マハーバーラタ · 章 3.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.211.1
स तु विप्रो महाप्राज्ञ धर्मव्याधमपृच्छत ।
शिष्टाचारं कथमहं विद्यामिति नरोत्तम ॥ ३.२११.१ ॥
その大いなる智慧の婆羅門はダルマヴヤーダに尋ねた。「人中最上の方よ、賢者の行いをどうすれば知ることができましょうか」
3.211.2
पञ्च कानि पवित्राणि शिष्टाचारेषु नित्यदा ।
एतदिच्छामि भद्रं ते श्रोतुं धर्मभृतांवर।
त्वत्तो महामते व्याध तद्ब्रवीहि यथातथम् ॥ ३.२११.२ ॥
マールカンデーヤは言った。「賢者の行いにおいて、常に清める五つのものは何か。法を保つ者の中で最上の方よ、あなたに幸いあれ。私はそれをあなたから聞きたい。大いなる心の猟師よ、ありのままに語ってくれ。」
3.211.3
यज्ञो दानं तपो वेदाः सत्यं च द्विजसत्तम ।
पञ्चैतानि पवित्राणि शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.३ ॥
猟師は言った。「祭祀、布施、苦行、ヴェーダ、そして真実。この五つは、再生者の中で最上の方よ、賢者の行いにおいて常に清めるものです。」
3.211.4
कामक्रोधौ वशे कृत्वा दम्भं लोभमनार्जवम् ।
धर्ममित्येवं संतुष्टास्ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.४ ॥
猟師は言った。「欲と怒りを制し、偽り、貪欲、邪心を捨て、『これこそ法である』と満足している者たち、彼らこそ賢者であり、賢者に認められた者たちである。」
3.211.5
न तेषां भिद्यते वृत्तं यज्ञस्वाध्यायशीलिनाम् ।
आचारपालनं चैव द्वितीयं शिष्टलक्षणम् ॥ ३.२११.५ ॥
猟師は言った。「祭祀と読誦に励む人々の行いは決して崩れない。作法を守ることこそ、賢者の第二の特徴である。」
3.211.6
गुरुशुश्रूषणं सत्यमक्रोधो दानमेव च ।
एतच्चतुष्टयं ब्रह्मञ्शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.६ ॥
猟師は言った。「師に仕えること、真実、怒らないこと、布施。この四つは、婆羅門よ、賢者の行いに常にあるものです。」
3.211.7
शिष्टाचारे मनः कृत्वा प्रतिष्ठाप्य च सर्वशः ।
यामयं लभते तुष्टिं सा न शक्या ह्यतोऽन्यथा ॥ ३.२११.७ ॥
善き人々の行いに心を向けて、それを完全に確立する者が得る満足は、これ以外の方法では得られない。
3.211.8
वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः ।
दमस्योपनिषत्त्यागः शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.८ ॥
ヴェーダの本質は真実であり、真実の本質は自制であり、自制の本質は捨離である。善き人々の行いにおいて、これらは常に存在する。
3.211.9
ये तु धर्मानसूयन्ते बुद्धिमोहान्विता नराः ।
अपथा गच्छतां तेषामनुयाता च पीड्यते ॥ ३.२११.९ ॥
しかし、知性の迷いに満ちて法を非難する人々は道を外れ、その後に従う者もまた苦しむ。
3.211.10
ये तु शिष्टाः सुनियताः श्रुतित्यागपरायणाः ।
धर्मपन्थानमारूढाः सत्यधर्मपरायणाः ॥ ३.२११.१० ॥
しかし、徳ある人々、よく自制し、ただの聖典の教えを捨てることに専心し、法の道に登り、真実と法に専念する人々は——
3.211.11
नियच्छन्ति परां बुद्धिं शिष्टाचारान्विता जनाः ।
उपाध्यायमते युक्ताः स्थित्या धर्मार्थदर्शिनः ॥ ३.२११.११ ॥
善き行いを身につけた人々は、最上の知性を制御する。師の教えに従い、堅固であって、法と利を見極める。
3.211.12
नास्तिकान्भिन्नमर्यादान्क्रूरान्पापमतौ स्थितान् ।
त्यज ताञ्ज्ञानमाश्रित्य धार्मिकानुपसेव्य च ॥ ३.२११.१२ ॥
無神論者、礼節を破る者、残酷な者、邪な心に留まる者を捨てよ。知識に拠り、正しい人々に仕えよ。
3.211.13
कामलोभग्रहाकीर्णं पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् ।
नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर ॥ ३.२११.१३ ॥
