ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.211.1
स तु विप्रो महाप्राज्ञ धर्मव्याधमपृच्छत ।
शिष्टाचारं कथमहं विद्यामिति नरोत्तम ॥ ३.२११.१ ॥
ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮਵਿਆਧ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਨਰੋਤਮ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਾਂ?"
3.211.2
पञ्च कानि पवित्राणि शिष्टाचारेषु नित्यदा ।
एतदिच्छामि भद्रं ते श्रोतुं धर्मभृतांवर।
त्वत्तो महामते व्याध तद्ब्रवीहि यथातथम् ॥ ३.२११.२ ॥
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ? ਧਰਮਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ ਵਿਆਧ, ਉਹ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸ।"
3.211.3
यज्ञो दानं तपो वेदाः सत्यं च द्विजसत्तम ।
पञ्चैतानि पवित्राणि शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.३ ॥
ਵਿਆਧ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਯੱਗ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਸੱਚ — ਇਹ ਪੰਜ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।"
3.211.4
कामक्रोधौ वशे कृत्वा दम्भं लोभमनार्जवम् ।
धर्ममित्येवं संतुष्टास्ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.४ ॥
ਵਿਆਧ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਦੰਭ, ਲੋਭ ਅਤੇ ਕੁਟਿਲਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, 'ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ' ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਹਨ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤ।"
3.211.5
न तेषां भिद्यते वृत्तं यज्ञस्वाध्यायशीलिनाम् ।
आचारपालनं चैव द्वितीयं शिष्टलक्षणम् ॥ ३.२११.५ ॥
ਵਿਆਧ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਯੱਗ ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਰਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ; ਆਚਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣ ਹੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦਾ ਦੂਜਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।"
3.211.6
गुरुशुश्रूषणं सत्यमक्रोधो दानमेव च ।
एतच्चतुष्टयं ब्रह्मञ्शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.६ ॥
ਵਿਆਧ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸੱਚ, ਅਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਦਾਨ — ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।"
3.211.7
शिष्टाचारे मनः कृत्वा प्रतिष्ठाप्य च सर्वशः ।
यामयं लभते तुष्टिं सा न शक्या ह्यतोऽन्यथा ॥ ३.२११.७ ॥
ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾ ਕੇ ਜੋ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
3.211.8
वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः ।
दमस्योपनिषत्त्यागः शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.८ ॥
ਵੇਦ ਦਾ ਸਾਰ ਸੱਚ ਹੈ; ਸੱਚ ਦਾ ਸਾਰ ਦਮ ਹੈ; ਦਮ ਦਾ ਸਾਰ ਤਿਆਗ ਹੈ। ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
3.211.9
ये तु धर्मानसूयन्ते बुद्धिमोहान्विता नराः ।
अपथा गच्छतां तेषामनुयाता च पीड्यते ॥ ३.२११.९ ॥
ਬੁੱਧੀ-ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੁਰਾਹੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦੇ ਹਨ।
3.211.10
ये तु शिष्टाः सुनियताः श्रुतित्यागपरायणाः ।
धर्मपन्थानमारूढाः सत्यधर्मपरायणाः ॥ ३.२११.१० ॥
ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜਮੀ, ਸ਼ਰੁਤੀ-ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਧਰਮ-ਪੰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੱਚ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਨ—
3.211.11
नियच्छन्ति परां बुद्धिं शिष्टाचारान्विता जनाः ।
उपाध्यायमते युक्ताः स्थित्या धर्मार्थदर्शिनः ॥ ३.२११.११ ॥
ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਗੁਰੂ ਦੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
3.211.12
नास्तिकान्भिन्नमर्यादान्क्रूरान्पापमतौ स्थितान् ।
त्यज ताञ्ज्ञानमाश्रित्य धार्मिकानुपसेव्य च ॥ ३.२११.१२ ॥
ਨਾਸਤਿਕਾਂ, ਮਰਿਆਦਾ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਕਰੂਰਾਂ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਮਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ।
3.211.13
कामलोभग्रहाकीर्णं पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् ।
नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर ॥ ३.२११.१३ ॥
ਕਾਮ ਅਤੇ ਲੋਭ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਜਲ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੀ ਬੇੜੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਰ ਕਰ; ਜਨਮ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ।
3.211.14
क्रमेण संचितो धर्मो बुद्धियोगमयो महान् ।
