.191.16
अनुभूतं हि बहुशस्त्वयैकेन द्विजोत्तम ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सर्वलोकेषु नित्यदा ॥ ३.१९१.१६ ॥
ദ്വിജോത്തമാ, നീ ഒറ്റയ്ക്ക് ഇത് പലതവണ അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. സർവലോകങ്ങളിലും നിനക്ക് അജ്ഞാതമായി ഒന്നുമില്ല.
3.191.17
हन्त ते कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयंभुवे ।
पुरुषाय पुराणाय शाश्वतायाव्ययाय च।
अव्यक्ताय सुसूक्ष्माय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ ३.१९१.१७ ॥
ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്ക് കഥ പറയാം. സ്വയംഭുവിനെ നമസ്കരിച്ചുകൊണ്ട് — പുരാണനും ശാശ്വതനും അവ്യയനും അവ്യക്തനും അതിസൂക്ഷ്മനും നിർഗുണനും ഗുണാത്മാവുമായ പുരുഷനെ നമസ്കരിച്ച്.
3.191.18
य एष पृथुदीर्घाक्षः पीतवासा जनार्दनः ।
एष कर्ता विकर्ता च भूतात्मा भूतकृत्प्रभुः ॥ ३.१९१.१८ ॥
വിശാലവും ദീർഘവുമായ കണ്ണുകളുള്ള, പീതാംബരധാരിയായ ഈ ജനാർദനൻ — ഇദ്ദേഹമാണ് കർത്താവും വികർത്താവും, ഭൂതാത്മാവും ഭൂതങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച പ്രഭുവും.
3.191.19
अचिन्त्यं महदाश्चर्यं पवित्रमिति चोच्यते ।
अनादिनिधनं भूतं विश्वमव्ययमक्षयम् ॥ ३.१९१.१९ ॥
അവൻ അചിന്ത്യനും മഹാ അത്ഭുതവും പവിത്രനുമാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്തവനും, സത്തയായവനും, വിശ്വമായവനും, അവ്യയനും, അക്ഷയനുമാണ്.
3.191.20
एष कर्ता न क्रियते कारणं चापि पौरुषे ।
को ह्येनं परुषं वेत्ति देवा अपि न तं पौरषे ॥ ३.१९१.२० ॥
ഇവൻ കർത്താവാണ്; ഇവനെ ആരും സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല; മനുഷ്യപ്രയത്നത്തിലും ഇവന് കാരണമില്ല. ഈ പുരുഷനെ ആര് അറിയും? ദേവന്മാർ പോലും അവനെ അറിയുന്നില്ല.
3.191.21
सर्वमाश्चर्यमेवैतन्निर्वृत्तं राजसत्तम ।
आदितो मनुजव्याघ्र कृत्स्नस्य जगतः क्षये ॥ ३.१९१.२१ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ! ഇതെല്ലാം അത്ഭുതം തന്നെ; ആദിമുതൽ നിർവ്വഹിക്കപ്പെട്ടത്. നരവ്യാഘ്രാ! സമസ്ത ജഗത്തിന്റെ ക്ഷയത്തിലും ഇതുതന്നെ സംഭവിക്കുന്നു.
3.191.22
चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् ।
तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च तथाविधः ॥ ३.१९१.२२ ॥
കൃതയുഗം നാലായിരം വർഷമെന്ന് പറയുന്നു; അതിന്റെ സന്ധ്യയും അത്രയും നൂറുവർഷങ്ങൾ; സന്ധ്യാംശവും അപ്രകാരം തന്നെ.
3.191.23
वीणि वर्षसहस्राणि त्रेतायुगमिहोच्यते ।
तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परं ॥ ३.१९१.२३ ॥
ഇവിടെ ത്രേതായുഗം മൂവായിരം വർഷമെന്ന് പറയുന്നു; അതിന്റെ സന്ധ്യയും അത്രയും നൂറുവർഷങ്ങൾ; അതിനുശേഷം സന്ധ്യാംശം.
3.191.24
तथा वर्षसहस्रे द्वे द्वापरं परिमाणतः ।
तस्यापि द्विशती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च तथाविधः ॥ ३.१९१.२४ ॥
അതുപോലെ ദ്വാപരയുഗം അളവിൽ രണ്ടായിരം വർഷങ്ങൾ; അതിന്റെ സന്ധ്യയും ഇരുനൂറ് വർഷങ്ങൾ; സന്ധ്യാംശവും അപ്രകാരം തന്നെ.
3.191.25
सहस्रमेकं वर्षाणां ततः कलियुगं स्मृतम् ।
तस्य वर्षशतं सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परम् ॥ ३.१९१.२५ ॥
പിന്നെ കലിയുഗം ആയിരം വർഷങ്ങളെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ സന്ധ്യ നൂറു വർഷം; അതിന്റെ സന്ധ്യാംശവും അതിനുശേഷം (അതുപോലെ തന്നെ).
3.191.26
सन्ध्यासंध्यांशयोस्तुल्यं प्रमाणमुपधारय ।
क्षीणे कलियुगे चैव प्रवर्तति कृतं युगम् ॥ ३.१९१.२६ ॥
സന്ധ്യയുടെയും സന്ധ്യാംശത്തിന്റെയും അളവ് തുല്യമെന്ന് ഗ്രഹിക്കുക. കലിയുഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ കൃതയുഗം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
3.191.27
एषा द्वादशसाहस्री युगाख्या परिकीर्तिता ।
एतत्सहस्रपर्यन्तमहो ब्राह्ममुदाहृतम् ॥ ३.१९१.२७ ॥
ഇത് പന്ത്രണ്ടായിരം (വർഷങ്ങളുടെ) യുഗമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇത് ആയിരം (ചക്രങ്ങൾ) വരെ നിലനിൽക്കുന്നു; അഹോ, ഇത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ (ദിവസം) എന്ന് പറയപ്പെട്ടു.
3.191.28
विश्वं हि ब्रह्मभवने सर्वतः परिवर्तते ।
लोकानां मनुजवन्याघ्र प्रलयं तं विदुर्बुधाः ॥ ३.१९१.२८ ॥
ലോകം മുഴുവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ എല്ലാ ദിക്കിലും കറങ്ങുന്നു. മനുഷ്യരിൽ വ്യാഘ്രമേ, ജ്ഞാനികൾ അതിനെ ലോകങ്ങളുടെ പ്രളയമെന്ന് അറിയുന്നു.
3.191.29
अल्पावशिष्टे तु तदा युगान्ते भरतर्षभ ।
सहस्रान्ते नराः सर्वे प्रायशोऽनृतवादिनः ॥ ३.१९१.२९ ॥
ഭരതരിൽ വൃഷഭമേ, യുഗാന്ത്യത്തിൽ അൽപം മാത്രം ശേഷിക്കുമ്പോൾ, ആയിരം (വർഷങ്ങളുടെ) അവസാനത്തിൽ മിക്കവാറും എല്ലാ മനുഷ്യരും അസത്യം പറയുന്നവരാകുന്നു.
3.191.30
यज्ञप्रतिनिधिः पार्थ दानप्रतिनिधिस्तथा ।
व्रतप्रतिनिधिश्चैव तस्मिन्काले प्रवर्तते ॥ ३.१९१.३० ॥
പാർത്ഥാ, ആ കാലത്ത് യജ്ഞത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയും ദാനത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയും വ്രതത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
3.191.31
ब्राह्मणाः शूद्रकर्माणस्तथा शूद्रा धनार्जकाः ।
क्षत्रधर्मेण वाऽप्यत्र वर्तयन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.३१ ॥
യുഗക്ഷയകാലത്ത് ബ്രാഹ്മണർ ശൂദ്രകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യും; ശൂദ്രർ ധനം സമ്പാദിക്കുന്നവരാകും; ക്ഷത്രധർമ്മത്താൽ പോലും ജീവിക്കും.
3.191.32
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया दण्डाजिनविवर्जिताः ।
ब्राह्मणा सर्वभक्षाश्च भविष्यन्ति कलौ युगे ॥ ३.१९१.३२ ॥
കലിയുഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർ യജ്ഞവും സ്വാധ്യായവും ഉപേക്ഷിക്കും; ദണ്ഡവും അജിനവുമില്ലാത്തവരായി സർവഭക്ഷകരാകും.
