మహాభారతం · అధ్యాయం 3.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.191.1
ततः स पुनरेवाथ मार्कण्डेयं तपस्विनम् ।
पप्रच्छ विनयोपेतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ ३.१९१.१ ॥
అప్పుడు వినయసంపన్నుడైన ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు ఆ తపస్వి మార్కండేయుని మళ్లీ అడిగాడు.
3.191.2
नैके युगसहस्रान्तास्त्वया दृष्टा महामुने ।
न चापीह समः कश्चिदायुष्मान्दृश्यते तव ॥ ३.१९१.२ ॥
మహామునీ, మీరు వేల యుగాల అంతాలను చాలా చూశారు; ఇక్కడ మీకు సమానమైన దీర్ఘాయువు గలవారు ఎవరూ కనిపించడం లేదు.
3.191.3
वर्जयित्वा महात्मानं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ।
न तेऽस्ति सदृशः कश्चिदायुषा ब्रह्मसत्तम ॥ ३.१९१.३ ॥
మహాత్ముడు పరమేష్ఠి బ్రహ్మను తప్ప, ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా, ఆయుష్షులో మీకు సమానులు ఎవరూ లేరు.
3.191.4
अथाऽन्तरिक्षे लोकेऽस्मिन्देवदानववर्जिते ।
त्वमेव प्रलये विप्र ब्रह्माणमुपतिष्ठसे ॥ ३.१९१.४ ॥
తరువాత దేవతలు దానవులు లేని ఈ అంతరిక్ష లోకంలో, ప్రళయ సమయంలో, ఓ విప్రుడా, మీరే బ్రహ్మను సేవిస్తారు.
3.191.5
प्रलये चापि निर्वृत्ते प्रबुद्धे च पितामहे ।
त्वमेकः सृज्यमानानि भूतानीह प्रपश्यसि ॥ ३.१९१.५ ॥
ప్రళయం ముగిసి పితామహుడు మేల్కొన్నప్పుడు కూడా, ఇక్కడ సృష్టించబడుతున్న ప్రాణులను మీరొక్కరే చూస్తారు.
3.191.6
चतुर्विधानि विप्रर्षे यथावत्परमेष्ठिना ।
वायुभूता दिशः कृत्वा विक्षिप्यापस्ततस्ततः ॥ ३.१९१.६ ॥
ఓ విప్రర్షీ, పరమేష్ఠి నాలుగు రకాల ప్రాణులను యథావిధిగా సృష్టించాడు; వాయువుగా మారి దిక్కులను ఏర్పరచి, ఆ తరువాత నీళ్లను అటు ఇటు చల్లాడు.
3.191.7
त्वया लोकगुरुः साक्षात्सर्वलोकपितामहः ।
आराधितो द्विजश्रेष्ठ तत्परेण समाधिना ॥ ३.१९१.७ ॥
ద్విజశ్రేష్ఠా, లోకగురువు, సర్వలోకపితామహుడైన ఆయనను నీవు నేరుగా ఏకాగ్రమైన సమాధితో ఆరాధించావు.
3.191.8
स्वप्रमाणमथो विप्र त्वया कृतमनेकशः ।
घोरेणाविश्य तपसा वेधसो निर्जितास्त्वया ॥ ३.१९१.८ ॥
విప్రుడా, నీ స్వప్రమాణంతో అనేక సార్లు, ఘోర తపస్సులో ప్రవేశించి, బ్రహ్మను నీవు జయించావు.
3.191.9
नारायणाङ्कप्रख्यस्त्वं सांपरायेऽतिपठ्यसे ॥ ३.१९१.९ ॥
నీవు నారాయణుని ఒడి వంటివాడవు; యుద్ధంలో అత్యధికంగా కీర్తింపబడతావు.
3.191.10
भगवाननेकशः कृत्वा त्वया विष्णोश्च विश्वकृत् ।
कर्णिकोद्धरणं दिव्यं ब्रह्मणः कामरूपिणः।
रत्नालंकारयोगाभ्यां दृग्भ्यां दृष्टस्त्वया पुरा ॥ ३.१९१.१० ॥
భగవంతుడు, విశ్వకర్త అయిన విష్ణువు యొక్క, కామరూపి బ్రహ్మ యొక్క దివ్య కర్ణికను నీవు అనేక సార్లు పైకెత్తి ఉద్ధరించావు; రత్నాభరణాల సంయోగంతో నీ కళ్లతో దానిని పూర్వం చూశావు.
3.191.11
तस्मात्तवान्तको मृत्युर्जरा वा देहनाशिनी ।
न त्वां विशति विप्रर्षे प्रसादात्परमेष्ठिनः ॥ ३.१९१.११ ॥
కాబట్టి, విప్రర్షీ, పరమేష్ఠి అనుగ్రహం వల్ల నీకు అంతకుడైన మృత్యువు గానీ, దేహాన్ని నశింపజేసే జరా గానీ ప్రవేశించవు.
3.191.12
यदा नैव रविर्नाग्निर्न वायुर्न च चन्द्रमाः ।
नैवान्तरिक्षं नैवोर्वी शेषं भवति किंचन ॥ ३.१९१.१२ ॥
సూర్యుడు లేనప్పుడు, అగ్ని, వాయువు, చంద్రుడు లేనప్పుడు; ఆకాశం, భూమి లేనప్పుడు, ఏదీ శేషించదు.
3.191.13
तस्मिन्नेकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजङ्गमे ।
नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे ॥ ३.१९१.१३ ॥
ఆ ఏకార్ణవ లోకంలో, స్థావర జంగమాలు నశించగా, దేవాసుర గణాలు నశించగా, మహా సర్పాలు పూర్తిగా అంతరించగా.
3.191.14
शयानममितात्मानं पद्मे पद्मनिकेतनम् ।
त्वमेकः सर्वभूतेशं ब्रह्माणमुपतिष्ठसि ॥ ३.१९१.१४ ॥
పద్మంపై శయనించి ఉన్న, అపరిమితాత్ముడు, పద్మమే నివాసంగా గల సర్వభూతేశ్వరుడైన బ్రహ్మను నీవు ఒంటరిగా సేవిస్తున్నావు.
3.191.15
एतत्प्रत्यक्षतः सर्वं पूर्वं वृत्तं द्विजोत्तम ।
तस्मादिच्छाम्यहं श्रोतुं सर्वांहेत्वात्मिकां कथां ॥ ३.१९१.१५ ॥
ద్విజోత్తమా, పూర్వం జరిగినదంతా నీవు ప్రత్యక్షంగా చూశావు. కాబట్టి సర్వకారణాత్మకమైన ఆ కథను వినాలని నేను కోరుతున్నాను.
3.191.16
अनुभूतं हि बहुशस्त्वयैकेन द्विजोत्तम ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सर्वलोकेषु नित्यदा ॥ ३.१९१.१६ ॥
ద్విజోత్తమా, నీవు ఒంటరిగానే ఇది ఎన్నోసార్లు అనుభవించావు. సర్వలోకాలలో నీకు ఏదీ ఎప్పుడూ తెలియనిది కాదు.
3.191.17
हन्त ते कथयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयंभुवे ।
पुरुषाय पुराणाय शाश्वतायाव्ययाय च।
अव्यक्ताय सुसूक्ष्माय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ ३.१९१.१७ ॥
ఇప్పుడు నేను నీకు కథ చెబుతాను. స్వయంభువుకు నమస్కరించి — పురాతనుడు, శాశ్వతుడు, అవ్యయుడు, అవ్యక్తుడు, అతిసూక్ష్ముడు, నిర్గుణుడు, గుణాత్ముడు అయిన పురుషునికి నమస్కరించి.
3.191.18
य एष पृथुदीर्घाक्षः पीतवासा जनार्दनः ।
एष कर्ता विकर्ता च भूतात्मा भूतकृत्प्रभुः ॥ ३.१९१.१८ ॥
విశాలమైన, దీర్ఘమైన నేత్రాలు కలిగి, పీతాంబరధారియైన ఈ జనార్దనుడు — ఈయనే కర్త, వికర్త, భూతాత్మ, భూతకర్త, ప్రభువు.
