മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.211.1
स तु विप्रो महाप्राज्ञ धर्मव्याधमपृच्छत ।
शिष्टाचारं कथमहं विद्यामिति नरोत्तम ॥ ३.२११.१ ॥
ആ മഹാപ്രാജ്ഞനായ ബ്രാഹ്മണൻ ധർമ്മവ്യാധനോട് ചോദിച്ചു, "ഹേ നരോത്തമാ, ശിഷ്ടാചാരം ഞാൻ എങ്ങനെ അറിയും?"
3.211.2
पञ्च कानि पवित्राणि शिष्टाचारेषु नित्यदा ।
एतदिच्छामि भद्रं ते श्रोतुं धर्मभृतांवर।
त्वत्तो महामते व्याध तद्ब्रवीहि यथातथम् ॥ ३.२११.२ ॥
മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: "ശിഷ്ടാചാരത്തിൽ എപ്പോഴും പവിത്രമാക്കുന്ന അഞ്ചു വസ്തുക്കൾ ഏവ? ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, നിനക്ക് മംഗളം. മഹാമതിയായ വ്യാധാ, അത് യഥാർത്ഥമായി പറയൂ."
3.211.3
यज्ञो दानं तपो वेदाः सत्यं च द्विजसत्तम ।
पञ्चैतानि पवित्राणि शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.३ ॥
വ്യാധൻ പറഞ്ഞു: "യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ്, വേദങ്ങൾ, സത്യം — ഇവ അഞ്ചും, ദ്വിജോത്തമാ, ശിഷ്ടാചാരത്തിൽ എപ്പോഴും പവിത്രമാണ്."
3.211.4
कामक्रोधौ वशे कृत्वा दम्भं लोभमनार्जवम् ।
धर्ममित्येवं संतुष्टास्ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.४ ॥
വ്യാധൻ പറഞ്ഞു: "കാമക്രോധങ്ങളെ വശത്താക്കി, ദംഭം, ലോഭം, വക്രത എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച്, 'ഇതാണ് ധർമ്മം' എന്നു കരുതി സന്തുഷ്ടരായിരിക്കുന്നവരാണ് ശിഷ്ടർ, ശിഷ്ടർ അംഗീകരിച്ചവർ."
3.211.5
न तेषां भिद्यते वृत्तं यज्ञस्वाध्यायशीलिनाम् ।
आचारपालनं चैव द्वितीयं शिष्टलक्षणम् ॥ ३.२११.५ ॥
വ്യാധൻ പറഞ്ഞു: "യജ്ഞത്തിലും സ്വാധ്യായത്തിലും മുഴുകിയവരുടെ നടപ്പു ഒരിക്കലും തകരുന്നില്ല; ആചാരപാലനമാണ് ശിഷ്ടരുടെ രണ്ടാമത്തെ ലക്ഷണം."
3.211.6
गुरुशुश्रूषणं सत्यमक्रोधो दानमेव च ।
एतच्चतुष्टयं ब्रह्मञ्शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.६ ॥
വ്യാധൻ പറഞ്ഞു: "ഗുരുശുശ്രൂഷ, സത്യം, അക്രോധം, ദാനം — ഈ നാലും, ബ്രാഹ്മണാ, ശിഷ്ടാചാരത്തിൽ എപ്പോഴും ഉള്ളവയാണ്."
3.211.7
शिष्टाचारे मनः कृत्वा प्रतिष्ठाप्य च सर्वशः ।
यामयं लभते तुष्टिं सा न शक्या ह्यतोऽन्यथा ॥ ३.२११.७ ॥
ശിഷ്ടാചാരത്തിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ച് പൂർണ്ണമായി സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നവൻ നേടുന്ന ആ സംതൃപ്തി, ഇതല്ലാതെ മറ്റൊരു വഴിയിൽ സാധ്യമല്ല.
3.211.8
वेदस्योपनिषत्सत्यं सत्यस्योपनिषद्दमः ।
दमस्योपनिषत्त्यागः शिष्टाचारेषु नित्यदा ॥ ३.२११.८ ॥
വേദത്തിന്റെ സാരം സത്യം; സത്യത്തിന്റെ സാരം ദമം; ദമത്തിന്റെ സാരം ത്യാഗം. ശിഷ്ടാചാരങ്ങളിൽ ഇവ എപ്പോഴും ഉണ്ട്.
