มหาภารตะ · อัธยายะ 3.209
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.209.1
कश्चिद्द्विजातिप्रवरो वेदाध्यायी तपोधनः ।
तपस्वी धर्मशीलश्च कौशिको नाम भारत ॥ ३.२०९.१ ॥
กาลครั้งหนึ่ง มีพราหมณ์ผู้ประเสริฐยิ่งในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ผู้ศึกษาเวท ผู้มีตบะเป็นทรัพย์ ผู้บำเพ็ญตบะ มีความประพฤติอันชอบธรรม ชื่อเการศิกะ ข้าแต่ภารตะ
3.209.2
साङ्गोपनिषदान्वेदानधीते द्विजसत्तमः ।
सवृक्षमूले कस्मिंश्चिद्वेदानुच्चारयन्स्थितः ॥ ३.२०९.२ ॥
พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้งนั้นศึกษาเวททั้งหลายพร้อมทั้งอังคะและอุปนิษัท วันหนึ่งท่านยืนอยู่ที่โคนต้นไม้ในที่แห่งหนึ่ง กำลังสวดเวทออกเสียงดัง
3.209.3
उपरिष्टाच्च वृक्षस्य बलाका संन्यलीयत ।
तया पुरीषमुत्सृष्टं ब्राह्मणस्य तदोपरि ॥ ३.२०९.३ ॥
บนยอดต้นไม้นั้น มีนกกระเรียนบินมาเกาะอยู่ และมันได้ถ่ายมูลลงบนศีรษะพราหมณ์ผู้นั้น
3.209.4
समवेक्ष्यततः क्रुद्धः सममध्यायत द्विजः ।
तां बलकां महाराज निलीनां नगमूर्धनि ॥ ३.२०९.४ ॥
พราหมณ์แหงนมองขึ้นไป ก็เกิดความโกรธขึ้นทันที จึงจ้องจิตไปยังนกกระเรียนนั้น ข้าแต่มหาราชา นกนั้นซ่อนตัวอยู่ที่ยอดไม้
3.209.5
भृशं क्रोधाभिभूतेन बलाका सा निरीक्षिता ।
अपध्याता च विप्रेण न्यपतद्धरणीतले ॥ ३.२०९.५ ॥
ด้วยความโกรธที่ครอบงำอย่างยิ่ง พราหมณ์จ้องมองนกกระเรียนนั้น เมื่อถูกพราหมณ์สาปแช่ง นกนั้นก็ร่วงลงสู่พื้นดิน
3.209.6
बलाकां पतितां दृष्ट्वा गतसत्वामचेतनाम् ।
कारुण्यादभिसंतप्तः पर्यशोचत तां द्विजः।
अकार्यं कृतवानस्मि द्वेषरागबलात्कृतः ॥ ३.२०९.६ ॥
เมื่อเห็นนกกระเรียนตกลงมาไร้ชีวิต ไร้สติ พราหมณ์ก็เดือดร้อนใจอย่างยิ่งด้วยความสงสาร จึงคร่ำครวญถึงนกนั้นว่า "ข้าได้ทำการอันไม่ควรทำไปแล้ว ถูกผลักดันด้วยพลังแห่งความเกลียดชังและความยึดติด"
3.209.7
इत्युक्ताव बहुशो विद्वान्ग्रामं भैक्षाय संश्रितः ।
ग्रामे शुचीनि प्रचरन्कुलानि भरतर्षभ ॥ ३.२०९.७ ॥
พราหมณ์ผู้รอบรู้กล่าวเช่นนี้ซ้ำหลายครั้ง แล้วจึงเข้าไปในหมู่บ้านเพื่อขอทาน เดินไปตามเรือนที่สะอาดในหมู่บ้าน ข้าแต่ยอดแห่งภรตวงศ์
3.209.8
देहीति याचमानोऽसौ तिष्ठेत्युक्तः स्त्रिया ततः ।
शौचं तु यावत्कुरुते भाजनस्य कुटुम्बिवी ॥ ३.२०९.८ ॥
พราหมณ์ร้องขอว่า "จงให้เถิด" หญิงผู้เป็นแม่เรือนจึงกล่าวว่า "รอก่อน" ขณะที่นางกำลังล้างภาชนะ
3.209.9
एतस्मिन्नन्तरे राजन्क्षुधासंपीडितो भृशम् ।
भर्ता प्रविष्टः सहसा तस्या भरतसत्तम ॥ ३.२०९.९ ॥
ในระหว่างนั้น ข้าแต่พระราชา สามีของนางซึ่งหิวโหยอย่างยิ่ง ได้เข้ามาในเรือนโดยฉับพลัน ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์
