మహాభారతం · అధ్యాయం 3.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.213.1
धर्मव्याधस्तु निपुणं पुनरेव युधिष्ठिर ।
विप्रर्षभमुवाचेदं सर्वधर्मभृतांवर ॥ ३.२१३.१ ॥
ధర్మవ్యాధుడు మళ్ళీ నేర్పుగా, యుధిష్ఠిరా, శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణునితో ఇలా అన్నాడు — సర్వధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా.
3.213.2
श्रुतिप्रमाणो धर्मोऽयमिति वृद्धानुशासनम् ।
सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस् बहुशाखा ह्यनन्तिका ॥ ३.२१३.२ ॥
ఈ ధర్మం శ్రుతిని ప్రమాణంగా కలిగి ఉంది అని వృద్ధుల ఉపదేశం. ధర్మ గతి సూక్ష్మమైనది; దాని శాఖలు అనేకమూ అనంతమూ.
3.213.3
प्राणान्तिके विवाहे च वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
अनृतेन भवेत्सत्यं सत्येनैवानृतं भवेत् ॥ ३.२१३.३ ॥
ప్రాణాపాయంలోనూ వివాహంలోనూ అసత్యం పలకవలసి రావచ్చు. అసత్యం వల్ల సత్యం కావచ్చు; సత్యం వల్లనే అసత్యం కావచ్చు.
3.213.4
यद्भूतहितमत्यन्तं तत्सत्यमिति धारणा ।
विपर्ययकृतोऽधर्मः पश्य धर्मस्य सूक्ष्मताम् ॥ ३.२१३.४ ॥
జీవులకు అత్యంత హితమైనదే సత్యం అనే ధారణ. విపరీతంగా చేస్తే అధర్మం. ధర్మపు సూక్ష్మతను చూడు.
3.213.5
यत्करोत्यशुभं कर्म शुभं वा यदि सत्तम ।
अवश्यं तत्समाप्नोति पुरुषो नात्र संशयः ॥ ३.२१३.५ ॥
మనిషి చేసే అశుభమైనా శుభమైనా కర్మ ఫలాన్ని అతడు తప్పక పొందుతాడు — ఇందులో సందేహం లేదు, సత్తమా.
3.213.6
विषमां च दशां प्राप्तो देवान्गर्हति वै भृशम् ।
आत्मृनः कर्मदोषेण न विजानात्यपण्डितः ॥ ३.२१३.६ ॥
విషమ స్థితిని పొందిన అజ్ఞాని దేవతలను అధికంగా నిందిస్తాడు; తన స్వకర్మ దోషాన్ని అతడు తెలుసుకోడు.
3.213.7
मूढो नैकृतिकश्चापि चपलश्च द्विजोत्तम ।
न शुभं कर्म बध्नाति पुरुषं पाषनिश्चयम् ॥ ३.२१३.७ ॥
ద్విజులలో ఉత్తముడా, మూఢుడు, మోసగాడు, చపలుడు, పాపనిశ్చయం కలవాడు అయిన మనిషిని శుభకర్మ బంధించదు.
3.213.8
सुखदुःखविपर्यासो यदा समुपपद्यते ।
नैनं प्रज्ञा सुनीतं वा त्रायते नैव पौरुषम् ॥ ३.२१३.८ ॥
సుఖదుఃఖాల విపర్యయం సంభవించినప్పుడు, ప్రజ్ఞ కానీ, సునీతి కానీ, పౌరుషం కానీ అతన్ని రక్షించవు.
3.213.9
यो यमिच्छेद्यथा कामं तं तं कामं स आप्नुयात् ।
यदि स्यादपराधीनं पौरुषस् क्रियाफलम् ॥ ३.२१३.९ ॥
ఎవరు ఏ కోరికను ఎలా కోరితే ఆ కోరికనే పొందుతారు — పౌరుషఫలం ఇతరుల అధీనంలో లేకపోతే.
3.213.10
संयताश्चापि दक्षाश्च मतिमन्तश्च मानवाः ।
दृश्यन्ते निष्फलाः सन्तः प्रहीणाः सर्वकर्मभिः ॥ ३.२१३.१० ॥
సంయమం గల, నేర్పరి, బుద్ధిమంతులైన మనుషులు కూడా తమ సర్వకర్మలలో ఫలహీనులుగా కనిపిస్తారు.
3.213.11
भूतानामपरः कश्चिद्धिंसायां सततोत्थितः ।
वञ्चनायां च लोकस्य स सुखेनैव युज्यते ॥ ३.२१३.११ ॥
జీవులలో మరొకడు — సదా హింసలో, లోకాన్ని వంచించడంలో నిమగ్నుడైనవాడు — అతడే సుఖంతో కూడినవాడవుతాడు.
3.213.12
अचेष्टमपि चासीनं श्रीः कंचिदुपतिष्ठति ।
कश्चित्कर्माणि कुर्वन्हि न प्राप्यमधिगच्छति ॥ ३.२१३.१२ ॥
నిష్క్రియంగా కూర్చున్నవాని వద్దకు కూడా కొందరికి శ్రీ వచ్చి చేరుతుంది; కర్మలు చేస్తున్నా కొందరు పొందదగినది పొందరు.