शिष्टाचारे भवेत्साधू रागः शुक्ले व वाससि ॥ ३.२११.१४ ॥
ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਚਿਤ ਧਰਮ, ਬੁੱਧੀਯੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਧੂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ।
3.211.15
अहिंसा सत्यवचनं सर्वभूतहितं परम् ।
अहिंसा परमो धर्मः स च सत्ये प्रतिष्ठितः।
सत्यं कृत्वा प्रतिष्ठां तु प्रवर्तन्ते प्रवृत्तयः ॥ ३.२११.१५ ॥
ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਹਿਤ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੱਚ ਨੂੰ ਨੀਂਹ ਬਣਾ ਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ।
3.211.16
सत्यमेव गरीयस्तु शिष्टाचारनिषेवितम् ।
आचारश्च सतां धर्मः सन्तो ह्याचारलक्षणाः ॥ ३.२११.१६ ॥
ਸੱਚ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਲੋਕ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਆਚਾਰ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ; ਸੱਜਣ ਆਚਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.211.17
यो यथा प्रकृतिर्जन्तुः स स्वां प्रकृतिमश्नुते ।
पापात्मा क्रोधकामादीन्दोषानाप्नोत्यनात्मवान् ॥ ३.२११.१७ ॥
ਜੋ ਜੀਵ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕ੍ਰੋਧ, ਕਾਮ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3.211.18
आरम्भो न्याययुक्तो यः स हि धऱ्म इति स्मृतः ।
अनाचारस्त्वध्रमेति एतच्छिष्टानुशासनम् ॥ ३.२११.१८ ॥
ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਰੰਭ ਹੀ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਨਾਚਾਰ ਅਧਰਮ ਹੈ — ਇਹ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।
3.211.19
अक्रुध्यन्तोऽनसूयन्तो निरहंकारमत्सराः ।
ऋजवः शमसंपन्नाः शिष्टाचारा भवन्ति ते ॥ ३.२११.१९ ॥
ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਨੁਕਸ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੇ, ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸਰਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ — ਉਹੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਹਨ।
3.211.20
त्रैविद्यवृद्धाः शुचयो वृत्तवन्तो मनस्विनः ।
गुरुशुश्रूषवो दान्ताः शिष्टाचारा भवन्त्युत ॥ ३.२११.२० ॥
ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਦਾਚਾਰੀ, ਮਨਸਵੀ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ — ਉਹੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਹਨ।
3.211.21
तेषामहीनसत्वानां दुष्कराचारकर्मणाम् ।
स्वैः कर्मभिः सत्कृतानां घोरत्वं संप्रणश्यति ॥ ३.२११.२१ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤ੍ਵ ਅਕਸ਼ੀਣ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਠਿਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3.211.22
तं तदाचारमाश्चर्यं पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ।
धर्म्यं धर्मेण पश्यन्तः स्वर्गं यान्ति मनीषिणः ॥ ३.२११.२२ ॥
ਉਹ ਆਚਾਰ ਅਦਭੁਤ, ਪੁਰਾਤਨ, ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਮਮਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਮਨੀਸ਼ੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.211.23
आस्तिका मानहीनाश्च द्विजातिजनपूजकाः ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नास्ते सन्तः स्वर्गगामिनः ॥ ३.२११.२३ ॥
ਆਸਤਿਕ, ਮਾਣਹੀਣ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰੁਤ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿੱਤ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ — ਉਹ ਸੱਜਣ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
3.211.24
वेदोक्तः प्रथमो धर्मो धर्मशास्त्रेषु चापरः ।
शिष्टाचीर्णश् शिष्टानां त्रिविधं धर्मलक्षणम् ॥ ३.२११.२४ ॥
ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਧਰਮ ਪਹਿਲਾ ਹੈ; ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਦੂਜਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਆਚਰਿਆ ਤੀਜਾ ਹੈ — ਇਹੀ ਧਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲੱਛਣ ਹਨ।
3.211.25
धारणं चापि वेदानां तीर्थानामवगाहनम् ।
क्षमा सत्यार्जवं शौचं शिष्टाचारनिदर्शनम् ॥ ३.२११.२५ ॥
ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਖਿਮਾ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਪਨ, ਸ਼ੌਚ — ਇਹ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ।
3.211.26
सर्वभूतदयावन्तो ह्यहिंसानिरताः सदा ।
परुषं च न भाषन्ते सदा सन्तो द्विजप्रियाः ॥ ३.२११.२६ ॥
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ — ਉਹ ਸਾਧੂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
3.211.27
शुभानामशुभानां च कर्मणां सबलाश्रयम् ।
विपाकमभिजानन्ति ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.२७ ॥
ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਆਸਰੇ ਸਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.211.28
