ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.209
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.209.1
कश्चिद्द्विजातिप्रवरो वेदाध्यायी तपोधनः ।
तपस्वी धर्मशीलश्च कौशिको नाम भारत ॥ ३.२०९.१ ॥
ಭಾರತ, ಕೌಶಿಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಿದ್ದನು; ಅವನು ವೇದಾಧ್ಯಾಯಿ, ತಪಸ್ಸೇ ಧನವಾದವನು, ತಪಸ್ವಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶೀಲನು.
3.209.2
साङ्गोपनिषदान्वेदानधीते द्विजसत्तमः ।
सवृक्षमूले कस्मिंश्चिद्वेदानुच्चारयन्स्थितः ॥ ३.२०९.२ ॥
ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನು ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಒಂದು ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ವೇದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
3.209.3
उपरिष्टाच्च वृक्षस्य बलाका संन्यलीयत ।
तया पुरीषमुत्सृष्टं ब्राह्मणस्य तदोपरि ॥ ३.२०९.३ ॥
ಮರದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕೊಕ್ಕರೆ ಬಂದು ಕುಳಿತಿತು; ಆಗ ಅದು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮೇಲೆ ಮಲವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು.
3.209.4
समवेक्ष्यततः क्रुद्धः सममध्यायत द्विजः ।
तां बलकां महाराज निलीनां नगमूर्धनि ॥ ३.२०९.४ ॥
ಆಗ ಆ ದ್ವಿಜನು ನೋಡಿ ಕೋಪಗೊಂಡು ತಕ್ಷಣ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ಮಹಾರಾಜನೇ, ಮರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಆ ಕೊಕ್ಕರೆಯನ್ನು.
3.209.5
भृशं क्रोधाभिभूतेन बलाका सा निरीक्षिता ।
अपध्याता च विप्रेण न्यपतद्धरणीतले ॥ ३.२०९.५ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆ ಕೊಕ್ಕರೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಶಾಪದಿಂದ ಅದು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತು.
3.209.6
बलाकां पतितां दृष्ट्वा गतसत्वामचेतनाम् ।
कारुण्यादभिसंतप्तः पर्यशोचत तां द्विजः।
अकार्यं कृतवानस्मि द्वेषरागबलात्कृतः ॥ ३.२०९.६ ॥
ಬಿದ್ದು, ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಲ್ಲದ ಆ ಕೊಕ್ಕರೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಬಹಳ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಶೋಕಿಸಿದನು; "ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ರಾಗದ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಾನು ಅಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ."
3.209.7
इत्युक्ताव बहुशो विद्वान्ग्रामं भैक्षाय संश्रितः ।
ग्रामे शुचीनि प्रचरन्कुलानि भरतर्षभ ॥ ३.२०९.७ ॥
ಹೀಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳಿ, ಆ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಭರತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ.
3.209.8
देहीति याचमानोऽसौ तिष्ठेत्युक्तः स्त्रिया ततः ।
शौचं तु यावत्कुरुते भाजनस्य कुटुम्बिवी ॥ ३.२०९.८ ॥
"ಕೊಡಿ" ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ಆ ಹೆಂಗಸು "ನಿಲ್ಲಿ" ಎಂದಳು. ಆಗ ಆ ಗೃಹಿಣಿ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ.
3.209.9
एतस्मिन्नन्तरे राजन्क्षुधासंपीडितो भृशम् ।
भर्ता प्रविष्टः सहसा तस्या भरतसत्तम ॥ ३.२०९.९ ॥
ಈ ನಡುವೆ, ರಾಜನೇ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಹಳ ಪೀಡಿತನಾದ ಅವಳ ಪತಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಭರತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
3.209.10
सा तु दृष्ट्वा पतिं साध्वी ब्राह्मणं व्यपहाय तम् ।
पाद्यमाचमनीयं वै ददौ भर्तुस्तथाऽऽसनम् ॥ ३.२०९.१० ॥
ಆ ಸಾಧ್ವಿ ಗಂಡನನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಗಂಡನಿಗೆ ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನೀಯ ಜಲ ಮತ್ತು ಆಸನವನ್ನು ನೀಡಿದಳು.
