มหาภารตะ · อัธยายะ 3.210
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.210.1
चिन्तयित्वा तदाश्चर्यं स्त्रिया प्रोक्तमशेपतः ।
विनिन्दन्स द्विजोऽऽत्मानमागस्कृत इवाबभौ ॥ ३.२१०.१ ॥
พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งนั้นครุ่นคิดถึงเรื่องอัศจรรย์นั้น และระลึกถึงทุกสิ่งที่สตรีผู้นั้นได้บอกแก่ตน เขาตำหนิตนเอง ดูเหมือนผู้ที่ได้ทำความผิดไว้
3.210.2
चिन्तयानः स धर्मस्य सूक्ष्मां गतिमथाब्रवीत् ।
श्रद्दधानेन वै भाव्ये गच्छामि मिथिलामहम् ॥ ३.२१०.२ ॥
ขณะครุ่นคิดถึงแนวทางอันละเอียดอ่อนของธรรม เขาจึงกล่าวว่า ด้วยศรัทธาในสิ่งที่น่าเชื่อถือ เราจะไปยังมิถิลาอย่างแน่นอน
3.210.3
कृतात्मा धर्मवित्तस्यां व्याधो निवसते किल ।
तं गच्चाम्यहमद्यैव धर्मं प्रष्टुं तपोधनम् ॥ ३.२१०.३ ॥
ได้ยินว่า ณ เมืองนั้นมีนายพรานผู้หนึ่งอาศัยอยู่ ผู้มีจิตตั้งมั่นและรู้ธรรม เราจะไปถามธรรมกับผู้มีตบะอันอุดมนั้นในวันนี้เอง
3.210.4
इतिसंचिन्त्य मनसा श्रद्दधानः स्त्रिया वचः ।
बलाकाप्रत्ययेनासौ धर्म्यैश्च वचनैः शुभैः ॥ ३.२१०.४ ॥
เมื่อครุ่นคิดอยู่ในใจดังนี้ และด้วยศรัทธาในคำของสตรีนั้น โดยเชื่อตามคำยืนยันของนกกระเรียน เขาจึงออกเดินทางพร้อมด้วยถ้อยคำอันชอบธรรมและเป็นมงคล
3.210.5
संप्रतस्थे स मिथिलां कौतूहलसमन्वितः ।
अतिक्रामन्नरण्यानि ग्रामांश्च नगराणि च ॥ ३.२१०.५ ॥
เขาออกเดินทางไปยังมิถิลาด้วยความอยากรู้อยากเห็น ผ่านป่าเขา หมู่บ้าน และเมืองต่าง ๆ
3.210.6
ततो जगाम मिथिलां जनकेन सुरक्षिताम् ।
धर्मसेतुसमाकीर्णां यज्ञोत्सववतीं शुभाम् ॥ ३.२१०.६ ॥
จากนั้นเขาก็เดินทางไปถึงมิถิลา ซึ่งพระชนกทรงคุ้มครองไว้อย่างดี เต็มไปด้วยสะพานแห่งธรรม และงดงามด้วยงานฉลองยัญพิธี
3.210.7
गोपुराट्टालकवतीं हर्म्यप्राकारशोभनाम् ।
प्रविश्य नगरीं रम्यां विमानैर्बहुभिर्युताम् ॥ ३.२१०.७ ॥
เมื่อเข้าไปในนครอันงดงาม ซึ่งประดับด้วยซุ้มประตูและหอคอย งามสง่าด้วยปราสาทและกำแพงเมือง และมีวิมานมากมาย
3.210.8
पण्यैश्च बहुभिर्युक्तां सुविभक्तमहापथाम् ।
अश्वै रथैस्तथा नागैर्योधैश्च बहुभिर्युताम् ॥ ३.२१०.८ ॥
นครนั้นเต็มไปด้วยสินค้ามากมาย มีถนนใหญ่จัดวางไว้อย่างเป็นระเบียบ และเต็มไปด้วยม้า รถศึก ช้าง และนักรบจำนวนมาก
3.210.9
हृष्टपुष्टजनाकीर्णां नित्योत्सवसमाकुलाम् ।
सोऽपस्यद्बहुवृत्तान्तां ब्राह्मणः समतिक्रमन् ॥ ३.२१०.९ ॥
นครนั้นแน่นขนัดด้วยผู้คนที่ร่าเริงและมีสุขภาพดี วุ่นวายด้วยงานฉลองที่มีอยู่ทุกวัน และมีเหตุการณ์มากมายเกิดขึ้น พราหมณ์ผู้นั้นเดินผ่านไปและได้เห็นนครนั้น
3.210.10