न्यायोपेता गुणोपेताः सर्वलोकहितैषिणः ।
सन्तः स्वर्गजितः शक्त्या सन्निविष्टाश्च सत्पथे।
दातारः संविभक्तारो दीनानुग्रहकारिणः ॥ ३.२११.२८ ॥
ਨਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਸਤਪੱਥ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹਨ। ਉਹ ਦਾਤੇ, ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੀਨਾਂ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
3.211.29
सर्वपूज्याः श्रुतधनास्तथैव च तपस्विनः ।
सर्वभूतदयावन्तस्ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.२९ ॥
ਸਭ ਦੇ ਪੂਜਯੋਗ, ਵਿੱਦਿਆ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਹੈ, ਤਪਸਵੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ — ਉਹੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਹਨ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.211.30
दाननित्याः सुखान्याशु प्राप्नुवन्त्यपि च श्रियम् ।
पीडया च कलत्रस्य भृत्यानां च समाहिताः ॥ ३.२११.३० ॥
ਸਦਾ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਛੇਤੀ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਉਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
3.211.31
अतिशक्त्या प्रयच्छन्ति सन्तः सद्भिः समागताः ।
लोकयात्रां च पशय्न्तो धर्ममात्महितानि च।
एवं सन्तोवर्तमानास्त्वेधन्ते शाश्वतीः समाः ॥ ३.२११.३१ ॥
ਸੱਜਣ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ। ਲੋਕ-ਯਾਤਰਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੇ ਸੱਜਣ ਸਦੀਵੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧਦੇ-ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ।
3.211.32
अहिंसा सत्यवचनमानृशंस्यवथार्जवम् ।
अद्रोहो नातिमानश्च ह्रीस्तितिक्षा दमः शमः ॥ ३.२११.३२ ॥
ਅਹਿੰਸਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਦਇਆ, ਸਰਲਤਾ, ਦ੍ਰੋਹ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਅਤਿ ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਲਾਜ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਦਮ ਅਤੇ ਸ਼ਮ।
3.211.33
धीमन्तो धृतिमन्तश्च भूतानामनुकम्पकाः ।
अकामद्वेषसंयुक्तास्ते सन्तो लोकसत्कृताः ॥ ३.२११.३३ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਦਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ — ਉਹ ਸੱਜਣ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
3.211.34
त्रीण्येव तु पदान्याहुः सतां वृत्तमनुस्मरन् ।
न चैव द्रुह्येद्दद्याच्च सत्यं चैव सदा वदेत् ॥ ३.२११.३४ ॥
ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਹੀ ਪੈਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਦ੍ਰੋਹ ਨਾ ਕਰੋ, ਦਾਨ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲੋ।
3.211.35
सर्वत्र च दयावन्तः सन्तः करुणवेदिनः ।
गच्छन्तीह सुसंतुष्टा धर्म्यं पन्थानमुत्तमम् ॥ ३.२११.३५ ॥
ਹਰ ਥਾਂ ਦਇਆਵਾਨ, ਕਰੁਣਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਦੇ ਉੱਤਮ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
3.211.36
शिष्टाचारा महात्मानो येषां धर्मः सुनिश्चितः ।
अनसूया क्षमा शान्तिः संतोषः प्रियवादिता ॥ ३.२११.३६ ॥
ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਮਹਾਤਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਪੱਕਾ ਹੈ — ਈਰਖਾ ਰਹਿਤਤਾ, ਖਿਮਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੰਤੋਖ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ।
3.211.37
कामक्रोधपरित्यागः शिष्टाचारनिषेवणम् ।
कर्म च श्रुतसंपन्नं सतां मार्गमनुत्तमम् ॥ ३.२११.३७ ॥
ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਤਿਆਗ, ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਪਾਲਨ, ਸ਼ਾਸਤਰ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਰਮ — ਇਹੀ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਮਾਰਗ ਹੈ।
3.211.38
शिष्टाचारं निषेवन्ते नित्यं ध्रममनुव्रताः ।
प्रज्ञाप्रासादमारूह्य मुह्यतो महतो जनान् ॥ ३.२११.३८ ॥
ਵਰਤਧਾਰੀ ਲੋਕ ਸਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਗਿਆ ਦੇ ਮਹਿਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
3.211.39
प्रेक्षन्ते लोकवृत्तानि विविधानि द्विजोत्तमाः ।
अतिषुण्यानि दानानि तानि द्विजवरोत्तम ॥ ३.२११.३९ ॥
ਹੇ ਉੱਤਮ ਦ੍ਵਿਜੋ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਵਿਧ ਵਰਤਾਰੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਦਾਨ ਵੀ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ — ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ ਹਨ।
3.211.40
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् ।
शिष्टाचारगुणान्ब्रह्मन्पुरस्कृत्य द्विजर्षभ ॥ ३.२११.४० ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁਣੇ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਿਆ — ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ।