Mahābhārata · Adhyāya 3.209
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.209.1
कश्चिद्द्विजातिप्रवरो वेदाध्यायी तपोधनः ।
तपस्वी धर्मशीलश्च कौशिको नाम भारत ॥ ३.२०९.१ ॥
Había cierto Kauśika, el más excelente de los dos veces nacidos, estudioso de los Vedas, cuya riqueza era el ascetismo, asceta de conducta virtuosa, oh Bhārata.
3.209.2
साङ्गोपनिषदान्वेदानधीते द्विजसत्तमः ।
सवृक्षमूले कस्मिंश्चिद्वेदानुच्चारयन्स्थितः ॥ ३.२०९.२ ॥
Ese mejor de los dos veces nacidos estudiaba los Vedas junto con sus auxiliares y Upaniṣads; de pie al pie de un árbol en cierto lugar, recitaba los Vedas en voz alta.
3.209.3
उपरिष्टाच्च वृक्षस्य बलाका संन्यलीयत ।
तया पुरीषमुत्सृष्टं ब्राह्मणस्य तदोपरि ॥ ३.२०९.३ ॥
Sobre el árbol llegó una garza y se posó; y dejó caer su excremento sobre el brahmán.
3.209.4
समवेक्ष्यततः क्रुद्धः सममध्यायत द्विजः ।
तां बलकां महाराज निलीनां नगमूर्धनि ॥ ३.२०९.४ ॥
Entonces el brahmán, mirando y enfurecido al instante, fijó su pensamiento en aquella garza, oh gran rey, escondida en la copa del árbol.
3.209.5
भृशं क्रोधाभिभूतेन बलाका सा निरीक्षिता ।
अपध्याता च विप्रेण न्यपतद्धरणीतले ॥ ३.२०९.५ ॥
Dominado por una gran ira, el brahmán miró a aquella garza; maldecida por el brahmán, cayó al suelo.
3.209.6
बलाकां पतितां दृष्ट्वा गतसत्वामचेतनाम् ।
कारुण्यादभिसंतप्तः पर्यशोचत तां द्विजः।
अकार्यं कृतवानस्मि द्वेषरागबलात्कृतः ॥ ३.२०९.६ ॥
Al ver a la garza caída, sin vida e inconsciente, el brahmán, profundamente afligido por compasión, se lamentó por ella: "He cometido una acción indebida, impulsado por la fuerza del odio y del apego."
3.209.7
इत्युक्ताव बहुशो विद्वान्ग्रामं भैक्षाय संश्रितः ।
ग्रामे शुचीनि प्रचरन्कुलानि भरतर्षभ ॥ ३.२०९.७ ॥
Habiéndolo dicho así muchas veces, el sabio fue al pueblo a pedir limosna, recorriendo las casas puras del pueblo, oh toro de los Bharatas.
3.209.8
देहीति याचमानोऽसौ तिष्ठेत्युक्तः स्त्रिया ततः ।
शौचं तु यावत्कुरुते भाजनस्य कुटुम्बिवी ॥ ३.२०९.८ ॥
A él, que pedía diciendo "Dame", la mujer le dijo "Espera". Entonces, mientras la ama de casa limpiaba el recipiente,
3.209.9
एतस्मिन्नन्तरे राजन्क्षुधासंपीडितो भृशम् ।
भर्ता प्रविष्टः सहसा तस्या भरतसत्तम ॥ ३.२०९.९ ॥
Mientras tanto, oh rey, su esposo, muy atormentado por el hambre, entró de repente en la casa, oh mejor de los Bharatas.
3.209.10
सा तु दृष्ट्वा पतिं साध्वी ब्राह्मणं व्यपहाय तम् ।
पाद्यमाचमनीयं वै ददौ भर्तुस्तथाऽऽसनम् ॥ ३.२०९.१० ॥
Aquella mujer virtuosa, al ver a su esposo, dejó a aquel brahmín y ofreció a su marido agua para los pies, agua para beber y un asiento.