3.191.33
अजपा ब्राह्मणास्तात शूद्रा जपपरायणाः ।
विपरीते तदा लोके पूर्वरूपं क्षयस्य तत् ॥ ३.१९१.३३ ॥
പ്രിയനേ, അന്ന് ബ്രാഹ്മണർ ജപം ചെയ്യാത്തവരാകും; ശൂദ്രർ ജപപരായണരാകും; ലോകം വിപരീതമാകുമ്പോൾ അത് ക്ഷയത്തിന്റെ പൂർവരൂപമാണ്.
3.191.34
बहवो म्लेच्छराजानः पृथिव्यां मनुजाधिप ।
मृषानुशासिनः पापा मृषावादपरायणाः ॥ ३.१९१.३४ ॥
മനുജാധിപാ, ഭൂമിയിൽ അനേകം മ്ലേച്ഛരാജാക്കന്മാരുണ്ടാകും; അവർ വ്യാജാജ്ഞ നൽകുന്നവരും പാപികളും വ്യാജവാദത്തിൽ മുഴുകിയവരുമാകും.
3.191.35
आन्ध्राः शकाः पुलिन्दाश्च यवनाश्च नराधिपाः ।
काम्भोजा बाह्लिकाः शूराऽऽ भीरस्तथा नरोत्तमा ॥ ३.१९१.३५ ॥
ആന്ധ്രർ, ശകർ, പുലിന്ദർ, യവനരാജാക്കന്മാർ, കാംബോജർ, ബാഹ്ലികർ, ശൂരർ, ആഭീരർ, നരോത്തമർ എന്നിവരും.
3.191.36
न तदा ब्राह्मणः कश्चित्स्वधर्ममुपजीवति ।
क्षत्रियाश्चापि वैश्याश्च विकर्मस्था नराधिप ॥ ३.१९१.३६ ॥
അന്ന് ഒരു ബ്രാഹ്മണനും സ്വധർമ്മത്താൽ ജീവിക്കില്ല; നരാധിപാ, ക്ഷത്രിയരും വൈശ്യരും വികർമ്മസ്ഥരാകും.
3.191.37
अल्पायुषः स्वल्पबलाः स्वल्पवीर्यपराक्रमाः ।
अल्पसाराल्पदेहाश्च तथा सत्याल्पभाषिणः ॥ ३.१९१.३७ ॥
ആ കാലത്ത് മനുഷ്യർ അല്പായുസ്സുകളും അല്പബലരും അല്പവീര്യപരാക്രമികളും അല്പസാരരും ചെറിയ ശരീരമുള്ളവരും സത്യം അല്പമായി പറയുന്നവരും ആയിരിക്കും.
3.191.38
बहुशून्या जनपदा मृगव्यालावृता दिशः ।
युगान्ते समनुप्राप्ते वृथा च ब्रह्मवादिनः ॥ ३.१९१.३८ ॥
യുഗാന്തം വരുമ്പോൾ ജനപദങ്ങൾ വളരെ ശൂന്യമാകും; ദിക്കുകൾ മൃഗങ്ങളാലും കാട്ടുമൃഗങ്ങളാലും നിറയും; ബ്രഹ്മവാദികളും വ്യർത്ഥമായി സംസാരിക്കും.
3.191.39
भोवादिनस्तथा शूद्रा ब्राह्मणाश्चार्यवादिनः ।
युगान्ते मनुजव्याघ्र भवन्ति बहुजन्तवः ॥ ३.१९१.३९ ॥
മനുഷ്യവ്യാഘ്രമേ, യുഗാന്തത്തിൽ ശൂദ്രർ 'ഭോ' എന്നു വിളിച്ചു സംസാരിക്കുന്നവരാകും; ബ്രാഹ്മണർ 'ആര്യാ' എന്നു വിളിച്ചു സംസാരിക്കുന്നവരാകും; അനേകം ജീവികൾ ഉണ്ടാകും.
3.191.40
न तथा घ्राणयुक्ताश्च सर्वगन्धा विशांपते ।
रसाश्च मनुजव्याघ्र न तथा स्वादुयोगिनः ॥ ३.१९१.४० ॥
ജനാധിപതേ, അപ്പോൾ എല്ലാ ഗന്ധങ്ങളും മൂക്കിന് ചേരുന്നവിധം ഉണ്ടാവില്ല; മനുഷ്യവ്യാഘ്രമേ, രസങ്ങളും അത്ര സ്വാദുള്ളവയാവില്ല.
3.191.41
बहुप्रजा ह्रस्वदेहा शीलाचारविवर्जिताः ।
मुखेभगाः स्त्रियो राजन्भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.४१ ॥
രാജാവേ, യുഗക്ഷയത്തിൽ സ്ത്രീകൾ ധാരാളം സന്താനങ്ങളുള്ളവരും ഹ്രസ്വശരീരമുള്ളവരും ശീലാചാരങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവരും മുഖവും ഭഗവും വെളിപ്പെടുന്നവരും ആയിരിക്കും.
3.191.42
अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः ।
केशशूलाः स्त्रियो राजन्भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.४२ ॥
രാജാവേ, യുഗക്ഷയത്തിൽ ജനപദങ്ങളിൽ അട്ടശൂലങ്ങളും നാലുവഴികളിൽ ശിവശൂലങ്ങളും ഉണ്ടാകും; സ്ത്രീകൾ കേശശൂലങ്ങളുള്ളവരായിരിക്കും.
3.191.43
अल्पक्षीरास्तथा गावो भविष्यन्ति जनाधिप ।
अल्पपुष्पफलाश्चापि पादपा बहुवायसाः ॥ ३.१९१.४३ ॥
ജനാധിപാ, അതുപോലെ പശുക്കൾ കുറച്ചു പാൽ മാത്രം നൽകും; മരങ്ങൾക്ക് കുറച്ചു പൂക്കളും ഫലങ്ങളും ഉണ്ടാകും, അവയിൽ ധാരാളം കാക്കകളും.
3.191.44
ब्रह्मवध्यानुलिप्तानां तथा मिथ्याभिशंसिनाम् ।
नृपाणां पृथिवीपाल प्रतिगृह्णन्ति वै द्विजाः ॥ ३.१९१.४४ ॥
ഭൂപാലാ, ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം പുരണ്ടവരും വ്യാജാരോപണം ചെയ്യുന്നവരുമായ രാജാക്കന്മാരിൽ നിന്നും ബ്രാഹ്മണർ ദാനം സ്വീകരിക്കും.
3.191.45
लोभमोहपरीताश्च मिथ्याधर्मध्वजावृताः ।
भिक्षार्थं पृथिवीपाल चञ्चूर्यन्ते द्विजैर्दिशः ॥ ३.१९१.४५ ॥
ഭൂപാലാ, ലോഭമോഹങ്ങളാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടവരും വ്യാജധർമ്മക്കൊടികളാൽ മൂടപ്പെട്ടവരുമായ ദ്വിജർ ഭിക്ഷയ്ക്കായി ദിക്കുകളിൽ അലഞ്ഞുതിരിയും.
3.191.46
कराभारभयाद्भीता गृहस्थाः परिमोषकाः ।
मुनिच्छद्माकृतिच्छन्ना वाणिज्यमुपभुञ्जते ॥ ३.१९१.४६ ॥
നികുതിഭാരത്തിന്റെ ഭയത്താൽ ഭയപ്പെട്ട ഗൃഹസ്ഥരും കൊള്ളക്കാരും മുനിവേഷം ധരിച്ച് മറഞ്ഞിരുന്ന് വാണിജ്യം ചെയ്യുന്നു.
3.191.47
मित्या च नखरोमाणि धारयन्ति तदा द्विजाः ।
अर्थलोभान्नरव्याघ्र वृथा च ब्रह्मचारिणः ॥ ३.१९१.४७ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, അന്ന് ദ്വിജർ നഖങ്ങളും രോമങ്ങളും ധരിക്കും; ധനലോഭത്താൽ വെറുതെ ബ്രഹ്മചാരികളായി നടിക്കും.
