Mahābhārata · Adhyāya 3.210
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.210.1
चिन्तयित्वा तदाश्चर्यं स्त्रिया प्रोक्तमशेपतः ।
विनिन्दन्स द्विजोऽऽत्मानमागस्कृत इवाबभौ ॥ ३.२१०.१ ॥
Meditando sobre aquel asombro y recordando todo lo que la mujer le había dicho, el brahmán, reprochándose a sí mismo, parecía un culpable.
3.210.2
चिन्तयानः स धर्मस्य सूक्ष्मां गतिमथाब्रवीत् ।
श्रद्दधानेन वै भाव्ये गच्छामि मिथिलामहम् ॥ ३.२१०.२ ॥
Reflexionando sobre el sutil camino del dharma, dijo entonces: con fe en lo digno de confianza, ciertamente iré a Mithilā.
3.210.3
कृतात्मा धर्मवित्तस्यां व्याधो निवसते किल ।
तं गच्चाम्यहमद्यैव धर्मं प्रष्टुं तपोधनम् ॥ ३.२१०.३ ॥
Allí, se dice, vive un cazador, dueño de sí mismo y conocedor del dharma. Para preguntar el dharma a aquel rico en austeridad, iré hoy mismo.
3.210.4
इतिसंचिन्त्य मनसा श्रद्दधानः स्त्रिया वचः ।
बलाकाप्रत्ययेनासौ धर्म्यैश्च वचनैः शुभैः ॥ ३.२१०.४ ॥
Habiendo así meditado en su mente, confiando en las palabras de la mujer por el testimonio de la grulla, y con palabras justas y auspiciosas, partió.
3.210.5
संप्रतस्थे स मिथिलां कौतूहलसमन्वितः ।
अतिक्रामन्नरण्यानि ग्रामांश्च नगराणि च ॥ ३.२१०.५ ॥
Lleno de curiosidad, partió hacia Mithilā, atravesando bosques, aldeas y ciudades.
3.210.6
ततो जगाम मिथिलां जनकेन सुरक्षिताम् ।
धर्मसेतुसमाकीर्णां यज्ञोत्सववतीं शुभाम् ॥ ३.२१०.६ ॥
Entonces llegó a Mithilā, bien protegida por Janaka, colmada de puentes del dharma y llena de festividades sacrificiales.
3.210.7
गोपुराट्टालकवतीं हर्म्यप्राकारशोभनाम् ।
प्रविश्य नगरीं रम्यां विमानैर्बहुभिर्युताम् ॥ ३.२१०.७ ॥
Tras entrar en aquella encantadora ciudad, adornada con puertas y atalayas, embellecida con mansiones y murallas, llena de muchos palacios.
3.210.8
पण्यैश्च बहुभिर्युक्तां सुविभक्तमहापथाम् ।
अश्वै रथैस्तथा नागैर्योधैश्च बहुभिर्युताम् ॥ ३.२१०.८ ॥
Llena de abundante mercancía, con sus grandes calles bien trazadas, repleta de caballos, carros, elefantes y muchos guerreros.
3.210.9
हृष्टपुष्टजनाकीर्णां नित्योत्सवसमाकुलाम् ।
सोऽपस्यद्बहुवृत्तान्तां ब्राह्मणः समतिक्रमन् ॥ ३.२१०.९ ॥
Atestada de gente alegre y bien alimentada, abarrotada de fiestas constantes, llena de muchos acontecimientos, el brahmán la contempló al atravesarla.
3.210.10
धर्मव्याधमपृच्छच्च स चास्य कथितो द्विजैः ।
अपश्यत्तत्रगत्वा तं सूनामध्ये व्यवस्थितम् ॥ ३.२१०.१० ॥
Preguntó por el cazador Dharma, y los nacidos dos veces se lo indicaron. Al ir allí, lo vio sentado en medio de la carnicería.
