ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.210
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.210.1
चिन्तयित्वा तदाश्चर्यं स्त्रिया प्रोक्तमशेपतः ।
विनिन्दन्स द्विजोऽऽत्मानमागस्कृत इवाबभौ ॥ ३.२१०.१ ॥
ਉਸ ਹੈਰਾਨੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦ੍ਵਿਜ ਆਪਣੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੋਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਜਾਪਿਆ।
3.210.2
चिन्तयानः स धर्मस्य सूक्ष्मां गतिमथाब्रवीत् ।
श्रद्दधानेन वै भाव्ये गच्छामि मिथिलामहम् ॥ ३.२१०.२ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਸੂਖਮ ਮਾਰਗ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਮਿਥਿਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।
3.210.3
कृतात्मा धर्मवित्तस्यां व्याधो निवसते किल ।
तं गच्चाम्यहमद्यैव धर्मं प्रष्टुं तपोधनम् ॥ ३.२१०.३ ॥
ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਆਤਮ-ਸੰਜਮੀ ਵਿਆਧ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤਪੋਧਨ ਤੋਂ ਧਰਮ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।
3.210.4
इतिसंचिन्त्य मनसा श्रद्दधानः स्त्रिया वचः ।
बलाकाप्रत्ययेनासौ धर्म्यैश्च वचनैः शुभैः ॥ ३.२१०.४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਗਲੇ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਤੇ ਧਰਮਯੁਕਤ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰ ਪਿਆ।
3.210.5
संप्रतस्थे स मिथिलां कौतूहलसमन्वितः ।
अतिक्रामन्नरण्यानि ग्रामांश्च नगराणि च ॥ ३.२१०.५ ॥
ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਜੰਗਲਾਂ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ।
3.210.6
ततो जगाम मिथिलां जनकेन सुरक्षिताम् ।
धर्मसेतुसमाकीर्णां यज्ञोत्सववतीं शुभाम् ॥ ३.२१०.६ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਜਨਕ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਯੱਗ-ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ੁਭ ਮਿਥਿਲਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।
3.210.7
गोपुराट्टालकवतीं हर्म्यप्राकारशोभनाम् ।
प्रविश्य नगरीं रम्यां विमानैर्बहुभिर्युताम् ॥ ३.२१०.७ ॥
ਗੋਪੁਰਾਂ ਤੇ ਅੱਟਾਲਕਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀ, ਅਨੇਕ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਸ ਰਮਣੀਕ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ।
3.210.8
पण्यैश्च बहुभिर्युक्तां सुविभक्तमहापथाम् ।
अश्वै रथैस्तथा नागैर्योधैश्च बहुभिर्युताम् ॥ ३.२१०.८ ॥
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਲ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਵਾਲੀ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।
3.210.9
हृष्टपुष्टजनाकीर्णां नित्योत्सवसमाकुलाम् ।
सोऽपस्यद्बहुवृत्तान्तां ब्राह्मणः समतिक्रमन् ॥ ३.२१०.९ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਤੇ ਤਕੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਨਿੱਤ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਨੇਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਲੰਘਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ।
3.210.10
धर्मव्याधमपृच्छच्च स चास्य कथितो द्विजैः ।
अपश्यत्तत्रगत्वा तं सूनामध्ये व्यवस्थितम् ॥ ३.२१०.१० ॥
ਉਸ ਨੇ ਧਰਮਵਿਆਧ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਸਾਈਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ।
3.210.11
मार्गमाहिपमांसानि विक्रीणन्तं तपस्विनम् ।
आकुलत्वाच्च क्रेतृणामेकान्ते संस्थितो द्विजः ॥ ३.२१०.११ ॥
ਮਿਰਗ ਤੇ ਮੱਝ ਦਾ ਮਾਸ ਵੇਚਦੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ; ਖ਼ਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਕ ਏਕਾਂਤ ਥਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
3.210.12
स तु ज्ञाता द्विजं प्राप्तं सहसा संभ्रमोत्थितः ।
आजगाम यतो विप्रः स्थित एकान्तआसने ॥ ३.२१०.१२ ॥
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਇਆ ਜਾਣ ਕੇ ਝੱਟ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਏਕਾਂਤ ਆਸਨ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆਇਆ।