3.191.19
अचिन्त्यं महदाश्चर्यं पवित्रमिति चोच्यते ।
अनादिनिधनं भूतं विश्वमव्ययमक्षयम् ॥ ३.१९१.१९ ॥
ఆయన అచింత్యుడు, మహా ఆశ్చర్యం, పవిత్రుడు అని చెప్పబడతాడు; ఆదీ అంతమూ లేనివాడు, ఉనికియైనవాడు, విశ్వమైనవాడు, అవ్యయుడు, అక్షయుడు.
3.191.20
एष कर्ता न क्रियते कारणं चापि पौरुषे ।
को ह्येनं परुषं वेत्ति देवा अपि न तं पौरषे ॥ ३.१९१.२० ॥
ఈయన కర్త; ఈయనను ఎవరూ సృష్టించరు; మానవ ప్రయత్నంలో కూడా ఈయనకు కారణం లేదు. ఈ పురుషుని ఎవరు తెలుసుకుంటారు? దేవతలు కూడా ఆయనను తెలియరు.
3.191.21
सर्वमाश्चर्यमेवैतन्निर्वृत्तं राजसत्तम ।
आदितो मनुजव्याघ्र कृत्स्नस्य जगतः क्षये ॥ ३.१९१.२१ ॥
రాజశ్రేష్ఠా! ఇదంతా ఆశ్చర్యమే; ఆదినుండి నిర్వర్తించబడినది. నరవ్యాఘ్రా! సమస్త జగత్తు లయంలో కూడా ఇదే జరుగుతుంది.
3.191.22
चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् ।
तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च तथाविधः ॥ ३.१९१.२२ ॥
కృత యుగం నాలుగు వేల సంవత్సరాలని చెప్పబడుతుంది; దాని సంధ్య కూడా అన్ని వందల సంవత్సరాలు; సంధ్యాంశమూ అలాగే.
3.191.23
वीणि वर्षसहस्राणि त्रेतायुगमिहोच्यते ।
तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परं ॥ ३.१९१.२३ ॥
ఇక్కడ త్రేతాయుగం మూడు వేల సంవత్సరాలని చెప్పబడుతుంది; దాని సంధ్య కూడా అన్ని వందల సంవత్సరాలు; ఆ తరువాత సంధ్యాంశం.
3.191.24
तथा वर्षसहस्रे द्वे द्वापरं परिमाणतः ।
तस्यापि द्विशती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च तथाविधः ॥ ३.१९१.२४ ॥
అదే విధంగా ద్వాపరయుగం పరిమాణంలో రెండు వేల సంవత్సరాలు; దాని సంధ్య కూడా రెండు వందల సంవత్సరాలు; సంధ్యాంశమూ అలాగే.
3.191.25
सहस्रमेकं वर्षाणां ततः कलियुगं स्मृतम् ।
तस्य वर्षशतं सन्ध्या सन्ध्यांशश्च ततः परम् ॥ ३.१९१.२५ ॥
తరువాత కలియుగం వెయ్యి సంవత్సరాలుగా స్మరించబడింది. దాని సంధ్య నూరు సంవత్సరాలు; దాని సంధ్యాంశం దాని తరువాత (అంతే).
3.191.26
सन्ध्यासंध्यांशयोस्तुल्यं प्रमाणमुपधारय ।
क्षीणे कलियुगे चैव प्रवर्तति कृतं युगम् ॥ ३.१९१.२६ ॥
సంధ్య, సంధ్యాంశాల కొలత సమానమని తెలుసుకో. కలియుగం ముగిసినప్పుడు కృతయుగం ప్రవర్తిస్తుంది.
3.191.27
एषा द्वादशसाहस्री युगाख्या परिकीर्तिता ।
एतत्सहस्रपर्यन्तमहो ब्राह्ममुदाहृतम् ॥ ३.१९१.२७ ॥
ఇది పన్నెండు వేల (సంవత్సరాల) యుగంగా ప్రకటించబడింది. ఇది వెయ్యి (చక్రాల) వరకు నిలుస్తుంది; అహో, ఇది బ్రహ్మ (దినం) అని చెప్పబడింది.
3.191.28
विश्वं हि ब्रह्मभवने सर्वतः परिवर्तते ।
लोकानां मनुजवन्याघ्र प्रलयं तं विदुर्बुधाः ॥ ३.१९१.२८ ॥
విశ్వమంతా బ్రహ్మలోకంలో అన్నివైపులా తిరుగుతూ ఉంటుంది. మనుష్యులలో వ్యాఘ్రమా, జ్ఞానులు దానిని లోకాల ప్రళయం అని తెలుసుకుంటారు.
3.191.29
अल्पावशिष्टे तु तदा युगान्ते भरतर्षभ ।
सहस्रान्ते नराः सर्वे प्रायशोऽनृतवादिनः ॥ ३.१९१.२९ ॥
భరతులలో వృషభమా, యుగాంతంలో కొంచెమే మిగిలినప్పుడు, వెయ్యి (సంవత్సరాల) అంతంలో ప్రాయికంగా మనుష్యులందరూ అసత్యం పలికేవారవుతారు.
3.191.30
यज्ञप्रतिनिधिः पार्थ दानप्रतिनिधिस्तथा ।
व्रतप्रतिनिधिश्चैव तस्मिन्काले प्रवर्तते ॥ ३.१९१.३० ॥
పార్థా, ఆ కాలంలో యజ్ఞానికి ప్రతినిధి, దానానికి ప్రతినిధి, వ్రతానికి ప్రతినిధి (మాత్రమే) ప్రవర్తిస్తారు.
3.191.31
ब्राह्मणाः शूद्रकर्माणस्तथा शूद्रा धनार्जकाः ।
क्षत्रधर्मेण वाऽप्यत्र वर्तयन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.३१ ॥
యుగక్షయ సమయంలో బ్రాహ్మణులు శూద్రుల కర్మలు చేస్తారు, శూద్రులు ధనార్జనులవుతారు; క్షత్రధర్మం ద్వారా కూడా జీవిస్తారు.
3.191.32
निवृत्तयज्ञस्वाध्याया दण्डाजिनविवर्जिताः ।
ब्राह्मणा सर्वभक्षाश्च भविष्यन्ति कलौ युगे ॥ ३.१९१.३२ ॥
కలియుగంలో బ్రాహ్మణులు యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం విడిచిపెడతారు; దండం, అజినం లేనివారై, అన్నీ తినేవారవుతారు.
3.191.33
अजपा ब्राह्मणास्तात शूद्रा जपपरायणाः ।
विपरीते तदा लोके पूर्वरूपं क्षयस्य तत् ॥ ३.१९१.३३ ॥
తాతా, అప్పుడు బ్రాహ్మణులు జపం చేయనివారవుతారు, శూద్రులు జపపరాయణులవుతారు; లోకం విపరీతమైనప్పుడు అది క్షయానికి పూర్వరూపం.
3.191.34
बहवो म्लेच्छराजानः पृथिव्यां मनुजाधिप ।
मृषानुशासिनः पापा मृषावादपरायणाः ॥ ३.१९१.३४ ॥
మనుజాధిపా, భూమిపై ఎందరో మ్లేచ్ఛ రాజులుంటారు; వారు అసత్య శాసనాలు చేసేవారు, పాపులు, అసత్యవాదంలో నిమగ్నులైనవారు.
3.191.35
आन्ध्राः शकाः पुलिन्दाश्च यवनाश्च नराधिपाः ।
काम्भोजा बाह्लिकाः शूराऽऽ भीरस्तथा नरोत्तमा ॥ ३.१९१.३५ ॥
ఆంధ్రులు, శకులు, పులిందులు, యవన రాజులు, కాంబోజులు, బాహ్లికులు, శూరులు, అభీరులు, నరోత్తములు కూడా.
3.191.36
न तदा ब्राह्मणः कश्चित्स्वधर्ममुपजीवति ।
क्षत्रियाश्चापि वैश्याश्च विकर्मस्था नराधिप ॥ ३.१९१.३६ ॥
అప్పుడు ఏ బ్రాహ్మణుడూ తన ధర్మంతో జీవించడు; నరాధిపా, క్షత్రియులు, వైశ్యులు కూడా వికర్మలో ఉంటారు.