3.211.9
ये तु धर्मानसूयन्ते बुद्धिमोहान्विता नराः ।
अपथा गच्छतां तेषामनुयाता च पीड्यते ॥ ३.२११.९ ॥
ബുദ്ധിമോഹം നിറഞ്ഞ മനുഷ്യർ ധർമ്മത്തെ നിന്ദിക്കുന്നു; അവർ തെറ്റായ വഴിയിൽ പോകുന്നു; അവരെ പിന്തുടരുന്നവരും ദുഃഖിക്കുന്നു.
3.211.10
ये तु शिष्टाः सुनियताः श्रुतित्यागपरायणाः ।
धर्मपन्थानमारूढाः सत्यधर्मपरायणाः ॥ ३.२११.१० ॥
ശിഷ്ടരും നന്നായി നിയന്ത്രിതരും ശ്രുതിത്യാഗത്തിൽ മുഴുകിയവരും ധർമ്മപാതയിൽ കയറിയവരും സത്യധർമ്മപരായണരുമായവർ—
3.211.11
नियच्छन्ति परां बुद्धिं शिष्टाचारान्विता जनाः ।
उपाध्यायमते युक्ताः स्थित्या धर्मार्थदर्शिनः ॥ ३.२११.११ ॥
ശിഷ്ടാചാരമുള്ള മനുഷ്യർ പരമബുദ്ധിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ഗുരുവിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ യുക്തരായി, സ്ഥിരതയാൽ ധർമ്മവും അർത്ഥവും കാണുന്നു.
3.211.12
नास्तिकान्भिन्नमर्यादान्क्रूरान्पापमतौ स्थितान् ।
त्यज ताञ्ज्ञानमाश्रित्य धार्मिकानुपसेव्य च ॥ ३.२११.१२ ॥
നാസ്തികരെയും മര്യാദ ലംഘിക്കുന്നവരെയും ക്രൂരരെയും പാപബുദ്ധിയിൽ നിൽക്കുന്നവരെയും ഉപേക്ഷിക്കുക; ജ്ഞാനത്തെ ആശ്രയിച്ച്, ധാർമ്മികരെ സേവിച്ച്.
3.211.13
कामलोभग्रहाकीर्णं पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् ।
नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर ॥ ३.२११.१३ ॥
കാമലോഭങ്ങളാകുന്ന മുതലകൾ നിറഞ്ഞ, അഞ്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളാകുന്ന ജലമുള്ള നദിയെ, ധൈര്യമാകുന്ന തോണിയുണ്ടാക്കി കടക്കുക; ജന്മമാകുന്ന ദുർഗങ്ങളും കടക്കുക.
3.211.14
क्रमेण संचितो धर्मो बुद्धियोगमयो महान् ।
शिष्टाचारे भवेत्साधू रागः शुक्ले व वाससि ॥ ३.२११.१४ ॥
ക്രമേണ സഞ്ചിതമായ ധർമം, ബുദ്ധിയോഗത്താൽ നിറഞ്ഞതും മഹത്തുമാണ്; ശിഷ്ടാചാരത്തിൽ സാധുവായിരിക്കണം, വെള്ളവസ്ത്രത്തിൽ നിറം പിടിക്കുന്നതുപോലെ.
3.211.15
अहिंसा सत्यवचनं सर्वभूतहितं परम् ।
अहिंसा परमो धर्मः स च सत्ये प्रतिष्ठितः।
सत्यं कृत्वा प्रतिष्ठां तु प्रवर्तन्ते प्रवृत्तयः ॥ ३.२११.१५ ॥
അഹിംസയും സത്യവചനവും സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും പരമ ഹിതമാണ്. അഹിംസ പരമധർമമാണ്; അത് സത്യത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. സത്യത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പ്രവൃത്തികൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.
3.211.16
सत्यमेव गरीयस्तु शिष्टाचारनिषेवितम् ।
आचारश्च सतां धर्मः सन्तो ह्याचारलक्षणाः ॥ ३.२११.१६ ॥
സത്യമാണ് കൂടുതൽ ഗൗരവമുള്ളത്, ശിഷ്ടർ ആചരിക്കുന്നതും അതുതന്നെ. സജ്ജനങ്ങളുടെ ആചാരമാണ് ധർമം; സജ്ജനങ്ങൾ ആചാരലക്ഷണങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
3.211.17
यो यथा प्रकृतिर्जन्तुः स स्वां प्रकृतिमश्नुते ।
पापात्मा क्रोधकामादीन्दोषानाप्नोत्यनात्मवान् ॥ ३.२११.१७ ॥
ഏത് ജീവി ഏത് സ്വഭാവമുള്ളതോ, അത് സ്വന്തം സ്വഭാവത്തെ തന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു. പാപമനസ്സുള്ളവനും ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനും ക്രോധം, കാമം മുതലായ ദോഷങ്ങളെ പ്രാപിക്കുന്നു.