欲望と貪欲のワニに満ち、五感を水とする川を、堅固さでできた舟に乗って渡れ。生まれという砦をも渡れ。
3.211.14
क्रमेण संचितो धर्मो बुद्धियोगमयो महान् ।
शिष्टाचारे भवेत्साधू रागः शुक्ले व वाससि ॥ ३.२११.१४ ॥
次第に積み重ねられた法は、知性のヨーガからなり偉大である。賢者の行いにおいて善良であれ、白い衣に色がつくように。
3.211.15
अहिंसा सत्यवचनं सर्वभूतहितं परम् ।
अहिंसा परमो धर्मः स च सत्ये प्रतिष्ठितः।
सत्यं कृत्वा प्रतिष्ठां तु प्रवर्तन्ते प्रवृत्तयः ॥ ३.२११.१५ ॥
不殺と真実の言葉は、一切の存在にとって最上の利益である。不殺は最高の法であり、それは真実に立脚している。真実を基礎とすれば、諸々の行いが生じる。
3.211.16
सत्यमेव गरीयस्तु शिष्टाचारनिषेवितम् ।
आचारश्च सतां धर्मः सन्तो ह्याचारलक्षणाः ॥ ३.२११.१६ ॥
真実こそ最も重要であり、賢者がその行いにおいて実践するものである。善人の行いこそ法であり、善人は行いによって特徴づけられる。
3.211.17
यो यथा प्रकृतिर्जन्तुः स स्वां प्रकृतिमश्नुते ।
पापात्मा क्रोधकामादीन्दोषानाप्नोत्यनात्मवान् ॥ ३.२११.१७ ॥
いかなる生き物も、その本性のままに自らの本性を得る。罪深い心を持ち、自制のない者は、怒りや欲望などの欠点を得る。
3.211.18
आरम्भो न्याययुक्तो यः स हि धऱ्म इति स्मृतः ।
अनाचारस्त्वध्रमेति एतच्छिष्टानुशासनम् ॥ ३.२११.१८ ॥
正義に適った行為こそ法と記憶される。不正な振る舞いは非法である——これが賢者の教えである。
3.211.19
अक्रुध्यन्तोऽनसूयन्तो निरहंकारमत्सराः ।
ऋजवः शमसंपन्नाः शिष्टाचारा भवन्ति ते ॥ ३.२११.१९ ॥
怒らず、他人の欠点を探さず、慢心と嫉妬を離れ、率直で心が静まった人々こそ、賢者の行い（śiṣṭa-ācāra）をなす者である。
3.211.20
त्रैविद्यवृद्धाः शुचयो वृत्तवन्तो मनस्विनः ।
गुरुशुश्रूषवो दान्ताः शिष्टाचारा भवन्त्युत ॥ ३.२११.२० ॥
三ヴェーダに通じた長老、清浄な者、徳行を備えた者、思慮深い者、師に仕える者、自己を制する者、これらこそ賢者の行い（śiṣṭa-ācāra）をなす者である。
3.211.21
तेषामहीनसत्वानां दुष्कराचारकर्मणाम् ।
स्वैः कर्मभिः सत्कृतानां घोरत्वं संप्रणश्यति ॥ ३.२११.२१ ॥
活力の衰えず、行いと業が困難で、自らの行いによって尊ばれる人々においては、その苛烈さは完全に滅び去る。
3.211.22
तं तदाचारमाश्चर्यं पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ।
धर्म्यं धर्मेण पश्यन्तः स्वर्गं यान्ति मनीषिणः ॥ ३.२११.२२ ॥
その驚くべき、古く、永遠で、不動の行いを、法によって法にかなうものと見る賢者たちは、天界へ行く。
3.211.23
आस्तिका मानहीनाश्च द्विजातिजनपूजकाः ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नास्ते सन्तः स्वर्गगामिनः ॥ ३.२११.२३ ॥
信仰を持ち、慢心なく、再生族を敬い、学識と善行を備えた人々——そのような善人は天界へ行く。
3.211.24
वेदोक्तः प्रथमो धर्मो धर्मशास्त्रेषु चापरः ।
शिष्टाचीर्णश् शिष्टानां त्रिविधं धर्मलक्षणम् ॥ ३.२११.२४ ॥
ヴェーダに説かれた法が第一、法典に説かれたものが第二、善き人々が実践する行いが第三——これが法の三つの特徴である。
3.211.25
धारणं चापि वेदानां तीर्थानामवगाहनम् ।
क्षमा सत्यार्जवं शौचं शिष्टाचारनिदर्शनम् ॥ ३.२११.२५ ॥
ヴェーダを保持すること、聖なる渡し場で沐浴すること、忍耐、真実と率直さ、清浄――これらが賢者の行いの証しである。
3.211.26
सर्वभूतदयावन्तो ह्यहिंसानिरताः सदा ।
परुषं च न भाषन्ते सदा सन्तो द्विजप्रियाः ॥ ३.२११.२६ ॥
あらゆる生き物に慈悲を持ち、常に不殺生に励み、粗暴な言葉を決して発しない――善人は再生者に愛される。
3.211.27
शुभानामशुभानां च कर्मणां सबलाश्रयम् ।