3.191.48
आश्रमेषु वृथाचार पारपा गुरुतल्पगाः ।
ऐहलौकिकमीहन्ते मांसशोणितवर्धनम् ॥ ३.१९१.४८ ॥
ആശ്രമങ്ങളിൽ വ്യർഥാചാരം ചെയ്യുന്നവരും ഗുരുപത്നിയുടെ ശയ്യയിൽ പോകുന്നവരും മാംസരക്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഐഹിക സുഖങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.191.49
पारलौकिककार्येषु प्रमत्ता भृशनास्तिकाः ।
बहुपाषण्डसंकीर्णाः परान्नगुणवादिनः।
आश्रमा मनुजव्याघ्र न भवन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.४९ ॥
പരലോക കാര്യങ്ങളിൽ അശ്രദ്ധരും അത്യന്തം നാസ്തികരും അനേകം പാഷണ്ഡങ്ങളാൽ കലർന്നവരും മറ്റുള്ളവരുടെ അന്നത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ പുകഴ്ത്തുന്നവരുമായിരിക്കും. മനുഷ്യവ്യാഘ്രമേ, യുഗക്ഷയത്തിൽ ആശ്രമങ്ങൾ ഉണ്ടാകില്ല.
3.191.50
यथर्तुवर्षी भगवान्न तथा पाकशासनः ।
न चापि सर्वभीजानि सम्यग्रोहन्ति भारत ॥ ३.१९१.५० ॥
മുൻപുപോലെ ഭഗവാനായ പാകശാസനൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഋതുവിനനുസരിച്ച് മഴ പെയ്യിക്കുന്നില്ല; ഭാരതാ, എല്ലാ വിത്തുകളും നല്ലവണ്ണം മുളയ്ക്കുന്നുമില്ല.
3.191.51
फलं धर्मस्य राजेन्द्र सर्वत्र परिहीयते ।
हिंसाभिरामश्च जनस्तथा संपद्यतेऽशुचिः।
अधर्मफलमत्यर्थं तदा भवति चानघ ॥ ३.१९१.५१ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ധർമ്മത്തിന്റെ ഫലം എല്ലായിടത്തും കുറയുന്നു; ഹിംസയിൽ രമിക്കുന്ന ജനം അശുദ്ധരാകുന്നു; അനഘാ, അപ്പോൾ അധർമ്മത്തിന്റെ ഫലം അത്യധികമാകുന്നു.
3.191.52
तदा च पृथिवीपाल यो भवेद्धर्मसंयुतः ।
अल्पायुः स हि मन्तव्यो न हि धर्मोस्ति कश्चन ॥ ३.१९१.५२ ॥
പൃഥ്വീപാലാ, അപ്പോൾ ധർമ്മത്തോട് കൂടിയവൻ അൽപ്പായുസ്സുള്ളവനായി കരുതപ്പെടണം; ശരിക്കും ഒരു ധർമ്മവും നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
3.191.53
भूयिष्ठं कूटमानैश्च पण्यं विक्रीणते जनाः ।
वणिजश्च नरव्याघ्र बहुमाया भवन्त्युत ॥ ३.१९१.५३ ॥
ജനങ്ങൾ മിക്കവാറും കള്ള അളവുകൾകൊണ്ട് ചരക്കുകൾ വിൽക്കുന്നു; നരവ്യാഘ്രമേ, വ്യാപാരികളും വളരെ വഞ്ചനയുള്ളവരായിത്തീരുന്നു.
3.191.54
धर्मिष्ठाः परिहीयन्ते पापीयान्वर्धते जनः ।
धर्मस्य बलहानिः स्यादधर्मश्च बलायते ॥ ३.१९१.५४ ॥
ധർമ്മിഷ്ഠർ കുറയുന്നു, പാപികൾ വർദ്ധിക്കുന്നു; ധർമ്മത്തിന്റെ ബലം ക്ഷയിക്കുന്നു, അധർമ്മം ബലപ്പെടുന്നു.
3.191.55
अल्पायुषो दरिद्राश्च धर्मिष्ठा मानवास्तथा ।
दीर्घायुषः समृद्धाश्च विधर्माणो युगक्षये ॥ ३.१९१.५५ ॥
യുഗാന്ത്യത്തിൽ ധർമ്മനിഷ്ഠരായ മനുഷ്യർ അല്പായുസ്സും ദരിദ്രരും ആകും; അധർമ്മികൾ ദീർഘായുസ്സും സമൃദ്ധിയും ഉള്ളവരാകും.
3.191.56
नगराणआं विहारेषु विधर्माणो युगक्षये ।
अधर्मिष्ठैरुपायैश् प्रजा व्यवहरन्त्युत ॥ ३.१९१.५६ ॥
യുഗാന്ത്യത്തിൽ നഗരങ്ങളിലെ വിഹാരസ്ഥലങ്ങളിൽ അധർമ്മികൾ നിറയും; ജനങ്ങൾ അധർമ്മമായ മാർഗ്ഗങ്ങളാൽ ഇടപെടും.
3.191.57
संचयेन तथाऽल्पेन भवन्त्याढ्यमदान्विताः ।
धनं विश्वासतो न्यस्तं मिथो भूयिष्ठशो नराः ॥ ३.१९१.५७ ॥
ചെറിയ സമ്പാദ്യത്താലും മനുഷ്യർ സമ്പത്തിന്റെ മദത്താൽ നിറയും; വിശ്വാസത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ച ധനം അവർ പരസ്പരം അപഹരിക്കും.
3.191.58
हर्तुं व्यवसिता राजन्पापाचारसमनविताः ।
नैतदस्तीति मनुजा वर्तन्ते निरपत्रपाः ॥ ३.१९१.५८ ॥
രാജാവേ, പാപാചാരത്തോടുകൂടിയ മനുഷ്യർ ധനം അപഹരിക്കാൻ ഉറച്ചു നിൽക്കും; ലജ്ജയില്ലാതെ 'അങ്ങനെയൊന്നില്ല' എന്നു പറയും.
3.191.59
पुरुषादानि सत्वानि पक्षिणोऽथ मृगास्तथा ।
नगराणां विहारेषु चैत्येष्वपि च शेरते ॥ ३.१९१.५९ ॥
നരഭോജികളായ ജീവികളും പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും നഗരങ്ങളിലെ വിഹാരസ്ഥലങ്ങളിലും ചൈത്യങ്ങളിലും പോലും കിടക്കും.
3.191.60
सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च स्त्रियो गर्भधरा नृप ।
दशद्वादशवर्षाणां पुंसां पुत्रः प्रजायते ॥ ३.१९१.६० ॥
രാജാവേ, ഏഴും എട്ടും വയസ്സുള്ള സ്ത്രീകൾ ഗർഭം ധരിക്കും; പത്തും പന്ത്രണ്ടും വയസ്സുള്ള പുരുഷന്മാർക്കും പുത്രന്മാർ ജനിക്കും.
3.191.61
भवन्ति षोडशे वर्षे नराः पलितिनस्तथा ।
आयुःक्षयो मनुष्याणां क्षिप्रमेव प्रपद्यते ॥ ३.१९१.६१ ॥
പതിനാറാം വയസ്സിൽ മനുഷ്യർ നരച്ച മുടിയുള്ളവരാകുന്നു; മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സ് വേഗത്തിൽ ക്ഷയിക്കുന്നു.
3.191.62
क्षीणायुषो महाराज तरुणा वृद्धशीलिनः ।
तरुणानां च यच्छीलं तद्वृद्धेषु प्रजायते ॥ ३.१९१.६२ ॥
മഹാരാജാവേ, ആയുസ്സ് ക്ഷയിച്ചവർ യുവാക്കളെങ്കിലും വൃദ്ധരുടെ സ്വഭാവമുള്ളവരാകുന്നു; യുവാക്കളുടെ സ്വഭാവം വൃദ്ധരിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.