3.210.11
मार्गमाहिपमांसानि विक्रीणन्तं तपस्विनम् ।
आकुलत्वाच्च क्रेतृणामेकान्ते संस्थितो द्विजः ॥ ३.२१०.११ ॥
Vio al asceta vendiendo carne de ciervo y de búfalo; a causa del gentío de compradores, el brahmán se quedó de pie en un lugar apartado.
3.210.12
स तु ज्ञाता द्विजं प्राप्तं सहसा संभ्रमोत्थितः ।
आजगाम यतो विप्रः स्थित एकान्तआसने ॥ ३.२१०.१२ ॥
Al reconocer que el brahmán había llegado, se levantó de repente con prisa y acudió al lugar donde el brahmán estaba de pie en un asiento apartado.
3.210.13
अभिवादये त्वां भगवन्स्वागतं ते द्विजोत्तम ।
अहं व्याधो हि भद्रं ते किं करोमि प्रशाधि माम् ॥ ३.२१०.१३ ॥
Venerable, mejor de los dvija, te saludo con respeto; bienvenido. Soy un cazador; que la fortuna te acompañe. ¿Qué debo hacer? Instrúyeme.
3.210.14
एकपत्न्या यदुक्तोसि गच्छ त्वं मिथिलामिति ।
जानाम्येतदहं सर्वं यदर्थं त्वमिहागतः ॥ ३.२१०.१४ ॥
Sé todo lo que la mujer de un solo esposo te dijo, que fueras a Mithilā, y sé el propósito por el que has venido aquí.
3.210.15
श्रुत्वा च तस्य तद्वाक्यं स विप्रो भृशविस्मितः ।
द्वितीयमिदमाश्चर्यमित्यचिन्तयत द्विजः ॥ ३.२१०.१५ ॥
Al oír sus palabras, el brahmán quedó muy asombrado, y el dvija pensó: "Esta es una segunda maravilla."
3.210.16
अदेशस्थं हि ते स्तानमिति व्याघोऽब्रवीद्द्विजम् ।
गृहं गच्छाव भगवन्यदि ते रोचतेऽनघ ॥ ३.२१०.१६ ॥
"Tu baño no es adecuado en este lugar", le dijo el cazador al dvija. "Venerable, sin mancha, si te agrada, vayamos a casa."
3.210.17
बाढमित्येव तं विप्रो हृष्टो वचनमब्रवीत् ।
अग्रतस्तु द्विजं कृत्वा स जगाम गृहं प्रति ॥ ३.२१०.१७ ॥
"Muy bien", respondió el brahmán complacido. Luego, poniendo al dvija delante, se dirigió hacia su casa.
3.210.18
प्रविश्य च गृहंरम्यमासनेनाभिपूजितः ।
अर्ध्येण च स वै तेन व्याधेन द्विजसत्तमः ॥ ३.२१०.१८ ॥
Entrando en la agradable casa y siendo honrado por aquel cazador con un asiento y una ofrenda de agua, aquel mejor de los dvija…
3.210.19
पाद्यमाचमनीयं च प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः ।
ततः सुखोपविष्स्तं व्याधं वचनमब्रवीत् ॥ ३.२१०.१९ ॥
Tras aceptar el agua para lavar los pies y para beber, el mejor de los dvijas, sentado cómodamente, habló al cazador estas palabras.
3.210.20
कर्मैतद्वै न सदृशं भवतः प्रतिभाति मे ।
अनुतप्ये भृशं तात तव घोरेण कर्मणा ॥ ३.२१०.२० ॥
Esta acción no me parece apropiada para ti. Querido amigo, me aflige profundamente tu terrible acción.
3.210.21
कुलोचितमिदं कर्म पितृपैतामहं परम् ।
वर्तमानस्य मे धर्मे स्वे मन्युं मा कृथा द्विज ॥ ३.२१०.२१ ॥
Este oficio es propio de mi linaje; es lo más elevado heredado de padres y abuelos. Oh dvija, no te enojes conmigo, que permanezco en mi propio deber.