धर्मव्याधमपृच्छच्च स चास्य कथितो द्विजैः ।
अपश्यत्तत्रगत्वा तं सूनामध्ये व्यवस्थितम् ॥ ३.२१०.१० ॥
เขาถามถึงนายพรานชื่อธรรมวยาธ และพราหมณ์ทั้งหลายก็บอกเขา เมื่อไปถึงที่นั้น เขาก็เห็นท่านนั่งอยู่กลางร้านขายเนื้อของคนฆ่าสัตว์
3.210.11
मार्गमाहिपमांसानि विक्रीणन्तं तपस्विनम् ।
आकुलत्वाच्च क्रेतृणामेकान्ते संस्थितो द्विजः ॥ ३.२१०.११ ॥
เขาเห็นผู้มีตบะนั้นกำลังขายเนื้อกวางและควาย เพราะมีผู้ซื้อจำนวนมาก พราหมณ์จึงยืนอยู่ที่หนึ่งเพียงลำพัง
3.210.12
स तु ज्ञाता द्विजं प्राप्तं सहसा संभ्रमोत्थितः ।
आजगाम यतो विप्रः स्थित एकान्तआसने ॥ ३.२१०.१२ ॥
นายพรานจำได้ว่าพราหมณ์มาถึงแล้ว จึงลุกขึ้นด้วยความรีบร้อนทันที แล้วเดินมายังที่ที่พราหมณ์ยืนอยู่ตามลำพังบนอาสนะ
3.210.13
अभिवादये त्वां भगवन्स्वागतं ते द्विजोत्तम ।
अहं व्याधो हि भद्रं ते किं करोमि प्रशाधि माम् ॥ ३.२१०.१३ ॥
ท่านผู้เจริญ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ข้าพเจ้าขอกราบไหว้ท่านด้วยความเคารพ ขอต้อนรับท่าน ข้าพเจ้าเป็นนายพราน ขอให้ท่านมีความเจริญ ข้าพเจ้าจะทำอะไรได้บ้าง ขอโปรดชี้แนะข้าพเจ้าด้วย
3.210.14
एकपत्न्या यदुक्तोसि गच्छ त्वं मिथिलामिति ।
जानाम्येतदहं सर्वं यदर्थं त्वमिहागतः ॥ ३.२१०.१४ ॥
ข้าพเจ้ารู้ทุกอย่างที่สตรีผู้มีภรรยาเดียวได้บอกท่านว่า ให้ไปยังมิถิลา และข้าพเจ้ารู้จุดประสงค์ที่ท่านมาถึงที่นี่
3.210.15
श्रुत्वा च तस्य तद्वाक्यं स विप्रो भृशविस्मितः ।
द्वितीयमिदमाश्चर्यमित्यचिन्तयत द्विजः ॥ ३.२१०.१५ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเขา พราหมณ์ผู้นั้นก็ประหลาดใจยิ่งนัก และพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งคิดว่า นี่คือความอัศจรรย์ครั้งที่สอง
3.210.16
अदेशस्थं हि ते स्तानमिति व्याघोऽब्रवीद्द्विजम् ।
गृहं गच्छाव भगवन्यदि ते रोचतेऽनघ ॥ ३.२१०.१६ ॥
นายพรานได้กล่าวกับพราหมณ์ว่า การอาบน้ำของท่านที่สถานที่นี้ไม่เหมาะสม ท่านผู้เจริญ ผู้ไร้บาป หากท่านพอใจ ขอให้พวกเรากลับบ้านกันเถิด
3.210.17
बाढमित्येव तं विप्रो हृष्टो वचनमब्रवीत् ।
अग्रतस्तु द्विजं कृत्वा स जगाम गृहं प्रति ॥ ३.२१०.१७ ॥
พราหมณ์ผู้ยินดีตอบว่า ดีแล้ว แล้วพราหมณ์ก็เดินนำหน้า นายพรานเดินตามไปยังบ้านของตน
3.210.18
प्रविश्य च गृहंरम्यमासनेनाभिपूजितः ।
अर्ध्येण च स वै तेन व्याधेन द्विजसत्तमः ॥ ३.२१०.१८ ॥
เมื่อเข้าไปในบ้านอันน่ารื่นรมย์ พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้งนั้นได้รับการต้อนรับด้วยอาสนะและน้ำบูชาจากนายพรานนั้น
3.210.19