3.210.13
अभिवादये त्वां भगवन्स्वागतं ते द्विजोत्तम ।
अहं व्याधो हि भद्रं ते किं करोमि प्रशाधि माम् ॥ ३.२१०.१३ ॥
ਹੇ ਭਗਵਨ, ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਆਪ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਵਿਆਧ ਹਾਂ, ਆਪ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।
3.210.14
एकपत्न्या यदुक्तोसि गच्छ त्वं मिथिलामिति ।
जानाम्येतदहं सर्वं यदर्थं त्वमिहागतः ॥ ३.२१०.१४ ॥
ਇੱਕ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ "ਮਿਥਿਲਾ ਜਾਓ" ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
3.210.15
श्रुत्वा च तस्य तद्वाक्यं स विप्रो भृशविस्मितः ।
द्वितीयमिदमाश्चर्यमित्यचिन्तयत द्विजः ॥ ३.२१०.१५ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। "ਇਹ ਦੂਜਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਸੋਚਿਆ।
3.210.16
अदेशस्थं हि ते स्तानमिति व्याघोऽब्रवीद्द्विजम् ।
गृहं गच्छाव भगवन्यदि ते रोचतेऽनघ ॥ ३.२१०.१६ ॥
"ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਇਸ ਥਾਂ ਯੋਗ ਨਹੀਂ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਧ ਨੇ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। "ਹੇ ਭਗਵਨ, ਹੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਘਰ ਚੱਲੀਏ।"
3.210.17
बाढमित्येव तं विप्रो हृष्टो वचनमब्रवीत् ।
अग्रतस्तु द्विजं कृत्वा स जगाम गृहं प्रति ॥ ३.२१०.१७ ॥
"ਠੀਕ ਹੈ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
3.210.18
प्रविश्य च गृहंरम्यमासनेनाभिपूजितः ।
अर्ध्येण च स वै तेन व्याधेन द्विजसत्तमः ॥ ३.२१०.१८ ॥
ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਆਸਨ ਅਤੇ ਅਰਘ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿਆਧ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ…
3.210.19
पाद्यमाचमनीयं च प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः ।
ततः सुखोपविष्स्तं व्याधं वचनमब्रवीत् ॥ ३.२१०.१९ ॥
ਪੈਰ ਧੋਣ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਦਾ ਜਲ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਉਸ ਵਿਆਧ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
3.210.20
कर्मैतद्वै न सदृशं भवतः प्रतिभाति मे ।
अनुतप्ये भृशं तात तव घोरेण कर्मणा ॥ ३.२१०.२० ॥
ਇਹ ਕਰਮ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰੇ ਇਸ ਘੋਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ।
3.210.21
कुलोचितमिदं कर्म पितृपैतामहं परम् ।
वर्तमानस्य मे धर्मे स्वे मन्युं मा कृथा द्विज ॥ ३.२१०.२१ ॥
ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੁਲ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰਮ ਹੈ, ਪਿਤਾ-ਦਾਦਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਆਇਆ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਹੈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰ।
3.210.22
विधात्रा विहितं पूर्वं कर्म स्वमनुपालयन् ।
प्रयत्नाच्च गुरू वृद्धौ शुश्रूषेऽहं द्विजोत्तम ॥ ३.२१०.२२ ॥
ਵਿਧਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯਤ ਕੀਤਾ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਪਾਲਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ।
3.210.23
सत्यं वदे नाभ्यसूये यथाशक्ति ददामि च ।
देवतातिथिभृत्यानामवशिष्टेन वर्तये ॥ ३.२१०.२३ ॥
ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਨਾਲ ਮੈਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.210.24
न कुत्सयाम्यहं किंचिन्न गर्हे बलवत्तरम् ।
कृतमन्वेति कर्तारं पुरा कर्म द्विजेत्तम ॥ ३.२१०.२४ ॥
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਦੀ ਗਿਲਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
3.210.25
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमिह लोकस्य जीवनम् ।
दण्डनीतिस्त्रयो विद्या तेन लोको भवत्युत ॥ ३.२१०.२५ ॥
ਖੇਤੀ, ਗੋਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਹਨ। ਦੰਡਨੀਤੀ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕ ਟਿਕਦਾ ਹੈ।