3.209.10
सा तु दृष्ट्वा पतिं साध्वी ब्राह्मणं व्यपहाय तम् ।
पाद्यमाचमनीयं वै ददौ भर्तुस्तथाऽऽसनम् ॥ ३.२०९.१० ॥
หญิงผู้มีคุณธรรมนั้นเมื่อเห็นสามีแล้ว ก็วางพราหมณ์ผู้นั้นไว้ก่อน แล้วนำน้ำล้างเท้า น้ำสำหรับบ้วนปาก และอาสนะมาถวายสามี
3.209.11
प्रह्वा पर्यचरच्चापि भर्तारमसितेक्षणा ।
आहारेणाथ भक्ष्यैश्च वाक्यैः सुमधुरैस्तथा ॥ ३.२०९.११ ॥
หญิงตาดำผู้นั้นก้มศีรษะลงปรนนิบัติสามี ด้วยอาหาร ด้วยของขบเคี้ยว และด้วยถ้อยคำอันหวานยิ่ง
3.209.12
उच्छिष्टं भाविता भर्तुर्भुङ्क्ते नित्यं युधिष्ठिर ।
दैवतं च पतिं मेने भर्तुश्चित्तानुसारिणी ॥ ३.२०९.१२ ॥
ข้าแต่ยุธิษฐิระ นางผู้อุทิศตนแก่สามี จะกินเฉพาะสิ่งที่สามีกินเหลือเป็นประจำ นางถือว่าสามีเป็นดั่งเทพเจ้า และดำเนินตามใจของสามี
3.209.13
कर्मणा मनसा वाचा नात्यश्नान्नापि चापिवत् ।
तं सर्वभावोपगता पतिशुश्रूषणे रता ॥ ३.२०९.१३ ॥
ด้วยกาย ใจ และวาจา นางไม่กินมากเกินไป และไม่ดื่มมากเกินไป นางอุทิศตนทุกประการ และยินดีในการรับใช้สามี
3.209.14
साध्वाचारा शुचिर्दक्षा कुटुम्बस्य हितैषिणी ।
भर्तुश्चापि हितं यत्तत्सततं साऽनुवर्तते ॥ ३.२०९.१४ ॥
นางมีความประพฤติอันดีงาม บริสุทธิ์ ชำนาญ และปรารถนาความผาสุกของครอบครัว นางจะปฏิบัติตามสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่สามีอยู่เสมอ
3.209.15
देवतातिथिभृत्यानां श्वश्रूश्वशुरयोस्तथा ।
शुश्रूषणपरा नित्यं सततं संयतेन्द्रिया ॥ ३.२०९.१५ ॥
นางมุ่งปรนนิบัติเทพเจ้า แขก และคนรับใช้อยู่เสมอ รวมทั้งแม่สามีและพ่อสามี และนางรักษาอินทรีย์ของตนให้สำรวมอยู่เป็นนิตย์
3.209.16
सा ब्राह्मणं तदा दृष्ट्वा संस्थितं भैक्षकाङ्क्षिणम् ।
कुर्वती पतिशुश्रूषां सस्माराथ शुभेक्षणा ॥ ३.२०९.१६ ॥
ครั้งนั้น หญิงตางามเห็นพราหมณ์ยืนอยู่ปรารถนาทาน และขณะที่กำลังปรนนิบัติสามี นางก็นึกถึงพราหมณ์ผู้นั้นขึ้นมา
3.209.17
व्रीडिता साऽभवत्साध्वी तदा भरतसत्तम ।
भिक्षामादाय विप्राय निर्जगाम यशस्विनी ॥ ३.२०९.१७ ॥
ข้าแต่ยอดแห่งภรตวงศ์ หญิงผู้มีคุณธรรมนั้นเกิดความละอายใจ แล้วนางผู้มีชื่อเสียงก็รับอาหารบิณฑบาตออกไปถวายพราหมณ์
3.209.18
किमिदं भवति त्वं मां तिष्ठेत्युक्त्वा वराङ्गने ।
उपरोधं कृतवती न विसर्जितवत्यसि ॥ ३.२०९.१८ ॥
พราหมณ์กล่าวว่า "แม่หญิงผู้งาม นี่เป็นอะไรกัน เจ้าบอกให้ข้ารอ แล้วก็ไม่ปล่อยข้าไป เจ้าขัดขวางข้าไว้"
3.209.19
ब्राह्मणं क्रोधसंतप्तं ज्वलन्तमिव तेजसा ।
दृष्ट्वा साध्वी मनुष्येन्द्रसान्त्वपूर्वं वचोऽब्रवीत् ॥ ३.२०९.१९ ॥
เมื่อเห็นพราหมณ์ผู้เดือดดาลด้วยความโกรธ ลุกโชนดุจไฟด้วยเดชของตน หญิงผู้มีคุณธรรมจึงกล่าวถ้อยคำปลอบโยนขึ้นก่อน ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์