3.209.11
प्रह्वा पर्यचरच्चापि भर्तारमसितेक्षणा ।
आहारेणाथ भक्ष्यैश्च वाक्यैः सुमधुरैस्तथा ॥ ३.२०९.११ ॥
ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣಿನ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ವಿನಯದಿಂದ ಗಂಡನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದಳು, ಆಹಾರ, ತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ಮಧುರ ಮಾತುಗಳಿಂದಲೂ.
3.209.12
उच्छिष्टं भाविता भर्तुर्भुङ्क्ते नित्यं युधिष्ठिर ।
दैवतं च पतिं मेने भर्तुश्चित्तानुसारिणी ॥ ३.२०९.१२ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಗಂಡನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಗಂಡನ ಉಳಿಕೆಯನ್ನೇ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಳು; ಗಂಡನನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
3.209.13
कर्मणा मनसा वाचा नात्यश्नान्नापि चापिवत् ।
तं सर्वभावोपगता पतिशुश्रूषणे रता ॥ ३.२०९.१३ ॥
ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ವಾಕ್ಕಿನಿಂದ ಅವಳು ಅತಿಯಾಗಿ ಉಣ್ಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕುಡಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಪಿತಳಾಗಿ ಪತಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ರತಳಾಗಿದ್ದಳು.
3.209.14
साध्वाचारा शुचिर्दक्षा कुटुम्बस्य हितैषिणी ।
भर्तुश्चापि हितं यत्तत्सततं साऽनुवर्तते ॥ ३.२०९.१४ ॥
ಅವಳು ಸದಾಚಾರಿಣಿ, ಶುಚಿ, ದಕ್ಷೆ, ಕುಟುಂಬದ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವಳು; ಪತಿಗೆ ಯಾವುದು ಹಿತವೋ ಅದನ್ನೇ ಅವಳು ಸದಾ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
3.209.15
देवतातिथिभृत्यानां श्वश्रूश्वशुरयोस्तथा ।
शुश्रूषणपरा नित्यं सततं संयतेन्द्रिया ॥ ३.२०९.१५ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ, ಸೇವಕರಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅತ್ತೆ-ಮಾವಂದಿರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸದಾ ತತ್ಪರಳಾಗಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು.
3.209.16
सा ब्राह्मणं तदा दृष्ट्वा संस्थितं भैक्षकाङ्क्षिणम् ।
कुर्वती पतिशुश्रूषां सस्माराथ शुभेक्षणा ॥ ३.२०९.१६ ॥
ಆಗ ಆ ಸುಂದರ ನೇತ್ರಿ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿದಳು; ಪತಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದು ಅವಳ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂತು.
3.209.17
व्रीडिता साऽभवत्साध्वी तदा भरतसत्तम ।
भिक्षामादाय विप्राय निर्जगाम यशस्विनी ॥ ३.२०९.१७ ॥
ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆಗ ಆ ಸಾಧ್ವಿ ನಾಚಿಕೆಗೊಂಡಳು; ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೊರಟಳು.
3.209.18
किमिदं भवति त्वं मां तिष्ठेत्युक्त्वा वराङ्गने ।
उपरोधं कृतवती न विसर्जितवत्यसि ॥ ३.२०९.१८ ॥
ಓ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾರಿ! "ನಿಲ್ಲು" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಇದೇನು? ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ತಡೆದಿರುವೆ, ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಿಲ್ಲ.
3.209.19
ब्राह्मणं क्रोधसंतप्तं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
दृष्ट्वा साध्वी मनुष्येन्द्रसान्त्वपूर्वं वचोऽब्रवीत् ॥ ३.२०९.१९ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾಗಿ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಸಾಧ್ವಿ ಮೊದಲು ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
3.209.20
क्षमस्वविप्रप्रवर क्षमस्व स्त्रीजडात्मताम् ।
प्रसीद भगवन्मह्यं कृपां कुरु मयि द्विज ॥ ३.२०९.२० ॥
ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಕ್ಷಮಿಸಿ; ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಭಾವದ ಜಡತೆಯನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ. ಭಗವಂತರೇ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೃಪೆ ತೋರಿ, ದ್ವಿಜರೇ.
3.209.21
क्षन्तुमर्हसि मे विद्वन्भर्ता मे दैवतं महत् ।
स चापि क्षुधितः श्रान्तः प्राप्तः शुश्रूषितोमया ॥ ३.२०९.२१ ॥
ವಿದ್ವಾಂಸರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲು ನೀವು ಅರ್ಹರು; ನನ್ನ ಪತಿಯೇ ನನಗೆ ಮಹಾದೇವತೆ. ಅವರೂ ಹಸಿದು ದಣಿದು ಬಂದಿದ್ದರು, ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದೆನು.
