マハーバーラタ · 章 3.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.213.1
धर्मव्याधस्तु निपुणं पुनरेव युधिष्ठिर ।
विप्रर्षभमुवाचेदं सर्वधर्मभृतांवर ॥ ३.२१३.१ ॥
ダルマヴィャーダは再び巧みに、最良のバラモンに語った。ユディシュティラよ、一切の法を保つ者の中の最良の者よ。
3.213.2
श्रुतिप्रमाणो धर्मोऽयमिति वृद्धानुशासनम् ।
सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस् बहुशाखा ह्यनन्तिका ॥ ३.२१३.२ ॥
この法はシュルティを権威とする——これが長老たちの教えである。ダルマの道は微妙であり、その枝は多くして無限である。
3.213.3
प्राणान्तिके विवाहे च वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
अनृतेन भवेत्सत्यं सत्येनैवानृतं भवेत् ॥ ३.२१३.३ ॥
命の危機や婚礼のときには、嘘を言わねばならぬこともある。嘘によって真実となることがあり、真実によってこそ嘘となることもある。
3.213.4
यद्भूतहितमत्यन्तं तत्सत्यमिति धारणा ।
विपर्ययकृतोऽधर्मः पश्य धर्मस्य सूक्ष्मताम् ॥ ३.२१३.४ ॥
生きとし生けるものに最も益あるもの、それが真実である——これが確信である。逆をなすことは非法である。ダルマの微妙さを見よ。
3.213.5
यत्करोत्यशुभं कर्म शुभं वा यदि सत्तम ।
अवश्यं तत्समाप्नोति पुरुषो नात्र संशयः ॥ ३.२१३.५ ॥
人が行う不吉な業も吉祥な業も、必ずその果報を得る——これに疑いはない、善人の中の最良の者よ。
3.213.6
विषमां च दशां प्राप्तो देवान्गर्हति वै भृशम् ।
आत्मृनः कर्मदोषेण न विजानात्यपण्डितः ॥ ३.२१३.६ ॥
逆境に陥った無知な者は、神々を大いに非難する。自らの業の過ちによって、彼はそれを理解しない。
3.213.7
मूढो नैकृतिकश्चापि चपलश्च द्विजोत्तम ।
न शुभं कर्म बध्नाति पुरुषं पाषनिश्चयम् ॥ ३.२१३.७ ॥
再生族の最も優れた者よ、愚かで欺瞞的で移り気な、悪をなすと決意した人は、善い行為によって縛られることはない。
3.213.8
सुखदुःखविपर्यासो यदा समुपपद्यते ।
नैनं प्रज्ञा सुनीतं वा त्रायते नैव पौरुषम् ॥ ३.२१३.८ ॥
快楽と苦痛の逆転が訪れるとき、知恵も良い計略も人の努力も、人を守ることはない。
3.213.9
यो यमिच्छेद्यथा कामं तं तं कामं स आप्नुयात् ।
यदि स्यादपराधीनं पौरुषस् क्रियाफलम् ॥ ३.२१३.९ ॥
誰であれ望む望みを、その望みそのものを得るだろう — 努力の結果が他者に依存しないならば。
3.213.10
संयताश्चापि दक्षाश्च मतिमन्तश्च मानवाः ।
दृश्यन्ते निष्फलाः सन्तः प्रहीणाः सर्वकर्मभिः ॥ ३.२१३.१० ॥
自制し、有能で、知恵のある人々でさえ、すべての行為を奪われ、実りなく見える。
3.213.11
भूतानामपरः कश्चिद्धिंसायां सततोत्थितः ।
वञ्चनायां च लोकस्य स सुखेनैव युज्यते ॥ ३.२१३.११ ॥
生き物の中の別の者、常に暴力と世を欺くことに努める者、その者こそが幸福に結ばれるのだ。
3.213.12
अचेष्टमपि चासीनं श्रीः कंचिदुपतिष्ठति ।
कश्चित्कर्माणि कुर्वन्हि न प्राप्यमधिगच्छति ॥ ३.२१३.१२ ॥
