మహాభారతం · అధ్యాయం 3.209
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.209.1
कश्चिद्द्विजातिप्रवरो वेदाध्यायी तपोधनः ।
तपस्वी धर्मशीलश्च कौशिको नाम भारत ॥ ३.२०९.१ ॥
భరతా, కౌశికుడు అనే పేరుగల ఒక ద్విజశ్రేష్ఠుడు ఉండేవాడు; అతడు వేదాధ్యాయి, తపస్సే ధనంగా కలవాడు, తపస్వి, ధర్మశీలుడు.
3.209.2
साङ्गोपनिषदान्वेदानधीते द्विजसत्तमः ।
सवृक्षमूले कस्मिंश्चिद्वेदानुच्चारयन्स्थितः ॥ ३.२०९.२ ॥
ఆ ద్విజోత్తముడు అంగాలు, ఉపనిషత్తులతో వేదాలను అధ్యయనం చేసేవాడు; ఒక చెట్టు మొదట నిలబడి వేదాలను ఉచ్చరిస్తూ ఉన్నాడు.
3.209.3
उपरिष्टाच्च वृक्षस्य बलाका संन्यलीयत ।
तया पुरीषमुत्सृष्टं ब्राह्मणस्य तदोपरि ॥ ३.२०९.३ ॥
చెట్టు పైన ఒక కొంగ వచ్చి వాలింది; అప్పుడది ఆ బ్రాహ్మణుడిపై మలాన్ని విడిచింది.
3.209.4
समवेक्ष्यततः क्रुद्धः सममध्यायत द्विजः ।
तां बलकां महाराज निलीनां नगमूर्धनि ॥ ३.२०९.४ ॥
అప్పుడు ఆ ద్విజుడు చూసి కోపంతో వెంటనే ఆలోచించాడు; మహారాజా, చెట్టు శిఖరంపై దాగిన ఆ కొంగను గురించి.
3.209.5
भृशं क्रोधाभिभूतेन बलाका सा निरीक्षिता ।
अपध्याता च विप्रेण न्यपतद्धरणीतले ॥ ३.२०९.५ ॥
అత్యంత కోపంతో ఆవరించబడిన ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆ కొంగను చూశాడు; బ్రాహ్మణుని శాపంతో అది నేలపై పడింది.
3.209.6
बलाकां पतितां दृष्ट्वा गतसत्वामचेतनाम् ।
कारुण्यादभिसंतप्तः पर्यशोचत तां द्विजः।
अकार्यं कृतवानस्मि द्वेषरागबलात्कृतः ॥ ३.२०९.६ ॥
కిందపడి ప్రాణం లేని, చైతన్యం లేని ఆ కొంగను చూసి, కరుణతో మిక్కిలి కలత చెంది ఆ బ్రాహ్మణుడు దాని కోసం విలపించాడు; "ద్వేషం, రాగం అనే బలంతో ప్రేరేపించబడి నేను తగని పని చేశాను."
3.209.7
इत्युक्ताव बहुशो विद्वान्ग्रामं भैक्षाय संश्रितः ।
ग्रामे शुचीनि प्रचरन्कुलानि भरतर्षभ ॥ ३.२०९.७ ॥
ఇలా పలుమార్లు చెప్పి, ఆ విద్వాంసుడు భిక్షకోసం గ్రామానికి వెళ్ళాడు. భరతశ్రేష్ఠా, గ్రామంలో పవిత్రమైన కుటుంబాలలో తిరుగుతూ.
3.209.8
देहीति याचमानोऽसौ तिष्ठेत्युक्तः स्त्रिया ततः ।
शौचं तु यावत्कुरुते भाजनस्य कुटुम्बिवी ॥ ३.२०९.८ ॥
"ఇవ్వండి" అని యాచిస్తున్న అతనికి ఆ స్త్రీ "ఆగండి" అని చెప్పింది. అప్పుడు ఆ ఇల్లాలు పాత్రను శుభ్రం చేస్తుండగా.