3.209.11
प्रह्वा पर्यचरच्चापि भर्तारमसितेक्षणा ।
आहारेणाथ भक्ष्यैश्च वाक्यैः सुमधुरैस्तथा ॥ ३.२०९.११ ॥
La de ojos oscuros, inclinada con humildad, sirvió a su esposo con comida, manjares y palabras muy dulces.
3.209.12
उच्छिष्टं भाविता भर्तुर्भुङ्क्ते नित्यं युधिष्ठिर ।
दैवतं च पतिं मेने भर्तुश्चित्तानुसारिणी ॥ ३.२०९.१२ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, devota de su esposo, siempre comía solo lo que él dejaba; consideraba a su esposo como una deidad y seguía su voluntad.
3.209.13
कर्मणा मनसा वाचा नात्यश्नान्नापि चापिवत् ।
तं सर्वभावोपगता पतिशुश्रूषणे रता ॥ ३.२०९.१३ ॥
Por obra, mente y palabra no comía en exceso ni bebía en exceso; entregada en todo, se deleitaba sirviendo a su esposo.
3.209.14
साध्वाचारा शुचिर्दक्षा कुटुम्बस्य हितैषिणी ।
भर्तुश्चापि हितं यत्तत्सततं साऽनुवर्तते ॥ ३.२०९.१४ ॥
De conducta virtuosa, pura, hábil y deseosa del bien de la casa, siempre seguía lo que era beneficioso para su esposo.
3.209.15
देवतातिथिभृत्यानां श्वश्रूश्वशुरयोस्तथा ।
शुश्रूषणपरा नित्यं सततं संयतेन्द्रिया ॥ ३.२०९.१५ ॥
Siempre dedicada al servicio de los dioses, los huéspedes y los sirvientes, y asimismo de la suegra y el suegro, mantenía constantemente sus sentidos controlados.
3.209.16
सा ब्राह्मणं तदा दृष्ट्वा संस्थितं भैक्षकाङ्क्षिणम् ।
कुर्वती पतिशुश्रूषां सस्माराथ शुभेक्षणा ॥ ३.२०९.१६ ॥
Entonces la de bellos ojos vio a un brahmán de pie, deseoso de limosna, y mientras atendía el servicio a su esposo, lo recordó.
3.209.17
व्रीडिता साऽभवत्साध्वी तदा भरतसत्तम ।
भिक्षामादाय विप्राय निर्जगाम यशस्विनी ॥ ३.२०९.१७ ॥
Entonces, oh mejor de los Bharatas, aquella virtuosa se avergonzó; tomando la limosna, la gloriosa salió hacia el brahmán.
3.209.18
किमिदं भवति त्वं मां तिष्ठेत्युक्त्वा वराङ्गने ।
उपरोधं कृतवती न विसर्जितवत्यसि ॥ ३.२०९.१८ ॥
¡Oh excelente mujer! Diciendo «espera», ¿qué es esto? Me has retenido y no me has despedido.
3.209.19
ब्राह्मणं क्रोधसंतप्तं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
दृष्ट्वा साध्वी मनुष्येन्द्रसान्त्वपूर्वं वचोऽब्रवीत् ॥ ३.२०९.१९ ॥
Al ver al brahmán atormentado por la ira, ardiendo como con fuego, la mujer virtuosa le habló primero con palabras de consuelo, oh señor de los hombres.
3.209.20
क्षमस्वविप्रप्रवर क्षमस्व स्त्रीजडात्मताम् ।
प्रसीद भगवन्मह्यं कृपां कुरु मयि द्विज ॥ ३.२०९.२० ॥
Perdóname, mejor de los brahmanes; perdona la torpeza de la naturaleza de una mujer. Sé benévolo conmigo, venerable; muéstrame compasión, oh dvija.