3.209.22
ब्राह्मणआ न गरीयांसो गरीयांस्ते पतिः कृतः ।
गृहस्थधर्मे वर्तन्ती ब्राह्मणानवमन्यसे ॥ ३.२०९.२२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ದೊಡ್ಡವರಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಪತಿಯನ್ನೇ ದೊಡ್ಡವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ. ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
3.209.23
इन्द्रोऽप्येषां प्रणमते किं पुनर्मानवो भुवि ।
अवलिप्ते न जानीषे वृद्धानां न श्रुतं त्वया ॥ ३.२०९.२३ ॥
ಇಂದ್ರನೂ ಇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭೂಮಿಯ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತೇನು! ಗರ್ವಿಷ್ಠಳೇ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದೇ? ಹಿರಿಯರ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿಲ್ಲವೇ?
3.209.24
ब्राह्मणा ह्यग्निसदृशा दहेयुः पृथिवीमपि ।
सपर्वतवनद्वीपां क्षिप्रमेवावमानिताः ॥ ३.२०९.२४ ॥
ಅವಮಾನಿತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಗ್ನಿಯಂತಾಗಿ, ಪರ್ವತ, ವನ, ದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವೇ ಸುಡಬಲ್ಲರು.
3.209.25
नाहं बलाका विप्रर्षे त्यज क्रोधं तपोधन ।
अनया क्रुद्धया दृष्ट्या क्रुद्धः किं मां करिष्यसि ॥ ३.२०९.२५ ॥
ನಾನು ಬಕಿಯಲ್ಲ, ವಿಪ್ರರ್ಷಿಯೇ. ತಪೋಧನನೇ, ಕೋಪವನ್ನು ಬಿಡು. ಈ ಕ್ರುದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡು ನನಗೆ ಏನು ಮಾಡುವೆ?
3.209.26
नावजानाम्यहं विप्रान्देवैस्तुल्यान्मनस्विनः ।
अपराधमिमं विप्र क्षन्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ३.२०९.२६ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ ಮನಸ್ವಿ ವಿಪ್ರರನ್ನು ನಾನು ಅವಮಾನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಪ್ರನೇ, ಅನಘನೇ, ನನ್ನ ಈ ಅಪರಾಧವನ್ನು ನೀನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
3.209.27
जानामि तेजो विप्राणआं महाभाग्यं च धीमताम् ।
अपेयः सागरः क्रोधात्कृतो हि लवणोदकः ॥ ३.२०९.२७ ॥
ವಿಪ್ರರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನೂ ಧೀಮಂತರ ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯವನ್ನೂ ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ಕೋಪದಿಂದಲೇ ಸಾಗರವು ಉಪ್ಪುನೀರಾಗಿ ಕುಡಿಯಲಾಗದಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
3.209.28
तथैव दीप्ततपसां मुनीनां भावितात्मनाम् ।
येषां क्रोधाग्निरद्यापि समुद्रे नोपशाम्यति।
कस्तान्परिभवेन्मूढो ब्राह्मणानमितौजसः ॥ ३.२०९.२८ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ದೀಪ್ತತಪಸ್ವಿಗಳಾದ, ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದ ಮುನಿಗಳ ಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಶಮಿಸಿಲ್ಲ. ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಯಾವ ಮೂಢನು ಅವಮಾನಿಸಬಲ್ಲನು?
3.209.29
ब्राह्मणानां परिभवाद्वातापिः सुदुरात्मवान् ।
अगस्त्यमृषिमासाद्य जीर्णः क्रूरो महासुरः ॥ ३.२०९.२९ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅತ್ಯಂತ ದುರಾತ್ಮನಾದ ವಾತಾಪಿ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಋಷಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಹೋದ ಕ್ರೂರ ಮಹಾಸುರ.