पाद्यमाचमनीयं च प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः ।
ततः सुखोपविष्स्तं व्याधं वचनमब्रवीत् ॥ ३.२१०.१९ ॥
พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด รับน้ำสำหรับล้างเท้าและน้ำสำหรับจิบแล้ว นั่งอย่างสบาย จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่นายพราน
3.210.20
कर्मैतद्वै न सदृशं भवतः प्रतिभाति मे ।
अनुतप्ये भृशं तात तव घोरेण कर्मणा ॥ ३.२१०.२० ॥
การกระทำนี้ดูไม่เหมาะสมสำหรับท่านเลย ข้าพเจ้าเห็นเช่นนั้น สหายที่รัก ข้าพเจ้าเสียใจยิ่งนักต่อการกระทำอันโหดร้ายของท่าน
3.210.21
कुलोचितमिदं कर्म पितृपैतामहं परम् ।
वर्तमानस्य मे धर्मे स्वे मन्युं मा कृथा द्विज ॥ ३.२१०.२१ ॥
การงานนี้เหมาะกับตระกูลของข้า เป็นหน้าที่สูงสุดที่สืบทอดมาจากบิดาและปู่ โอ้ผู้เกิดสองครั้ง ขอท่านอย่าโกรธข้า ผู้ดำรงอยู่ในหน้าที่ของตนเลย
3.210.22
विधात्रा विहितं पूर्वं कर्म स्वमनुपालयन् ।
प्रयत्नाच्च गुरू वृद्धौ शुश्रूषेऽहं द्विजोत्तम ॥ ३.२१०.२२ ॥
ข้ารักษาหน้าที่ที่พระผู้สร้างกำหนดไว้แต่โบราณ และรับใช้บิดามารดาผู้แก่เฒ่าด้วยความเอาใจใส่ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง
3.210.23
सत्यं वदे नाभ्यसूये यथाशक्ति ददामि च ।
देवतातिथिभृत्यानामवशिष्टेन वर्तये ॥ ३.२१०.२३ ॥
ข้าพูดแต่ความจริง ไม่อิจฉาผู้ใด และให้ทานตามกำลังของข้า ข้าเลี้ยงชีพด้วยสิ่งที่เหลือจากการเลี้ยงดูเทวดา แขก และผู้รับใช้
3.210.24
न कुत्सयाम्यहं किंचिन्न गर्हे बलवत्तरम् ।
कृतमन्वेति कर्तारं पुरा कर्म द्विजेत्तम ॥ ३.२१०.२४ ॥
ข้าไม่ตำหนิผู้ใด และไม่ติเตียนผู้ที่มีกำลังมากกว่า โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง กรรมที่ทำไว้แต่ก่อนย่อมติดตามผู้กระทำ
3.210.25
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमिह लोकस्य जीवनम् ।
दण्डनीतिस्त्रयो विद्या तेन लोको भवत्युत ॥ ३.२१०.२५ ॥
เกษตรกรรม การเลี้ยงโค และการค้าขาย เป็นการดำรงชีวิตของโลกนี้ การปกครองด้วยการลงทัณฑ์ ทั้งสามนี้เป็นวิชาการ และด้วยสิ่งเหล่านี้โลกจึงดำรงอยู่
3.210.26
कर्म शूद्रे कृषिर्वैश्ये संग्रामः क्षत्रिये स्मृतः ।
ब्रह्मचर्यतपोमन्त्राः सत्यं च ब्राह्मणे सदा ॥ ३.२१०.२६ ॥
การรับใช้เป็นหน้าที่ของศูทร เกษตรกรรมของแพศย์ และการสงครามกำหนดไว้สำหรับกษัตริย์ ส่วนพราหมณ์นั้น มีการศึกษาพรหมจรรย์ ตบะ และมนตร์ และความจริงเสมอ
3.210.27
राजा प्रशास्ति धर्मेण स्वकर्मनिरताः प्रजाः ।
विकर्माणश्च ये केचित्तान्युनक्ति स्वकर्मसु ॥ ३.२१०.२७ ॥