何もせず座っている者にさえ、幸運が近づくことがある。一方、行為をしながら得るべきものを得ない者もいる。
3.213.13
देवानिष्ट्वा तपस्तप्त्वा कृपणैः पुत्रगृध्नुभिः ।
दशमासधृता गर्भा जायन्ते कुलपांसनाः ॥ ३.२१३.१३ ॥
神々に供犠を捧げ苦行を行い、息子を渇望する哀れな人々に十か月宿された胎児は、家系を汚す者として生まれる。
3.213.14
अपरे धनधान्यैश्च भोगैश्च पितृसंचितैः ।
विपुलैरभिजायन्ते लब्धास्तैरेव मङ्गलैः ॥ ३.२१३.१४ ॥
他の人々は、祖先が蓄えた富・穀物・享楽と、豊かな吉祥を得て、それらによって生まれる。
3.213.15
न देहजा मनुष्याणां व्याधयो द्विजसत्तम ।
कर्मजा हि मनुष्याणां रोगा नास्त्यत्र संशयः ॥ ३.२१३.१५ ॥
再生者の中の最上の者よ、人の病は身体から生じるのではない。人の病は実に行為から生じるのである。ここに疑いはない。
3.213.16
आधिभिश्चैव बाध्यन्ते व्यालैः क्षुद्रमृगा इव ।
व्याधयो विनिवार्यन्ते मृगा व्याधैरिव द्विज ॥ ३.२१३.१६ ॥
小さな獣が猛獣に苦しめられるように、人は心の苦悩に苦しめられる。再生者よ、猟師に鹿が阻まれるように、病も遮られるのである。
3.213.17
येषामस्ति च भोक्तव्यं ग्रहणीरोगपीडिताः ।
न शक्नुवन्ति ते भोक्तुं चेष्टितं पूर्वकर्मया ॥ ३.२१३.१७ ॥
食べ物があるのに、消化の病に苦しむ人々は食べることができない。前世の行為のために、彼らの食べる努力は実を結ばない。
3.213.18
अपरे बाहुबलिनः क्लिश्यन्ति बहवो जनाः ।
दुःखेन चाधिगच्छनति भोजनं द्विजसत्तम ॥ ३.२१३.१८ ॥
他の多くの腕力のある人々は苦しむ。再生者の中の最上の者よ、彼らは苦労してようやく食物を得る。
3.213.19
इति लोकमनाक्रन्दं देहशङ्कापरिप्लुतम् ।
स्रोतसाऽसकृदाक्षिप्तं ह्रियमाणं बलीयसा ॥ ३.२१३.१९ ॥
このように、嘆くことなく身体への恐れに満たされたこの世界は、強力な流れによって幾度も押し流されていた。
3.213.20
न म्रियेयुर्न जीर्यैयुः सर्वे स्युः सर्वकामिकाः ।
नाप्रियं प्रतिपश्येयुर्विधिश्च यदि नो भवेत् ॥ ३.२१३.२० ॥
もし我々に定めがなければ、皆は死なず、老いず、すべての願いを叶え、望まぬものを見ることもないだろう。
3.213.21
उपर्युपरि लोकस्य सर्वो गन्तुं समीहते ।
यतते च यथाथक्ति न च तद्वर्तते तथा ॥ ३.२१३.२१ ॥
世の中の誰もが上へ上へと進もうと望み、自分の力に応じて努力するが、事はそのようにはならない。
3.213.22
बहवः संप्रदृश्यन्ते तुल्यनक्षत्रमङ्गलाः ।
महत्तु फलवैषम्यं दृश्यते कर्मसिद्धिषु ॥ ३.२१३.२२ ॥
同じ星と吉兆を持つ者は多く見られるが、行為の成就には結果の大きな不均衡が見られる。
3.213.23
न केचिदीशते ब्रह्मन्स्वयंग्राह्यस्य सत्तम ।
कर्मणां प्राकृतानां वै इह सिद्धिः प्रदृश्यते ॥ ३.२१३.२३ ॥
バラモンよ、善人の中で最も優れた者よ、自らによって得るべきものを支配する者は誰もいない。ここでは普通の行為の成功だけが見られる。
3.213.24
तथा श्रुतिरियंब्रह्मञ्जीवः किल सनातनः ।
शरीरमध्रुवं लोके सर्वेषां प्राणिनामिह ॥ ३.२१३.२४ ॥