3.191.63
विपरीतास्तदा नार्यो वञ्चयित्वाऽर्हतः पतीन् ।
व्युच्चरन्त्यपि दुःशीला दासैः पशुभिरेव च ॥ ३.१९१.६३ ॥
അന്ന് സ്ത്രീകൾ വഴിതെറ്റും; യോഗ്യരായ ഭർത്താക്കന്മാരെ വഞ്ചിച്ച് ദുശ്ശീലകളായ സ്ത്രീകൾ ദാസന്മാരോടും മൃഗങ്ങളോടും പോലും അലഞ്ഞുനടക്കും.
3.191.64
वीरपत्न्यस्तथा नार्यः संश्रयन्ति नरान्नृप ।
भर्तारमपि जीवन्तमन्यान्व्यभिचरन्त्युत ॥ ३.१९१.६४ ॥
രാജാവേ, വീരന്മാരുടെ ഭാര്യമാരും അതുപോലെ പുരുഷന്മാരെ ആശ്രയിക്കും; ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഭർത്താവുണ്ടായിട്ടും അവർ മറ്റുള്ളവരുമായി വ്യഭിചരിക്കും.
3.191.65
तस्मिन्युगसहस्रान्ते संप्राप्ते चायुषः क्षये ।
अनावृष्टिर्महाराज जायते बहुवार्षिकी ॥ ३.१९१.६५ ॥
മഹാരാജാവേ, ആ സഹസ്രയുഗങ്ങളുടെ അവസാനത്തിൽ, ആയുസ്സ് ക്ഷയിക്കുന്ന കാലം വരുമ്പോൾ, പല വർഷം നീളുന്ന മഴയില്ലായ്മ ഉണ്ടാകുന്നു.
3.191.66
ततस्तान्यल्पसाराणि सत्वानि क्षुधितानि वै ।
प्रलयं यान्ति भूयिष्ठं पृथिव्यां पृथिवीपते ॥ ३.१९१.६६ ॥
അപ്പോൾ ദുർബലരായ ആ ജീവികൾ വിശപ്പിനാൽ പീഡിതരായി, ഭൂപതേ, ഭൂമിയിൽ ഏറെയും നാശത്തിലേക്കു പോകുന്നു.
3.191.67
ततो दिनकरैर्दीप्तैः सप्तभिर्मनुजाधिप ।
पीयते सलिलं सर्वं समुद्रेषु सरित्सु च ॥ ३.१९१.६७ ॥
മനുജാധിപാ, അപ്പോൾ ഏഴ് ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യന്മാർ സമുദ്രങ്ങളിലും നദികളിലുമുള്ള എല്ലാ ജലവും കുടിച്ചുവറ്റിക്കുന്നു.
3.191.68
यच्च रकाष्ठं तृणं चापि शुष्कं चार्द्रं च भारत ।
सर्वं तद्भस्मसाद्भूतं दृश्यते भरतर्षभ ॥ ३.१९१.६८ ॥
ഭാരതാ, വിറകും പുല്ലും ഉണങ്ങിയതും നനഞ്ഞതുമായ എല്ലാം ഭസ്മമായിത്തീർന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
3.191.69
ततः संवर्तको वह्निर्वायुना सह भारत ।
लोकमाविशते पूर्वमादित्यैरुपशोषितम् ॥ ३.१९१.६९ ॥
ഭാരതാ, അപ്പോൾ സംവർത്തകാഗ്നി വായുവോടുകൂടി, സൂര്യന്മാരാൽ മുൻപേ ഉണക്കപ്പെട്ട ലോകത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
3.191.70
ततः स पृथिवीं भित्त्वा प्रविश्य च रसातलम् ।
रदेवदानवयक्षाणां भयं जनयते महत् ॥ ३.१९१.७० ॥
അപ്പോൾ അത് ഭൂമിയെ പിളർന്ന് രസാതലത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും വലിയ ഭയം ജനിപ്പിക്കുന്നു.
3.191.71
निरदहन्नागलोकं च यच्च किंचित्क्षिताविह ।
अधस्तात्पृथिवीपाल सर्वं नाशयते क्षणात् ॥ ३.१९१.७१ ॥
അത് നാഗലോകത്തെയും ഭൂമിയിലോ അതിനു താഴെയോ ഉള്ള എല്ലാത്തിനെയും പൂർണമായി ദഹിപ്പിക്കുന്നു; ഭൂപാലാ, ക്ഷണത്തിൽ എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നു.
3.191.72
ततो योजनविंशानां सहस्राणि शतानि च ।
निर्दहत्यशिवो वायुः स च संवर्तकोऽनलः ॥ ३.१९१.७२ ॥
അപ്പോൾ ഇരുപത് യോജന വീതമുള്ള ആയിരങ്ങളും നൂറുകളും അശുഭമായ വായുവും ആ സംവർത്തകാഗ്നിയും ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
3.191.73
सदेवासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।
ततो दहति दीप्तः स सर्वमेव जगद्विभुः ॥ ३.१९१.७३ ॥
ദേവന്മാരോടും അസുരന്മാരോടും ഗന്ധർവന്മാരോടും യക്ഷന്മാരോടും ഉരഗങ്ങളോടും രാക്ഷസന്മാരോടും കൂടിയ ഈ ജഗത്തിനെ ജ്വലിക്കുന്ന ആ വിഭു പിന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
3.191.74
ततो गजकुलप्रख्यास्तजिन्मालाविभूषिताः ।
उत्तिष्ठन्ति महामेघा नभस्यद्भुतदर्शनाः ॥ ३.१९१.७४ ॥
അപ്പോൾ ആനക്കൂട്ടങ്ങളോടു സദൃശമായ, മിന്നൽമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ആകാശത്തിൽ അദ്ഭുതകാഴ്ചയുള്ള മഹാമേഘങ്ങൾ ഉയരുന്നു.
3.191.75
केचिन्नीलोत्पलश्यामाः केचित्कुमुदसन्निभाः ।
केचित्किञ्जल्कसंकाशाः केचित्पीताः पयोधराः ॥ ३.१९१.७५ ॥
ചിലത് നീലത്താമരപോലെ കറുത്തവ, ചിലത് കുമുദം പോലെ, ചിലത് താമരപ്പൂമ്പൊടി പോലെ, ചിലത് മഞ്ഞനിറമുള്ള മേഘങ്ങൾ.
3.191.76
केचिद्धारिद्रसंकाशाः कारण्डवनिभास्तथा ।
केचित्कमलपत्राभाः केचिद्धिङ्गुलसप्रभाः ॥ ३.१९१.७६ ॥
ചിലത് മഞ്ഞളിന്റെ നിറമുള്ളവ, ചിലത് കാരണ്ഡവപ്പക്ഷിപോലെ, ചിലത് താമരയിലയുടെ പ്രഭയുള്ളവ, ചിലത് ഹിംഗുളം പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവ.
3.191.77
केचित्पुरवराकाराः केचिद्गजकुलोपमाः ।
केचिदञ्जनसंकाशाः केचिन्मकरसन्निभाः ॥ ३.१९१.७७ ॥
ചിലത് ശ്രേഷ്ഠനഗരങ്ങളുടെ ആകൃതിയുള്ളവ, ചിലത് ആനക്കൂട്ടങ്ങളോടു സമാനം, ചിലത് കണ്മഷി പോലെ, ചിലത് മകരങ്ങളോടു സദൃശം.
3.191.78
विद्युन्मालापिनद्धाङ्गाः समुत्तिष्ठन्ति वै घनाः ।
घोररूपा महाराज घोरस्वननिनादिताः ॥ ३.१९१.७८ ॥
മിന്നൽമാലകളാൽ അവയവങ്ങൾ ചുറ്റപ്പെട്ട ഘനമേഘങ്ങൾ ഉയരുന്നു; മഹാരാജാവേ, അവ ഭയങ്കരരൂപമുള്ളവയും ഘോരശബ്ദം മുഴക്കുന്നവയുമാണ്.
3.191.79
ततो जलघराः सर्वं व्याप्नुवनति नभस्तलम् ।
गर्जन्तः पृथिवीपाल पृथिवीधरसन्निभाः ॥ ३.१९१.७९ ॥
അപ്പോൾ ജലം വഹിക്കുന്ന ആ മേഘങ്ങൾ ആകാശമാകെ മൂടി; ഹേ ഭൂപാലാ, ഭൂമിയെ താങ്ങുന്ന പർവതങ്ങൾക്കു സമാനമായി അവ ഗർജിച്ചു.