3.209.20
क्षमस्वविप्रप्रवर क्षमस्व स्त्रीजडात्मताम् ।
प्रसीद भगवन्मह्यं कृपां कुरु मयि द्विज ॥ ३.२०९.२० ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐ โปรดให้อภัยแก่ข้า โปรดให้อภัยความโง่เขลาตามธรรมชาติของสตรี ข้าแต่ท่านผู้ทรงคุณ โปรดมีเมตตาแก่ข้า ขอทรงแสดงความกรุณาต่อข้า ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง
3.209.21
क्षन्तुमर्हसि मे विद्वन्भर्ता मे दैवतं महत् ।
स चापि क्षुधितः श्रान्तः प्राप्तः शुश्रूषितोमया ॥ ३.२०९.२१ ॥
ท่านควรให้อภัยข้าพเจ้า ผู้มีปัญญา สามีของข้าพเจ้าคือเทวะอันยิ่งใหญ่ของข้าพเจ้า ท่านก็มาถึงทั้งหิวโหยและอ่อนล้า และข้าพเจ้าได้ปรนนิบัติท่าน
3.209.22
ब्राह्मणआ न गरीयांसो गरीयांस्ते पतिः कृतः ।
गृहस्थधर्मे वर्तन्ती ब्राह्मणानवमन्यसे ॥ ३.२०९.२२ ॥
พราหมณ์ไม่ยิ่งใหญ่กว่าหรือ เจ้าได้ทำให้สามีของเจ้ายิ่งใหญ่กว่า เจ้าดำรงอยู่ในหน้าที่ของคฤหัสถ์ แต่กลับดูหมิ่นพราหมณ์
3.209.23
इन्द्रोऽप्येषां प्रणमते किं पुनर्मानवो भुवि ।
अवलिप्ते न जानीषे वृद्धानां न श्रुतं त्वया ॥ ३.२०९.२३ ॥
แม้พระอินทร์ยังก้มกราบพวกเขา มนุษย์บนโลกจะไม่ยิ่งกว่าหรือ ผู้ทะนงตน เจ้าไม่รู้หรือ เจ้าไม่เคยได้ยินถ้อยคำของผู้เฒ่าหรือ
3.209.24
ब्राह्मणा ह्यग्निसदृशा दहेयुः पृथिवीमपि ।
सपर्वतवनद्वीपां क्षिप्रमेवावमानिताः ॥ ३.२०९.२४ ॥
พราหมณ์เปรียบเหมือนไฟ เมื่อถูกดูหมิ่นแล้ว พวกเขาอาจเผาผลาญแม้แผ่นดินนี้ พร้อมด้วยภูเขา ป่าไม้ และเกาะทั้งหลาย ได้อย่างรวดเร็ว
3.209.25
नाहं बलाका विप्रर्षे त्यज क्रोधं तपोधन ।
अनया क्रुद्धया दृष्ट्या क्रुद्धः किं मां करिष्यसि ॥ ३.२०९.२५ ॥
ข้าพเจ้ามิใช่นกกระเรียน ผู้เป็นฤๅษีในหมู่พราหมณ์ จงละความโกรธเสียเถิด ผู้มั่งคั่งด้วยตบะ ท่านโกรธด้วยสายตาอันเกรี้ยวกราดนี้ ท่านจะทำอะไรข้าพเจ้าได้
3.209.26
नावजानाम्यहं विप्रान्देवैस्तुल्यान्मनस्विनः ।
अपराधमिमं विप्र क्षन्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ३.२०९.२६ ॥
ข้าพเจ้าไม่ดูหมิ่นพราหมณ์ ผู้เสมอด้วยเทวดาและมีจิตใจสูงส่ง ข้าแต่พราหมณ์ ผู้ปราศจากบาปเอ๋ย ท่านควรให้อภัยความผิดนี้ของข้าพเจ้า
3.209.27
जानामि तेजो विप्राणआं महाभाग्यं च धीमताम् ।
अपेयः सागरः क्रोधात्कृतो हि लवणोदकः ॥ ३.२०९.२७ ॥
ข้าพเจ้ารู้จักอำนาจของพราหมณ์ และความโชคดีอันยิ่งใหญ่ของบัณฑิต แท้จริงแล้ว มหาสมุทรก็ถูกทำให้มีรสเค็มจนดื่มไม่ได้ ด้วยความโกรธ
3.209.28
तथैव दीप्ततपसां मुनीनां भावितात्मनाम् ।
येषां क्रोधाग्निरद्यापि समुद्रे नोपशाम्यति।