3.209.21
क्षन्तुमर्हसि मे विद्वन्भर्ता मे दैवतं महत् ।
स चापि क्षुधितः श्रान्तः प्राप्तः शुश्रूषितोमया ॥ ३.२०९.२१ ॥
Deberías perdonarme, oh sabio; mi esposo es para mí una gran divinidad. Él también llegó hambriento y cansado, y yo lo atendí.
3.209.22
ब्राह्मणआ न गरीयांसो गरीयांस्ते पतिः कृतः ।
गृहस्थधर्मे वर्तन्ती ब्राह्मणानवमन्यसे ॥ ३.२०९.२२ ॥
¿Acaso los brahmanes no son superiores? Has hecho superior a tu esposo. Permaneciendo en el deber del cabeza de familia, desprecias a los brahmanes.
3.209.23
इन्द्रोऽप्येषां प्रणमते किं पुनर्मानवो भुवि ।
अवलिप्ते न जानीषे वृद्धानां न श्रुतं त्वया ॥ ३.२०९.२३ ॥
Incluso Indra se inclina ante ellos; ¿qué decir entonces de un ser humano en la tierra? Arrogante, ¿no lo sabes? ¿No has oído las palabras de los ancianos?
3.209.24
ब्राह्मणा ह्यग्निसदृशा दहेयुः पृथिवीमपि ।
सपर्वतवनद्वीपां क्षिप्रमेवावमानिताः ॥ ३.२०९.२४ ॥
Los brahmanes, semejantes al fuego, podrían quemar la misma tierra con sus montañas, bosques e islas, rápidamente, cuando son ultrajados.
3.209.25
नाहं बलाका विप्रर्षे त्यज क्रोधं तपोधन ।
अनया क्रुद्धया दृष्ट्या क्रुद्धः किं मां करिष्यसि ॥ ३.२०९.२५ ॥
No soy una grulla, sabio entre los brahmanes. Abandona tu ira, oh rico en austeridad. Airado con esta mirada furiosa, ¿qué me harás?
3.209.26
नावजानाम्यहं विप्रान्देवैस्तुल्यान्मनस्विनः ।
अपराधमिमं विप्र क्षन्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ३.२०९.२६ ॥
No desprecio a los brahmanes, iguales a los dioses y de noble mente. Oh brahmán, oh sin mancha, debes perdonar esta ofensa mía.
3.209.27
जानामि तेजो विप्राणआं महाभाग्यं च धीमताम् ।
अपेयः सागरः क्रोधात्कृतो हि लवणोदकः ॥ ३.२०९.२७ ॥
Conozco el poder de los brahmanes y la gran fortuna de los sabios. Pues el océano fue vuelto salado e impotable por la ira.
3.209.28
तथैव दीप्ततपसां मुनीनां भावितात्मनाम् ।
येषां क्रोधाग्निरद्यापि समुद्रे नोपशाम्यति।
कस्तान्परिभवेन्मूढो ब्राह्मणानमितौजसः ॥ ३.२०९.२८ ॥
Asimismo, el fuego de la ira de los sabios de austeridad ardiente y alma purificada aún no se ha apagado en el océano. ¿Qué necio insultaría a esos brahmanes de poder incalculable?
3.209.29
ब्राह्मणानां परिभवाद्वातापिः सुदुरात्मवान् ।
अगस्त्यमृषिमासाद्य जीर्णः क्रूरो महासुरः ॥ ३.२०९.२९ ॥
Por insultar a los brahmanes, el muy malvado Vātāpi, al acercarse al sabio Agastya, fue consumido: aquel cruel gran demonio.
3.209.30
बहुप्रभावाः श्रूयन्ते ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
क्रोधः सुविपुलो ब्रह्मन्प्रसादश्च महात्मनाम्।
अस्मिंस्त्वतिक्रमे ब्रह्मन्क्षन्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ३.२०९.३० ॥
Se oyen de grandes poderes de los brahmanes de alma elevada; oh brahmán, su ira es muy grande, y también la gracia de los de gran alma. Pero en esta transgresión, oh brahmán, oh sin mancha, debes perdonarme.