3.209.9
एतस्मिन्नन्तरे राजन्क्षुधासंपीडितो भृशम् ।
भर्ता प्रविष्टः सहसा तस्या भरतसत्तम ॥ ३.२०९.९ ॥
ఇంతలో, రాజా, ఆకలితో బాగా బాధపడుతున్న ఆమె భర్త అకస్మాత్తుగా ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు. భరతశ్రేష్ఠా.
3.209.10
सा तु दृष्ट्वा पतिं साध्वी ब्राह्मणं व्यपहाय तम् ।
पाद्यमाचमनीयं वै ददौ भर्तुस्तथाऽऽसनम् ॥ ३.२०९.१० ॥
ఆ సాధ్వి భర్తను చూసి, ఆ బ్రాహ్మణుడిని విడిచిపెట్టి, భర్తకు పాద్యం, ఆచమనీయం మరియు ఆసనం ఇచ్చింది.
3.209.11
प्रह्वा पर्यचरच्चापि भर्तारमसितेक्षणा ।
आहारेणाथ भक्ष्यैश्च वाक्यैः सुमधुरैस्तथा ॥ ३.२०९.११ ॥
నల్లని కన్నులున్న ఆమె వినయంగా భర్తకు సేవ చేసింది, ఆహారం, తినుబండారాలు మరియు అతి మధురమైన మాటలతో కూడా.
3.209.12
उच्छिष्टं भाविता भर्तुर्भुङ्क्ते नित्यं युधिष्ठिर ।
दैवतं च पतिं मेने भर्तुश्चित्तानुसारिणी ॥ ३.२०९.१२ ॥
యుధిష్ఠిరా, భర్తపట్ల భక్తి కలిగిన ఆమె ఎల్లప్పుడూ భర్త మిగిలిన ఆహారాన్నే తినేది; భర్తను దైవంగా భావించి, అతని మనసును అనుసరించేది.
3.209.13
कर्मणा मनसा वाचा नात्यश्नान्नापि चापिवत् ।
तं सर्वभावोपगता पतिशुश्रूषणे रता ॥ ३.२०९.१३ ॥
కర్మతో, మనస్సుతో, వాక్కుతో ఆమె అధికంగా తినేదీ కాదు, త్రాగేదీ కాదు; అన్ని విధాలుగా అంకితమై భర్తకు సేవ చేయడంలో ఆనందించేది.
3.209.14
साध्वाचारा शुचिर्दक्षा कुटुम्बस्य हितैषिणी ।
भर्तुश्चापि हितं यत्तत्सततं साऽनुवर्तते ॥ ३.२०९.१४ ॥
ఆమె సదాచారిణి, శుచి, దక్ష, కుటుంబ హితాన్ని కోరేది; భర్తకు ఏది హితమో దానినే ఆమె నిరంతరం అనుసరించేది.
3.209.15
देवतातिथिभृत्यानां श्वश्रूश्वशुरयोस्तथा ।
शुश्रूषणपरा नित्यं सततं संयतेन्द्रिया ॥ ३.२०९.१५ ॥
దేవతలకు, అతిథులకు, సేవకులకు, అలాగే అత్తమామలకు సేవ చేయడంలో ఎల్లప్పుడూ నిమగ్నమై, నిరంతరం ఇంద్రియాలను నిగ్రహించుకునేది.
3.209.16
सा ब्राह्मणं तदा दृष्ट्वा संस्थितं भैक्षकाङ्क्षिणम् ।
कुर्वती पतिशुश्रूषां सस्माराथ शुभेक्षणा ॥ ३.२०९.१६ ॥
అప్పుడు ఆ శుభనేత్రి భిక్షను కోరుతూ నిలిచి ఉన్న ఒక బ్రాహ్మణుడిని చూసింది; భర్తకు సేవ చేస్తూ ఉండగా ఆమెకు అది గుర్తుకు వచ్చింది.
3.209.17
व्रीडिता साऽभवत्साध्वी तदा भरतसत्तम ।
भिक्षामादाय विप्राय निर्जगाम यशस्विनी ॥ ३.२०९.१७ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా! అప్పుడు ఆ సాధ్వి సిగ్గుపడింది; భిక్షను తీసుకుని ఆ యశస్విని బ్రాహ్మణుని వద్దకు బయటకు వెళ్లింది.