3.191.80
तैरियं पृथिवी सर्वा सपर्वतवनाकरा ।
आपूर्यते महाराज सलिलौघपरिप्लुता ॥ ३.१९१.८० ॥
അവയാൽ ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ പർവതങ്ങളും കാടുകളും ഖനികളുമായി, ഹേ മഹാരാജാവേ, ജലപ്രവാഹത്താൽ നിറഞ്ഞു മുങ്ങി.
3.191.81
ततस्ते जलदा घोरा राविणः पुरुषर्षभ ।
पर्वतान्प्लावयन्त्याशु चोदिताः परमेष्ठिना ॥ ३.१९१.८१ ॥
അപ്പോൾ ആ ഭയങ്കരവും ഇരമ്പുന്നതുമായ മേഘങ്ങൾ, ഹേ പുരുഷർഷഭാ, പരമേഷ്ഠിയാൽ പ്രേരിതമായി വേഗം പർവതങ്ങളെ മുക്കി.
3.191.82
वर्षमाणा महत्तोयं पूरयन्तो वसुंधराम् ।
सुघोरमशिवं रौद्रं नाशयनति च पावकम् ॥ ३.१९१.८२ ॥
മഹാജലം വർഷിച്ച്, ഭൂമിയെ നിറച്ച്, അത്യന്തം ഭയങ്കരവും അശുഭവും രൗദ്രവുമായ രൂപത്തിൽ, അവ അഗ്നിയെയും കെടുത്തി.
3.191.83
ततो द्वादशवर्षाणि पयोदास्त उपप्लवे ।
धाराभिः पूरयन्तो वै चोद्यमाना महात्मना ॥ ३.१९१.८३ ॥
പിന്നെ ആ പ്രളയത്തിൽ, ആ മേഘങ്ങൾ മഹാത്മാവിനാൽ പ്രേരിതമായി പന്ത്രണ്ടു വർഷം ധാരകളാൽ നിറച്ചു.
3.191.84
ततः समुद्रः स्वां वेलामतिक्रामति भारत ।
पर्वताश्च विदीर्यन्ते मही चापि विदीर्यते ॥ ३.१९१.८४ ॥
പിന്നെ, ഹേ ഭാരതാ, സമുദ്രം സ്വന്തം തീരം കടന്നു; പർവതങ്ങൾ പിളർന്നു, ഭൂമിയും പിളർന്നു.
3.191.85
सर्वतः सहसा भ्रान्तास्ते पयोदा नभस्तलम् ।
संवेष्टयित्वा नश्यन्ति वायुवेगपराहताः ॥ ३.१९१.८५ ॥
എല്ലാ ഭാഗത്തുനിന്നും പെട്ടെന്ന് ഭ്രമിച്ച ആ മേഘങ്ങൾ ആകാശത്തെ വലയം ചെയ്ത്, കാറ്റിന്റെ വേഗത്താൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട് നശിക്കുന്നു.
3.191.86
कततस्तं मारुतं घोरं स्वयंभूर्मनुजाधिप ।
आदिः पद्मालयो देवः पीत्वा स्वपिति भारत ॥ ३.१९१.८६ ॥
മനുജാധിപാ, ആ ഭയങ്കരമായ കാറ്റിനെ കുടിച്ച്, സ്വയംഭൂവും ആദിദേവനും പത്മാലയനുമായ ദേവൻ ഉറങ്ങുന്നു, ഭാരതാ.
3.191.87
तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे ।
नष्टे देवासुरगणए यक्षराक्षसवर्जिते ॥ ३.१९१.८७ ॥
ആ ഭയങ്കരമായ ഏകാർണ്ണവത്തിൽ, സ്ഥാവരജംഗമങ്ങൾ നശിച്ച്, ദേവാസുരഗണങ്ങൾ നശിച്ച്, യക്ഷരാക്ഷസരില്ലാതായപ്പോൾ.
3.191.88
निर्मनुष्ये महीपाल निःश्वापदमहीरुहे ।
अनन्तरिक्षे लोकेऽस्मिन्भ्रमाम्येकोऽहमातुरः ॥ ३.१९१.८८ ॥
മഹീപാലാ, മനുഷ്യരില്ലാത്ത, ഹിംസ്ര ജന്തുക്കളും വൃക്ഷങ്ങളുമില്ലാത്ത, ആകാശമില്ലാത്ത ഈ ലോകത്തിൽ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് വിഷമിച്ച് അലയുന്നു.
3.191.89
एकार्णवे जले घोरे विचरन्पार्थिवोत्तम ।
अपश्यन्सर्वभूतानि वैक्लब्यमगमं ततः ॥ ३.१९१.८९ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠാ, ആ ഭയങ്കരമായ ഏകാർണ്ണവ ജലത്തിൽ അലഞ്ഞ്, സർവഭൂതങ്ങളെയും കാണാതെ, അപ്പോൾ ഞാൻ ദുഃഖിതനായി.
3.191.90
ततः सुदीर्घं गत्वाऽहं प्लवमानो धराधिप ।
श्रान्तः क्वचिन्न शरणं लब्धवानस्म्यतन्द्रितः ॥ ३.१९१.९० ॥
പിന്നെ, ധരാധിപാ, വളരെ ദൂരം നീന്തിച്ചെന്നിട്ടും, ക്ഷീണിതനായി, ഞാൻ എവിടെയും അഭയം കണ്ടെത്തിയില്ല; ഞാൻ അലസതയില്ലാത്തവനായിരുന്നു.
3.191.91
ततः कदाचित्पश्यामि तस्मिन्सलिलसंनिघौ ।
न्यग्रोधं सुमहान्तं वै विशालं पृथिवीपते ॥ ३.१९१.९१ ॥
അനന്തരം ഒരിക്കൽ ആ ജലാശയത്തിനരികെ അതിവിപുലമായ ഒരു ആൽമരം ഞാൻ കണ്ടു, ഭൂപതേ.
3.191.92
शाखायां तस्य वृक्षस्य विस्तीर्णायां नराधिप ।
पर्यङ्के पृथिवीपाल दिव्यास्तरणसंस्तृते ॥ ३.१९१.९२ ॥
മനുഷ്യാധിപതേ, ആ വൃക്ഷത്തിന്റെ വിസ്തൃതമായ ശാഖയിൽ, ഭൂപാലാ, ദിവ്യമായ വിരികൾ വിരിച്ച മഞ്ചത്തിൽ.
3.191.93
उपविष्टं महाराज पद्मेन्दुसदृशाननम् ।
फुल्लपद्मविशालाक्षं बालं पश्यामि भारत ॥ ३.१९१.९३ ॥
മഹാരാജാവേ, ഭാരതാ, ഇരിക്കുന്ന ഒരു ബാലനെ ഞാൻ കണ്ടു; താമരയ്ക്കും ചന്ദ്രനും തുല്യമായ മുഖവും വിരിഞ്ഞ താമരപോലെ വിശാലമായ കണ്ണുകളുമുള്ളവൻ.
3.191.94
ततो मे पृतिवीपाल विस्मयः सुमहाभूत् ।
कथं त्वयं शिशुः शेते लोके नाशमुपागते ॥ ३.१९१.९४ ॥
അപ്പോൾ, ഭൂപാലാ, ലോകം നാശത്തിലെത്തിയിരിക്കെ ഈ ശിശു എങ്ങനെ ഉറങ്ങുന്നു എന്ന് എനിക്ക് വലിയ വിസ്മയമുണ്ടായി.
3.191.95
तपसा चिन्तयंश्चापि तं शिशुं नोपलक्षये ।
भूतं भव्यं भविष्यं च जानन्नपि नराधिप ॥ ३.१९१.९५ ॥
തപസ്സാൽ ചിന്തിച്ചിട്ടും ആ ശിശുവിനെ ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല, നരാധിപാ; ഭൂതവും ഭാവിയും വർത്തമാനവും ഞാൻ അറിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും.