विपाकमभिजानन्ति ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.२७ ॥
善悪の行為の熟しを、その力と拠り所とともに完全に知る者――それが賢者であり、賢者に尊ばれる。
3.211.28
न्यायोपेता गुणोपेताः सर्वलोकहितैषिणः ।
सन्तः स्वर्गजितः शक्त्या सन्निविष्टाश्च सत्पथे।
दातारः संविभक्तारो दीनानुग्रहकारिणः ॥ ३.२११.२८ ॥
正義と徳を備え、あらゆる世界の利益を求め、自らの力で天界を征服した善人は、善き道にしっかりと立つ。彼らは施与者であり、分かち与える者であり、貧しき者に恩恵を施す者である。
3.211.29
सर्वपूज्याः श्रुतधनास्तथैव च तपस्विनः ।
सर्वभूतदयावन्तस्ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.२९ ॥
万人に尊ばれ、学識を富とする者、同じく苦行者、あらゆる生き物に慈悲を持つ者――彼らこそ賢者であり、賢者に尊ばれる。
3.211.30
दाननित्याः सुखान्याशु प्राप्नुवन्त्यपि च श्रियम् ।
पीडया च कलत्रस्य भृत्यानां च समाहिताः ॥ ३.२११.३० ॥
常に布施に励む者は速やかに幸福と繁栄を得る。また、妻や召使いの苦しみに心を配る。
3.211.31
अतिशक्त्या प्रयच्छन्ति सन्तः सद्भिः समागताः ।
लोकयात्रां च पशय्न्तो धर्ममात्महितानि च।
एवं सन्तोवर्तमानास्त्वेधन्ते शाश्वतीः समाः ॥ ३.२११.३१ ॥
善人は大いなる力をもって施し、善人と共に集う。世の営み、法、自らの益を見て、このように振る舞う善人は永遠の年月にわたって栄える。
3.211.32
अहिंसा सत्यवचनमानृशंस्यवथार्जवम् ।
अद्रोहो नातिमानश्च ह्रीस्तितिक्षा दमः शमः ॥ ३.२११.३२ ॥
非暴力、真実の言葉、慈悲、率直さ、敵意のないこと、過度の高慢のないこと、慎み、忍耐、自制、そして寂静。
3.211.33
धीमन्तो धृतिमन्तश्च भूतानामनुकम्पकाः ।
अकामद्वेषसंयुक्तास्ते सन्तो लोकसत्कृताः ॥ ३.२११.३३ ॥
賢明で、堅固で、生きとし生けるものを憐れみ、欲と憎しみを離れた善人たち、彼らは世に尊ばれる。
3.211.34
त्रीण्येव तु पदान्याहुः सतां वृत्तमनुस्मरन् ।
न चैव द्रुह्येद्दद्याच्च सत्यं चैव सदा वदेत् ॥ ३.२११.३४ ॥
善人の行いを思い起こし、彼らは三つの歩みだけを語る。害してはならず、施しをし、常に真実を語れ。
3.211.35
सर्वत्र च दयावन्तः सन्तः करुणवेदिनः ।
गच्छन्तीह सुसंतुष्टा धर्म्यं पन्थानमुत्तमम् ॥ ३.२११.३५ ॥
どこでも慈悲深く、憐れみを知る善人たちは、ここで大いに満ち足りて、法の最高の道を歩む。
3.211.36
शिष्टाचारा महात्मानो येषां धर्मः सुनिश्चितः ।
अनसूया क्षमा शान्तिः संतोषः प्रियवादिता ॥ ३.२११.३६ ॥
品行正しい偉大な魂たち、その法は確固と定まっている。妬まないこと、寛容、寂静、満足、そして愛らしい言葉。
3.211.37
कामक्रोधपरित्यागः शिष्टाचारनिषेवणम् ।
कर्म च श्रुतसंपन्नं सतां मार्गमनुत्तमम् ॥ ३.२११.३७ ॥
欲と怒りを捨て、賢者の行いに従い、聖典の学識に満ちた行為をすること——これが善人の最高の道である。
3.211.38
शिष्टाचारं निषेवन्ते नित्यं ध्रममनुव्रताः ।
प्रज्ञाप्रासादमारूह्य मुह्यतो महतो जनान् ॥ ३.२११.३८ ॥
誓願に堅固な者は常に賢者の行いと法を実践する。智慧の宮殿に登り、迷いの中にある偉大な人々を見下ろすのだ。
3.211.39
प्रेक्षन्ते लोकवृत्तानि विविधानि द्विजोत्तमाः ।
अतिषुण्यानि दानानि तानि द्विजवरोत्तम ॥ ३.२११.३९ ॥
最上の再生族よ、彼らは世間の様々な行いを見る。布施もまた極めて功徳がある——再生族の中の最上の者よ、それらもまた同様である。
3.211.40
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् ।
शिष्टाचारगुणान्ब्रह्मन्पुरस्कृत्य द्विजर्षभ ॥ ३.२११.४० ॥
婆羅門よ、再生族の中の雄牛よ、私の理解と聞いたところに従って、これらすべてをあなたに語った。賢者の行いの徳を第一に置いて。