3.191.37
अल्पायुषः स्वल्पबलाः स्वल्पवीर्यपराक्रमाः ।
अल्पसाराल्पदेहाश्च तथा सत्याल्पभाषिणः ॥ ३.१९१.३७ ॥
ఆ కాలంలో ప్రజలు అల్ప ఆయుష్షు, అల్ప బలం, అల్ప వీర్యం మరియు పరాక్రమం కలవారై, అల్ప సారమూ చిన్న శరీరమూ కలిగి, సత్యాన్ని తక్కువగా మాట్లాడేవారై ఉంటారు.
3.191.38
बहुशून्या जनपदा मृगव्यालावृता दिशः ।
युगान्ते समनुप्राप्ते वृथा च ब्रह्मवादिनः ॥ ३.१९१.३८ ॥
యుగాంతం వచ్చినప్పుడు జనపదాలు ఎక్కువగా శూన్యమై, దిక్కులు జింకలు మరియు క్రూరమృగాలతో నిండి ఉంటాయి; బ్రహ్మవాదులు కూడా వ్యర్థంగా మాట్లాడతారు.
3.191.39
भोवादिनस्तथा शूद्रा ब्राह्मणाश्चार्यवादिनः ।
युगान्ते मनुजव्याघ्र भवन्ति बहुजन्तवः ॥ ३.१९१.३९ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠుడా, యుగాంతంలో శూద్రులు 'భో' అని సంబోధించేవారవుతారు; బ్రాహ్మణులు 'ఆర్య' అని మాట్లాడేవారవుతారు; అనేక ప్రాణులు ఉంటాయి.
3.191.40
न तथा घ्राणयुक्ताश्च सर्वगन्धा विशांपते ।
रसाश्च मनुजव्याघ्र न तथा स्वादुयोगिनः ॥ ३.१९१.४० ॥
ఓ ప్రజాపాలకా, అప్పుడు అన్ని సుగంధాలు ఘ్రాణేంద్రియానికి అంతగా చేరవు; ఓ నరశ్రేష్ఠుడా, రసాలు కూడా అంత రుచికరంగా ఉండవు.
3.191.41
बहुप्रजा ह्रस्वदेहा शीलाचारविवर्जिताः ।
मुखेभगाः स्त्रियो राजन्भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.४१ ॥
ఓ రాజా, యుగక్షయంలో స్త్రీలు అనేక సంతానం కలవారై, కుంచిత దేహులై, శీలాచారాలు లేనివారై, ముఖ-భగంతో ఉంటారు.
3.191.42
अट्टशूला जनपदाः शिवशूलाश्चतुष्पथाः ।
केशशूलाः स्त्रियो राजन्भविष्यन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.४२ ॥
ఓ రాజా, యుగక్షయంలో జనపదాల్లో అట్టశూలాలు ఉంటాయి, నాలుగు దారుల కూడళ్లలో శివశూలాలు ఉంటాయి, స్త్రీలు కేశశూలాలతో ఉంటారు.
3.191.43
अल्पक्षीरास्तथा गावो भविष्यन्ति जनाधिप ।
अल्पपुष्पफलाश्चापि पादपा बहुवायसाः ॥ ३.१९१.४३ ॥
ఓ జనాధిపా, అలాగే ఆవులు తక్కువ పాలు ఇస్తాయి; చెట్లు తక్కువ పువ్వులు, తక్కువ పండ్లు కలిగి, ఎక్కువ కాకులతో నిండి ఉంటాయి.
3.191.44
ब्रह्मवध्यानुलिप्तानां तथा मिथ्याभिशंसिनाम् ।
नृपाणां पृथिवीपाल प्रतिगृह्णन्ति वै द्विजाः ॥ ३.१९१.४४ ॥
ఓ పృథ్వీపాలా, బ్రాహ్మణ హత్య పాపంతో అంటబడిన, అబద్ధ నిందలు చేసే రాజుల నుండి బ్రాహ్మణులు దానాలు స్వీకరిస్తారు.
3.191.45
लोभमोहपरीताश्च मिथ्याधर्मध्वजावृताः ।
भिक्षार्थं पृथिवीपाल चञ्चूर्यन्ते द्विजैर्दिशः ॥ ३.१९१.४५ ॥
ఓ పృథ్వీపాలా, లోభమోహాలతో ఆవరించబడి, అబద్ధ ధర్మధ్వజాలతో కప్పబడిన ద్విజులు భిక్ష కోసం దిక్కులలో తిరుగుతారు.
3.191.46
कराभारभयाद्भीता गृहस्थाः परिमोषकाः ।
मुनिच्छद्माकृतिच्छन्ना वाणिज्यमुपभुञ्जते ॥ ३.१९१.४६ ॥
పన్నుల భారపు భయంతో భయపడిన గృహస్థులు, దోపిడీదారులు, ముని వేషం ధరించి దాగి వ్యాపారం చేస్తారు.
3.191.47
मित्या च नखरोमाणि धारयन्ति तदा द्विजाः ।
अर्थलोभान्नरव्याघ्र वृथा च ब्रह्मचारिणः ॥ ३.१९१.४७ ॥
నరవ్యాఘ్రా, అప్పుడు ద్విజులు గోళ్లు, రోమాలు ధరిస్తారు; ధనలోభంతో వ్యర్థంగా బ్రహ్మచారులుగా నటిస్తారు.
3.191.48
आश्रमेषु वृथाचार पारपा गुरुतल्पगाः ।
ऐहलौकिकमीहन्ते मांसशोणितवर्धनम् ॥ ३.१९१.४८ ॥
ఆశ్రమాలలో వ్యర్థ ఆచారం కలవారు, గురుపత్నితో సంగమించేవారు, మాంసరక్తాలను పెంచే ఐహిక భోగాలను కోరుకుంటారు.
3.191.49
पारलौकिककार्येषु प्रमत्ता भृशनास्तिकाः ।
बहुपाषण्डसंकीर्णाः परान्नगुणवादिनः।
आश्रमा मनुजव्याघ्र न भवन्ति युगक्षये ॥ ३.१९१.४९ ॥
పరలోక కార్యాలలో అజాగ్రత్తగా, అత్యంత నాస్తికులుగా, అనేక పాషండాలతో కలసినవారై, ఇతరుల అన్నపు గుణాలను పొగిడేవారై ఉంటారు. మనుజవ్యాఘ్రమా, యుగక్షయంలో ఆశ్రమాలు ఉండవు.
3.191.50
यथर्तुवर्षी भगवान्न तथा पाकशासनः ।
न चापि सर्वभीजानि सम्यग्रोहन्ति भारत ॥ ३.१९१.५० ॥
పూర్వంలా భగవంతుడైన పాకశాసనుడు (ఇంద్రుడు) ఋతువుకు తగినట్లు వర్షం కురిపించడు; భారతా, అన్ని విత్తనాలు కూడా సరిగా మొలకెత్తవు.
3.191.51
फलं धर्मस्य राजेन्द्र सर्वत्र परिहीयते ।
हिंसाभिरामश्च जनस्तथा संपद्यतेऽशुचिः।
अधर्मफलमत्यर्थं तदा भवति चानघ ॥ ३.१९१.५१ ॥
రాజేంద్రా, ధర్మ ఫలం అన్ని చోట్లా తగ్గిపోతుంది; హింసలో ఆనందించే ప్రజలు అపవిత్రులవుతారు; అనఘా, అప్పుడు అధర్మ ఫలం అత్యధికంగా అవుతుంది.
3.191.52
तदा च पृथिवीपाल यो भवेद्धर्मसंयुतः ।
अल्पायुः स हि मन्तव्यो न हि धर्मोस्ति कश्चन ॥ ३.१९१.५२ ॥
పృథ్వీపాలా, అప్పుడు ఎవడు ధర్మంతో కూడి ఉంటాడో, వాడిని అల్పాయుష్కుడిగా భావించాలి; నిజంగా ఏ ధర్మమూ ఉండదు.
3.191.53
भूयिष्ठं कूटमानैश्च पण्यं विक्रीणते जनाः ।
वणिजश्च नरव्याघ्र बहुमाया भवन्त्युत ॥ ३.१९१.५३ ॥
ప్రజలు ఎక్కువగా మోసపూరిత కొలతలతో సరుకులు అమ్ముతారు; నరవ్యాఘ్రా, వ్యాపారులు కూడా ఎంతో మోసగాళ్ళవుతారు.