พระราชาปกครองด้วยธรรม ประชาชนก็ขวนขวายในหน้าที่ของตน ผู้ใดที่ประพฤติผิดหน้าที่ พระองค์ย่อมนำคนเหล่านั้นกลับเข้าสู่หน้าที่ของตน
3.210.28
भेतव्यं हि सदा राज्ञां प्रजानामधिपा हिते ।
मारयन्ति विकर्मस्थं लुब्धा मृगमिवेषुभिः ॥ ३.२१०.२८ ॥
ผู้ปกครองประชาชนซึ่งเป็นกษัตริย์ต้องได้รับความเกรงกลัวเสมอ เพื่อประโยชน์ของประชาชน เหมือนนายพรานผู้โลภฆ่ากวางด้วยลูกธนู กษัตริย์ก็ฆ่าผู้ที่ตั้งตนอยู่ในการประพฤติผิด
3.210.29
जनकस्येह विप्रर्षे विकर्मस्थो न विद्यते ।
स्वकर्मनिरता वर्णाश्चत्वारोपि द्विजोत्तम ॥ ३.२१०.२९ ॥
ในแคว้นของพระชนก โอ้ฤๅษีผู้เป็นพราหมณ์ ไม่พบผู้ใดที่ประพฤติผิดหน้าที่ วรรณทั้งสี่ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ต่างขวนขวายในหน้าที่ของตนทั้งสิ้น
3.210.30
स एष जनको राजा दुर्वृत्तमपि चेत्सुतम् ।
दण्ड्यं दण्डे निक्षिपति यथा न ग्लाति धार्मिकम् ॥ ३.२१०.३० ॥
พระราชาพระชนกเป็นเช่นนี้ แม้โอรสของพระองค์จะประพฤติชั่ว พระองค์ก็ทรงนำผู้ที่สมควรถูกลงโทษไปสู่การลงโทษ และไม่ทรงเศร้าโศกเพราะผู้ที่เป็นธรรม
3.210.31
सुयुक्तचारो नृपतिः सर्वं धर्मेण पश्यति ।
श्रीश्च राज्यं च दण्डश्च क्षत्रियाणां द्विजोत्तम ॥ ३.२१०.३१ ॥
พระราชาผู้มีจารชนที่จัดวางไว้ดีย่อมเห็นทุกสิ่งด้วยธรรม โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง สำหรับกษัตริย์นั้นมีความรุ่งเรือง อาณาจักร และไม้เท้าแห่งการลงโทษ
3.210.32
राजानो हि स्वधर्मेण श्रियमिच्छन्ति भूयसीम् ।
सर्वेषामेव वर्णानां त्राता राजा भवत्युत ॥ ३.२१०.३२ ॥
กษัตริย์ย่อมปรารถนาความรุ่งเรืองอันยิ่งใหญ่ด้วยหน้าที่ของตน และพระราชาย่อมเป็นผู้คุ้มครองวรรณทั้งปวงอย่างแท้จริง
3.210.33
परेण हि हतान्ब्रह्मन्वराहमहिषानहम् ।
न स्वयं हन्मि विप्रर्षे विक्रीणामि सदा त्वहम् ॥ ३.२१०.३३ ॥
โอ้พราหมณ์ ข้าซื้อหมูป่าและควายที่ผู้อื่นฆ่าแล้ว โอ้ฤๅษีผู้เป็นพราหมณ์ ข้าไม่ได้ฆ่ามันเอง ข้าขายมันอยู่เสมอ
3.210.34
न भक्षयामि मांसानि ऋतुगामी तथाह्यहम् ।
सदोपवासी च तथा नक्तभोजी सदा द्विज ॥ ३.२१०.३४ ॥
ข้าไม่กินเนื้อสัตว์ เพราะข้าเข้าหาภรรยาเฉพาะในฤดูกาลเท่านั้น โอ้ผู้เกิดสองครั้ง ข้าเป็นผู้อดอาหารอยู่เสมอ และในทำนองเดียวกันข้ากินอาหารในยามค่ำเสมอ
3.210.35
अशीलश्चापि पुरुषो भूत्वा भवति शीलवान् ।
प्राणिहिंसारतिश्चापि भवते धार्मिकः पुनः ॥ ३.२१०.३५ ॥
บุรุษที่ไม่มีความประพฤติดี อาจกลายเป็นผู้มีความประพฤติดีได้ และผู้ที่ยินดีในการทำร้ายสัตว์มีชีวิต ก็อาจกลับเป็นผู้เป็นธรรมได้อีก
3.210.36
व्यभिचाराननरेन्द्राणां धर्मः संकीर्यते महान् ।
अधर्मो वर्तते चापि संकीर्यन्ते ततः प्रजाः ॥ ३.२१०.३६ ॥