3.210.22
विधात्रा विहितं पूर्वं कर्म स्वमनुपालयन् ।
प्रयत्नाच्च गुरू वृद्धौ शुश्रूषेऽहं द्विजोत्तम ॥ ३.२१०.२२ ॥
Cumpliendo el deber que el Creador ordenó en otro tiempo, sirvo con esmero a mis padres ancianos, oh el mejor de los dvijas.
3.210.23
सत्यं वदे नाभ्यसूये यथाशक्ति ददामि च ।
देवतातिथिभृत्यानामवशिष्टेन वर्तये ॥ ३.२१०.२३ ॥
Digo la verdad, no envidio a nadie y doy según mis posibilidades. Vivo de lo que sobra tras atender a los dioses, a los huéspedes y a los sirvientes.
3.210.24
न कुत्सयाम्यहं किंचिन्न गर्हे बलवत्तरम् ।
कृतमन्वेति कर्तारं पुरा कर्म द्विजेत्तम ॥ ३.२१०.२४ ॥
No culpo a nadie ni censuro al más fuerte. Oh el mejor de los dvijas, la acción hecha en otro tiempo sigue a quien la hizo.
3.210.25
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमिह लोकस्य जीवनम् ।
दण्डनीतिस्त्रयो विद्या तेन लोको भवत्युत ॥ ३.२१०.२५ ॥
La agricultura, la cría de ganado y el comercio son el sustento de este mundo. La ciencia del gobierno por el castigo (daṇḍanīti): estas son las tres ciencias, y por ellas el mundo subsiste.
3.210.26
कर्म शूद्रे कृषिर्वैश्ये संग्रामः क्षत्रिये स्मृतः ।
ब्रह्मचर्यतपोमन्त्राः सत्यं च ब्राह्मणे सदा ॥ ३.२१०.२६ ॥
El servicio es el deber del śūdra, la agricultura del vaiśya, y la guerra está prescrita para el kṣatriya. Para el brahmán están el estudio célibe, la austeridad, las fórmulas sagradas y siempre la veracidad.
3.210.27
राजा प्रशास्ति धर्मेण स्वकर्मनिरताः प्रजाः ।
विकर्माणश्च ये केचित्तान्युनक्ति स्वकर्मसु ॥ ३.२१०.२७ ॥
El rey gobierna con dharma; los súbditos se dedican a sus propios deberes. A quienes actúan contra su deber, cualesquiera que sean, los devuelve a sus propias obligaciones.
3.210.28
भेतव्यं हि सदा राज्ञां प्रजानामधिपा हिते ।
मारयन्ति विकर्मस्थं लुब्धा मृगमिवेषुभिः ॥ ३.२१०.२८ ॥
Los reyes, señores de los pueblos, siempre deben ser temidos, para el bien de los súbditos. Como el cazador codicioso mata al ciervo con flechas, así matan ellos a quien obra mal.
3.210.29
जनकस्येह विप्रर्षे विकर्मस्थो न विद्यते ।
स्वकर्मनिरता वर्णाश्चत्वारोपि द्विजोत्तम ॥ ३.२१०.२९ ॥
Aquí, oh sabio brahmán, en el reino de Janaka no se encuentra quien obre contra su deber; los cuatro varnas, oh mejor de los dos nacidos, están todos dedicados a sus propios deberes.
3.210.30
स एष जनको राजा दुर्वृत्तमपि चेत्सुतम् ।
दण्ड्यं दण्डे निक्षिपति यथा न ग्लाति धार्मिकम् ॥ ३.२१०.३० ॥
Tal es este rey Janaka: aunque su propio hijo sea de mala conducta, somete al merecedor de castigo al castigo, y no se aflige por el hombre justo.