3.191.54
धर्मिष्ठाः परिहीयन्ते पापीयान्वर्धते जनः ।
धर्मस्य बलहानिः स्यादधर्मश्च बलायते ॥ ३.१९१.५४ ॥
ధర్మాత్ములు తగ్గిపోతారు, పాపులు పెరుగుతారు; ధర్మ బలం క్షీణిస్తుంది, అధర్మం బలపడుతుంది.
3.191.55
अल्पायुषो दरिद्राश्च धर्मिष्ठा मानवास्तथा ।
दीर्घायुषः समृद्धाश्च विधर्माणो युगक्षये ॥ ३.१९१.५५ ॥
యుగాంతంలో ధర్మనిష్ఠులైన మానవులు అల్పాయుష్కులు, దరిద్రులు అవుతారు; అధర్ములు దీర్ఘాయుష్కులు, సమృద్ధులు అవుతారు.
3.191.56
नगराणआं विहारेषु विधर्माणो युगक्षये ।
अधर्मिष्ठैरुपायैश् प्रजा व्यवहरन्त्युत ॥ ३.१९१.५६ ॥
యుగాంతంలో నగరాల ఉద్యానవనాలలో అధర్ములు ఉంటారు; ప్రజలు అధర్మ మార్గాల ద్వారా వ్యవహరిస్తారు.
3.191.57
संचयेन तथाऽल्पेन भवन्त्याढ्यमदान्विताः ।
धनं विश्वासतो न्यस्तं मिथो भूयिष्ठशो नराः ॥ ३.१९१.५७ ॥
కొద్ది సంచయంతోనే మనుషులు ధనమదంతో నిండిపోతారు; నమ్మకంతో అప్పగించిన ధనాన్ని వారు ఒకరినొకరు అపహరిస్తారు.
3.191.58
हर्तुं व्यवसिता राजन्पापाचारसमनविताः ।
नैतदस्तीति मनुजा वर्तन्ते निरपत्रपाः ॥ ३.१९१.५८ ॥
ఓ రాజా, పాపాచారంతో కూడిన మానవులు ధనాన్ని అపహరించ నిశ్చయించుకుంటారు; సిగ్గులేక 'అది లేనే లేదు' అని వాదిస్తారు.
3.191.59
पुरुषादानि सत्वानि पक्षिणोऽथ मृगास्तथा ।
नगराणां विहारेषु चैत्येष्वपि च शेरते ॥ ३.१९१.५९ ॥
మనుష్యభక్షక జంతువులు, పక్షులు, మృగాలు కూడా నగరాల ఉద్యానవనాలలో, చైత్యాలలో కూడా పడుకుంటాయి.
3.191.60
सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च स्त्रियो गर्भधरा नृप ।
दशद्वादशवर्षाणां पुंसां पुत्रः प्रजायते ॥ ३.१९१.६० ॥
ఓ రాజా, ఏడు ఎనిమిది సంవత్సరాల స్త్రీలు గర్భం ధరిస్తారు; పది పన్నెండు సంవత్సరాల పురుషులకు కూడా పుత్రులు జన్మిస్తారు.
3.191.61
भवन्ति षोडशे वर्षे नराः पलितिनस्तथा ।
आयुःक्षयो मनुष्याणां क्षिप्रमेव प्रपद्यते ॥ ३.१९१.६१ ॥
పదహారవ ఏట మనుషులు తెల్లని జుట్టు గలవారవుతారు; మనుషుల ఆయుర్దాయం వేగంగా క్షీణిస్తుంది.
3.191.62
क्षीणायुषो महाराज तरुणा वृद्धशीलिनः ।
तरुणानां च यच्छीलं तद्वृद्धेषु प्रजायते ॥ ३.१९१.६२ ॥
మహారాజా, ఆయుర్దాయం క్షీణించినవారు యువకులైనా వృద్ధుల స్వభావం గలవారవుతారు; యువకుల స్వభావం వృద్ధులలో కలుగుతుంది.
3.191.63
विपरीतास्तदा नार्यो वञ्चयित्वाऽर्हतः पतीन् ।
व्युच्चरन्त्यपि दुःशीला दासैः पशुभिरेव च ॥ ३.१९१.६३ ॥
అప్పుడు స్త్రీలు విపరీతమవుతారు; యోగ్యులైన భర్తలను మోసగించి, దుశ్శీలలైన స్త్రీలు దాసులతో, పశువులతో కూడా తిరుగుతారు.
3.191.64
वीरपत्न्यस्तथा नार्यः संश्रयन्ति नरान्नृप ।
भर्तारमपि जीवन्तमन्यान्व्यभिचरन्त्युत ॥ ३.१९१.६४ ॥
రాజా, వీరుల భార్యలు కూడా అలాగే పురుషులను ఆశ్రయిస్తారు; జీవించి ఉన్న భర్త ఉన్నప్పటికీ వారు ఇతరులతో వ్యభిచరిస్తారు.
3.191.65
तस्मिन्युगसहस्रान्ते संप्राप्ते चायुषः क्षये ।
अनावृष्टिर्महाराज जायते बहुवार्षिकी ॥ ३.१९१.६५ ॥
మహారాజా, ఆ వేయి యుగాల అంతంలో, ఆయుర్దాయం క్షీణించే కాలం వచ్చినప్పుడు, అనేక సంవత్సరాల పాటు వర్షాభావం ఏర్పడుతుంది.
3.191.66
ततस्तान्यल्पसाराणि सत्वानि क्षुधितानि वै ।
प्रलयं यान्ति भूयिष्ठं पृथिव्यां पृथिवीपते ॥ ३.१९१.६६ ॥
అప్పుడు ఆ బలహీన ప్రాణులు ఆకలితో బాధపడి, భూపతీ, భూమిపై ఎక్కువగా ప్రళయాన్ని పొందుతాయి.
3.191.67
ततो दिनकरैर्दीप्तैः सप्तभिर्मनुजाधिप ।
पीयते सलिलं सर्वं समुद्रेषु सरित्सु च ॥ ३.१९१.६७ ॥
ఓ మానవాధిపా, అప్పుడు ఏడు ప్రకాశించే సూర్యులచే సముద్రాలలోను నదులలోను ఉన్న జలమంతా త్రాగబడుతుంది.
3.191.68
यच्च रकाष्ठं तृणं चापि शुष्कं चार्द्रं च भारत ।
सर्वं तद्भस्मसाद्भूतं दृश्यते भरतर्षभ ॥ ३.१९१.६८ ॥
ఓ భారతా, కట్టెలు, గడ్డి, ఎండినవి, తడిసినవి అన్నీ బూడిదైపోయినట్లు కనిపిస్తాయి, ఓ భరతర్షభా.
3.191.69
ततः संवर्तको वह्निर्वायुना सह भारत ।
लोकमाविशते पूर्वमादित्यैरुपशोषितम् ॥ ३.१९१.६९ ॥
ఓ భారతా, అప్పుడు లయకారక అగ్ని వాయువుతో కలిసి, సూర్యులచే ముందే ఎండిపోయిన లోకంలోకి ప్రవేశిస్తుంది.
3.191.70
ततः स पृथिवीं भित्त्वा प्रविश्य च रसातलम् ।
रदेवदानवयक्षाणां भयं जनयते महत् ॥ ३.१९१.७० ॥
అప్పుడు అది భూమిని చీల్చి రసాతలంలో ప్రవేశించి, దేవతలకు, దానవులకు, యక్షులకు గొప్ప భయాన్ని కలిగిస్తుంది.
3.191.71
निरदहन्नागलोकं च यच्च किंचित्क्षिताविह ।
अधस्तात्पृथिवीपाल सर्वं नाशयते क्षणात् ॥ ३.१९१.७१ ॥
అది నాగలోకాన్ని, భూమిపై ఇక్కడ ఏదున్నా, క్రింద ఏదున్నా పూర్తిగా దహించి, ఓ పృథ్వీపాలా, క్షణంలో అన్నిటినీ నాశనం చేస్తుంది.
3.191.72
ततो योजनविंशानां सहस्राणि शतानि च ।
निर्दहत्यशिवो वायुः स च संवर्तकोऽनलः ॥ ३.१९१.७२ ॥
అప్పుడు ఇరవై యోజనాల వేలు, వందల మేర అశుభమైన వాయువు, ఆ సంవర్తక అగ్ని దహించివేస్తాయి.