เพราะการละเมิดของพระราชา ธรรมอันยิ่งใหญ่ย่อมสับสน อธรรมย่อมครอบงำ และประชาชนก็พลอยสับสนไปด้วย
3.210.37
भेरुण्डा वामनाः कुब्जाः स्थूलशीर्षास्तथैव च ।
क्लीबाश्चान्धाश्च बधिरा जायन्तेऽत्युच्चलोचनाः ॥ ३.२१०.३७ ॥
คนพิการรูปร่างประหลาด คนเตี้ย คนหลังโกง คนหัวโต ขันที คนตาบอด คนหูหนวก และคนที่มีดวงตาโปนอย่างยิ่ง ย่อมเกิดขึ้น
3.210.38
पार्थिवानामधर्मत्वात्प्रजानामभवः सदा ।
स एष राजा जनकः प्रजा धर्मेण पश्यति ॥ ३.२१०.३८ ॥
เพราะความอธรรมของกษัตริย์ ประชาชนจึงต้องประสบความพินาศอยู่เสมอ แต่พระราชาชนกพระองค์นี้ทรงดูแลประชาชนด้วยธรรม
3.210.39
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा ।
पात्येष राजा जनकः पितृवद्द्विजसत्तम ॥ ३.२१०.३९ ॥
พระราชาชนกพระองค์นี้ ทรงแสดงความเมตตาต่อประชาชนทั้งปวงที่ขวนขวายในหน้าที่ของตนอยู่เสมอ ทรงปกป้องดูแลพวกเขาดุจบิดา โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง
3.210.40
येचैव मां प्रशंसन्ति येच निन्दन्ति मानवाः ।
सर्वान्सुपरिणीतेन कर्माणा तोषयाम्यहम् ॥ ३.२१०.४० ॥
ผู้ใดที่สรรเสริญข้า และผู้ใดที่ตำหนิข้า ข้าย่อมทำให้คนเหล่านั้นพอใจทั้งหมด ด้วยการกระทำที่ปฏิบัติไว้อย่างดี
3.210.41
ये जीवन्ति स्वधर्मेण संयुञ्जन्ति च पार्थिवाः ।
न किंचिदुपजीवनति दान्ता उत्थानसीलिनः ॥ ३.२१०.४१ ॥
กษัตริย์ทั้งหลายที่ดำรงชีวิตด้วยธรรมของตน และอุทิศตนแก่ธรรมนั้น ผู้ฝึกฝนตนแล้วและขยันขันแข็ง ย่อมไม่พึ่งพาสิ่งอื่นใดเลย
3.210.42
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षा धर्मनित्यता ।
यथार्हं प्रतिपूजा च सर्वभूतेषु वै दया ॥ ३.२१०.४२ ॥
การให้อาหารตามกำลังของตนอย่างสม่ำเสมอ ความอดทน ความมั่นคงในธรรม การให้เกียรติตอบแทนตามที่สมควร และความเมตตาต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง
3.210.43
त्यागान्नान्यत्र मर्त्यानां गुणास्तिष्ठान्ति पूरुषे ।
मृषावादं परिहरेत्कुर्यात्प्रियमयाचितः ॥ ३.२१०.४३ ॥
นอกจากการสละ คุณธรรมทั้งหลายย่อมไม่ดำรงอยู่ในมนุษย์ผู้ตาย พึงหลีกเว้นวาจาเท็จ และทำสิ่งที่เป็นที่รักโดยไม่ต้องรอให้ใครขอ
3.210.44
न च कामान्न संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत् ।
प्रिये नातिभृशं हृष्येदप्रिये न च संज्वरेत् ॥ ३.२१०.४४ ॥
ไม่พึงละทิ้งธรรมเพราะกามตัณหา เพราะความโกรธ หรือเพราะความเกลียดชัง พึงไม่ดีใจเกินไปเมื่อพบสิ่งที่เป็นที่รัก และไม่พึงเศร้าโศกเมื่อพบสิ่งที่ไม่เป็นที่รัก
3.210.45
न मुह्येदर्थकृच्छ्रेषु न च धऱ्मं परित्यजेत् ।
कर्म चेत्किंचिदन्यत्स्यादितरन्न तदाचरेत् ॥ ३.२१०.४५ ॥