バラモンよ、これがシュルティの教えである。魂はまことに永遠であり、この世の一切の生き物の身体は無常である。
3.213.25
वध्यमाने शरीरे तु देहनाशो भवत्युत ।
जीवः संक्रमतेऽन्यत्रकर्मबनधनिबन्धनः ॥ ३.२१३.२५ ॥
身体が打たれ壊されると、肉体は滅びる。しかし業の束縛に縛られた命我は、別の所へ移っていく。
3.213.26
कथं धर्मविदांश्रेष्ठ जीवो भवति शाश्वतः ।
एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं तत्त्वेन वदतांवर ॥ ३.२१३.२६ ॥
法を知る者の中で最も優れた方よ、命我はどのようにして常住となるのか。弁舌の最も優れた方よ、私はこれを真に知りたいのです。
3.213.27
न जीवनाशोस्ति हि देहभेदे ।
मिथ्यैतदाहुर्म्रियतीति मूढाः।
जीवस्तु देहान्तरितः प्रयाति ।
दशार्धतैवास् शरीरभेदः ॥ ३.२१३.२७ ॥
身体が壊れても命我は滅びることはない。「それは死ぬ」と愚者たちは言うが、それは偽りである。命我は別の身体に移って去っていく。身体の破壊とはそういうものである。
3.213.28
अन्यो हि नाश्नाति कृतं हि कर्म ।
मनुष्यलोके मनुजस् कश्चित्।
यत्तेन किंचिद्धि कृतंहि कर्म ।
तदश्नुते नास्ति कृतस्य नाशः ॥ ३.२१३.२८ ॥
人の世界では、他人が行った業を誰も享受しない。人が行ったどのような業であれ、まさにその業を彼自身が経験する。なされた業には消滅がない。
3.213.29
सुपुण्यशीला हि भवन्ति पुण्या ।
नराधमाः पापकृतो भवन्ति।
नरोऽनुयातस्त्विह कर्मभिः स्वै-
स्ततः समुत्पद्यति भावितस्तैः ॥ ३.२१३.२९ ॥
極めて徳行のある者は功徳ある者となり、下劣な人間は悪行をなす者となる。人はここで自らの業に従われ、それによって形作られて、そこに生まれる。
3.213.30
कथं संभवते योनौ कथं वा पुण्यपापयोः ।
जातीः पुण्या ह्यपुण्याश् कथं गच्छति सत्तम ॥ ३.२१३.३० ॥
胎において生はどのように生じるのか。功徳と罪によってどのように生じるのか。善き人々の中で最も優れた方よ、功徳ある生と功徳なき生へ、彼はどのように赴くのか。
3.213.31
गर्भाधानसमायुक्तं कर्मेदं संप्रदृश्यते ।
समासेन तु ते क्षिप्रं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तम ॥ ३.२१३.३१ ॥
胎内の受胎に結びついたこの業は見て取れる。再生族の最上の者よ、要約して速やかに汝に語ろう。
3.213.32
यथा संभृतसंभारः पुनरेव प्रजायते ।
शुभकृच्छुभयोनीषु पापकृत्पापयोनिषु ॥ ३.२१३.३२ ॥
資糧を蓄えた者が再び生まれるように、善を行う者は善き胎に、悪を行う者は悪しき胎に生まれる。
3.213.33
शुभैः प्रयोगैर्देवत्वंव्यामिश्रैर्मानुषो भवेत् ।
मोहनीयैर्वियोनीषु त्वधोगामी च किल्बिषैः ॥ ३.२१३.३३ ॥
善き行いによって神性を得、混ざった行いによって人間に生まれる。迷いをもたらす罪によって、悪しき胎へと堕ちる。
3.213.34
जातिमृत्युजरादुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यमानश्च दोषैरात्मकृतैर्नरः ॥ ३.२१३.३४ ॥
生・死・老の苦しみに絶えず追われ、輪廻の中で自らが作った過失によって煮られる人。
3.213.35