3.191.73
सदेवासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।
ततो दहति दीप्तः स सर्वमेव जगद्विभुः ॥ ३.१९१.७३ ॥
దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, యక్షులు, ఉరగులు, రాక్షసులతో సహా ఈ సమస్త జగత్తును ప్రకాశించే ఆ విభుడు అప్పుడు దహించివేస్తాడు.
3.191.74
ततो गजकुलप्रख्यास्तजिन्मालाविभूषिताः ।
उत्तिष्ठन्ति महामेघा नभस्यद्भुतदर्शनाः ॥ ३.१९१.७४ ॥
అప్పుడు ఏనుగుల గుంపులను పోలినవి, మెరుపుల మాలలతో అలంకరించబడినవి, ఆకాశంలో అద్భుతంగా కనిపించే మహామేఘాలు లేస్తాయి.
3.191.75
केचिन्नीलोत्पलश्यामाः केचित्कुमुदसन्निभाः ।
केचित्किञ्जल्कसंकाशाः केचित्पीताः पयोधराः ॥ ३.१९१.७५ ॥
కొన్ని నీలి కలువల వలె నల్లనివి, కొన్ని కుముదాల వలె, కొన్ని తామర పుప్పొడి వలె, కొన్ని పసుపు మేఘాలు.
3.191.76
केचिद्धारिद्रसंकाशाः कारण्डवनिभास्तथा ।
केचित्कमलपत्राभाः केचिद्धिङ्गुलसप्रभाः ॥ ३.१९१.७६ ॥
కొన్ని పసుపు రంగువి, కొన్ని కారండవ పక్షుల వలె, కొన్ని తామర ఆకు కాంతి కలిగినవి, కొన్ని హింగుళం వంటి కాంతివి.
3.191.77
केचित्पुरवराकाराः केचिद्गजकुलोपमाः ।
केचिदञ्जनसंकाशाः केचिन्मकरसन्निभाः ॥ ३.१९१.७७ ॥
కొన్ని శ్రేష్ఠ నగరాల ఆకారంలో, కొన్ని ఏనుగుల గుంపుల వలె, కొన్ని కాటుక వలె, కొన్ని మకరాల వలె ఉన్నాయి.
3.191.78
विद्युन्मालापिनद्धाङ्गाः समुत्तिष्ठन्ति वै घनाः ।
घोररूपा महाराज घोरस्वननिनादिताः ॥ ३.१९१.७८ ॥
మెరుపుల మాలలతో అంగాలు చుట్టబడిన దట్టమైన మేఘాలు లేస్తాయి; ఓ మహారాజా, అవి భయంకర రూపంతో, భయంకర ధ్వనులతో గర్జిస్తాయి.
3.191.79
ततो जलघराः सर्वं व्याप्नुवनति नभस्तलम् ।
गर्जन्तः पृथिवीपाल पृथिवीधरसन्निभाः ॥ ३.१९१.७९ ॥
అప్పుడు ఆ జలధరాలు ఆకాశమంతటినీ కప్పివేశాయి; ఓ భూపాలా, గర్జిస్తూ భూమిని మోసే పర్వతాలవలె అవి ఉన్నాయి.
3.191.80
तैरियं पृथिवी सर्वा सपर्वतवनाकरा ।
आपूर्यते महाराज सलिलौघपरिप्लुता ॥ ३.१९१.८० ॥
వాటివల్ల ఈ భూమి అంతా పర్వతాలు, అడవులు, గనులతో సహా, ఓ మహారాజా, జలప్రవాహంతో నిండి మునిగిపోయింది.
3.191.81
ततस्ते जलदा घोरा राविणः पुरुषर्षभ ।
पर्वतान्प्लावयन्त्याशु चोदिताः परमेष्ठिना ॥ ३.१९१.८१ ॥
అప్పుడు ఆ భయంకరమైన, గర్జించే మేఘాలు, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, పరమేష్ఠి ప్రేరణతో వేగంగా పర్వతాలను ముంచెత్తాయి.
3.191.82
वर्षमाणा महत्तोयं पूरयन्तो वसुंधराम् ।
सुघोरमशिवं रौद्रं नाशयनति च पावकम् ॥ ३.१९१.८२ ॥
మహా జలాన్ని కురిపిస్తూ, భూమిని నింపుతూ, అత్యంత భయంకరమైన, అశుభమైన, ఉగ్రమైన రూపంతో, అవి అగ్నిని కూడా ఆర్పివేశాయి.
3.191.83
ततो द्वादशवर्षाणि पयोदास्त उपप्लवे ।
धाराभिः पूरयन्तो वै चोद्यमाना महात्मना ॥ ३.१९१.८३ ॥
అప్పుడు ఆ ప్రళయంలో, ఆ మేఘాలు మహాత్ముని ప్రేరణతో పన్నెండు సంవత్సరాలు ధారలతో నింపాయి.
3.191.84
ततः समुद्रः स्वां वेलामतिक्रामति भारत ।
पर्वताश्च विदीर्यन्ते मही चापि विदीर्यते ॥ ३.१९१.८४ ॥
అప్పుడు, ఓ భారతా, సముద్రం తన హద్దును దాటింది; పర్వతాలు పగిలిపోయాయి, భూమి కూడా చీలిపోయింది.
3.191.85
सर्वतः सहसा भ्रान्तास्ते पयोदा नभस्तलम् ।
संवेष्टयित्वा नश्यन्ति वायुवेगपराहताः ॥ ३.१९१.८५ ॥
అన్ని వైపులా అకస్మాత్తుగా భ్రమించిన ఆ మేఘాలు ఆకాశాన్ని చుట్టుముట్టి, గాలి వేగంతో కొట్టబడి నశిస్తాయి.
3.191.86
कततस्तं मारुतं घोरं स्वयंभूर्मनुजाधिप ।
आदिः पद्मालयो देवः पीत्वा स्वपिति भारत ॥ ३.१९१.८६ ॥
మనుజాధిపా, ఆ భయంకరమైన గాలిని త్రాగి, స్వయంభువు, ఆదిదేవుడు, పద్మాలయుడైన దేవుడు నిద్రిస్తాడు, భారతా.
3.191.87
तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे ।
नष्टे देवासुरगणए यक्षराक्षसवर्जिते ॥ ३.१९१.८७ ॥
ఆ భయంకరమైన ఏకార్ణవంలో, స్థావర జంగమాలు నశించి, దేవ అసుర గణాలు నశించి, యక్ష రాక్షసులు లేకుండా పోయినప్పుడు.
3.191.88
निर्मनुष्ये महीपाल निःश्वापदमहीरुहे ।
अनन्तरिक्षे लोकेऽस्मिन्भ्रमाम्येकोऽहमातुरः ॥ ३.१९१.८८ ॥
మహీపాలా, మనుషులు లేని, క్రూర జంతువులు వృక్షాలు లేని, ఆకాశం కూడా లేని ఈ లోకంలో, నేను ఒంటరిగా వ్యాకులుడనై తిరుగుతున్నాను.
3.191.89
एकार्णवे जले घोरे विचरन्पार्थिवोत्तम ।
अपश्यन्सर्वभूतानि वैक्लब्यमगमं ततः ॥ ३.१९१.८९ ॥
పార్థివోత్తమా, ఆ భయంకరమైన ఏకార్ణవ జలంలో తిరుగుతూ, సర్వభూతాలను చూడక, అప్పుడు నేను వైక్లబ్యం పొందాను.
3.191.90
ततः सुदीर्घं गत्वाऽहं प्लवमानो धराधिप ।
श्रान्तः क्वचिन्न शरणं लब्धवानस्म्यतन्द्रितः ॥ ३.१९१.९० ॥
ఆ తరువాత, ధరాధిపా, చాలా దూరం ఈదుకుంటూ వెళ్లి కూడా, అలసినవాడనై, నేను ఎక్కడా ఆశ్రయాన్ని పొందలేదు; నేను అలసత్వం లేనివాడిని.