ไม่พึงหลงใหลในยามยากลำบากเพราะทรัพย์สิน และไม่พึงละทิ้งธรรม หากมีกิจอื่นใดเกิดขึ้น ก็ไม่พึงกระทำสิ่งตรงข้ามกับกิจนั้น
3.210.46
यत्कल्याणमभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत् ।
न पापं प्रति पापः स्यात्साधुरेव सदा भवेत् ॥ ३.२१०.४६ ॥
สิ่งใดเป็นมงคล พึงใคร่ครวญและอุทิศตนแก่สิ่งนั้น ไม่พึงเป็นคนชั่วต่อคนชั่ว แต่พึงเป็นคนดีอยู่เสมอ
3.210.47
आत्मनैव हतः पापो यः पापं कर्तुमिच्छति ।
कर्म चैतदसाधूनां वृजिनानामसाधुकम् ॥ ३.२१०.४७ ॥
คนชั่วที่ปรารถนาจะทำความชั่ว ย่อมถูกทำลายด้วยตนเอง นี่คือการกระทำของคนไม่ซื่อตรงและคนบาป และเป็นการกระทำที่ชั่วร้าย
3.210.48
न धर्मोस्तीति मन्वानाः शुचीनवहसन्ति ये ।
अश्रद्दधाना धर्मस् ते नश्यन्ति न संशयः ॥ ३.२१०.४८ ॥
ผู้ที่คิดว่า "ไม่มีธรรม" และเยาะเย้ยคนบริสุทธิ์ ผู้ไม่มีศรัทธา ย่อมพินาศไปด้วยธรรมนั้นเอง ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
3.210.49
महादृतिरिवाध्मातः पापो भवति नित्यदा ।
साधुः सन्नतिमानेव सर्वत्रद्विजसत्तम ॥ ३.२१०.४९ ॥
เหมือนหนังสูบลมที่พองด้วยลม คนบาปย่อมพองตัวอยู่เสมอ แต่คนดีย่อมถ่อมตนในทุกที่ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง
3.210.50
मूढानामवलिप्तानामसारं भाषितं भवेत् ।
दर्शयन्त्यन्तरात्मानं दिवा रूपमिवांशुमान् ॥ ३.२१०.५० ॥
วาจาของคนโง่และคนหยิ่งย่อมไร้สาระ พวกเขาเผยตัวตนภายในออกมา เหมือนดวงอาทิตย์เผยรูปของตนในเวลากลางวัน
3.210.51
न लोके राजते मूर्खः केवलात्मप्रशंसया ।
अपिचेह मृजाहीनः कृतविद्यः प्रकाशते ॥ ३.२१०.५१ ॥
คนโง่ย่อมไม่รุ่งเรืองในโลกเพียงเพราะการสรรเสริญตนเอง และแม้ผู้ที่ร่ำเรียนความรู้มาแล้ว หากขาดความประณีต ก็ไม่รุ่งเรืองในที่นี้
3.210.52
अब्रुवन्कस्यचिन्निन्दामात्मपूजामवर्णयन् ।
न कश्चिद्गुणसंपन्नः प्रकाशो भुवि दृश्यते ॥ ३.२१०.५२ ॥
ไม่มีผู้ใดที่ประกอบด้วยคุณธรรม ซึ่งไม่ติเตียนผู้อื่นและไม่สรรเสริญตนเอง ที่ปรากฏว่ารุ่งเรืองบนโลกนี้
3.210.53
विकर्मणा तप्यमानः पापाद्विपरिमुच्यते ।
न तत्कुर्यां पुनरिति द्वितीयात्परिमुच्यते ॥ ३.२१०.५३ ॥
ผู้ที่ถูกการกระทำผิดเผาไหม้ย่อมพ้นจากบาป ผู้ที่คิดว่า "เราจะไม่ทำเช่นนั้นอีก" ย่อมพ้นจากบาปครั้งที่สอง
3.210.54
कर्मणा येन केनापि पापात्मा द्विजसत्तम ।
एवं श्रुतिरियं ब्रह्मन्धर्मेषु प्रतिदृश्यते ॥ ३.२१०.५४ ॥
ด้วยการกระทำใดก็ตามที่ผู้มีบาปจะพ้นจากบาปได้ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง โอ้พราหมณ์ คำสอนนี้ปรากฏอยู่ในเรื่องธรรมทั้งหลายเช่นนี้
3.210.55