कस्तान्परिभवेन्मूढो ब्राह्मणानमितौजसः ॥ ३.२०९.२८ ॥
ในทำนองเดียวกัน ฤๅษีผู้มีตบะรุ่งโรจน์และมีจิตใจบริสุทธิ์ ไฟแห่งความโกรธของพวกท่านยังไม่ดับลงแม้วันนี้ในมหาสมุทร ผู้โง่เขลาคนใดเล่าจะกล้าดูหมิ่นพราหมณ์ผู้มีพลังอันหาประมาณมิได้เช่นนั้น
3.209.29
ब्राह्मणानां परिभवाद्वातापिः सुदुरात्मवान् ।
अगस्त्यमृषिमासाद्य जीर्णः क्रूरो महासुरः ॥ ३.२०९.२९ ॥
เพราะการดูหมิ่นพราหมณ์ วาตาปิ ผู้ชั่วร้ายยิ่งนัก เมื่อเข้าไปหาฤๅษีอคัสตยะ ก็ถูกย่อยสลายไป คืออสูรผู้ยิ่งใหญ่และโหดร้ายตนนั้น
3.209.30
बहुप्रभावाः श्रूयन्ते ब्राह्मणानां महात्मनाम् ।
क्रोधः सुविपुलो ब्रह्मन्प्रसादश्च महात्मनाम्।
अस्मिंस्त्वतिक्रमे ब्रह्मन्क्षन्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ ३.२०९.३० ॥
ได้ยินว่าพราหมณ์ผู้มีจิตใจสูงส่งมีอำนาจมากมาย ข้าแต่พราหมณ์ ความโกรธของพวกท่านรุนแรงยิ่งนัก และความเมตตาของผู้มีจิตใจสูงส่งก็เช่นกัน แต่ในความผิดพลาดนี้ ข้าแต่พราหมณ์ ผู้ปราศจากบาปเอ๋ย ท่านควรให้อภัยข้าพเจ้า
3.209.31
पतिशुश्रूषया धर्मो य स मे रोचते द्विज ।
दैवतेष्वपि सर्वेषु भर्ता मे दैवतं परम् ॥ ३.२०९.३१ ॥
หน้าที่ที่เกิดจากการปรนนิบัติสามีนั้นเป็นที่พอใจของข้าพเจ้า ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง ในบรรดาเทวดาทั้งปวง สามีของข้าพเจ้าคือเทวะสูงสุดของข้าพเจ้า
3.209.32
अविशेषेण तस्याहं कुर्यां धर्मं द्विजोत्तम ।
शुश्रूषायाः फलं पश्य पत्युर्ब्राह्मण यादृशम् ॥ ३.२०९.३२ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ข้าพเจ้าปฏิบัติหน้าที่ต่อท่านโดยไม่มีข้อแม้ ข้าแต่พราหมณ์ ขอให้ท่านเห็นผลแห่งการปรนนิบัติสามี เป็นเช่นไรก็เป็นเช่นนั้น
3.209.33
बलाका हि त्वया दग्धा रोषात्तद्विदितं मया ।
क्रोधः शत्रुः शरीरस्थो मनुष्याणां द्विजोत्तम ॥ ३.२०९.३३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ท่านเผานกกระเรียนด้วยความโกรธ ข้าพเจ้ารู้เรื่องนี้ ความโกรธเป็นศัตรูที่อาศัยอยู่ในร่างกายของมนุษย์
3.209.34
मास्म क्रुध्यो बलाकेव न वध्याऽस्मि पतिव्रता ।
यः क्रोधमोहौ त्यजति तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३४ ॥
อย่าโกรธเลย ข้าพเจ้าไม่ควรถูกฆ่าเหมือนนกกระเรียน เพราะข้าพเจ้าอุทิศตนแก่สามี ผู้ใดละความโกรธและความหลง เทวดาทั้งหลายรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
3.209.35
यो वदेदिह सत्यानि गुरुं संतोषयेत च ।
हिंसितश्च त हिंसेत तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३५ ॥
ผู้ใดในโลกนี้กล่าวแต่ความจริง ทำให้ครูพอใจ และแม้ถูกทำร้ายก็ไม่ทำร้ายตอบ เทวดาทั้งหลายรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