3.191.91
ततः कदाचित्पश्यामि तस्मिन्सलिलसंनिघौ ।
न्यग्रोधं सुमहान्तं वै विशालं पृथिवीपते ॥ ३.१९१.९१ ॥
అప్పుడు ఒకప్పుడు ఆ నీటి సమీపంలో అతి పెద్దదైన, విశాలమైన మర్రి చెట్టును నేను చూశాను, ఓ భూపతీ.
3.191.92
शाखायां तस्य वृक्षस्य विस्तीर्णायां नराधिप ।
पर्यङ्के पृथिवीपाल दिव्यास्तरणसंस्तृते ॥ ३.१९१.९२ ॥
ఓ నరాధిపా, ఆ చెట్టు విస్తరించిన కొమ్మపై, ఓ భూపాలా, దివ్య పరుపులతో పరచిన మంచముపై.
3.191.93
उपविष्टं महाराज पद्मेन्दुसदृशाननम् ।
फुल्लपद्मविशालाक्षं बालं पश्यामि भारत ॥ ३.१९१.९३ ॥
ఓ మహారాజా, ఓ భారతా, కూర్చుని ఉన్న ఒక బాలుడిని నేను చూశాను; అతని ముఖం పద్మం, చంద్రుని వంటిది, అతని విశాల నేత్రాలు వికసించిన పద్మాల వంటివి.
3.191.94
ततो मे पृतिवीपाल विस्मयः सुमहाभूत् ।
कथं त्वयं शिशुः शेते लोके नाशमुपागते ॥ ३.१९१.९४ ॥
అప్పుడు, ఓ పృథ్వీపాలా, లోకం నాశనాన్ని చేరుకున్న ఈ సమయంలో ఈ శిశువు ఎలా నిద్రపోతున్నాడు అని నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది.
3.191.95
तपसा चिन्तयंश्चापि तं शिशुं नोपलक्षये ।
भूतं भव्यं भविष्यं च जानन्नपि नराधिप ॥ ३.१९१.९५ ॥
తపస్సుతో ఆలోచించినా ఆ శిశువును నేను గుర్తించలేకపోయాను, ఓ నరాధిపా; భూత భవిష్యత్ వర్తమానాలు నేను తెలిసినవాడినైనా.
3.191.96
अतसीपुष्पवर्णाभः श्रीवत्सकृतभूषणः ।
साक्षाल्लक्ष्म्या इवावास स तदा प्रतिभाति मे ॥ ३.१९१.९६ ॥
అతసీ పుష్పం రంగు కాంతి కలవాడు, శ్రీవత్స చిహ్నంతో అలంకరింపబడినవాడు; అతడు అప్పుడు నాకు సాక్షాత్తు లక్ష్మీదేవి నివాసంలా కనిపించాడు.
3.191.97
ततो मामब्रवीद्बालः स पद्मनिभलोचनः ।
श्रीवत्सधारी द्युतिमान्वाक्यं श्रुतिसुखावहम् ॥ ३.१९१.९७ ॥
అప్పుడు ఆ పద్మనేత్రుడు, శ్రీవత్స చిహ్నధారి, తేజోవంతుడైన బాలుడు నాతో చెవులకు సుఖంగా ఉండే మాటలు చెప్పాడు.
3.191.98
जानामि त्वां परिश्रान्तं तात विश्रामकाङ्क्षिणम् ।
मार्कण्डेय महासत्वं यावदिच्छसि भार्गव ॥ ३.१९१.९८ ॥
నాయనా, నువ్వు అలసి విశ్రాంతి కోరుతున్నావని నాకు తెలుసు. మార్కండేయా, మహాత్మా భార్గవా, నువ్వు కోరినంత కాలం విశ్రమించు.
3.191.99
अभ्यन्तरं शरीरं मे प्रविश्य मुनिसत्तम ।
आस्खेह विहितो वासः प्रसादस्ते कृतो मया ॥ ३.१९१.९९ ॥
మునులలో ఉత్తముడా, నా శరీరం లోపలికి ప్రవేశించు. ఇక్కడ నీకు నివాసం నియమించబడింది; నీపై ఈ అనుగ్రహాన్ని నేను చూపాను.
3.191.100
ततो बालेन तेनैव मुक्तस्यासीत्तदा मम ।
निर्वेदो जीविते दीर्घे मनुष्यत्वे च भारत ॥ ३.१९१.१०० ॥
ఆ తర్వాత ఆ బాలుడే నన్ను విడిపించగా, భారతా, దీర్ఘ జీవితం మీద, మానవ జన్మ మీద నాకు విరక్తి కలిగింది.
3.191.101
ततो बालेन तेनास्यं सहसा विवृतं कृतम् ।
तस्याहमवशो वक्रे दैवयोगात्प्रवेशितः ॥ ३.१९१.१०१ ॥
అప్పుడు ఆ బాలుడు తన నోటిని అకస్మాత్తుగా తెరిచాడు; దైవయోగం వల్ల నేను అవశుడనై అతని నోటిలోకి ప్రవేశింపబడ్డాను.
3.191.102
ततः प्रविष्टस्तत्कुक्षिं सहसा मनुजाधिप ।
सराष्ट्रनगराकीर्णां कृत्स्नां पश्यामि मेदिनीम् ॥ ३.१९१.१०२ ॥
అప్పుడు, మానవాధిపతీ, అకస్మాత్తుగా అతని కడుపులో ప్రవేశించి, రాజ్యాలతో నగరాలతో నిండిన సమస్త భూమిని నేను చూశాను.
3.191.103
गङ्गां शतद्रुं सीतां च यमुनामथ कौशिकीम् ।
चर्मण्वतींवेत्रवतीं चन्द्रभागां सरस्वतीम् ॥ ३.१९१.१०३ ॥
గంగ, శతద్రు, సీత, యమున, తరువాత కౌశికి, చర్మణ్వతి, వేత్రవతి, చంద్రభాగ, సరస్వతి.
3.191.104
सिन्धुं चैव विपाशां च नदीं गोदावरीमपि ।
वस्वोकसारां नलिनीं नर्मदां चैव भारत ॥ ३.१९१.१०४ ॥
సింధు, విపాశ నది, గోదావరి కూడా, వస్వోకసార, నలినీ, నర్మద, ఓ భారతా.
3.191.105
नदीं ताम्रां च वेणां च पुण्यतोयां शुभावहाम् ।
सुवेणां कृष्णवेणां च इरामां च महानदीम् ॥ ३.१९१.१०५ ॥
తామ్రా నది, వేణా, పుణ్యజలమై శుభాన్నిచ్చే నదులు, సువేణ, కృష్ణవేణ, మరియు మహానది ఇరామా.
3.191.106
वितस्तां च महाराज कावेरीं च महानदीम् ।
तुङ्गभद्रां कृष्णवेणीं कमलां च महानदीम्।
शोणं च पुरुषव्याघ्र विशल्यां किंपुनामपि ॥ ३.१९१.१०६ ॥
వితస్త, ఓ మహారాజా, మహానది కావేరి, తుంగభద్ర, కృష్ణవేణి, మహానది కమల, ఓ పురుషవ్యాఘ్రా, శోణ, విశల్య, కింపున కూడా.
3.191.107
एताश्चान्याश्च नद्योऽहं पृथिव्यां या नरोत्तम ।
परिक्रामन्प्रपश्यामि तस्य कुक्षौ महात्मनः ॥ ३.१९१.१०७ ॥
ఇవి, ఇతర నదులు, భూమిపై ఉన్నవి, ఓ నరోత్తమా, ఆ మహాత్ముని కడుపులో తిరుగుతూ నేను చూస్తున్నాను.
3.191.108
ततः समुद्रं पश्मामि यादोगणनिषेवितम् ।
रत्नाकरममित्रघ्न पयसोनिधिमुत्तमम् ॥ ३.१९१.१०८ ॥
అప్పుడు నేను సముద్రాన్ని చూస్తున్నాను, జలజీవుల సమూహాలు సేవించేది, రత్నాల గని, ఓ శత్రుఘ్నా, నీటి ఉత్తమ నిధి.
3.191.109
ततः पश्यामि गगनं चन्द्रसूर्यविराजितम् ।
जाज्वल्यमानं तेजोभिः पावकार्कसमप्रभम् ॥ ३.१९१.१०९ ॥
తరువాత చంద్రసూర్యులతో ప్రకాశించే ఆకాశాన్ని చూస్తున్నాను; తన తేజస్సుతో ప్రజ్వలిస్తూ అగ్ని, సూర్యుల కాంతితో సమానమైనది.