3.210.26
कर्म शूद्रे कृषिर्वैश्ये संग्रामः क्षत्रिये स्मृतः ।
ब्रह्मचर्यतपोमन्त्राः सत्यं च ब्राह्मणे सदा ॥ ३.२१०.२६ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਕਰਮ ਸੇਵਾ, ਵੈਸ਼ ਦਾ ਖੇਤੀ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਦਾ ਯੁੱਧ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਤਪ, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੱਚ।
3.210.27
राजा प्रशास्ति धर्मेण स्वकर्मनिरताः प्रजाः ।
विकर्माणश्च ये केचित्तान्युनक्ति स्वकर्मसु ॥ ३.२१०.२७ ॥
ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰਜਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.210.28
भेतव्यं हि सदा राज्ञां प्रजानामधिपा हिते ।
मारयन्ति विकर्मस्थं लुब्धा मृगमिवेषुभिः ॥ ३.२१०.२८ ॥
ਪਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਰਾਜੇ ਸਦਾ ਡਰਨਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਲਾਲਚੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਵਿਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
3.210.29
जनकस्येह विप्रर्षे विकर्मस्थो न विद्यते ।
स्वकर्मनिरता वर्णाश्चत्वारोपि द्विजोत्तम ॥ ३.२१०.२९ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਥੇ ਜਨਕ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਚਾਰੇ ਵਰਣ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
3.210.30
स एष जनको राजा दुर्वृत्तमपि चेत्सुतम् ।
दण्ड्यं दण्डे निक्षिपति यथा न ग्लाति धार्मिकम् ॥ ३.२१०.३० ॥
ਇਹ ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਐਸਾ ਹੈ: ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦੰਡ-ਯੋਗ ਨੂੰ ਦੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਧਾਰਮਿਕ ਬਾਰੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
3.210.31
सुयुक्तचारो नृपतिः सर्वं धर्मेण पश्यति ।
श्रीश्च राज्यं च दण्डश्च क्षत्रियाणां द्विजोत्तम ॥ ३.२१०.३१ ॥
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਜਾਸੂਸਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸਭ ਕੁਝ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਦੰਡ (ਇਹੀ).
3.210.32
राजानो हि स्वधर्मेण श्रियमिच्छन्ति भूयसीम् ।
सर्वेषामेव वर्णानां त्राता राजा भवत्युत ॥ ३.२१०.३२ ॥
ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.210.33
परेण हि हतान्ब्रह्मन्वराहमहिषानहम् ।
न स्वयं हन्मि विप्रर्षे विक्रीणामि सदा त्वहम् ॥ ३.२१०.३३ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੂਰ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ (ਮੈਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹਾਂ)। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ; ਸਦਾ ਵੇਚਦਾ ਹਾਂ।
3.210.34
न भक्षयामि मांसानि ऋतुगामी तथाह्यहम् ।
सदोपवासी च तथा नक्तभोजी सदा द्विज ॥ ३.२१०.३४ ॥
ਮੈਂ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਵਰਤੀ ਹਾਂ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਦਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.210.35
अशीलश्चापि पुरुषो भूत्वा भवति शीलवान् ।
प्राणिहिंसारतिश्चापि भवते धार्मिकः पुनः ॥ ३.२१०.३५ ॥
ਅਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੀਵ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਫਿਰ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.210.36
व्यभिचाराननरेन्द्राणां धर्मः संकीर्यते महान् ।
अधर्मो वर्तते चापि संकीर्यन्ते ततः प्रजाः ॥ ३.२१०.३६ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਅਭਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਸੰਕੀਰਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਧਰਮ ਪ੍ਰਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਪਰਜਾ ਵੀ ਸੰਕੀਰਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.210.37
भेरुण्डा वामनाः कुब्जाः स्थूलशीर्षास्तथैव च ।
क्लीबाश्चान्धाश्च बधिरा जायन्तेऽत्युच्चलोचनाः ॥ ३.२१०.३७ ॥