3.210.31
सुयुक्तचारो नृपतिः सर्वं धर्मेण पश्यति ।
श्रीश्च राज्यं च दण्डश्च क्षत्रियाणां द्विजोत्तम ॥ ३.२१०.३१ ॥
El rey de espías bien dispuestos ve todo según el dharma. Oh mejor de los nacidos dos veces, para los kṣatriyas están la prosperidad, el reino y el cetro del castigo.
3.210.32
राजानो हि स्वधर्मेण श्रियमिच्छन्ति भूयसीम् ।
सर्वेषामेव वर्णानां त्राता राजा भवत्युत ॥ ३.२१०.३२ ॥
Los reyes desean en verdad gran prosperidad mediante su propio deber; el rey se convierte en protector de todos los órdenes sociales.
3.210.33
परेण हि हतान्ब्रह्मन्वराहमहिषानहम् ।
न स्वयं हन्मि विप्रर्षे विक्रीणामि सदा त्वहम् ॥ ३.२१०.३३ ॥
Oh brahmán, compro los jabalíes y búfalos muertos por otros. Oh sabio brahmán, yo mismo no los mato; siempre los vendo.
3.210.34
न भक्षयामि मांसानि ऋतुगामी तथाह्यहम् ।
सदोपवासी च तथा नक्तभोजी सदा द्विज ॥ ३.२१०.३४ ॥
No como carne, pues me uno solo en la estación propicia. Oh nacido dos veces, siempre ayuno, y asimismo siempre como de noche.
3.210.35
अशीलश्चापि पुरुषो भूत्वा भवति शीलवान् ।
प्राणिहिंसारतिश्चापि भवते धार्मिकः पुनः ॥ ३.२१०.३५ ॥
Un hombre de mala conducta puede llegar a ser de buena conducta, y quien se deleita en dañar a los seres vivos puede volverse de nuevo justo.
3.210.36
व्यभिचाराननरेन्द्राणां धर्मः संकीर्यते महान् ।
अधर्मो वर्तते चापि संकीर्यन्ते ततः प्रजाः ॥ ३.२१०.३६ ॥
Por las transgresiones de los reyes el gran dharma se confunde; prevalece el adharma, y entonces también los súbditos se confunden.
3.210.37
भेरुण्डा वामनाः कुब्जाः स्थूलशीर्षास्तथैव च ।
क्लीबाश्चान्धाश्च बधिरा जायन्तेऽत्युच्चलोचनाः ॥ ३.२१०.३७ ॥
Nacen seres monstruosos, enanos, jorobados, de cabezas gruesas, eunucos, ciegos y sordos, y de ojos muy saltones.
3.210.38
पार्थिवानामधर्मत्वात्प्रजानामभवः सदा ।
स एष राजा जनकः प्रजा धर्मेण पश्यति ॥ ३.२१०.३८ ॥
Por la injusticia de los reyes, los súbditos siempre sufren la ruina; pero este rey Janaka cuida de sus súbditos con rectitud.
3.210.39
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा ।
पात्येष राजा जनकः पितृवद्द्विजसत्तम ॥ ३.२१०.३९ ॥
Este rey Janaka, mostrando favor a todos sus súbditos, siempre dedicados a sus propios deberes, los sustenta como un padre, oh mejor de los dvijas.
3.210.40
येचैव मां प्रशंसन्ति येच निन्दन्ति मानवाः ।
सर्वान्सुपरिणीतेन कर्माणा तोषयाम्यहम् ॥ ३.२१०.४० ॥
A todos los hombres que me alaban y a los que me censuran, los complazco a todos con una acción bien realizada.
3.210.41
ये जीवन्ति स्वधर्मेण संयुञ्जन्ति च पार्थिवाः ।
न किंचिदुपजीवनति दान्ता उत्थानसीलिनः ॥ ३.२१०.४१ ॥
Aquellos reyes que viven según su propio deber y se entregan a él, dominados y diligentes, no dependen de nada más.