3.211.18
आरम्भो न्याययुक्तो यः स हि धऱ्म इति स्मृतः ।
अनाचारस्त्वध्रमेति एतच्छिष्टानुशासनम् ॥ ३.२११.१८ ॥
ന്യായത്തോടുകൂടിയ ആരംഭമാണ് ധർമമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അനാചാരം അധർമമാണെന്നത് ശിഷ്ടരുടെ ഉപദേശമാണ്.
3.211.19
अक्रुध्यन्तोऽनसूयन्तो निरहंकारमत्सराः ।
ऋजवः शमसंपन्नाः शिष्टाचारा भवन्ति ते ॥ ३.२११.१९ ॥
കോപമില്ലാത്തവരും, കുറ്റം കണ്ടെത്താത്തവരും, അഹങ്കാരവും അസൂയയുമില്ലാത്തവരും, ഋജുസ്വഭാവികളും, ശാന്തരുമായവരാണ് ശിഷ്ടാചാരികൾ.
3.211.20
त्रैविद्यवृद्धाः शुचयो वृत्तवन्तो मनस्विनः ।
गुरुशुश्रूषवो दान्ताः शिष्टाचारा भवन्त्युत ॥ ३.२११.२० ॥
ത്രിവേദ വിദ്യയിൽ മുതിർന്നവരും, ശുദ്ധരും, സദാചാരികളും, മനസ്വികളും, ഗുരുശുശ്രൂഷ ചെയ്യുന്നവരും, ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണമുള്ളവരുമാണ് ശിഷ്ടാചാരികൾ.
3.211.21
तेषामहीनसत्वानां दुष्कराचारकर्मणाम् ।
स्वैः कर्मभिः सत्कृतानां घोरत्वं संप्रणश्यति ॥ ३.२११.२१ ॥
ക്ഷയിക്കാത്ത സത്ത്വമുള്ളവരും, കഠിനമായ ആചാരകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും, സ്വകർമ്മങ്ങളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടവരുമായവരുടെ ക്രൂരത പൂർണ്ണമായി നശിക്കുന്നു.
3.211.22
तं तदाचारमाश्चर्यं पुराणं शाश्वतं ध्रुवम् ।
धर्म्यं धर्मेण पश्यन्तः स्वर्गं यान्ति मनीषिणः ॥ ३.२११.२२ ॥
ആ ആചാരം അത്ഭുതകരവും പുരാതനവും ശാശ്വതവും സ്ഥിരവുമാണ്; അതിനെ ധർമ്മത്താൽ ധർമ്മമയമായി കാണുന്ന മനീഷികൾ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.211.23
आस्तिका मानहीनाश्च द्विजातिजनपूजकाः ।
श्रुतवृत्तोपसंपन्नास्ते सन्तः स्वर्गगामिनः ॥ ३.२११.२३ ॥
ആസ്തികരും, മാനമില്ലാത്തവരും, ദ്വിജന്മാരെ പൂജിക്കുന്നവരും, ശ്രുതവും വൃത്തവും സമ്പന്നരുമായവർ — ആ സജ്ജനങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗഗാമികളാണ്.
3.211.24
वेदोक्तः प्रथमो धर्मो धर्मशास्त्रेषु चापरः ।
शिष्टाचीर्णश् शिष्टानां त्रिविधं धर्मलक्षणम् ॥ ३.२११.२४ ॥
വേദം പറയുന്ന ധർമ്മം ഒന്നാമത്; ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നത് രണ്ടാമത്; ശിഷ്ടർ ആചരിച്ചത് മൂന്നാമത് — ഇവയാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ മൂന്ന് ലക്ഷണങ്ങൾ.