ਭੇਰੁੰਡ, ਵਾਮਨ, ਕੁਬੜੇ, ਮੋਟੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਨਪੁੰਸਕ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਬੋਲ਼ੇ, ਬਹੁਤ ਉੱਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।
3.210.38
पार्थिवानामधर्मत्वात्प्रजानामभवः सदा ।
स एष राजा जनकः प्रजा धर्मेण पश्यति ॥ ३.२१०.३८ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧਰਮ ਕਾਰਨ ਪਰਜਾ ਦਾ ਸਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪਰਜਾ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
3.210.39
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा ।
पात्येष राजा जनकः पितृवद्द्विजसत्तम ॥ ३.२१०.३९ ॥
ਇਹ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਰੇਸ਼ਠ।
3.210.40
येचैव मां प्रशंसन्ति येच निन्दन्ति मानवाः ।
सर्वान्सुपरिणीतेन कर्माणा तोषयाम्यहम् ॥ ३.२१०.४० ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਉਸਤਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
3.210.41
ये जीवन्ति स्वधर्मेण संयुञ्जन्ति च पार्थिवाः ।
न किंचिदुपजीवनति दान्ता उत्थानसीलिनः ॥ ३.२१०.४१ ॥
ਜੋ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੀਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਉੱਦਮੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
3.210.42
शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षा धर्मनित्यता ।
यथार्हं प्रतिपूजा च सर्वभूतेषु वै दया ॥ ३.२१०.४२ ॥
ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਦਾ ਅੰਨ ਦਾਨ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰਤਾ, ਯੋਗ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ।
3.210.43
त्यागान्नान्यत्र मर्त्यानां गुणास्तिष्ठान्ति पूरुषे ।
मृषावादं परिहरेत्कुर्यात्प्रियमयाचितः ॥ ३.२१०.४३ ॥
ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ। ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਪ੍ਰਿਯ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.210.44
न च कामान्न संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत् ।
प्रिये नातिभृशं हृष्येदप्रिये न च संज्वरेत् ॥ ३.२१०.४४ ॥
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਂ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪ੍ਰਿਯ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਪ੍ਰਿਯ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
3.210.45
न मुह्येदर्थकृच्छ्रेषु न च धऱ्मं परित्यजेत् ।
कर्म चेत्किंचिदन्यत्स्यादितरन्न तदाचरेत् ॥ ३.२१०.४५ ॥
ਧਨ ਦੇ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
3.210.46
यत्कल्याणमभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत् ।
न पापं प्रति पापः स्यात्साधुरेव सदा भवेत् ॥ ३.२१०.४६ ॥
ਜੋ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸਦਾ ਸਾਧੂ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.210.47
आत्मनैव हतः पापो यः पापं कर्तुमिच्छति ।
कर्म चैतदसाधूनां वृजिनानामसाधुकम् ॥ ३.२१०.४७ ॥
ਜੋ ਪਾਪੀ ਪਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ; ਬੁਰਾ ਹੈ।
3.210.48
न धर्मोस्तीति मन्वानाः शुचीनवहसन्ति ये ।
अश्रद्दधाना धर्मस् ते नश्यन्ति न संशयः ॥ ३.२१०.४८ ॥
'ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ' ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਰਧਾਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
3.210.49
महादृतिरिवाध्मातः पापो भवति नित्यदा ।
साधुः सन्नतिमानेव सर्वत्रद्विजसत्तम ॥ ३.२१०.४९ ॥
ਵੱਡੀ ਧੌਂਕਣੀ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਪੀ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸਾਧੂ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਮਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ।
3.210.50
मूढानामवलिप्तानामसारं भाषितं भवेत् ।
दर्शयन्त्यन्तरात्मानं दिवा रूपमिवांशुमान् ॥ ३.२१०.५० ॥
ਮੂਰਖਾਂ ਤੇ ਹੰਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਰਹੀਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
3.210.51
न लोके राजते मूर्खः केवलात्मप्रशंसया ।