3.209.18
किमिदं भवति त्वं मां तिष्ठेत्युक्त्वा वराङ्गने ।
उपरोधं कृतवती न विसर्जितवत्यसि ॥ ३.२०९.१८ ॥
ఓ శ్రేష్ఠ స్త్రీ! "ఆగు" అని చెప్పి, ఇదేమిటి? నీవు నన్ను నిలిపివుంచావు, విడిచిపెట్టలేదు.
3.209.19
ब्राह्मणं क्रोधसंतप्तं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
दृष्ट्वा साध्वी मनुष्येन्द्रसान्त्वपूर्वं वचोऽब्रवीत् ॥ ३.२०९.१९ ॥
కోపంతో దహించుకుపోతూ తేజస్సుతో మండుతున్న బ్రాహ్మణుని చూసి, ఆ సాధ్వి మొదట సాంత్వన వాక్యాలు పలికింది.
3.209.20
क्षमस्वविप्रप्रवर क्षमस्व स्त्रीजडात्मताम् ।
प्रसीद भगवन्मह्यं कृपां कुरु मयि द्विज ॥ ३.२०९.२० ॥
విప్రశ్రేష్ఠా, క్షమించుము; స్త్రీ స్వభావపు జడత్వాన్ని క్షమించుము. భగవాన్, నాపై ప్రసన్నులై కృప చూపుము, ద్విజా.
3.209.21
क्षन्तुमर्हसि मे विद्वन्भर्ता मे दैवतं महत् ।
स चापि क्षुधितः श्रान्तः प्राप्तः शुश्रूषितोमया ॥ ३.२०९.२१ ॥
విద్వాంసుడా, నన్ను క్షమించుటకు నీవు అర్హుడవు; నా భర్తే నాకు మహా దైవం. ఆయన కూడా ఆకలితో అలసి వచ్చాడు; నేను ఆయనకు సేవ చేశాను.
3.209.22
ब्राह्मणआ न गरीयांसो गरीयांस्ते पतिः कृतः ।
गृहस्थधर्मे वर्तन्ती ब्राह्मणानवमन्यसे ॥ ३.२०९.२२ ॥
బ్రాహ్మణులు గొప్పవారు కారని, నీ భర్తనే గొప్పవాడిగా భావించావు. గృహస్థ ధర్మంలో ఉంటూ బ్రాహ్మణులను అవమానిస్తున్నావు.
3.209.23
इन्द्रोऽप्येषां प्रणमते किं पुनर्मानवो भुवि ।
अवलिप्ते न जानीषे वृद्धानां न श्रुतं त्वया ॥ ३.२०९.२३ ॥
వీరికి ఇంద్రుడు కూడా నమస్కరిస్తాడు; భూమిపై మానవుని గురించి చెప్పేది ఏముంది! గర్వించినదానా, నీకు తెలియదా? పెద్దల మాట నీవు విననిదా?
3.209.24
ब्राह्मणा ह्यग्निसदृशा दहेयुः पृथिवीमपि ।
सपर्वतवनद्वीपां क्षिप्रमेवावमानिताः ॥ ३.२०९.२४ ॥
అవమానించబడిన బ్రాహ్మణులు అగ్నితో సమానమై, పర్వతాలు, వనాలు, ద్వీపాలతో కూడిన ఈ భూమిని కూడా వెంటనే దహింపగలరు.
3.209.25
नाहं बलाका विप्रर्षे त्यज क्रोधं तपोधन ।
अनया क्रुद्धया दृष्ट्या क्रुद्धः किं मां करिष्यसि ॥ ३.२०९.२५ ॥
నేను కొంగను కాదు, విప్రర్షీ. తపోధనా, కోపాన్ని విడిచిపెట్టు. ఈ కోపదృష్టితో కోపించి నన్ను ఏమి చేస్తావు?