3.191.96
अतसीपुष्पवर्णाभः श्रीवत्सकृतभूषणः ।
साक्षाल्लक्ष्म्या इवावास स तदा प्रतिभाति मे ॥ ३.१९१.९६ ॥
ചണപ്പൂവിന്റെ വർണ്ണശോഭയുള്ളവൻ, ശ്രീവത്സ ചിഹ്നത്താൽ അലംകൃതൻ; അവൻ അപ്പോൾ എനിക്ക് സാക്ഷാൽ ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥാനം പോലെ തോന്നി.
3.191.97
ततो मामब्रवीद्बालः स पद्मनिभलोचनः ।
श्रीवत्सधारी द्युतिमान्वाक्यं श्रुतिसुखावहम् ॥ ३.१९१.९७ ॥
അപ്പോൾ താമരക്കണ്ണുള്ള, ശ്രീവത്സ ചിഹ്നം ധരിച്ച, തേജസ്വിയായ ആ ബാലൻ കേൾക്കാൻ സുഖകരമായ വാക്കുകൾ എന്നോടു പറഞ്ഞു.
3.191.98
जानामि त्वां परिश्रान्तं तात विश्रामकाङ्क्षिणम् ।
मार्कण्डेय महासत्वं यावदिच्छसि भार्गव ॥ ३.१९१.९८ ॥
കുഞ്ഞേ, നീ ക്ഷീണിച്ച് വിശ്രമം ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്ന് ഞാനറിയുന്നു. മാർക്കണ്ഡേയാ, മഹാത്മാവായ ഭാർഗവാ, നിനക്കിഷ്ടമുള്ളത്രയും വിശ്രമിച്ചുകൊള്ളൂ.
3.191.99
अभ्यन्तरं शरीरं मे प्रविश्य मुनिसत्तम ।
आस्खेह विहितो वासः प्रसादस्ते कृतो मया ॥ ३.१९१.९९ ॥
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ പ്രവേശിക്കൂ. ഇവിടെ നിനക്ക് വാസസ്ഥലം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; നിന്നോടുള്ള കൃപ ഞാൻ ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
3.191.100
ततो बालेन तेनैव मुक्तस्यासीत्तदा मम ।
निर्वेदो जीविते दीर्घे मनुष्यत्वे च भारत ॥ ३.१९१.१०० ॥
അപ്പോൾ ആ ബാലനാൽതന്നെ വിമുക്തനായപ്പോൾ, ഭാരതാ, ദീർഘജീവിതത്തോടും മനുഷ്യജന്മത്തോടും എനിക്കു വിരക്തി തോന്നി.
3.191.101
ततो बालेन तेनास्यं सहसा विवृतं कृतम् ।
तस्याहमवशो वक्रे दैवयोगात्प्रवेशितः ॥ ३.१९१.१०१ ॥
അപ്പോൾ ആ ബാലൻ പെട്ടെന്ന് തന്റെ വായ തുറന്നു; ദൈവയോഗത്താൽ ഞാൻ നിസ്സഹായനായി അവന്റെ വായിലേക്കു പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
3.191.102
ततः प्रविष्टस्तत्कुक्षिं सहसा मनुजाधिप ।
सराष्ट्रनगराकीर्णां कृत्स्नां पश्यामि मेदिनीम् ॥ ३.१९१.१०२ ॥
അപ്പോൾ, മനുജാധിപാ, പെട്ടെന്ന് അവന്റെ ഉദരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് രാഷ്ട്രങ്ങളും നഗരങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമസ്ത ഭൂമിയെയും ഞാൻ കണ്ടു.
3.191.103
गङ्गां शतद्रुं सीतां च यमुनामथ कौशिकीम् ।
चर्मण्वतींवेत्रवतीं चन्द्रभागां सरस्वतीम् ॥ ३.१९१.१०३ ॥
ഗംഗ, ശതദ്രു, സീത, യമുന, പിന്നെ കൗശികി, ചർമണ്വതി, വേത്രവതി, ചന്ദ്രഭാഗ, സരസ്വതി.
3.191.104
सिन्धुं चैव विपाशां च नदीं गोदावरीमपि ।
वस्वोकसारां नलिनीं नर्मदां चैव भारत ॥ ३.१९१.१०४ ॥
സിന്ധു, വിപാശാ നദി, ഗോദാവരിയും, വസ്വോകസാര, നളിനി, നർമ്മദ, ഹേ ഭാരത.
3.191.105
नदीं ताम्रां च वेणां च पुण्यतोयां शुभावहाम् ।
सुवेणां कृष्णवेणां च इरामां च महानदीम् ॥ ३.१९१.१०५ ॥
താമ്രാ നദിയും വേണയും, പുണ്യജലവും ശുഭം നൽകുന്നതുമായ നദി, സുവേണ, കൃഷ്ണവേണ, മഹാനദിയായ ഇരാമ.
3.191.106
वितस्तां च महाराज कावेरीं च महानदीम् ।
तुङ्गभद्रां कृष्णवेणीं कमलां च महानदीम्।
शोणं च पुरुषव्याघ्र विशल्यां किंपुनामपि ॥ ३.१९१.१०६ ॥
വിതസ്ത, മഹാരാജാവേ, മഹാനദിയായ കാവേരി, തുങ്കഭദ്ര, കൃഷ്ണവേണി, മഹാനദിയായ കമല, പുരുഷവ്യാഘ്രാ, ശോണ, വിശല്യ, കിംപുന എന്നിവയും.
3.191.107
एताश्चान्याश्च नद्योऽहं पृथिव्यां या नरोत्तम ।
परिक्रामन्प्रपश्यामि तस्य कुक्षौ महात्मनः ॥ ३.१९१.१०७ ॥
ഇവയും മറ്റു നദികളും, ഭൂമിയിലെ നദികൾ, ഹേ നരോത്തമാ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഉദരത്തിൽ ചുറ്റിസഞ്ചരിച്ചു ഞാൻ കാണുന്നു.
3.191.108
ततः समुद्रं पश्मामि यादोगणनिषेवितम् ।
रत्नाकरममित्रघ्न पयसोनिधिमुत्तमम् ॥ ३.१९१.१०८ ॥
പിന്നെ ഞാൻ സമുദ്രം കാണുന്നു, ജലജീവികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ സേവിക്കുന്നത്, രത്നങ്ങളുടെ ഖനി, ഹേ ശത്രുഘ്നാ, ജലത്തിന്റെ ഉത്തമ സംഭരണി.
3.191.109
ततः पश्यामि गगनं चन्द्रसूर्यविराजितम् ।
जाज्वल्यमानं तेजोभिः पावकार्कसमप्रभम् ॥ ३.१९१.१०९ ॥
പിന്നെ ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ആകാശം ഞാൻ കാണുന്നു; സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നതും അഗ്നിക്കും സൂര്യനും തുല്യമായ പ്രഭയുള്ളതുമായ ആകാശം.
3.191.110
पश्यामि च महीं राजन्काननैरुपशोभिताम् ।
सपर्वतवनद्वीपां निम्नगाशतसंकुलाम् ॥ ३.१९१.११० ॥
രാജാവേ, കാടുകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഭൂമിയെ ഞാൻ കാണുന്നു; പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും ദ്വീപുകളും ഉള്ളതും നൂറുകണക്കിന് നദികളാൽ നിറഞ്ഞതും.
3.191.111
यजन्ते हि ततो राजन्ब्राह्मणा बहुभिर्मखैः ।
क्षत्रियाश् प्रवर्तन्ते सर्ववर्णानुरञ्जनैः ॥ ३.१९१.१११ ॥
പിന്നെ, രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണർ പല യാഗങ്ങളാൽ യജനം ചെയ്യുന്നു; ക്ഷത്രിയർ എല്ലാ വർണങ്ങളെയും സന്തോഷിപ്പിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
3.191.112
वैश्याः कृषिं यथान्यायं कारयन्ति नराधिप ।
शुश्रूषायां च निरता द्विजानां वृषलास्तथा ॥ ३.१९१.११२ ॥
വൈശ്യർ ന്യായപ്രകാരം കൃഷി ചെയ്യിക്കുന്നു, ഓ നരാധിപാ; ശൂദ്രരും ദ്വിജരുടെ സേവയിൽ നിരതരായിരിക്കുന്നു.