पापनि बुद्ध्वेह पुरा कृतानि ।
स्वधर्मशीलो विनिहन्ति पश्चात्।
धर्मो ब्रह्मन्नुदते ब्राह्मणानां ।
यत्कुर्वते पापमिह प्रमादात् ॥ ३.२१०.५५ ॥
เมื่อรู้บาปที่ได้กระทำไว้ในชาตินี้แต่ก่อน ผู้ที่มั่นคงในธรรมของตนย่อมทำลายบาปเหล่านั้นในภายหลัง โอ้พราหมณ์ ธรรมย่อมขับไล่บาปที่พราหมณ์ทั้งหลายกระทำในโลกนี้เพราะความประมาท
3.210.56
पापं कृत्वा हि मन्येत नाहमस्मीति पूरुषः ।
तं तु देवाः प्रपश्यन्ति स्वस्यैवान्तरपूरुषः ॥ ३.२१०.५६ ॥
เมื่อทำบาปแล้ว บุรุษอาจคิดว่า "ข้าไม่ได้อยู่ที่นี่ ข้าไม่ได้ถูกเห็น" แต่เหล่าเทพย่อมเห็นเขา และบุรุษภายในของเขาเองก็เห็นเขาเช่นกัน
3.210.57
चिकीर्षेदेव कल्यायणं श्रद्दधानोऽनसूयकः ॥ ३.२१०.५७ ॥
ผู้มีศรัทธาและปราศจากความริษยา พึงปรารถนาที่จะกระทำแต่สิ่งที่ดีงามเท่านั้น
3.210.58
वसनस्येव च्छिद्राणइ साधूनां विवृणोति यः ।
अपश्यन्नात्मनो दोषान्स पापः प्रेत्य नश्यति ॥ ३.२१०.५८ ॥
ผู้ใดเปิดเผยความผิดของคนดี เหมือนการเปิดเผยรอยขาดในผ้า ทั้งที่ตนเองไม่เห็นความผิดของตน ผู้นั้นเป็นคนบาป และย่อมพินาศหลังความตาย
3.210.59
पापं चेत्पुरुषः कृत्वा कल्याणमभिपद्यते ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यो महाभ्रेणेव चन्द्रमाः ॥ ३.२१०.५९ ॥
หากบุรุษทำบาปแล้วหันเข้าหาความดีงาม เขาย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง เหมือนดวงจันทร์พ้นจากเมฆใหญ่
3.210.60
यथाऽऽदित्यः समुद्यन्वै तमः सर्वं व्यपोहति ।
एवं कल्याणमातिष्ठन्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.२१०.६० ॥
เหมือนดวงอาทิตย์ที่ขึ้นขับไล่ความมืดทั้งปวง ฉันใด ผู้ที่ดำเนินในความดีงามย่อมพ้นจากบาปทั้งปวงฉันนั้น
3.210.61
पापानां विद्ध्यधिष्ठानं लोभमोहौ द्विजोत्तम ।
तस्मात्तौ विदुषा विप्र वर्जनीयौ विशेषतः ॥ ३.२१०.६१ ॥
ท่านผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ โลภะและโมหะคือรากฐานของบาปทั้งหลาย ดังนั้น ข้าแต่พราหมณ์ ผู้มีปัญญาพึงละเว้นทั้งสองอย่างนี้เป็นพิเศษ
3.210.62
लुबधाः पापं व्यवस्यन्ति नरा नातिबहुश्रुताः ।
अधर्म्या धर्मरूपेण तृणैः कूपा इवावृताः ॥ ३.२१०.६२ ॥
มนุษย์ผู้โลภและมีความรู้น้อย ย่อมตัดสินใจทำบาป ผู้ไม่ชอบธรรมซึ่งแฝงตัวในรูปของธรรม ก็เหมือนบ่อน้ำที่ถูกหญ้าปกคลุมไว้
3.210.63
येषां पञ् पवित्राणि प्रलापा धर्मसंश्रितः ।
सर्वं हि विद्यते तेषु शिष्टाचारः सुदुर्लभः ॥ ३.२१०.६३ ॥
ในผู้ที่มีความบริสุทธิ์ทั้งห้าประการ และมีถ้อยคำตั้งอยู่บนธรรม สิ่งทั้งปวงย่อมมีอยู่ในผู้นั้นอย่างแท้จริง แต่การประพฤติของผู้มีศีลธรรมนั้นหายากยิ่ง