अपिचेह मृजाहीनः कृतविद्यः प्रकाशते ॥ ३.२१०.५१ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਸਿਫ਼ਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ; ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਵੀ ਜੇ ਸੰਸਕਾਰਹੀਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ।
3.210.52
अब्रुवन्कस्यचिन्निन्दामात्मपूजामवर्णयन् ।
न कश्चिद्गुणसंपन्नः प्रकाशो भुवि दृश्यते ॥ ३.२१०.५२ ॥
ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਐਸਾ ਗੁਣਵਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
3.210.53
विकर्मणा तप्यमानः पापाद्विपरिमुच्यते ।
न तत्कुर्यां पुनरिति द्वितीयात्परिमुच्यते ॥ ३.२१०.५३ ॥
ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 'ਮੈਂ ਇਹ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ' ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.210.54
कर्मणा येन केनापि पापात्मा द्विजसत्तम ।
एवं श्रुतिरियं ब्रह्मन्धर्मेषु प्रतिदृश्यते ॥ ३.२१०.५४ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ (ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ); ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਰੁਤੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
3.210.55
पापनि बुद्ध्वेह पुरा कृतानि ।
स्वधर्मशीलो विनिहन्ति पश्चात्।
धर्मो ब्रह्मन्नुदते ब्राह्मणानां ।
यत्कुर्वते पापमिह प्रमादात् ॥ ३.२१०.५५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਧਰਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਉਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਮਾਦ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3.210.56
पापं कृत्वा हि मन्येत नाहमस्मीति पूरुषः ।
तं तु देवाः प्रपश्यन्ति स्वस्यैवान्तरपूरुषः ॥ ३.२१०.५६ ॥
ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ'; ਪਰ ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਅੰਤਰਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
3.210.57
चिकीर्षेदेव कल्यायणं श्रद्दधानोऽनसूयकः ॥ ३.२१०.५७ ॥
ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਲਿਆਣ ਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3.210.58
वसनस्येव च्छिद्राणइ साधूनां विवृणोति यः ।
अपश्यन्नात्मनो दोषान्स पापः प्रेत्य नश्यति ॥ ३.२१०.५८ ॥
ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਛੇਕਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਉਘਾੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
3.210.59
पापं चेत्पुरुषः कृत्वा कल्याणमभिपद्यते ।
मुच्यते सर्वपापेभ्यो महाभ्रेणेव चन्द्रमाः ॥ ३.२१०.५९ ॥
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਕਲਿਆਣ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਛੁੱਟਣ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.210.60
यथाऽऽदित्यः समुद्यन्वै तमः सर्वं व्यपोहति ।
एवं कल्याणमातिष्ठन्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३.२१०.६० ॥
ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ ਸਾਰਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3.210.61
पापानां विद्ध्यधिष्ठानं लोभमोहौ द्विजोत्तम ।
तस्मात्तौ विदुषा विप्र वर्जनीयौ विशेषतः ॥ ३.२१०.६१ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋੱਤਮ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਲੋਭ ਅਤੇ ਮੋਹ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.210.62
लुबधाः पापं व्यवस्यन्ति नरा नातिबहुश्रुताः ।
अधर्म्या धर्मरूपेण तृणैः कूपा इवावृताः ॥ ३.२१०.६२ ॥
ਲੋਭੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਦਾ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਧਰਮੀ ਲੋਕ ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਲੁਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
3.210.63
येषां पञ् पवित्राणि प्रलापा धर्मसंश्रितः ।
सर्वं हि विद्यते तेषु शिष्टाचारः सुदुर्लभः ॥ ३.२१०.६३ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰਤਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ।