Mahābhārata · Adhyāya 3.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.211.1
स तु विप्रो महाप्राज्ञ धर्मव्याधमपृच्छत ।
शिष्टाचारं कथमहं विद्यामिति नरोत्तम ॥ ३.२११.१ ॥
Entonces el brahmán, de gran sabiduría, preguntó a Dharmavyādha: "Mejor de los hombres, ¿cómo podré conocer la conducta de los virtuosos?"
3.211.2
पञ्च कानि पवित्राणि शिष्टाचारेषु नित्यदा ।
एतदिच्छामि भद्रं ते श्रोतुं धर्मभृतांवर।
त्वत्तो महामते व्याध तद्ब्रवीहि यथातथम् ॥ ३.२११.२ ॥
Mārkaṇḍeya dijo: "¿Cuáles son las cinco cosas que siempre purifican en la conducta de los virtuosos? Deseo oírlo de ti, mejor de los sostenedores del dharma; que la fortuna te acompañe. Oh cazador de gran mente, dímelo tal como es."
3.211.3
यज्ञो दानं तपो वेदाः सत्यं च द्विजसत्तम ।
पञ्चैतानि पवित्राणि शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.३ ॥
El cazador dijo: "El sacrificio, la donación, la austeridad, los Vedas y la veracidad: estas cinco, mejor de los nacidos dos veces, son siempre purificadoras en la conducta de los virtuosos."
3.211.4
कामक्रोधौ वशे कृत्वा दम्भं लोभमनार्जवम् ।
धर्ममित्येवं संतुष्टास्ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.४ ॥
El cazador dijo: "Quienes tienen bajo control el deseo y la ira, abandonan la hipocresía, la codicia y la falsedad, y se contentan pensando 'esto es dharma', esos son los virtuosos, aceptados por los virtuosos."
3.211.5
न तेषां भिद्यते वृत्तं यज्ञस्वाध्यायशीलिनाम् ।
आचारपालनं चैव द्वितीयं शिष्टलक्षणम् ॥ ३.२११.५ ॥
El cazador dijo: "La conducta de quienes se dedican al sacrificio y al estudio nunca se quiebra; observar la conducta correcta es la segunda marca de los virtuosos."
3.211.6
गुरुशुश्रूषणं सत्यमक्रोधो दानमेव च ।
एतच्चतुष्टयं ब्रह्मञ्शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.६ ॥
El cazador dijo: "El servicio al maestro, la veracidad, la ausencia de ira y la donación: estos cuatro, oh brahmán, están siempre presentes en la conducta de los virtuosos."
3.211.7
शिष्टाचारे मनः कृत्वा प्रतिष्ठाप्य च सर्वशः ।
यामयं लभते तुष्टिं सा न शक्या ह्यतोऽन्यथा ॥ ३.२११.७ ॥
La satisfacción que alcanza quien fija su mente en la conducta de los buenos y la establece firmemente en todo, no puede lograrse de otro modo.
3.211.8
वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः ।
दमस्योपनिषत्त्यागः शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.८ ॥
La esencia del Veda es la verdad; la esencia de la verdad es el dominio de sí; la esencia del dominio de sí es la renuncia. En la conducta de los buenos estas cosas siempre están presentes.
3.211.9
ये तु धर्मानसूयन्ते बुद्धिमोहान्विता नराः ।
अपथा गच्छतां तेषामनुयाता च पीड्यते ॥ ३.२११.९ ॥
Pero los hombres que, dominados por la confusión mental, censuran el dharma se apartan del camino, y quienes los siguen sufren.
3.211.10
ये तु शिष्टाः सुनियताः श्रुतित्यागपरायणाः ।
धर्मपन्थानमारूढाः सत्यधर्मपरायणाः ॥ ३.२११.१० ॥
Pero los que son virtuosos, bien controlados, dedicados al abandono de la mera enseñanza escrita, que han subido por el sendero del dharma y se consagran a la verdad y al dharma—
3.211.11
नियच्छन्ति परां बुद्धिं शिष्टाचारान्विता जनाः ।
उपाध्यायमते युक्ताः स्थित्या धर्मार्थदर्शिनः ॥ ३.२११.११ ॥
Las personas dotadas de la conducta de los buenos dominan la inteligencia suprema; dedicadas a la enseñanza de su maestro y firmes, ven el dharma y el artha.