3.209.36
जितेन्द्रियो धर्मपरः स्वाध्यायनिरतः शुचिः ।
कामक्रोधौ वशौ यस्य तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३६ ॥
ผู้ที่ข่มอินทรีย์ได้ มุ่งมั่นในธรรม ศึกษาคัมภีร์ด้วยตนเอง บริสุทธิ์ และมีกามและโกรธอยู่ในอำนาจ เทวดาทั้งหลายรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
3.209.37
यस्य चात्मसमो लोको धर्मज्ञस्य मनस्विनः ।
सर्वधर्मेषु चरतस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३७ ॥
ผู้ที่เห็นโลกทั้งปวงเสมอด้วยตนเอง รู้ธรรม มีจิตใจเฉียบแหลม และประพฤติในหน้าที่ทั้งปวง เทวดาทั้งหลายรู้จักท่านผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
3.209.38
योऽध्यापयेदधीयीत यजेद्वा याजयीत वा ।
दद्याद्वाऽपि यथाशक्ति तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३८ ॥
ผู้ใดสอน ศึกษา บูชายัญ หรือให้ผู้อื่นบูชายัญ หรือให้ทานตามกำลัง เทวดาทั้งหลายรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์
3.209.39
ब्राह्मचारी वदान्यो योप्यधीयाद्द्विजपुङ्गवः ।
स्वाध्यायवानमत्तो वै तं देवा ब्राह्मणं विदुः ॥ ३.२०९.३९ ॥
ผู้ที่ถือพรหมจรรย์ เอื้อเฟื้อ ศึกษาคัมภีร์ เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง หมั่นท่องคัมภีร์ และไม่มัวเมา เทวดาทั้งหลายย่อมรู้จักผู้นั้นว่าเป็นพราหมณ์แน่แท้
3.209.40
यद्ब्राह्मणानां कुशलं तदेषां परिकीर्तयेत् ।
सत्यं तथा व्याहरतां नानृते रमते मनः ॥ ३.२०९.४० ॥
สิ่งใดที่เป็นความเจริญของพราหมณ์ ควรประกาศสิ่งนั้นแก่พวกเขา ใจของผู้ที่กล่าวแต่ความจริงย่อมไม่ยินดีในความเท็จ
3.209.41
धनं तु ब्राह्मणस्याहुः स्वाध्यायं दममार्जवम् ।
इन्द्रियाणां निग्रहं च शाश्वतं द्विजसत्तम ॥ ३.२०९.४१ ॥
ผู้รู้กล่าวว่า ทรัพย์ของพราหมณ์คือการศึกษาพระเวท การข่มใจ ความซื่อตรง และการควบคุมอินทรีย์ทั้งหลาย ซึ่งเป็นสิ่งนิรันดร์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา
3.209.42
सत्यार्जवे धर्ममाहुः परं धर्मविदो जनाः ।
दुर्ज्ञेयः शाश्वतो धर्मः स च सत्ये प्रतिष्ठितः ॥ ३.२०९.४२ ॥
ผู้รู้ธรรมกล่าวว่า ธรรมอันสูงสุดตั้งอยู่ในความจริงและความซื่อตรง ธรรมอันนิรันดร์รู้ได้ยาก และธรรมนั้นตั้งมั่นอยู่ในความจริง
3.209.43
श्रुतिप्रमाणो धर्मः स्यादिति वृद्धानुशासनम् ।
बहुधा दृश्यते धर्मः सूक्ष्म एव द्विजोत्तम ॥ ३.२०९.४३ ॥
ธรรมควรมีคัมภีร์ศรุติเป็นหลักฐาน นี่คือคำสั่งสอนของผู้เฒ่าผู้แก่ ธรรมปรากฏออกได้หลายทาง และข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา ธรรมนั้นลึกซึ้งยิ่งนัก
3.209.44