3.209.31
पतिशुश्रूषया धर्मो य स मे रोचते द्विज ।
दैवतेष्वपि सर्वेषु भर्ता मे दैवतं परम् ॥ ३.२०९.३१ ॥
El deber que nace de servir al esposo me agrada, oh dvija. Entre todas las deidades, mi esposo es mi deidad suprema.
3.209.32
अविशेषेण तस्याहं कुर्यां धर्मं द्विजोत्तम ।
शुश्रूषायाः फलं पश्य पत्युर्ब्राह्मण यादृशम् ॥ ३.२०९.३२ ॥
Oh mejor de los dvija, cumplo mi deber hacia él sin reservas. Oh brahmín, mira el fruto de servir al esposo, tal como es.
3.209.33
बलाका हि त्वया दग्धा रोषात्तद्विदितं मया ।
क्रोधः शत्रुः शरीरस्थो मनुष्याणां द्विजोत्तम ॥ ३.२०९.३३ ॥
Oh mejor de los dvija, por ira quemaste a las grullas; yo lo sé. La ira es el enemigo que habita en el cuerpo de los hombres.
3.209.34
मास्म क्रुध्यो बलाकेव न वध्याऽस्मि पतिव्रता ।
यः क्रोधमोहौ त्यजति तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३४ ॥
No te enojes; como la grulla, no debo ser muerta, pues soy devota de mi esposo. Los dioses reconocen como brahmín a quien abandona la ira y la confusión.
3.209.35
यो वदेदिह सत्यानि गुरुं संतोषयेत च ।
हिंसितश्च त हिंसेत तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३५ ॥
Aquel que aquí dice la verdad, complace a su maestro, y, aunque herido, no hiere a nadie: a ese los dioses lo conocen como brahmín.
3.209.36
जितेन्द्रियो धर्मपरः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ।
कामक्रोधौ वशौ यस्य तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३६ ॥
Aquel que ha vencido sus sentidos, está entregado al dharma y al estudio de sí mismo, es puro, y cuyo deseo y cólera están bajo control: a ese los dioses lo conocen como brahmín.
3.209.37
यस्य चात्मसमो लोको धर्मज्ञस्य मनस्विनः ।
सर्वधर्मेषु चरतस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३७ ॥
Aquel para quien el mundo es igual a sí mismo, que conoce el dharma, es de mente sabia y practica todos los deberes, a ese los dioses lo reconocen como brahmán.
3.209.38
योऽध्यापयेदधीयीत यजेद्वा याजयीत वा ।
दद्याद्वाऽपि यथाशक्ति तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३८ ॥
Quien enseña, estudia, sacrifica o hace sacrificar, o da según sus posibilidades, a ese los dioses lo reconocen como brahmán.
3.209.39
ब्राह्मचारी वदान्यो योप्यधीयाद्द्विजपुङ्गवः ।
स्वाध्यायवानमत्तो वै तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३९ ॥
Aquel que es célibe, generoso, el mejor de los dvijas que estudia, dedicado a la recitación y no ebrio, a ese en verdad los dioses lo reconocen como brahmán.
3.209.40
यद्ब्राह्मणानां कुशलं तदेषां परिकीर्तयेत् ।
सत्यं तथा व्याहरतां नानृते रमते मनः ॥ ३.२०९.४० ॥
Lo que es el bienestar de los brahmanes, eso debe proclamarse de ellos. La mente de quienes hablan con verdad no se deleita en la falsedad.
3.209.41
धनं तु ब्राह्मणस्याहुः स्वाध्यायं दममार्जवम् ।
इन्द्रियाणां निग्रहं च शाश्वतं द्विजसत्तम ॥ ३.२०९.४१ ॥
La riqueza del brahmán, dicen, es el estudio, el dominio de sí y la rectitud; y el control de los sentidos es riqueza eterna, oh mejor de los dvijas.