3.191.113
ततः परिपतन्राजंस्तस्य कुक्षौ महात्मनः ।
हिमवन्तं च पश्यामि हेमकूटं च पर्वतम् ॥ ३.१९१.११३ ॥
പിന്നെ, രാജാവേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ വയറ്റിൽ സഞ്ചരിച്ച് ഹിമവാനെയും ഹേമകൂടപർവതത്തെയും ഞാൻ കാണുന്നു.
3.191.114
निषधं चापि पश्यामि श्वेतं च रजतान्वितम् ।
पश्यामि च महीपाल पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ३.१९१.११४ ॥
നിഷധപർവതവും വെള്ളിയുള്ള ശ്വേതപർവതവും ഞാൻ കാണുന്നു; ഓ മഹീപാലാ, ഗന്ധമാദനപർവതവും ഞാൻ കാണുന്നു.
3.191.115
मन्दरं मनुजव्याघ्र नीलं चापि महागिरिम् ।
पश्यामि च महाराज मेरु कनकपर्वतम् ॥ ३.१९१.११५ ॥
മനുഷ്യവ്യാഘ്രമേ, ഞാൻ മന്ദരത്തെയും നീലമഹാഗിരിയെയും കാണുന്നു. മഹാരാജാവേ, സ്വർണ്ണപർവതമായ മേരുവിനെയും ഞാൻ കാണുന്നു.
3.191.116
महेन्द्रं चैव पश्यामि विन्ध्यं च गिरिमुत्तमम् ।
मलयं चापि पश्यामि पारियात्रं च पर्वतम् ॥ ३.१९१.११६ ॥
ഞാൻ മഹേന്ദ്രത്തെയും ഉത്തമപർവതമായ വിന്ധ്യത്തെയും കാണുന്നു. മലയത്തെയും പാരിയാത്രപർവതത്തെയും ഞാൻ കാണുന്നു.
3.191.117
एते चान्ये च बहवो यावन्तः पृथिवीधराः ।
तस्योदरे मया दृष्टाः सर्वे रत्नविभूषिताः ॥ ३.१९१.११७ ॥
ഇവയും ഭൂമിയെ താങ്ങുന്ന മറ്റനേകം പർവതങ്ങളും, രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട എല്ലാം അവന്റെ ഉദരത്തിൽ ഞാൻ കണ്ടു.
3.191.118
सिंहान्व्याघ्रान्वराहांश्च पश्यामि मनुजाधिप ।
पृथिव्यां यानि चान्यानि सत्त्वानि जगतीपते।
तानि सर्वाण्यहं तत्र पश्यन्पर्यचरं तदा ॥ ३.१९१.११८ ॥
മനുജാധിപാ, ഞാൻ സിംഹങ്ങളെയും വ്യാഘ്രങ്ങളെയും വരാഹങ്ങളെയും കാണുന്നു. ജഗത്പതേ, ഭൂമിയിലുള്ള മറ്റ് ജീവികളെല്ലാം അവിടെ കണ്ടുകൊണ്ട് ഞാൻ അപ്പോൾ സഞ്ചരിച്ചു.
3.191.119
कुक्षौ तस् नरव्याघ्र प्रविष्टः संचरन्दिशः ।
शक्रादींश्चापि पश्यामि कृत्स्नान्देवगणानहम् ॥ ३.१९१.११९ ॥
നരവ്യാഘ്രമേ, അവന്റെ ഉദരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ദിക്കുകളിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇന്ദ്രാദികളെയും സകല ദേവഗണങ്ങളെയും കാണുന്നു.
3.191.120
साध्यान्रुद्रांस्तथाऽऽदित्यान्गुह्यकान्पितरस्तथा ।
सर्पान्नागान्सुपर्णांश्च वसूनप्यश्विनावपि ॥ ३.१९१.१२० ॥
സാധ്യന്മാരെയും രുദ്രന്മാരെയും, അതുപോലെ ആദിത്യന്മാരെയും ഗുഹ്യകരെയും പിതൃക്കളെയും; അതുപോലെ സർപ്പങ്ങളെയും നാഗങ്ങളെയും സുപർണന്മാരെയും വസുക്കളെയും അശ്വിനീദേവന്മാരെയും ഞാൻ കാണുന്നു.
3.191.121
गन्धर्वाप्सरसो यक्षानृषींश्चैव महीपते ।
दैत्यदानवसङ्घांश्च नागांश्च मनुजाधिप ॥ ३.१९१.१२१ ॥
ഹേ മഹീപതേ, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും യക്ഷന്മാരും ഋഷികളും, ദൈത്യദാനവ സംഘങ്ങളും നാഗങ്ങളും, ഹേ മനുജാധിപാ.
3.191.122
सिंहिकातनयांश्चापि ये चान्ये सुरशत्रवः ।
यच्च किंचिन्मया लोके दृष्टं स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.१९१.१२२ ॥
സിംഹികയുടെ പുത്രന്മാരും ദേവശത്രുക്കളായ മറ്റുള്ളവരും, ലോകത്തിൽ ഞാൻ കണ്ട സ്ഥാവരജംഗമമെല്ലാം.
3.191.123
सर्वं पश्याम्यहं राजंस्तस्य कुक्षौ महात्मनः ।
त्वरमाणः फलाहारः कृत्स्नं जगदिदं विभो ॥ ३.१९१.१२३ ॥
ഹേ രാജാവേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഉദരത്തിൽ ഞാൻ എല്ലാം കാണുന്നു; ഫലാഹാരത്തിനായി തിടുക്കം കൂട്ടുന്ന, ഹേ വിഭോ, ഈ സമസ്ത ജഗത്തിനെയും.
3.191.124
अन्तःशरीरे तस्याहं वर्षाणामधिकं शतम् ।
न च पश्यामि यस्याहं देहस्यान्तं कदाचन ॥ ३.१९१.१२४ ॥
അവന്റെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഞാൻ നൂറിലധികം വർഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; എന്നാൽ ആ ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യം ഞാൻ ഒരിക്കലും കണ്ടില്ല.
3.191.125
सततं धावमानश्च चिन्तयानो विशांपते ।
भ्रमंस्तत्र महीपाल यदा वर्षगणान्बहून्।
आसादयामि नैवान्तं तस्य राजन्महात्मनः ॥ ३.१९१.१२५ ॥
ഹേ വിശാംപതേ, ഹേ മഹീപാലാ, നിരന്തരം ഓടിക്കൊണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടും ഞാൻ അവിടെ അലഞ്ഞു; പല വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും, ഹേ രാജാവേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ അന്തം ഞാൻ പ്രാപിച്ചില്ല.
3.191.126
ततस्तमेव शरणं गतोस्मि विधिवत्तदा ।
वरेण्यं वरदं देवं मनसा कर्मणैव च ॥ ३.१९१.१२६ ॥
അപ്പോൾ ഞാൻ വിധിപ്രകാരം അവനെത്തന്നെ ശരണം പ്രാപിച്ചു, ആ ശ്രേഷ്ഠനും വരദായകനുമായ ദേവനെ, മനസ്സാലും കർമ്മത്താലും തന്നെ.
3.191.127
ततोऽहं सहसा राजन्वायुवेगेन निःसृतः ।
महात्मनो मुखात्तस्य विवृतात्पुरुषोत्तम ॥ ३.१९१.१२७ ॥
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ഞാൻ വായുവേഗത്തിൽ പെട്ടെന്ന് ആ മഹാത്മാവിന്റെ തുറന്ന വായിൽനിന്ന് പുറത്തുവന്നു, ഓ പുരുഷോത്തമാ.
3.191.128
ततस्तस्यैव शाखायां न्यग्रोधस्य विशांपते ।
आस्ते मनुजशार्दूल कृत्स्नमादाय वै जगत् ॥ ३.१९१.१२८ ॥
അപ്പോൾ ആ ആൽമരത്തിന്റെ ശാഖയിൽ തന്നെ, ജനപാലകാ, മനുഷ്യശാർദൂലാ, അദ്ദേഹം ലോകം മുഴുവൻ വഹിച്ചുകൊണ്ട് ഇരിക്കുന്നു.