3.209.30
बहुप्रभावाः श्रूयन्ते ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
क्रोधः सुविपुलो ब्रह्मन्प्रसादश्च महात्मनाम्।
अस्मिंस्त्वतिक्रमे ब्रह्मन्क्षन्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ३.२०९.३० ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನೇಕ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಅವರ ಕೋಪ ಅತ್ಯಂತ ವಿಪುಲ, ಮಹಾತ್ಮರ ಪ್ರಸಾದವೂ ಅಷ್ಟೇ. ಆದರೆ ಈ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಅನಘನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
3.209.31
पतिशुश्रूषया धर्मो य स मे रोचते द्विज ।
दैवतेष्वपि सर्वेषु भर्ता मे दैवतं परम् ॥ ३.२०९.३१ ॥
ಪತಿಸೇವೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಧರ್ಮವೇ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯ, ಓ ದ್ವಿಜನೇ. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನನ್ನ ಪತಿಯೇ ನನಗೆ ಪರಮ ದೇವತೆ.
3.209.32
अविशेषेण तस्याहं कुर्यां धर्मं द्विजोत्तम ।
शुश्रूषायाः फलं पश्य पत्युर्ब्राह्मण यादृशम् ॥ ३.२०९.३२ ॥
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಪತಿಸೇವೆಯ ಫಲವನ್ನು ಹೀಗೆ ನೋಡು.
3.209.33
बलाका हि त्वया दग्धा रोषात्तद्विदितं मया ।
क्रोधः शत्रुः शरीरस्थो मनुष्याणां द्विजोत्तम ॥ ३.२०९.३३ ॥
ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ಕೋಪದಿಂದ ನೀನು ಕೊಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟೆ; ಅದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಕೋಪವು ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಶತ್ರು.
3.209.34
मास्म क्रुध्यो बलाकेव न वध्याऽस्मि पतिव्रता ।
यः क्रोधमोहौ त्यजति तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३४ ॥
ಕೋಪಿಸಬೇಡ; ಕೊಕ್ಕರೆಯಂತೆ ನಾನು ಕೊಲ್ಲಲು ಯೋಗ್ಯಳಲ್ಲ, ನಾನು ಪತಿವ್ರತೆ. ಕೋಪ ಮತ್ತು ಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
3.209.35
यो वदेदिह सत्यानि गुरुं संतोषयेत च ।
हिंसितश्च त हिंसेत तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವವನು, ಗುರುವನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವವನು, ಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾದರೂ ಹಿಂಸಿಸದವನು — ಅವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
3.209.36
जितेन्द्रियो धर्मपरः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ।
कामक्रोधौ वशौ यस्य तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३६ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನು, ಶುಚಿಯಾದವನು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧಗಳು ವಶದಲ್ಲಿರುವವನು — ಅವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.
3.209.37
यस्य चात्मसमो लोको धर्मज्ञस्य मनस्विनः ।
सर्वधर्मेषु चरतस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३७ ॥
ಯಾರಿಗೆ ಲೋಕವು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಸಮವೋ, ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಮನಸ್ವಿಯೂ ಆದ, ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಅವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
3.209.38
योऽध्यापयेदधीयीत यजेद्वा याजयीत वा ।
दद्याद्वाऽपि यथाशक्ति तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३८ ॥
ಕಲಿಸುವವನು, ಕಲಿಯುವವನು, ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನು ಅಥವಾ ಮಾಡಿಸುವವನು, ಅಥವಾ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು - ಅವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
3.209.39
ब्राह्मचारी वदान्यो योप्यधीयाद्द्विजपुङ्गवः ।
स्वाध्यायवानमत्तो वै तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३९ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯೂ, ದಾನಶೀಲನೂ, ಕಲಿಯುವ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೂ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿರತನೂ, ಮದವಿಲ್ಲದವನೂ ಆದವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
3.209.40
यद्ब्राह्मणानां कुशलं तदेषां परिकीर्तयेत् ।
सत्यं तथा व्याहरतां नानृते रमते मनः ॥ ३.२०९.४० ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕ್ಷೇಮ ಏನೋ ಅದನ್ನೇ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಿಸಬೇಕು. ಸತ್ಯವನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವರ ಮನಸ್ಸು ಸುಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
3.209.41
धनं तु ब्राह्मणस्याहुः स्वाध्यायं दममार्जवम् ।
इन्द्रियाणां निग्रहं च शाश्वतं द्विजसत्तम ॥ ३.२०९.४१ ॥
ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಧನವು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ದಮ, ಆರ್ಜವ ಎಂದೂ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹವೂ ಶಾಶ್ವತವೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
3.209.42
सत्यार्जवे धर्ममाहुः परं धर्मविदो जनाः ।
दुर्ज्ञेयः शाश्वतो धर्मः स च सत्ये प्रतिष्ठितः ॥ ३.२०९.४२ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಜವದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಧರ್ಮವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ; ಅದು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
3.209.43
श्रुतिप्रमाणो धर्मः स्यादिति वृद्धानुशासनम् ।
बहुधा दृश्यते धर्मः सूक्ष्म एव द्विजोत्तम ॥ ३.२०९.४३ ॥
ಧರ್ಮವು ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಹಿರಿಯರ ಉಪದೇಶ. ಧರ್ಮವು ಹಲವು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ, ಅದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೇ ಸರಿ.