3.211.12
नास्तिकान्भिन्नमर्यादान्क्रूरान्पापमतौ स्थितान् ।
त्यज ताञ्ज्ञानमाश्रित्य धार्मिकानुपसेव्य च ॥ ३.२११.१२ ॥
Abandona a los ateos, a quienes rompen los límites del decoro, a los crueles y a quienes permanecen en mentes pecaminosas; acógete al conocimiento y sirve a los justos.
3.211.13
कामलोभग्रहाकीर्णं पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् ।
नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर ॥ ३.२११.१३ ॥
Cruza el río, colmado de los cocodrilos del deseo y la codicia, con los cinco sentidos por aguas; haz de la firmeza una barca y cruza también las fortalezas del nacimiento.
3.211.14
क्रमेण संचितो धर्मो बुद्धियोगमयो महान् ।
शिष्टाचारे भवेत्साधू रागः शुक्ले व वाससि ॥ ३.२११.१४ ॥
El dharma acumulado poco a poco, hecho de la disciplina del intelecto, es grande; uno debe ser bueno en la conducta de los sabios, como el color se fija en una vestidura blanca.
3.211.15
अहिंसा सत्यवचनं सर्वभूतहितं परम् ।
अहिंसा परमो धर्मः स च सत्ये प्रतिष्ठितः।
सत्यं कृत्वा प्रतिष्ठां तु प्रवर्तन्ते प्रवृत्तयः ॥ ३.२११.१५ ॥
La no violencia y el habla veraz son el bien supremo de todos los seres. La ahiṃsā es el dharma supremo, y está establecida en la verdad. Tomando la verdad como fundamento, surgen las acciones.
3.211.16
सत्यमेव गरीयस्तु शिष्टाचारनिषेवितम् ।
आचारश्च सतां धर्मः सन्तो ह्याचारलक्षणाः ॥ ३.२११.१६ ॥
La verdad es ciertamente más valiosa, practicada por los sabios en su conducta. La conducta de los buenos es el dharma, y los buenos se caracterizan por su conducta.
3.211.17
यो यथा प्रकृतिर्जन्तुः स स्वां प्रकृतिमश्नुते ।
पापात्मा क्रोधकामादीन्दोषानाप्नोत्यनात्मवान् ॥ ३.२११.१७ ॥
Cualquier criatura que sea de una naturaleza así alcanza su propia naturaleza. El de mente pecadora, carente de dominio de sí, obtiene las faltas de la ira, el deseo y similares.
3.211.18
आरम्भो न्याययुक्तो यः स हि धऱ्म इति स्मृतः ।
अनाचारस्त्वध्रमेति एतच्छिष्टानुशासनम् ॥ ३.२११.१८ ॥
La empresa que está dotada de justicia es recordada como dharma. Y la conducta impropia es adharma: esta es la enseñanza de los sabios.
3.211.19
अक्रुध्यन्तोऽनसूयन्तो निरहंकारमत्सराः ।
ऋजवः शमसंपन्नाः शिष्टाचारा भवन्ति ते ॥ ३.२११.१९ ॥
Quienes no se enojan, no buscan faltas, están libres de orgullo y envidia, son rectos y dotados de calma: ellos son los de conducta recta (śiṣṭa-ācāra).
3.211.20
त्रैविद्यवृद्धाः शुचयो वृत्तवन्तो मनस्विनः ।
गुरुशुश्रूषवो दान्ताः शिष्टाचारा भवन्त्युत ॥ ३.२११.२० ॥
Los ancianos versados en las tres Vedas, puros, de buena conducta, reflexivos, devotos al servicio de sus maestros y dominadores de sí: ellos son, en verdad, los de conducta recta (śiṣṭa-ācāra).