3.210.42
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षा धर्मनित्यता ।
यथार्हं प्रतिपूजा च सर्वभूतेषु वै दया ॥ ३.२१०.४२ ॥
Dar alimento constantemente según la propia capacidad, paciencia, constancia en el dharma, honrar a cada cual como corresponde y compasión hacia todos los seres.
3.210.43
त्यागान्नान्यत्र मर्त्यानां गुणास्तिष्ठान्ति पूरुषे ।
मृषावादं परिहरेत्कुर्यात्प्रियमयाचितः ॥ ३.२१०.४३ ॥
Sin renuncia, las virtudes no permanecen en los mortales. Hay que evitar la falsedad y hacer lo agradable sin que se pida.
3.210.44
न च कामान्न संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत् ।
प्रिये नातिभृशं हृष्येदप्रिये न च संज्वरेत् ॥ ३.२१०.४४ ॥
No se ha de abandonar el dharma por deseo, ni por ira, ni por odio. No hay que alegrarse demasiado de lo agradable, ni afligirse por lo desagradable.
3.210.45
न मुह्येदर्थकृच्छ्रेषु न च धऱ्मं परित्यजेत् ।
कर्म चेत्किंचिदन्यत्स्यादितरन्न तदाचरेत् ॥ ३.२१०.४५ ॥
No ha de confundirse en los apuros de la riqueza, ni abandonar el dharma. Si hay alguna otra acción, no debe realizar lo contrario.
3.210.46
यत्कल्याणमभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत् ।
न पापं प्रति पापः स्यात्साधुरेव सदा भवेत् ॥ ३.२१०.४६ ॥
Lo que sea auspicioso hay que contemplarlo y aplicarse a ello. No se debe ser malvado con el malvado, sino permanecer siempre bueno.
3.210.47
आत्मनैव हतः पापो यः पापं कर्तुमिच्छति ।
कर्म चैतदसाधूनां वृजिनानामसाधुकम् ॥ ३.२१०.४७ ॥
El malvado que desea hacer el mal se mata a sí mismo. Esta es la acción de los impíos y pecadores, y es perversa.
3.210.48
न धर्मोस्तीति मन्वानाः शुचीनवहसन्ति ये ।
अश्रद्दधाना धर्मस् ते नश्यन्ति न संशयः ॥ ३.२१०.४८ ॥
Quienes piensan que 'no hay dharma' y se burlan de los puros, carentes de fe, perecen — no hay duda de ello.
3.210.49
महादृतिरिवाध्मातः पापो भवति नित्यदा ।
साधुः सन्नतिमानेव सर्वत्रद्विजसत्तम ॥ ३.२१०.४९ ॥
Como un gran fuelle hinchado, el pecador siempre está inflado; pero el virtuoso es humilde en todas partes, oh mejor de los dvijas.
3.210.50
मूढानामवलिप्तानामसारं भाषितं भवेत् ।
दर्शयन्त्यन्तरात्मानं दिवा रूपमिवांशुमान् ॥ ३.२१०.५० ॥
Las palabras de los necios y los arrogantes carecen de sustancia; revelan su interior como el sol muestra su forma de día.
3.210.51
न लोके राजते मूर्खः केवलात्मप्रशंसया ।
अपिचेह मृजाहीनः कृतविद्यः प्रकाशते ॥ ३.२१०.५१ ॥
En el mundo el necio no brilla solo por alabarse a sí mismo; y aquí tampoco brilla el instruido que carece de pulimento.
3.210.52
अब्रुवन्कस्यचिन्निन्दामात्मपूजामवर्णयन् ।
न कश्चिद्गुणसंपन्नः प्रकाशो भुवि दृश्यते ॥ ३.२१०.५२ ॥
Nadie dotado de virtudes, que no censure a otros ni se alabe a sí mismo, se ve brillar en la tierra.
3.210.53
विकर्मणा तप्यमानः पापाद्विपरिमुच्यते ।
न तत्कुर्यां पुनरिति द्वितीयात्परिमुच्यते ॥ ३.२१०.५३ ॥
Quien se atormenta por una mala acción se libera del pecado; resolviendo «no lo volveré a hacer», se libera de la segunda.