3.209.26
नावजानाम्यहं विप्रान्देवैस्तुल्यान्मनस्विनः ।
अपराधमिमं विप्र क्षन्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ३.२०९.२६ ॥
దేవతలతో సమానులైన మనస్వీ విప్రులను నేను అవమానించను. విప్రా, అనఘా, నా ఈ అపరాధాన్ని క్షమించడం నీకు తగును.
3.209.27
जानामि तेजो विप्राणआं महाभाग्यं च धीमताम् ।
अपेयः सागरः क्रोधात्कृतो हि लवणोदकः ॥ ३.२०९.२७ ॥
విప్రుల తేజస్సును, ధీమంతుల గొప్ప భాగ్యాన్ని నేను ఎరుగుదును. కోపం వల్లనే సముద్రం ఉప్పునీరుగా, త్రాగరానిదిగా చేయబడింది.
3.209.28
तथैव दीप्ततपसां मुनीनां भावितात्मनाम् ।
येषां क्रोधाग्निरद्यापि समुद्रे नोपशाम्यति।
कस्तान्परिभवेन्मूढो ब्राह्मणानमितौजसः ॥ ३.२०९.२८ ॥
అలాగే, దీప్తతపస్కులైన, భావితాత్ములైన మునుల కోపాగ్ని నేటికీ సముద్రంలో చల్లారలేదు. అమిత తేజస్సు గల ఈ బ్రాహ్మణులను ఏ మూఢుడు అవమానిస్తాడు?
3.209.29
ब्राह्मणानां परिभवाद्वातापिः सुदुरात्मवान् ।
अगस्त्यमृषिमासाद्य जीर्णः क्रूरो महासुरः ॥ ३.२०९.२९ ॥
బ్రాహ్మణులను అవమానించడం వల్ల, అత్యంత దుష్టాత్ముడైన వాతాపి అగస్త్య ఋషిని సమీపించి క్షీణించి నశించిన క్రూర మహాసురుడు.
3.209.30
बहुप्रभावाः श्रूयन्ते ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
क्रोधः सुविपुलो ब्रह्मन्प्रसादश्च महात्मनाम्।
अस्मिंस्त्वतिक्रमे ब्रह्मन्क्षन्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ३.२०९.३० ॥
మహాత్ములైన బ్రాహ్మణుల అనేక ప్రభావాలు వినబడతాయి; బ్రహ్మన్, వారి కోపం అపారం, మహాత్ముల అనుగ్రహమూ అపారం. కానీ ఈ అతిక్రమంలో, బ్రహ్మన్, అనఘా, నన్ను క్షమించుము.
3.209.31
पतिशुश्रूषया धर्मो य स मे रोचते द्विज ।
दैवतेष्वपि सर्वेषु भर्ता मे दैवतं परम् ॥ ३.२०९.३१ ॥
భర్తకు చేసే సేవ ద్వారా కలిగే ధర్మమే నాకు ఇష్టమైనది, ఓ ద్విజా. దేవతలందరిలోనూ నా భర్తే నాకు పరమ దేవత.
3.209.32
अविशेषेण तस्याहं कुर्यां धर्मं द्विजोत्तम ।
शुश्रूषायाः फलं पश्य पत्युर्ब्राह्मण यादृशम् ॥ ३.२०९.३२ ॥
ఓ ద్విజోత్తమా, నేను ఆయనకు పూర్తిగా ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాను. ఓ బ్రాహ్మణా, భర్తకు చేసే సేవ యొక్క ఫలం ఇంత గొప్పదని చూడండి.
3.209.33
बलाका हि त्वया दग्धा रोषात्तद्विदितं मया ।
क्रोधः शत्रुः शरीरस्थो मनुष्याणां द्विजोत्तम ॥ ३.२०९.३३ ॥
ఓ ద్విజోత్తమా, కోపంతో మీరు కొంగలను దహించివేశారు; అది నాకు తెలుసు. కోపం మనుషుల శరీరంలో నివసించే శత్రువు.