3.209.44
भगवानपि धर्मज्ञः स्वाद्यायनिरतः शुचिः ।
न तु तत्त्वेन भगवन्दर्मं वेत्सीति मे मतिः ॥ ३.२०९.४४ ॥
ನೀವು ಭಗವಂತರಾದರೂ, ಧರ್ಮಜ್ಞರಾದರೂ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿರತರೂ, ಶುಚಿಯಾದವರೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಭಗವನ್, ನೀವು ನಿಜವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
3.209.45
यदि विप्र न जानीषे धर्मं परमकं द्विज ।
धर्मव्याधं तत पृच्छ गत्वा तु मिथिलां पुरीम् ॥ ३.२०९.४५ ॥
ವಿಪ್ರನೇ, ದ್ವಿಜನೇ, ನಿನಗೆ ಪರಮ ಧರ್ಮ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ, ಮಿಥಿಲಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಧರ್ಮವ್ಯಾಧನನ್ನೇ ಕೇಳು.
3.209.46
मातापितृभ्यां शुश्रूपुः सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
मिथिलायां वसेद्व्याधः स ते धर्मान्प्रवक्ष्यति ॥ ३.२०९.४६ ॥
ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವನು, ಸತ್ಯವಾದಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಆದ ವ್ಯಾಧನು ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ನಿನಗೆ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುವನು.
3.209.47
तत्र गच्छस्व भद्रं ते यथाकामं द्विजोत्तम ।
व्याधः परमधर्मात्मा स ते छेत्स्यति संशयम् ॥ ३.२०९.४७ ॥
ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗು, ನಿನಗೆ ಒಳಿತಾಗಲಿ, ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಮಾಡು, ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ. ಪರಮ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಆ ವ್ಯಾಧನು ನಿನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವನು.
3.209.48
अत्युक्तमपि मे सर्वं क्षन्तुमर्हस्यनिन्दित ।
स्त्रियो ह्यवध्याः सर्वेषां ये धर्ममभिविन्दते ॥ ३.२०९.४८ ॥
ಅನಿಂದಿತೆಯೇ, ನಾನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಅತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೂ ನೀನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವಧ್ಯರು.
3.209.49
प्रीतोस्मि तव भद्रं ते गतः क्रोधश्च शोभने ।
उपालम्भस्त्वया प्रोक्तो मम निश्रेयसं परम् ॥ ३.२०९.४९ ॥
ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಓ ಸುಂದರಿ, ನನ್ನ ಕೋಪವೂ ಕಳೆಯಿತು. ನೀನು ಹೇಳಿದ ಆಕ್ಷೇಪವೇ ನನಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು.
3.209.50
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि साधयिष्यामि शोभने ।
धन्या त्वमसि कल्याणि यस्याः स्याद्वृत्तमीदृशम्। ॥ ३.२०९.५० ॥
ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಓ ಸುಂದರಿ, ನಾನು ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಇಂತಹ ನಡತೆ ಇರುವ ನೀನು ಧನ್ಯಳು.
3.209.51
तया विसृष्टो निर्गत्य स्वमेव भवनं ययौ ।
विनिन्दन्स स्वमात्मानं कौशिको द्विजसत्तमः
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०९.५१ ॥
ಆಕೆಯಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟು ಹೊರಟು ಅವನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು. ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೌಶಿಕನು ತನ್ನನ್ನೇ ನಿಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ. ವಸ್ತ್ರ ಕೊಡುವವರು ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ವಸ್ತ್ರ ಕೊಡದವರು ವಸ್ತ್ರಹೀನರಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.