3.211.21
तेषामहीनसत्वानां दुष्कराचारकर्मणाम् ।
स्वैः कर्मभिः सत्कृतानां घोरत्वं संप्रणश्यति ॥ ३.२११.२१ ॥
En quienes tienen una vitalidad no disminuida, cuyas acciones y conducta son difíciles, y que son honrados por sus propias obras, su dureza queda por completo destruida.
3.211.22
तं तदाचारमाश्चर्यं पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ।
धर्म्यं धर्मेण पश्यन्तः स्वर्गं यान्ति मनीषिणः ॥ ३.२११.२२ ॥
Los sabios que contemplan esa conducta —admirable, antigua, eterna y firme— como lícita y dhármica, a través del dharma mismo, van al cielo.
3.211.23
आस्तिका मानहीनाश्च द्विजातिजनपूजकाः ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नास्ते सन्तः स्वर्गगामिनः ॥ ३.२११.२३ ॥
Los creyentes, libres de orgullo, que honran a los dvija (nacidos dos veces), dotados de saber y buena conducta: esos justos van al cielo.
3.211.24
वेदोक्तः प्रथमो धर्मो धर्मशास्त्रेषु चापरः ।
शिष्टाचीर्णश् शिष्टानां त्रिविधं धर्मलक्षणम् ॥ ३.२११.२४ ॥
El dharma declarado en los Vedas es el primero; el expuesto en los tratados de la ley es el segundo; y la conducta practicada por los buenos es el tercero: estas son las tres señales del dharma.
3.211.25
धारणं चापि वेदानां तीर्थानामवगाहनम् ।
क्षमा सत्यार्जवं शौचं शिष्टाचारनिदर्शनम् ॥ ३.२११.२५ ॥
Retener los Vedas, bañarse en los vados sagrados, la paciencia, la verdad y la rectitud, la pureza: estas son las señales de la conducta de los virtuosos.
3.211.26
सर्वभूतदयावन्तो ह्यहिंसानिरताः सदा ।
परुषं च न भाषन्ते सदा सन्तो द्विजप्रियाः ॥ ३.२११.२६ ॥
Llenos de compasión por todos los seres, siempre dedicados a la no violencia, que nunca pronuncian palabras duras: los buenos son queridos por los nacidos dos veces.
3.211.27
शुभानामशुभानां च कर्मणां सबलाश्रयम् ।
विपाकमभिजानन्ति ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.२७ ॥
Quienes conocen plenamente el fruto de las acciones buenas y malas, junto con su fuerza y su fundamento: ellos son los virtuosos, estimados por los virtuosos.
3.211.28
न्यायोपेता गुणोपेताः सर्वलोकहितैषिणः ।
सन्तः स्वर्गजितः शक्त्या सन्निविष्टाश्च सत्पथे।
दातारः संविभक्तारो दीनानुग्रहकारिणः ॥ ३.२११.२८ ॥
Dotados de justicia y buenas cualidades, buscando el bien de todos los mundos, los buenos, conquistadores del cielo por su fuerza, están firmemente establecidos en el buen camino. Son dadores, repartidores y benefactores de los desvalidos.
3.211.29
सर्वपूज्याः श्रुतधनास्तथैव च तपस्विनः ।
सर्वभूतदयावन्तस्ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.२९ ॥
Dignos de honor para todos, cuya riqueza es el saber, igualmente los ascetas, llenos de compasión por todos los seres: ellos son los virtuosos, estimados por los virtuosos.
3.211.30
दाननित्याः सुखान्याशु प्राप्नुवन्त्यपि च श्रियम् ।
पीडया च कलत्रस्य भृत्यानां च समाहिताः ॥ ३.२११.३० ॥
Quienes son constantes en dar obtienen pronto felicidad y también prosperidad; y permanecen atentos al sufrimiento de sus esposas y sirvientes.