3.209.34
मास्म क्रुध्यो बलाकेव न वध्याऽस्मि पतिव्रता ।
यः क्रोधमोहौ त्यजति तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३४ ॥
కోపించకండి; కొంగలా నేను చంపదగినదాన్ని కాను, నేను పతివ్రతను. కోపాన్ని, మోహాన్ని విడిచిపెట్టేవాడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడని తెలుసుకుంటారు.
3.209.35
यो वदेदिह सत्यानि गुरुं संतोषयेत च ।
हिंसितश्च त हिंसेत तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३५ ॥
ఇక్కడ సత్యం పలికేవాడు, గురువును సంతోషపెట్టేవాడు, హింసించబడినా ఇతరులను హింసించనివాడు — అతడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడని తెలుసుకుంటారు.
3.209.36
जितेन्द्रियो धर्मपरः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ।
कामक्रोधौ वशौ यस्य तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३६ ॥
ఇంద్రియాలను జయించి, ధర్మంలో నిమగ్నమై, స్వాధ్యాయంలో నిరతుడై, పవిత్రుడై, కామక్రోధాలను వశంలో ఉంచుకున్నవాడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడని తెలుసుకుంటారు.
3.209.37
यस्य चात्मसमो लोको धर्मज्ञस्य मनस्विनः ।
सर्वधर्मेषु चरतस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३७ ॥
ఎవరికి లోకమంతా తనలాగే సమానమో, ధర్మం తెలిసిన, మనస్వి అయిన, అన్ని ధర్మాలను ఆచరించే అతడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా తెలుసుకుంటారు.
3.209.38
योऽध्यापयेदधीयीत यजेद्वा याजयीत वा ।
दद्याद्वाऽपि यथाशक्ति तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३८ ॥
బోధించేవాడు, చదివేవాడు, యజ్ఞం చేసేవాడు లేదా చేయించేవాడు, లేదా తన శక్తికి తగినట్లు దానం చేసేవాడు - అతడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా తెలుసుకుంటారు.
3.209.39
ब्राह्मचारी वदान्यो योप्यधीयाद्द्विजपुङ्गवः ।
स्वाध्यायवानमत्तो वै तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३९ ॥
బ్రహ్మచారియై, దాతయై, చదివే ద్విజులలో ఉత్తముడై, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడై, మత్తుడు కాని వాడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా తెలుసుకుంటారు.
3.209.40
यद्ब्राह्मणानां कुशलं तदेषां परिकीर्तयेत् ।
सत्यं तथा व्याहरतां नानृते रमते मनः ॥ ३.२०९.४० ॥
బ్రాహ్మణుల క్షేమం ఏదో, దాన్నే వారి గురించి ప్రకటించాలి. సత్యం పలికేవారి మనస్సు అసత్యంలో రమించదు.
3.209.41
धनं तु ब्राह्मणस्याहुः स्वाध्यायं दममार्जवम् ।
इन्द्रियाणां निग्रहं च शाश्वतं द्विजसत्तम ॥ ३.२०९.४१ ॥
ద్విజోత్తమా, బ్రాహ్మణుని ధనం స్వాధ్యాయం, దమం, ఆర్జవం అని, ఇంద్రియ నిగ్రహం శాశ్వతమైనదని అంటారు.
3.209.42
सत्यार्जवे धर्ममाहुः परं धर्मविदो जनाः ।
दुर्ज्ञेयः शाश्वतो धर्मः स च सत्ये प्रतिष्ठितः ॥ ३.२०९.४२ ॥
ధర్మం తెలిసినవారు సత్యంలోనూ ఆర్జవంలోనూ పరమ ధర్మం ఉందని అంటారు. శాశ్వత ధర్మం తెలుసుకోవడం కష్టం; అది సత్యంలో నెలకొని ఉంది.
3.209.43
श्रुतिप्रमाणो धर्मः स्यादिति वृद्धानुशासनम् ।
बहुधा दृश्यते धर्मः सूक्ष्म एव द्विजोत्तम ॥ ३.२०९.४३ ॥
ధర్మం శ్రుతిని ప్రమాణంగా కలిగి ఉండాలి అనేది పెద్దల ఉపదేశం. ధర్మం అనేక విధాలుగా కనిపిస్తుంది; ద్విజోత్తమా, అది సూక్ష్మమే.