3.213.13
देवानिष्ट्वा तपस्तप्त्वा कृपणैः पुत्रगृध्नुभिः ।
दशमासधृता गर्भा जायन्ते कुलपांसनाः ॥ ३.२१३.१३ ॥
దేవతలకు యజ్ఞం చేసి, తపస్సు చేసి, పుత్రకాంక్షతో ఉన్న దీనులైన మనుషులచేత పది నెలలు మోయబడిన గర్భాలు కులాన్ని చెరిపే వారిగా పుడతాయి.
3.213.14
अपरे धनधान्यैश्च भोगैश्च पितृसंचितैः ।
विपुलैरभिजायन्ते लब्धास्तैरेव मङ्गलैः ॥ ३.२१३.१४ ॥
ఇతరులు పితృసంచితమైన ధనధాన్యాలతో, భోగాలతో, విపులమైన మంగళాలను పొంది, వాటి వల్లనే జన్మిస్తారు.
3.213.15
न देहजा मनुष्याणां व्याधयो द्विजसत्तम ।
कर्मजा हि मनुष्याणां रोगा नास्त्यत्र संशयः ॥ ३.२१३.१५ ॥
ద్విజులలో ఉత్తముడా, మనుషుల వ్యాధులు దేహం నుండి పుట్టవు; మనుషుల రోగాలు కర్మవల్లనే పుడతాయి, ఇందులో సందేహం లేదు.
3.213.16
आधिभिश्चैव बाध्यन्ते व्यालैः क्षुद्रमृगा इव ।
व्याधयो विनिवार्यन्ते मृगा व्याधैरिव द्विज ॥ ३.२१३.१६ ॥
చిన్న మృగాలు క్రూర జంతువులచేత బాధింపబడినట్లు, మనుషులు మానసిక బాధలచేత పీడించబడతారు; ద్విజా, వేటగాళ్ళచేత మృగాలు ఆపబడినట్లు వ్యాధులు నివారింపబడతాయి.
3.213.17
येषामस्ति च भोक्तव्यं ग्रहणीरोगपीडिताः ।
न शक्नुवन्ति ते भोक्तुं चेष्टितं पूर्वकर्मया ॥ ३.२१३.१७ ॥
ఆహారం ఉన్నప్పటికీ గ్రహణీ రోగంచే పీడింపబడినవారు భోజనం చేయలేరు; పూర్వకర్మవల్ల వారి ప్రయత్నం భోజనానికి సమర్థం కాదు.
3.213.18
अपरे बाहुबलिनः क्लिश्यन्ति बहवो जनाः ।
दुःखेन चाधिगच्छनति भोजनं द्विजसत्तम ॥ ३.२१३.१८ ॥
బాహుబలం కలిగిన ఇతర అనేకులు క్లేశపడతారు; ద్విజశ్రేష్ఠా, వారు కష్టంతో భోజనం పొందుతారు.
3.213.19
इति लोकमनाक्रन्दं देहशङ्कापरिप्लुतम् ।
स्रोतसाऽसकृदाक्षिप्तं ह्रियमाणं बलीयसा ॥ ३.२१३.१९ ॥
ఇలా, రోదించకుండా దేహభయంతో కప్పబడిన ఈ లోకం, బలమైన ప్రవాహంచేత పదేపదే కొట్టుకుపోబడుతూ ఉంది.
3.213.20
न म्रियेयुर्न जीर्यैयुः सर्वे स्युः सर्वकामिकाः ।
नाप्रियं प्रतिपश्येयुर्विधिश्च यदि नो भवेत् ॥ ३.२१३.२० ॥
మాకు విధి లేకపోతే, అందరూ చావరు, ముసలితనం పొందరు, అందరి కోరికలూ తీరుతాయి, అప్రియమైనది చూడరు.
3.213.21
उपर्युपरि लोकस्य सर्वो गन्तुं समीहते ।
यतते च यथाथक्ति न च तद्वर्तते तथा ॥ ३.२१३.२१ ॥
లోకంలో అందరూ పైకి పైకి వెళ్లాలని కోరుకుంటారు, తమ శక్తి కొలదీ ప్రయత్నిస్తారు; అయినా అది అలా జరగదు.
3.213.22
बहवः संप्रदृश्यन्ते तुल्यनक्षत्रमङ्गलाः ।
महत्तु फलवैषम्यं दृश्यते कर्मसिद्धिषु ॥ ३.२१३.२२ ॥
సమాన నక్షత్రాలు, శుభచిహ్నాలు కలిగిన అనేకులు కనిపిస్తారు; కానీ కర్మల సిద్ధిలో ఫలాల్లో గొప్ప వైషమ్యం కనిపిస్తుంది.
3.213.23
न केचिदीशते ब्रह्मन्स्वयंग्राह्यस्य सत्तम ।
कर्मणां प्राकृतानां वै इह सिद्धिः प्रदृश्यते ॥ ३.२१३.२३ ॥
బ్రాహ్మణా, సత్తమా, తనచేత గ్రహించదగినదానిపై ఎవ్వరికీ ఈశ్వరత్వం లేదు; ఇక్కడ సామాన్య కర్మల సిద్ధియే కనిపిస్తుంది.