3.211.25
धारणं चापि वेदानां तीर्थानामवगाहनम् ।
क्षमा सत्यार्जवं शौचं शिष्टाचारनिदर्शनम् ॥ ३.२११.२५ ॥
വേദങ്ങൾ ധരിക്കുക, തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുക, ക്ഷമ, സത്യം, ഋജുത്വം, ശൗചം — ഇവ ശിഷ്ടാചാരത്തിന്റെ തെളിവുകളാണ്.
3.211.26
सर्वभूतदयावन्तो ह्यहिंसानिरताः सदा ।
परुषं च न भाषन्ते सदा सन्तो द्विजप्रियाः ॥ ३.२११.२६ ॥
സകലജീവികളോടും ദയയുള്ളവർ, എപ്പോഴും അഹിംസയിൽ നിരതർ, പരുഷവാക്ക് പറയാത്തവർ — ആ സജ്ജനങ്ങൾ ദ്വിജർക്ക് പ്രിയരാണ്.
3.211.27
शुभानामशुभानां च कर्मणां सबलाश्रयम् ।
विपाकमभिजानन्ति ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.२७ ॥
ശുഭവും അശുഭവുമായ കർമ്മങ്ങളുടെ ബലവും ആശ്രയവും അവയുടെ ഫലവും അറിയുന്നവർ — ആ ശിഷ്ടർ ശിഷ്ടരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവർ.
3.211.28
न्यायोपेता गुणोपेताः सर्वलोकहितैषिणः ।
सन्तः स्वर्गजितः शक्त्या सन्निविष्टाश्च सत्पथे।
दातारः संविभक्तारो दीनानुग्रहकारिणः ॥ ३.२११.२८ ॥
നീതിയുള്ളവർ, ഗുണസമ്പന്നർ, സകലലോകങ്ങളുടെയും ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, തങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ സ്വർഗ്ഗം ജയിച്ച സജ്ജനങ്ങൾ, സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ ഉറച്ചവർ. അവർ ദാതാക്കളും പങ്കിട്ടുനൽകുന്നവരും ദീനർക്ക് അനുഗ്രഹം ചെയ്യുന്നവരുമാണ്.
3.211.29
सर्वपूज्याः श्रुतधनास्तथैव च तपस्विनः ।
सर्वभूतदयावन्तस्ते शिष्टाः शिष्टसंमताः ॥ ३.२११.२९ ॥
എല്ലാവരാലും പൂജ്യർ, ശ്രുതിജ്ഞാനമാണ് ധനമായവർ, തപസ്വികൾ, സകലജീവികളോടും ദയയുള്ളവർ — അവരാണ് ശിഷ്ടർ, ശിഷ്ടരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവർ.
3.211.30
दाननित्याः सुखान्याशु प्राप्नुवन्त्यपि च श्रियम् ।
पीडया च कलत्रस्य भृत्यानां च समाहिताः ॥ ३.२११.३० ॥
എപ്പോഴും ദാനത്തിൽ നിരതരായവർ വേഗം സുഖവും ഐശ്വര്യവും നേടുന്നു; ഭാര്യയുടെയും ഭൃത്യരുടെയും വേദനയിൽ ശ്രദ്ധയുള്ളവരുമാണ്.
3.211.31
अतिशक्त्या प्रयच्छन्ति सन्तः सद्भिः समागताः ।
लोकयात्रां च पशय्न्तो धर्ममात्महितानि च।
एवं सन्तोवर्तमानास्त्वेधन्ते शाश्वतीः समाः ॥ ३.२११.३१ ॥
സജ്ജനങ്ങൾ വലിയ ശക്തിയോടെ ദാനം നൽകുന്നു, സജ്ജനങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന്. ലോകയാത്രയും ധർമ്മവും സ്വന്തം ഹിതവും കണ്ടുകൊണ്ട്, ഇങ്ങനെ പെരുമാറുന്ന സജ്ജനങ്ങൾ ശാശ്വത വർഷങ്ങളോളം അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുന്നു.
3.211.32
अहिंसा सत्यवचनमानृशंस्यवथार्जवम् ।
अद्रोहो नातिमानश्च ह्रीस्तितिक्षा दमः शमः ॥ ३.२११.३२ ॥
അഹിംസ, സത്യവചനം, ദയ, ഋജുത്വം, ദ്രോഹമില്ലായ്മ, അതിമാനമില്ലായ്മ, ലജ്ജ, ക്ഷമ, ദമം, ശമം.