3.209.42
सत्यार्जवे धर्ममाहुः परं धर्मविदो जनाः ।
दुर्ज्ञेयः शाश्वतो धर्मः स च सत्ये प्रतिष्ठितः ॥ ३.२०९.४२ ॥
Los que conocen el dharma dicen que el dharma supremo reside en la verdad y la rectitud. El dharma eterno es difícil de conocer, y se asienta en la verdad.
3.209.43
श्रुतिप्रमाणो धर्मः स्यादिति वृद्धानुशासनम् ।
बहुधा दृश्यते धर्मः सूक्ष्म एव द्विजोत्तम ॥ ३.२०९.४३ ॥
El dharma debe tener la śruti como autoridad, así enseñan los ancianos. El dharma se ve de muchas maneras, y, oh mejor de los dvija, es en verdad sutil.
3.209.44
भगवानपि धर्मज्ञः स्वाद्यायनिरतः शुचिः ।
न तु तत्त्वेन भगवन्दर्मं वेत्सीति मे मतिः ॥ ३.२०९.४४ ॥
Aunque eres venerable, conocedor del dharma, dedicado al estudio del Veda y puro, sin embargo, oh venerable, es mi opinión que no conoces verdaderamente el dharma.
3.209.45
यदि विप्र न जानीषे धर्मं परमकं द्विज ।
धर्मव्याधं तत पृच्छ गत्वा तु मिथिलां पुरीम् ॥ ३.२०९.४५ ॥
Si no conoces el dharma supremo, oh brahmín, oh dvija, ve a la ciudad de Mithilā y pregúntale al propio Dharmavyādha.
3.209.46
मातापितृभ्यां शुश्रूपुः सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
मिथिलायां वसेद्व्याधः स ते धर्मान्प्रवक्ष्यति ॥ ३.२०९.४६ ॥
Aquel cazador, que sirve a su madre y a su padre, dice la verdad y ha dominado sus sentidos, reside en Mithilā; él te expondrá los dharmas.
3.209.47
तत्र गच्छस्व भद्रं ते यथाकामं द्विजोत्तम ।
व्याधः परमधर्मात्मा स ते छेत्स्यति संशयम् ॥ ३.२०९.४७ ॥
Ve allí, que la fortuna te acompañe; haz lo que desees, oh mejor de los dvija. Aquel cazador, cuyo mismo ser es el dharma supremo, cortará tu duda.
3.209.48
अत्युक्तमपि मे सर्वं क्षन्तुमर्हस्यनिन्दित ।
स्त्रियो ह्यवध्याः सर्वेषां ये धर्ममभिविन्दते ॥ ३.२०९.४८ ॥
Oh irreprochable, debes perdonar todo lo que he dicho, incluso lo que fue dicho en exceso. Las mujeres no deben ser muertas por nadie, sobre todo aquellas que alcanzan el dharma.
3.209.49
प्रीतोस्मि तव भद्रं ते गतः क्रोधश्च शोभने ।
उपालम्भस्त्वया प्रोक्तो मम निश्रेयसं परम् ॥ ३.२०९.४९ ॥
Estoy complacido, que la fortuna te acompañe. Oh radiante, mi ira también se ha ido. La reprimenda que pronunciaste es para mí el bien supremo.
3.209.50
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि साधयिष्यामि शोभने ।
धन्या त्वमसि कल्याणि यस्याः स्याद्वृत्तमीदृशम्। ॥ ३.२०९.५० ॥
Que tengas bienestar. Oh radiante, iré y cumpliré mi tarea. Oh auspiciosa, eres bendecida, tú cuya conducta es tal.
3.209.51
तया विसृष्टो निर्गत्य स्वमेव भवनं ययौ ।
विनिन्दन्स स्वमात्मानं कौशिको द्विजसत्तमः
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०९.५१ ॥
Despedido por ella, salió y regresó a su propia casa, Kauśika, el mejor de los dos nacidos, reprochándose a sí mismo. Quienes dan vestidos van vestidos; quienes no dan vestidos van desnudos.