तिर्यग्योनिसहस्राणि गत्वा नरकमेव च ।
जीवाः संपरिवर्तन्ते कर्मबन्धनिबन्धनाः ॥ ३.२१३.३५ ॥
数千の畜生の胎や地獄を経ても、業の縛りに繋がれた生きものはさまよい続ける。
3.213.36
जन्तुस्तु कर्मभिस्तैस्तैः स्वकृतैः प्रेत्य दुःखितः ।
तद्दुःखप्रतिघातार्थमपुण्यां योनिमाप्नुते ॥ ३.२१३.३६ ॥
生き物は自らが作った様々な業によって死後に苦しみ、その苦しみを退けるために不浄の胎を得る。
3.213.37
ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु ।
पच्यते तु पुनस्तेन भुक्त्वाऽपथ्यमिवातुरः ॥ ३.२१३.३७ ॥
その後、彼はまた多くの別の新しい業を行い、それによって再び熟する。ちょうど不適切な食物を食べた病人のように。
3.213.38
अजस्रमेव दुःखार्तोऽदुःखितः सुखिसंज्ञितः ।
ततो निवृत्तबन्धत्वात्कर्मणामुदयादपि ॥ ३.२१३.३८ ॥
絶えず苦しみに悩まされているが、苦しまない者として「幸福な者」と呼ばれる。その後、束縛が止んだこと、また業の発現によっても。
3.213.39
परिक्रामति संसारे चक्रवद्बहुवेदनः ।
स चेन्निवृत्तबन्धस्तु विशुद्धश्चापि कर्मभिः ॥ ३.२१३.३९ ॥
彼は輪廻の中で車輪のように巡り、多くの苦しみに満ちている。もし彼の束縛が止み、業によっても清められたならば。
3.213.40
तपोयोगसमारम्भं कुरुते द्विजसत्तम ।
कर्मभिर्बहुभिश्चापि लोकानश्नाति कर्मभिः ॥ ३.२१३.४० ॥
最上の再生族よ、彼は苦行とヨーガを始める。多くの業によって、まさに業によって、彼は諸世界を得る。
3.213.41
स चेन्निवृत्तबन्धस्तु विशुद्धश्चापि कर्मभिः ।
प्राप्नोति सुकृताँल्लोकान्यत्रगत्वा न शोचति ॥ ३.२१३.४१ ॥
彼の束縛が止み、業によっても清められたならば、善業の諸世界を得る。そこに至れば、彼は嘆かない。
3.213.42
पापं कुर्वनपुण्यवृत्तः पुण्यस्यान्तं न गच्छति ।
पुण्यं कुर्वन्पुण्यवृत्तः पुण्यस्यान्तं न गच्छति।
तस्मात्पुण्यं यतेत्कर्तुं वर्जयीत च पापकम् ॥ ३.२१३.४२ ॥
悪を行い、功徳のない行いをする者は、功徳の終わりに至らない。功徳を行い、功徳ある行いをする者もまた、功徳の終わりに至らない。ゆえに功徳を行うよう努め、悪を避けるべきである。
3.213.43
अनसूयुः कृतज्ञश्च कल्याणान्येव सेवते ।
सुखानि धर्ममर्थं च स्वर्गं च लभते नरः ॥ ३.२१३.४३ ॥
嫉妬せず感謝の心を持つ人は、ただ善い行いに励み、幸福、法、富、天界を得る。
3.213.44
संस्कृतस्य च दान्तस् नियतस्य यतात्मनः ।
प्राज्ञास्यानन्तरा वृत्तिरिहि लोके परत्र च ॥ ३.२१३.४४ ॥
教養があり、感覚を制し、規律正しく、自己を抑制する人にとって、賢者の行いはこの世でも来世でも途切れることがない。
3.213.45
सतां धऱ्मेण वर्तेत क्रियां शिष्टवदाचरेत् ।
असंक्लेशेन लोकस्य वृत्तिं लिप्सेत वै द्विजः ॥ ३.२१३.४५ ॥
再生族は善人の法に従って生き、賢者のように振る舞い、世界に苦しみを与えないように生計を求めるべきである。
3.213.46
सन्ति ह्यागमविज्ञानाः शिष्टाः शास्त्रे विचक्षणाः ।