3.210.54
कर्मणा येन केनापि पापात्मा द्विजसत्तम ।
एवं श्रुतिरियं ब्रह्मन्धर्मेषु प्रतिदृश्यते ॥ ३.२१०.५४ ॥
Por cualquier acción que el alma pecadora pueda liberarse, oh mejor de los nacidos dos veces; así, oh brahmán, esta enseñanza se ve entre las materias del dharma.
3.210.55
पापनि बुद्ध्वेह पुरा कृतानि ।
स्वधर्मशीलो विनिहन्ति पश्चात्।
धर्मो ब्रह्मन्नुदते ब्राह्मणानां ।
यत्कुर्वते पापमिह प्रमादात् ॥ ३.२१०.५५ ॥
Conociendo aquí los pecados cometidos antes, quien es firme en su propio deber después los destruye. Oh brahmán, el dharma aparta el pecado que los brahmanes cometen aquí por descuido.
3.210.56
पापं कृत्वा हि मन्येत नाहमस्मीति पूरुषः ।
तं तु देवाः प्रपश्यन्ति स्वस्यैवान्तरपूरुषः ॥ ३.२१०.५६ ॥
Habiendo cometido un pecado, un hombre puede pensar: 'No soy yo'. Pero los dioses lo ven, y su propio hombre interior lo ve.
3.210.57
चिकीर्षेदेव कल्यायणं श्रद्दधानोऽनसूयकः ॥ ३.२१०.५७ ॥
Lleno de fe y libre de envidia, uno debe desear hacer solo lo bueno.
3.210.58
वसनस्येव च्छिद्राणइ साधूनां विवृणोति यः ।
अपश्यन्नात्मनो दोषान्स पापः प्रेत्य नश्यति ॥ ३.२१०.५८ ॥
Quien expone los defectos de los buenos, como los agujeros de una prenda, sin ver sus propios defectos, es un pecador; perece después de la muerte.
3.210.59
पापं चेत्पुरुषः कृत्वा कल्याणमभिपद्यते ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यो महाभ्रेणेव चन्द्रमाः ॥ ३.२१०.५९ ॥
Si un hombre, habiendo cometido un pecado, se vuelve hacia lo bueno, queda libre de todos los pecados, como la luna se libera de una gran nube.
3.210.60
यथाऽऽदित्यः समुद्यन्वै तमः सर्वं व्यपोहति ।
एवं कल्याणमातिष्ठन्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.२१०.६० ॥
Así como el sol al salir disipa toda oscuridad, así quien practica el bien queda completamente libre de todos los pecados.
3.210.61
पापानां विद्ध्यधिष्ठानं लोभमोहौ द्विजोत्तम ।
तस्मात्तौ विदुषा विप्र वर्जनीयौ विशेषतः ॥ ३.२१०.६१ ॥
Oh, mejor de los dos veces nacidos, la codicia y la ilusión son el fundamento de los pecados. Por eso, oh brahmán, el sabio debe evitar especialmente estas dos.
3.210.62
लुबधाः पापं व्यवस्यन्ति नरा नातिबहुश्रुताः ।
अधर्म्या धर्मरूपेण तृणैः कूपा इवावृताः ॥ ३.२१०.६२ ॥
Los hombres codiciosos y poco instruidos se deciden por el pecado. Los injustos, disfrazados con apariencia de dharma, permanecen ocultos como pozos cubiertos de hierba.
3.210.63
येषां पञ् पवित्राणि प्रलापा धर्मसंश्रितः ।
सर्वं हि विद्यते तेषु शिष्टाचारः सुदुर्लभः ॥ ३.२१०.६३ ॥
En quienes poseen las cinco purificaciones y cuyo habla descansa en el dharma, todo se encuentra; pero la conducta de los virtuosos es sumamente rara.