3.191.129
ते नैव बालवेषेण श्रीवत्सकृतलक्षणम् ।
आसीनं तं नरव्याघ्र पश्याम्यमिततेजसम् ॥ ३.१९१.१२९ ॥
ഓ നരവ്യാഘ്രാ, ബാലരൂപത്തിൽ, ശ്രീവത്സ ചിഹ്നം ഉള്ള, ഇരിക്കുന്ന, അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള അദ്ദേഹത്തെ ഞാൻ കാണുന്നു.
3.191.130
ततो मामब्रवीद्बालः स प्रीतः प्रहसन्निव ।
श्रीवत्सधारी द्युतिमान्पीतवासा महाद्युतिः ॥ ३.१९१.१३० ॥
അപ്പോൾ ആ ബാലൻ, പ്രസന്നനായി ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, എന്നോടു പറഞ്ഞു — ശ്രീവത്സം ധരിച്ച, ദീപ്തിമാനായ, മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ച, മഹാദ്യുതിയായവൻ.
3.191.131
अपीदानीं शरीरेऽस्मिन्मामके मुनिसत्तम ।
उषितस्त्वं परिश्रान्तो मार्कण्डेय ब्रवीहि मे ॥ ३.१९१.१३१ ॥
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ എന്റെ ഈ ശരീരത്തിൽ വസിച്ച് നീ ക്ഷീണിച്ചുവോ? ഓ മാർക്കണ്ഡേയാ, എന്നോടു പറയൂ.
3.191.132
मुहूर्तादथ मे दृष्टिः प्रादुर्भूता पुनर्नवा ।
मायानिर्मुक्तमात्मनमपश्यं लब्धचेतसम् ॥ ३.१९१.१३२ ॥
പിന്നെ ഒരു മുഹൂർത്തത്തിനു ശേഷം എന്റെ ദൃഷ്ടി പുതുതായി ഉദിച്ചു; മായയിൽനിന്ന് മോചിതനായി, ബോധം വീണ്ടെടുത്ത എന്നെ ഞാൻ കണ്ടു.
3.191.133
तस्य ताम्रतलौ तात चरणौ सुप्रतिष्ठितौ ।
सुजातौ मृदुरक्ताभिरङ्गुलीभिर्विराजितौ ॥ ३.१९१.१३३ ॥
ചെമ്പുനിറമുള്ള അടികളോടുകൂടിയ, പ്രിയ പുത്രാ, ഉറച്ചുനിന്ന രണ്ടു പാദങ്ങൾ മനോഹരമായി രൂപപ്പെട്ടവയും മൃദുവായ ചുവന്ന വിരലുകളാൽ തിളങ്ങുന്നവയുമായിരുന്നു.
3.191.134
प्रयत्नेन मया मूर्ध्ना गृहीत्वा ह्यभिवनदितौ ।
दृष्ट्वाऽपरिमितं तस् प्रभावममितौजसः ॥ ३.१९१.१३४ ॥
ഞാൻ പ്രയത്നത്തോടെ തലകൊണ്ട് അവയെ പിടിച്ച് നമസ്കരിച്ചു; അമിതശക്തിയുള്ളവന്റെ അപരിമിതമായ പ്രഭാവം ഞാൻ കണ്ടു.
3.191.135
विनयेनाञ्जलिं कृत्वाप्रयत्नेनोपगम्य ह ।
दृष्टो मया स भूतात्मा देवः कमललोचनः ॥ ३.१९१.१३५ ॥
വിനയത്തോടെ കൈകൂപ്പി, അനായാസം അടുത്തുചെന്ന് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടു — ജീവജാലങ്ങളുടെ ആത്മാവായ, താമരക്കണ്ണുള്ള ദേവൻ.
3.191.136
तमहं प्राञ्जलिर्भूत्वा नमस्कृत्येदमब्रवम् ।
ज्ञातुमिच्छामि देव त्वां मायां चैतां तवोत्तमाम् ॥ ३.१९१.१३६ ॥
കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ച് ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'ദേവാ, അങ്ങയെയും അങ്ങയുടെ ഈ ഉത്തമമായ മായയെയും അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
3.191.137
आस्येनानुप्रविष्टोऽहं शरीरे भगवंस्तव ।
दृष्टवानखिलाँल्लोकान्समस्तान्जठरे हि ते ॥ ३.१९१.१३७ ॥
ഭഗവാനേ, അങ്ങയുടെ വായിലൂടെ അങ്ങയുടെ ശരീരത്തിൽ ഞാൻ പ്രവേശിച്ചു; അങ്ങയുടെ ഉദരത്തിൽ സകല ലോകങ്ങളെയും ഞാൻ കണ്ടു.
3.191.138
तव देव शरीरस्था देवदानवराक्षसाः ।
यक्षगन्धर्वनागाश्च जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.१९१.१३८ ॥
ദേവാ, അങ്ങയുടെ ശരീരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ദേവന്മാരും ദാനവരും രാക്ഷസരും യക്ഷരും ഗന്ധർവരും നാഗരും, ചലിക്കുന്നതും ചലിക്കാത്തതുമായ ലോകവും.
3.191.139
त्वत्प्रसादाच्च मे देव स्मृतिर्न परिहीयते ।
द्रुतमन्तःशरीरे ते सततं परिवर्तिनः ॥ ३.१९१.१३९ ॥
ദേവാ, അങ്ങയുടെ പ്രസാദത്താൽ എന്റെ സ്മൃതി നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. അങ്ങയുടെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ നിരന്തരം സഞ്ചരിക്കുന്നവർ വേഗം പ്രത്യക്ഷരായി.
3.191.140
निर्गतोऽहमकामस्तु इच्छया ते महाप्रभो ।
यतिष्ये पुण्डरीकाक्ष ज्ञातुं त्वाऽहमनिन्दितं ॥ ३.१९१.१४० ॥
മഹാപ്രഭോ, അങ്ങയുടെ ഇച്ഛയാൽ ഞാൻ ആഗ്രഹമില്ലാതെ പുറത്തുവന്നു. പുണ്ഡരീകാക്ഷാ, ആ നിർദോഷനെ അറിയാൻ ഞാൻ ശ്രമിക്കും.
3.191.141
इह भूत्वा शिशुः साक्षात्किं भवानवतिष्ठते ।
पीत्वा जगदिदं सर्वमेतदाख्यातुमर्हसि ॥ ३.१९१.१४१ ॥
ഇവിടെ നേരിട്ട് ശിശുവായി അങ്ങ് എന്തിന് നിൽക്കുന്നു? ഈ ലോകം മുഴുവൻ വിഴുങ്ങി, ഇതെല്ലാം എന്നോട് പറയാൻ അങ്ങ് യോഗ്യനാണ്.
3.191.142
किमर्थं च जगत्सर्वं शरीरस्थं तवानघ ।
कियन्तं च त्वया कालमिह स्थेयमरिंदम ॥ ३.१९१.१४२ ॥
നിഷ്കളങ്കാ, അങ്ങയുടെ ശരീരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ലോകം മുഴുവൻ എന്തിനാണ്? ശത്രുദമനാ, അങ്ങ് ഇവിടെ എത്രകാലം തങ്ങും?
3.191.143
एतदिच्छामि देवेश श्रोतुं ब्राह्मणकाम्यया ।
त्वत्तः कमलपत्राक्षं विस्तरेण यथातथम्।
महद्ध्येतदचिन्त्यं च यदहं दृष्टवान्प्रभो ॥ ३.१९१.१४३ ॥
ദേവേശാ, ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ ആഗ്രഹത്താൽ ഇത് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു — കമലപത്രാക്ഷാ, അങ്ങിൽനിന്ന് വിസ്തരിച്ചും യഥാതഥമായും. പ്രഭോ, ഞാൻ കണ്ടത് മഹത്തും അചിന്ത്യവുമാണ്.
3.191.144
इत्युक्तः स मया श्रीमान्देवदेवो महाद्युतिः ।
सान्त्वयन्मामिदं वाक्यमुवाच वदतांवरः ॥ ३.१९१.१४४ ॥
ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ശ്രീമാനും ദേവദേവനും മഹാതേജസ്വിയും വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായവൻ എന്നെ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.