3.191.110
पश्यामि च महीं राजन्काननैरुपशोभिताम् ।
सपर्वतवनद्वीपां निम्नगाशतसंकुलाम् ॥ ३.१९१.११० ॥
ఓ రాజా, అడవులతో అలంకరించబడిన భూమిని చూస్తున్నాను; పర్వతాలు, అడవులు, ద్వీపాలతో, వందలాది నదులతో నిండినది.
3.191.111
यजन्ते हि ततो राजन्ब्राह्मणा बहुभिर्मखैः ।
क्षत्रियाश् प्रवर्तन्ते सर्ववर्णानुरञ्जनैः ॥ ३.१९१.१११ ॥
తరువాత, ఓ రాజా, బ్రాహ్మణులు అనేక యజ్ఞాలతో యజనం చేస్తారు; క్షత్రియులు అన్ని వర్ణాలను సంతోషపెట్టుతూ ప్రవర్తిస్తారు.
3.191.112
वैश्याः कृषिं यथान्यायं कारयन्ति नराधिप ।
शुश्रूषायां च निरता द्विजानां वृषलास्तथा ॥ ३.१९१.११२ ॥
వైశ్యులు న్యాయబద్ధంగా వ్యవసాయం చేయిస్తారు, ఓ నరాధిపా; శూద్రులు ద్విజుల సేవలో నిమగ్నులై ఉంటారు.
3.191.113
ततः परिपतन्राजंस्तस्य कुक्षौ महात्मनः ।
हिमवन्तं च पश्यामि हेमकूटं च पर्वतम् ॥ ३.१९१.११३ ॥
తరువాత, ఓ రాజా, ఆ మహాత్ముని కడుపులో తిరుగుతూ హిమవంతాన్ని, హేమకూట పర్వతాన్ని చూస్తున్నాను.
3.191.114
निषधं चापि पश्यामि श्वेतं च रजतान्वितम् ।
पश्यामि च महीपाल पर्वतं गन्धमादनम् ॥ ३.१९१.११४ ॥
నిషధ పర్వతాన్ని కూడా, వెండితో కూడిన శ్వేతపర్వతాన్ని కూడా చూస్తున్నాను; ఓ మహీపాలా, గంధమాదన పర్వతాన్ని చూస్తున్నాను.
3.191.115
मन्दरं मनुजव्याघ्र नीलं चापि महागिरिम् ।
पश्यामि च महाराज मेरु कनकपर्वतम् ॥ ३.१९१.११५ ॥
మనుజవ్యాఘ్రా, నేను మందరాన్ని, నీల మహాగిరిని కూడా చూస్తున్నాను. మహారాజా, బంగారు పర్వతమైన మేరువును చూస్తున్నాను.
3.191.116
महेन्द्रं चैव पश्यामि विन्ध्यं च गिरिमुत्तमम् ।
मलयं चापि पश्यामि पारियात्रं च पर्वतम् ॥ ३.१९१.११६ ॥
నేను మహేంద్రాన్ని, ఉత్తమ పర్వతమైన వింధ్యాన్ని కూడా చూస్తున్నాను. మలయాన్ని, పారియాత్ర పర్వతాన్ని కూడా చూస్తున్నాను.
3.191.117
एते चान्ये च बहवो यावन्तः पृथिवीधराः ।
तस्योदरे मया दृष्टाः सर्वे रत्नविभूषिताः ॥ ३.१९१.११७ ॥
ఇవి, ఇతరమైన భూమిని ధరించే అనేక పర్వతాలు — అన్నీ రత్నాలతో అలంకరించబడినవి — అతని ఉదరంలో నేను చూశాను.
3.191.118
सिंहान्व्याघ्रान्वराहांश्च पश्यामि मनुजाधिप ।
पृथिव्यां यानि चान्यानि सत्त्वानि जगतीपते।
तानि सर्वाण्यहं तत्र पश्यन्पर्यचरं तदा ॥ ३.१९१.११८ ॥
మనుజాధిపా, నేను సింహాలను, పులులను, పందులను చూస్తున్నాను. జగత్పతీ, భూమిపై ఉన్న ఇతర ప్రాణులన్నిటినీ అక్కడ చూస్తూ అప్పుడు నేను సంచరించాను.
3.191.119
कुक्षौ तस् नरव्याघ्र प्रविष्टः संचरन्दिशः ।
शक्रादींश्चापि पश्यामि कृत्स्नान्देवगणानहम् ॥ ३.१९१.११९ ॥
నరవ్యాఘ్రా, అతని ఉదరంలో ప్రవేశించి దిక్కులలో సంచరిస్తూ ఇంద్రాదులను కూడా నేను చూస్తున్నాను, సమస్త దేవగణాలను కూడా నేను చూస్తున్నాను.
3.191.120
साध्यान्रुद्रांस्तथाऽऽदित्यान्गुह्यकान्पितरस्तथा ।
सर्पान्नागान्सुपर्णांश्च वसूनप्यश्विनावपि ॥ ३.१९१.१२० ॥
సాధ్యులను, రుద్రులను, అలాగే ఆదిత్యులను, గుహ్యకులను, పితృదేవతలను కూడా; అలాగే సర్పులను, నాగులను, సుపర్ణులను, వసువులను, అశ్విని దేవతలిద్దరినీ కూడా.
3.191.121
गन्धर्वाप्सरसो यक्षानृषींश्चैव महीपते ।
दैत्यदानवसङ्घांश्च नागांश्च मनुजाधिप ॥ ३.१९१.१२१ ॥
ఓ భూపతీ, గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, ఋషులు, దైత్య దానవ సమూహాలు, నాగులు, ఓ మనుజాధిపా.
3.191.122
सिंहिकातनयांश्चापि ये चान्ये सुरशत्रवः ।
यच्च किंचिन्मया लोके दृष्टं स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.१९१.१२२ ॥
సింహికా పుత్రులు, దేవతల ఇతర శత్రువులు, లోకంలో నేను చూసిన స్థావర జంగమమైనదంతా.
3.191.123
सर्वं पश्याम्यहं राजंस्तस्य कुक्षौ महात्मनः ।
त्वरमाणः फलाहारः कृत्स्नं जगदिदं विभो ॥ ३.१९१.१२३ ॥
ఓ రాజా, ఆ మహాత్ముని కుక్షిలో నేను అంతా చూస్తున్నాను; ఫలాహారం కోసం త్వరపడుతూ, ఓ విభూ, ఈ సమస్త జగత్తును.
3.191.124
अन्तःशरीरे तस्याहं वर्षाणामधिकं शतम् ।
न च पश्यामि यस्याहं देहस्यान्तं कदाचन ॥ ३.१९१.१२४ ॥
అతని శరీరం లోపల నేను నూరు కంటే ఎక్కువ సంవత్సరాలు ఉన్నాను, కానీ ఆ దేహపు అంతాన్ని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు.
3.191.125
सततं धावमानश्च चिन्तयानो विशांपते ।
भ्रमंस्तत्र महीपाल यदा वर्षगणान्बहून्।
आसादयामि नैवान्तं तस्य राजन्महात्मनः ॥ ३.१९१.१२५ ॥
ప్రజాపతీ, మహీపాలా, నిరంతరం పరుగెడుతూ ఆలోచిస్తూ నేను అక్కడ తిరుగుతూనే ఉన్నాను; అనేక సంవత్సరాల గణాలు గడిచినా, ఓ రాజా, ఆ మహాత్ముని అంతాన్ని నేను పొందలేదు.
3.191.126
ततस्तमेव शरणं गतोस्मि विधिवत्तदा ।
वरेण्यं वरदं देवं मनसा कर्मणैव च ॥ ३.१९१.१२६ ॥
అప్పుడు నేను విధివిధానంగా అతనినే శరణు పొందాను, ఆ వరేణ్యుడు, వరదాత అయిన దేవుని, మనసుతోనూ కర్మతోనూ.