3.211.33
धीमन्तो धृतिमन्तश्च भूतानामनुकम्पकाः ।
अकामद्वेषसंयुक्तास्ते सन्तो लोकसत्कृताः ॥ ३.२११.३३ ॥
ബുദ്ധിമാന്മാരും ധൈര്യമുള്ളവരും ജീവികളോട് അനുകമ്പയുള്ളവരും കാമദ്വേഷങ്ങളില്ലാത്തവരുമായ ആ സജ്ജനങ്ങൾ ലോകത്താൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
3.211.34
त्रीण्येव तु पदान्याहुः सतां वृत्तमनुस्मरन् ।
न चैव द्रुह्येद्दद्याच्च सत्यं चैव सदा वदेत् ॥ ३.२११.३४ ॥
സജ്ജനങ്ങളുടെ ആചാരം ഓർത്തുകൊണ്ട്, അവർ മൂന്നു പദങ്ങൾ മാത്രമാണ് പറയുന്നത്: ദ്രോഹിക്കരുത്, ദാനം ചെയ്യണം, എപ്പോഴും സത്യം പറയണം.
3.211.35
सर्वत्र च दयावन्तः सन्तः करुणवेदिनः ।
गच्छन्तीह सुसंतुष्टा धर्म्यं पन्थानमुत्तमम् ॥ ३.२११.३५ ॥
എല്ലായിടത്തും ദയയുള്ള, കരുണ അറിയുന്ന സജ്ജനങ്ങൾ, ഇവിടെ പൂർണ സംതൃപ്തിയോടെ ധർമ്മത്തിന്റെ ഉത്തമമായ വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
3.211.36
शिष्टाचारा महात्मानो येषां धर्मः सुनिश्चितः ।
अनसूया क्षमा शान्तिः संतोषः प्रियवादिता ॥ ३.२११.३६ ॥
ശിഷ്ടാചാരമുള്ള മഹാത്മാക്കൾ, അവരുടെ ധർമ്മം സുസ്ഥിരമാണ് — അസൂയയില്ലായ്മ, ക്ഷമ, ശാന്തി, സംതൃപ്തി, പ്രിയവാക്ക്.
3.211.37
कामक्रोधपरित्यागः शिष्टाचारनिषेवणम् ।
कर्म च श्रुतसंपन्नं सतां मार्गमनुत्तमम् ॥ ३.२११.३७ ॥
കാമക്രോധങ്ങളുടെ ത്യാഗം, ശിഷ്ടാചാരത്തിന്റെ പാലനം, ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തോടെയുള്ള കർമ്മം — ഇതാണ് സജ്ജനങ്ങളുടെ ഉത്തമമായ മാർഗ്ഗം.
3.211.38
शिष्टाचारं निषेवन्ते नित्यं ध्रममनुव्रताः ।
प्रज्ञाप्रासादमारूह्य मुह्यतो महतो जनान् ॥ ३.२११.३८ ॥
വ്രതനിഷ്ഠർ എപ്പോഴും ശിഷ്ടാചാരവും ധർമ്മവും പാലിക്കുന്നു; പ്രജ്ഞാപ്രാസാദത്തിൽ കയറി, മോഹത്തിലാണ്ട മഹാജനങ്ങളെ അവർ കാണുന്നു.
3.211.39
प्रेक्षन्ते लोकवृत्तानि विविधानि द्विजोत्तमाः ।
अतिषुण्यानि दानानि तानि द्विजवरोत्तम ॥ ३.२११.३९ ॥
ഉത്തമരായ ദ്വിജരേ, അവർ ലോകവൃത്തങ്ങളുടെ വിവിധ രൂപങ്ങൾ കാണുന്നു; ദാനങ്ങളും അതിപുണ്യമുള്ളവയാണ് — ദ്വിജവരശ്രേഷ്ഠാ, അവയും അങ്ങനെതന്നെ.
3.211.40
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् ।
शिष्टाचारगुणान्ब्रह्मन्पुरस्कृत्य द्विजर्षभ ॥ ३.२११.४० ॥
ബ്രഹ്മാവേ, ദ്വിജരിൽ ഋഷഭമേ, എന്റെ ബുദ്ധിക്കും കേട്ടറിവിനും അനുസരിച്ച് ഇതെല്ലാം ഞാൻ അങ്ങയോട് പറഞ്ഞു — ശിഷ്ടാചാരഗുണങ്ങളെ മുന്നിൽ നിർത്തി.