3.209.44
भगवानपि धर्मज्ञः स्वाद्यायनिरतः शुचिः ।
न तु तत्त्वेन भगवन्दर्मं वेत्सीति मे मतिः ॥ ३.२०९.४४ ॥
మీరు భగవంతులైనా, ధర్మజ్ఞులైనా, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నులైనా, పవిత్రులైనా, భగవాన్, మీరు నిజంగా ధర్మాన్ని తెలుసుకోలేదని నా అభిప్రాయం.
3.209.45
यदि विप्र न जानीषे धर्मं परमकं द्विज ।
धर्मव्याधं तत पृच्छ गत्वा तु मिथिलां पुरीम् ॥ ३.२०९.४५ ॥
విప్రుడా, ద్విజా, నీకు పరమ ధర్మం తెలియకపోతే, మిథిలా నగరానికి వెళ్లి ధర్మవ్యాధుడినే అడుగు.
3.209.46
मातापितृभ्यां शुश्रूपुः सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
मिथिलायां वसेद्व्याधः स ते धर्मान्प्रवक्ष्यति ॥ ३.२०९.४६ ॥
తల్లిదండ్రులకు సేవ చేస్తూ, సత్యవాది, ఇంద్రియ జితుడైన ఆ వ్యాధుడు మిథిలలో నివసిస్తాడు; అతడు నీకు ధర్మాలను వివరిస్తాడు.
3.209.47
तत्र गच्छस्व भद्रं ते यथाकामं द्विजोत्तम ।
व्याधः परमधर्मात्मा स ते छेत्स्यति संशयम् ॥ ३.२०९.४७ ॥
అక్కడికి వెళ్లు, నీకు మంగళం కలుగుగాక, ఇష్టమైనట్లు చేయి, ద్విజోత్తమా. పరమ ధర్మాత్ముడైన ఆ వ్యాధుడు నీ సందేహాన్ని తీరుస్తాడు.
3.209.48
अत्युक्तमपि मे सर्वं क्षन्तुमर्हस्यनिन्दित ।
स्त्रियो ह्यवध्याः सर्वेषां ये धर्ममभिविन्दते ॥ ३.२०९.४८ ॥
అనిందితా, నేను చెప్పినదంతా, అతిగా చెప్పినదాన్ని కూడా నువ్వు క్షమించాలి. ధర్మాన్ని పొందిన స్త్రీలు అందరికీ అవధ్యులు.
3.209.49
प्रीतोस्मि तव भद्रं ते गतः क्रोधश्च शोभने ।
उपालम्भस्त्वया प्रोक्तो मम निश्रेयसं परम् ॥ ३.२०९.४९ ॥
నేను సంతోషించాను, నీకు శుభం కలుగుగాక. ఓ సుందరీ, నా కోపం కూడా తొలగిపోయింది. నువ్వు చేసిన నిందే నాకు పరమ శ్రేయస్సు.
3.209.50
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि साधयिष्यामि शोभने ।
धन्या त्वमसि कल्याणि यस्याः स्याद्वृत्तमीदृशम्। ॥ ३.२०९.५० ॥
నీకు శుభం కలుగుగాక. ఓ సుందరీ, నేను వెళ్ళి నా పనిని సాధిస్తాను. ఓ కళ్యాణీ, ఇటువంటి ప్రవర్తన కలిగిన నువ్వు ధన్యురాలివి.
3.209.51
तया विसृष्टो निर्गत्य स्वमेव भवनं ययौ ।
विनिन्दन्स स्वमात्मानं कौशिको द्विजसत्तमः
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०९.५१ ॥
ఆమె అనుమతితో బయటకు వెళ్ళి అతడు తన ఇంటికే వెళ్ళాడు. ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ కౌశికుడు తనను తానే నిందించుకుంటూ. వస్త్రాలు ఇచ్చేవారు వస్త్రధారులుగా వెళ్తారు, వస్త్రాలు ఇవ్వనివారు వస్త్రహీనులుగా వెళ్తారు.