भगवानपि धर्मज्ञः स्वाद्यायनिरतः शुचिः ।
न तु तत्त्वेन भगवन्दर्मं वेत्सीति मे मतिः ॥ ३.२०९.४४ ॥
แม้ท่านจะเป็นผู้ทรงเกียรติ ผู้รู้ธรรม ผู้ขยันศึกษาพระเวท และเป็นผู้บริสุทธิ์ แต่ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ ข้าพเจ้าเห็นว่าท่านยังไม่รู้ธรรมโดยแท้จริง
3.209.45
यदि विप्र न जानीषे धर्मं परमकं द्विज ।
धर्मव्याधं तत पृच्छ गत्वा तु मिथिलां पुरीम् ॥ ३.२०९.४५ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ข้าแต่ทวิชา หากท่านไม่รู้ธรรมอันสูงสุด จงไปยังนครมิถิลา แล้วถามพระธรรมว्यาธเอง
3.209.46
मातापितृभ्यां शुश्रूपुः सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
मिथिलायां वसेद्व्याधः स ते धर्मान्प्रवक्ष्यति ॥ ३.२०९.४६ ॥
พรานผู้นั้นปรนนิบัติบิดามารดา พูดแต่ความจริง และข่มอินทรีย์ได้แล้ว อาศัยอยู่ในนครมิถิลา เขาจะอธิบายธรรมทั้งหลายให้ท่านฟัง
3.209.47
तत्र गच्छस्व भद्रं ते यथाकामं द्विजोत्तम ।
व्याधः परमधर्मात्मा स ते छेत्स्यति संशयम् ॥ ३.२०९.४७ ॥
จงไปที่นั่นเถิด ขอให้ท่านโชคดี ตามที่ท่านปรารถนา ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา พรานผู้มีจิตวิญญาณเป็นธรรมอันสูงสุดผู้นั้น จะตัดความสงสัยของท่านให้ขาด
3.209.48
अत्युक्तमपि मे सर्वं क्षन्तुमर्हस्यनिन्दित ।
स्त्रियो ह्यवध्याः सर्वेषां ये धर्ममभिविन्दते ॥ ३.२०९.४८ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้ตำหนิ ขอท่านได้อภัยแก่ข้าพเจ้าทั้งหมด แม้คำที่ข้าพเจ้าพูดเกินไป สตรีนั้นไม่ควรถูกใครฆ่า โดยเฉพาะผู้ที่บรรลุธรรม
3.209.49
प्रीतोस्मि तव भद्रं ते गतः क्रोधश्च शोभने ।
उपालम्भस्त्वया प्रोक्तो मम निश्रेयसं परम् ॥ ३.२०९.४९ ॥
ข้าพเจ้าพอใจ ขอให้ท่านโชคดี ข้าแต่ผู้งดงาม ความโกรธของข้าพเจ้าก็สงบลงแล้ว คำตักเตือนที่ท่านกล่าวนั้น สำหรับข้าพเจ้าคือความดีสูงสุด
3.209.50
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि साधयिष्यामि शोभने ।
धन्या त्वमसि कल्याणि यस्याः स्याद्वृत्तमीदृशम्। ॥ ३.२०९.५० ॥
ขอให้ท่านอยู่ดีมีสุข ข้าพเจ้าจะไปและจะทำกิจให้สำเร็จ ข้าแต่ผู้งดงาม ท่านเป็นผู้มีบุญ ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ผู้มีความประพฤติเช่นนี้
3.209.51
तया विसृष्टो निर्गत्य स्वमेव भवनं ययौ ।
विनिन्दन्स स्वमात्मानं कौशिको द्विजसत्तमः
वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदाः ॥ ३.२०९.५१ ॥
เมื่อนางส่งให้ไป เขาก็ออกไปกลับสู่บ้านของตน เกาศิกะผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา ตำหนิตนเอง ผู้ให้ผ้าย่อมได้สวมผ้า ผู้ไม่ให้ผ้าย่อมไม่มีผ้าสวม