3.191.127
ततोऽहं सहसा राजन्वायुवेगेन निःसृतः ।
महात्मनो मुखात्तस्य विवृतात्पुरुषोत्तम ॥ ३.१९१.१२७ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, నేను అకస్మాత్తుగా వాయువేగంతో ఆ మహాత్ముని తెరిచిన నోటి నుండి బయటకు వచ్చాను, ఓ పురుషోత్తమా.
3.191.128
ततस्तस्यैव शाखायां न्यग्रोधस्य विशांपते ।
आस्ते मनुजशार्दूल कृत्स्नमादाय वै जगत् ॥ ३.१९१.१२८ ॥
అప్పుడు ఆ మర్రిచెట్టు కొమ్మపైనే, ఓ ప్రజాపతీ, ఓ నరశార్దూలా, ఆయన సమస్త జగత్తును ధరించి కూర్చుని ఉన్నాడు.
3.191.129
ते नैव बालवेषेण श्रीवत्सकृतलक्षणम् ।
आसीनं तं नरव्याघ्र पश्याम्यमिततेजसम् ॥ ३.१९१.१२९ ॥
ఓ నరవ్యాఘ్రా, బాలరూపంలో, శ్రీవత్స చిహ్నంతో గుర్తించబడి, కూర్చుని ఉన్న అమితతేజస్వి అయిన ఆయనను నేను చూస్తున్నాను.
3.191.130
ततो मामब्रवीद्बालः स प्रीतः प्रहसन्निव ।
श्रीवत्सधारी द्युतिमान्पीतवासा महाद्युतिः ॥ ३.१९१.१३० ॥
అప్పుడు ఆ బాలుడు, ప్రసన్నుడై నవ్వుతున్నట్లుగా, నాతో ఇలా అన్నాడు — శ్రీవత్సాన్ని ధరించిన, కాంతిమంతుడు, పసుపు వస్త్రాలు ధరించిన, మహాకాంతిమంతుడు.
3.191.131
अपीदानीं शरीरेऽस्मिन्मामके मुनिसत्तम ।
उषितस्त्वं परिश्रान्तो मार्कण्डेय ब्रवीहि मे ॥ ३.१९१.१३१ ॥
మునిశ్రేష్ఠా, ఇప్పుడు ఈ నా శరీరంలో నివసించి నీవు అలసిపోయావా? ఓ మార్కండేయా, నాకు చెప్పు.
3.191.132
मुहूर्तादथ मे दृष्टिः प्रादुर्भूता पुनर्नवा ।
मायानिर्मुक्तमात्मनमपश्यं लब्धचेतसम् ॥ ३.१९१.१३२ ॥
అప్పుడు ఒక ముహూర్తం తర్వాత నా దృష్టి నవీనమై వెలువడింది; మాయనుండి విముక్తుడై, చైతన్యం పొందిన నన్ను నేను చూశాను.
3.191.133
तस्य ताम्रतलौ तात चरणौ सुप्रतिष्ठितौ ।
सुजातौ मृदुरक्ताभिरङ्गुलीभिर्विराजितौ ॥ ३.१९१.१३३ ॥
అతని రాగి రంగు అరికాళ్లు గల, ఓ తాతా, బాగా నిలబడిన రెండు పాదాలు చక్కగా ఆకృతి పొంది, మృదువైన ఎర్రని వేళ్లతో ప్రకాశించాయి.
3.191.134
प्रयत्नेन मया मूर्ध्ना गृहीत्वा ह्यभिवनदितौ ।
दृष्ट्वाऽपरिमितं तस् प्रभावममितौजसः ॥ ३.१९१.१३४ ॥
నేను ప్రయత్నంతో తలతో వాటిని పట్టుకుని నమస్కరించాను; అమితమైన శక్తి గలవాని అపరిమిత ప్రభావాన్ని చూశాను.
3.191.135
विनयेनाञ्जलिं कृत्वाप्रयत्नेनोपगम्य ह ।
दृष्टो मया स भूतात्मा देवः कमललोचनः ॥ ३.१९१.१३५ ॥
వినయంతో అంజలి ఘటించి, అప్రయత్నంగా సమీపించి నేను ఆయనను చూశాను — ప్రాణుల ఆత్మ, కమలనయనుడైన దేవుడు.
3.191.136
तमहं प्राञ्जलिर्भूत्वा नमस्कृत्येदमब्रवम् ।
ज्ञातुमिच्छामि देव त्वां मायां चैतां तवोत्तमाम् ॥ ३.१९१.१३६ ॥
నేను అంజలి ఘటించి ఆయనకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాను: 'దేవా, నిన్ను, నీ ఈ ఉత్తమమైన మాయను తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.'
3.191.137
आस्येनानुप्रविष्टोऽहं शरीरे भगवंस्तव ।
दृष्टवानखिलाँल्लोकान्समस्तान्जठरे हि ते ॥ ३.१९१.१३७ ॥
భగవంతుడా, నీ ముఖం ద్వారా నీ శరీరంలోకి ప్రవేశించాను; నీ ఉదరంలో సమస్త లోకాలను పూర్తిగా చూశాను.
3.191.138
तव देव शरीरस्था देवदानवराक्षसाः ।
यक्षगन्धर्वनागाश्च जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ३.१९१.१३८ ॥
దేవా, నీ శరీరంలో ఉన్న దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులు, యక్షులు, గంధర్వులు, నాగులు, చరాచర జగత్తు.
3.191.139
त्वत्प्रसादाच्च मे देव स्मृतिर्न परिहीयते ।
द्रुतमन्तःशरीरे ते सततं परिवर्तिनः ॥ ३.१९१.१३९ ॥
దేవా, మీ అనుగ్రహం వల్ల నా స్మృతి నశించదు. మీ శరీరం లోపల నిరంతరం తిరుగుతున్నవారు త్వరగా కనిపించారు.
3.191.140
निर्गतोऽहमकामस्तु इच्छया ते महाप्रभो ।
यतिष्ये पुण्डरीकाक्ष ज्ञातुं त्वाऽहमनिन्दितं ॥ ३.१९१.१४० ॥
మహాప్రభో, మీ సంకల్పంతో నేను కోరిక లేకుండానే బయటకు వచ్చాను. పుండరీకాక్షా, ఆ నిర్దోషుడిని తెలుసుకోవడానికి నేను ప్రయత్నిస్తాను.
3.191.141
इह भूत्वा शिशुः साक्षात्किं भवानवतिष्ठते ।
पीत्वा जगदिदं सर्वमेतदाख्यातुमर्हसि ॥ ३.१९१.१४१ ॥
ఇక్కడ ప్రత్యక్షంగా శిశువుగా మారి మీరు ఎందుకు ఉన్నారు? ఈ జగత్తంతను మ్రింగి, ఇదంతా నాకు చెప్పడానికి మీరు అర్హులు.
3.191.142
किमर्थं च जगत्सर्वं शरीरस्थं तवानघ ।
कियन्तं च त्वया कालमिह स्थेयमरिंदम ॥ ३.१९१.१४२ ॥
నిష్పాపుడా, మీ శరీరంలో ఉన్న ఈ సమస్త జగత్తు ఏ ప్రయోజనం కోసం? శత్రుదమనా, మీరు ఇక్కడ ఎంతకాలం ఉంటారు?
3.191.143
एतदिच्छामि देवेश श्रोतुं ब्राह्मणकाम्यया ।
त्वत्तः कमलपत्राक्षं विस्तरेण यथातथम्।
महद्ध्येतदचिन्त्यं च यदहं दृष्टवान्प्रभो ॥ ३.१९१.१४३ ॥
దేవేశా, ఒక బ్రాహ్మణుని కోరికపై ఇది వినాలనుకుంటున్నాను — కమలపత్రాక్షా, మీ నుండి విస్తారంగా, ఉన్నదున్నట్లుగా. ప్రభో, నేను చూసినది గొప్పది, ఊహకందనిది.
3.191.144
इत्युक्तः स मया श्रीमान्देवदेवो महाद्युतिः ।
सान्त्वयन्मामिदं वाक्यमुवाच वदतांवरः ॥ ३.१९१.१४४ ॥
నేను ఇలా అడిగినప్పుడు ఆ శ్రీమంతుడు, దేవదేవుడు, మహాతేజస్వి, వక్తలలో శ్రేష్ఠుడు నన్ను ఓదారుస్తూ ఈ మాట చెప్పారు.