3.211.31
अतिशक्त्या प्रयच्छन्ति सन्तः सद्भिः समागताः ।
लोकयात्रां च पशय्न्तो धर्ममात्महितानि च।
एवं सन्तोवर्तमानास्त्वेधन्ते शाश्वतीः समाः ॥ ३.२११.३१ ॥
Los justos dan con gran fuerza, reunidos con los justos; contemplando el curso de la vida mundana, el dharma y lo que beneficia a sí mismos, los justos que así se conducen prosperan por años eternos.
3.211.32
अहिंसा सत्यवचनमानृशंस्यवथार्जवम् ।
अद्रोहो नातिमानश्च ह्रीस्तितिक्षा दमः शमः ॥ ३.२११.३२ ॥
No violencia, habla veraz, bondad, rectitud, ausencia de malicia, ausencia de excesivo orgullo, pudor, paciencia, dominio de sí y serenidad.
3.211.33
धीमन्तो धृतिमन्तश्च भूतानामनुकम्पकाः ।
अकामद्वेषसंयुक्तास्ते सन्तो लोकसत्कृताः ॥ ३.२११.३३ ॥
Los sabios, los firmes, compasivos con los seres, libres de deseo y odio: esos justos son honrados por el mundo.
3.211.34
त्रीण्येव तु पदान्याहुः सतां वृत्तमनुस्मरन् ।
न चैव द्रुह्येद्दद्याच्च सत्यं चैव सदा वदेत् ॥ ३.२११.३४ ॥
Recordando la conducta de los justos, dicen que solo hay tres pasos: no dañar, dar, y hablar siempre la verdad.
3.211.35
सर्वत्र च दयावन्तः सन्तः करुणवेदिनः ।
गच्छन्तीह सुसंतुष्टा धर्म्यं पन्थानमुत्तमम् ॥ ३.२११.३५ ॥
Compasivos en todas partes, conocedores de la misericordia, los justos, muy contentos, aquí recorren el camino supremo del dharma.
3.211.36
शिष्टाचारा महात्मानो येषां धर्मः सुनिश्चितः ।
अनसूया क्षमा शान्तिः संतोषः प्रियवादिता ॥ ३.२११.३६ ॥
Grandes almas de conducta correcta, cuyo dharma está firmemente establecido: ausencia de envidia, perdón, paz, contentamiento y habla agradable.
3.211.37
कामक्रोधपरित्यागः शिष्टाचारनिषेवणम् ।
कर्म च श्रुतसंपन्नं सतां मार्गमनुत्तमम् ॥ ३.२११.३७ ॥
Abandonar el deseo y la ira, practicar la conducta de los sabios y actuar con el saber de las escrituras: este es el camino supremo de los justos.
3.211.38
शिष्टाचारं निषेवन्ते नित्यं ध्रममनुव्रताः ।
प्रज्ञाप्रासादमारूह्य मुह्यतो महतो जनान् ॥ ३.२११.३८ ॥
Quienes están firmes en sus votos practican siempre la conducta de los sabios y el dharma; habiendo subido al palacio de la sabiduría, contemplan a los grandes hombres que se hallan confundidos.
3.211.39
प्रेक्षन्ते लोकवृत्तानि विविधानि द्विजोत्तमाः ।
अतिषुण्यानि दानानि तानि द्विजवरोत्तम ॥ ३.२११.३९ ॥
Oh los mejores de los dos veces nacidos, contemplan las diversas conductas del mundo; y los dones son también sumamente meritorios — oh el mejor de los excelentes dvijas, también aquellos.
3.211.40
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् ।
शिष्टाचारगुणान्ब्रह्मन्पुरस्कृत्य द्विजर्षभ ॥ ३.२११.४० ॥
Oh brahmán, oh toro entre los dos veces nacidos, todo esto te lo he contado según mi entendimiento y lo que he oído, poniendo por delante las cualidades de la conducta de los sabios.