स्वधर्मेण क्रिया लोके कुर्वाणास्ते ह्यसंकराः ॥ ३.२१३.४६ ॥
世には、アーガマの伝承に通じ、聖典に秀でた賢者たちがいる。彼らは自らのダルマに従って行い、それゆえ混じり気がない。
3.213.47
प्राज्ञो धर्मेण रमते धर्मं चैवोपजीवति ।
तस्माद्धर्मादवाप्तेन धनन द्विजसत्तम ॥ ३.२१३.४७ ॥
賢者はダルマに喜びを見出し、まさにダルマによって生きる。ゆえに再生族の最良者よ、ダルマによって得た富によって生きるべきである。
3.213.48
तस्यैव सिंचते मूलं गुणान्पश्यति यत्र वै ।
धर्मात्मा भवति ह्येवं चित्तं चास्य प्रसीदति।
स मित्रजनसंतुष्ट इह प्रेत्य च नन्दति ॥ ३.२१३.४८ ॥
徳を見るところでは、まさにその根に水を注ぐ。こうして彼はダルマの心を持つ者となり、心は喜ぶ。友人や人々に満ち足り、彼はこの世でも死後も喜びに満ちる。
3.213.49
शब्दं स्पर्शं तथा रूपं गन्धानिष्टांस्च सत्तम ।
प्रभुत्वं लभते चापि धर्मस्यैतत्फलं विदुः ॥ ३.२१३.४९ ॥
善人の中の最良の者よ、音・触・色、そして好ましい香りに対しても支配を得る。これこそダルマの果報だと人々は知っている。
3.213.50
धरमस्य च पलं लब्ध्वा न तुष्यति महाद्विज ।
अतुष्यमाणो निर्वेदमादत्ते ज्ञानचक्षुषा ॥ ३.२१३.५० ॥
偉大なバラモンよ、ダルマの果報を得てもなお人は満足しない。満たされぬ者は知恵の眼によって厭離を取る。
3.213.51
प्रज्ञाचक्षुर्नर इह दोषं नैवानुरुध्यते ।
विरज्ये यथाकामं न च धर्मं विमुञ्चति ॥ ३.२१३.५१ ॥
知慧の眼を持つ人は、ここで過失に執着しない。思いのままに離欲を得て、ダルマを捨てることもない。
3.213.52
फलत्यागे च यतते दृष्ट्वा लोकं क्रियात्मकम् ।
ततो मोक्षे प्रयतते नानुपायादुपायतः ॥ ३.२१३.५२ ॥
彼は果報を捨てることにも努める。行為から成る世界を見て、そののち解脱のために努める——不適切な手段によってではなく、適切な手段によって。
3.213.53
एवं निर्वेदमादत्ते पापं कर्म जहाति च ।
धार्मिकश्चापि भवति मोक्षं च लभते परम् ॥ ३.२१३.५३ ॥
このように彼は厭離を取り、悪行を捨てる。彼は義にかない、至高の解脱を得る。
3.213.54
तपो निःश्रेयसं जन्तोस्तस्य मूलं शमो दमः ।
तेन सर्वानवाप्नोति कामान्यान्मनसेच्छति ॥ ३.२१३.५४ ॥
苦行こそ生きとし生けるものの至福であり、その根は寂静と自制である。それによって彼は心に望むあらゆる願いを得る。
3.213.55
इन्द्रियाणां निरोधेन सत्येन च दमेन च ।
ब्रह्मणः पदमाप्नोति यत्परं द्विजसत्तम ॥ ३.२१३.५५ ॥
感官を制し、真実と自制によって、人はあの至高のブラフマンの境地に達する、二度生まれた者の中の最良の者よ。
3.213.56
इन्द्रियाणीति यान्याहुः कानि तानि यतव्रत ।
निग्रहश्च कथं कार्यो निग्रहस्य च किं फलम् ॥ ३.२१३.५६ ॥
感官と呼ばれるものは何か。誓いを堅く守る者よ、制御はどのように行うべきか、また制御の果報は何か。
3.213.57
कथं च फलमाप्नोति तेषां धर्मभृतांवर ।
एतदिच्छामि तत्त्वेन धर्मं ज्ञातुं सुधार्मिक ॥ ३.२१३.५७ ॥
その果報を人はどのように得るのか。法を担う者の中で最も優れた者よ、最も正しき者よ、私は法を真実に知りたいと願う。