3.213.24
तथा श्रुतिरियंब्रह्मञ्जीवः किल सनातनः ।
शरीरमध्रुवं लोके सर्वेषां प्राणिनामिह ॥ ३.२१३.२४ ॥
ఇదే శ్రుతి, బ్రాహ్మణా: జీవుడు నిశ్చయంగా శాశ్వతుడు; ఈ లోకంలో సర్వ ప్రాణులకు శరీరం అస్థిరమైనది.
3.213.25
वध्यमाने शरीरे तु देहनाशो भवत्युत ।
जीवः संक्रमतेऽन्यत्रकर्मबनधनिबन्धनः ॥ ३.२१३.२५ ॥
శరీరం నశించినప్పుడు దేహం నాశనమవుతుంది; కానీ కర్మబంధనంతో బంధింపబడిన జీవుడు మరోచోటికి వెళ్తాడు.
3.213.26
कथं धर्मविदांश्रेष्ठ जीवो भवति शाश्वतः ।
एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं तत्त्वेन वदतांवर ॥ ३.२१३.२६ ॥
ధర్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడా, జీవుడు ఎలా శాశ్వతుడవుతాడు? వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా, ఇది యథార్థంగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.
3.213.27
न जीवनाशोस्ति हि देहभेदे ।
मिथ्यैतदाहुर्म्रियतीति मूढाः।
जीवस्तु देहान्तरितः प्रयाति ।
दशार्धतैवास् शरीरभेदः ॥ ३.२१३.२७ ॥
దేహం విదారణం అయినప్పుడు జీవునికి నాశనం లేదు. 'అది మరణిస్తుంది' అని మూఢులు అనడం అసత్యం; జీవుడు మరో దేహంలో ప్రవేశించి వెళ్తాడు; శరీర భేదం అలాంటిదే.
3.213.28
अन्यो हि नाश्नाति कृतं हि कर्म ।
मनुष्यलोके मनुजस् कश्चित्।
यत्तेन किंचिद्धि कृतंहि कर्म ।
तदश्नुते नास्ति कृतस्य नाशः ॥ ३.२१३.२८ ॥
మనుష్యలోకంలో ఒకడు చేసిన కర్మను మరొకడు అనుభవించడు. ఎవడు ఏ కర్మ చేశాడో దాని ఫలాన్నే అతడు అనుభవిస్తాడు; చేసిన కర్మకు నాశనం లేదు.
3.213.29
सुपुण्यशीला हि भवन्ति पुण्या ।
नराधमाः पापकृतो भवन्ति।
नरोऽनुयातस्त्विह कर्मभिः स्वै-
स्ततः समुत्पद्यति भावितस्तैः ॥ ३.२१३.२९ ॥
అత్యంత పుణ్యశీలురు పుణ్యాత్ములవుతారు; అధములైన మనుషులు పాపం చేసేవారవుతారు. మనిషి ఇక్కడ తన కర్మలచేతనే అనుసరింపబడతాడు; వాటిచేత భావితుడై అతడు అక్కడ పుడతాడు.
3.213.30
कथं संभवते योनौ कथं वा पुण्यपापयोः ।
जातीः पुण्या ह्यपुण्याश् कथं गच्छति सत्तम ॥ ३.२१३.३० ॥
గర్భయోనిలో ఎలా జన్మ కలుగుతుంది? పుణ్యం, పాపం వల్ల ఎలా? పుణ్య, అపుణ్య జాతులలో అతడు ఎలా వెళ్తాడు, సత్పురుషులలో శ్రేష్ఠుడా?
3.213.31
गर्भाधानसमायुक्तं कर्मेदं संप्रदृश्यते ।
समासेन तु ते क्षिप्रं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तम ॥ ३.२१३.३१ ॥
గర్భాధానంతో ముడిపడిన ఈ కర్మ కనిపిస్తుంది. ద్విజోత్తమా, నీకు సంక్షిప్తంగా త్వరగా చెబుతాను.
3.213.32
यथा संभृतसंभारः पुनरेव प्रजायते ।
शुभकृच्छुभयोनीषु पापकृत्पापयोनिषु ॥ ३.२१३.३२ ॥
సమకూర్చుకున్న సామగ్రి కలవాడు మళ్లీ జన్మించినట్లే, శుభకర్మ చేసేవాడు శుభ యోనులలో, పాపకర్మ చేసేవాడు పాప యోనులలో జన్మిస్తాడు.
3.213.33
शुभैः प्रयोगैर्देवत्वंव्यामिश्रैर्मानुषो भवेत् ।
मोहनीयैर्वियोनीषु त्वधोगामी च किल्बिषैः ॥ ३.२१३.३३ ॥
శుభకర్మలతో దేవత్వం, మిశ్రమ కర్మలతో మానవ జన్మ కలుగుతుంది; మోహకర పాపాలతో అధమ యోనులకు పడిపోతాడు.
3.213.34
जातिमृत्युजरादुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यमानश्च दोषैरात्मकृतैर्नरः ॥ ३.२१३.३४ ॥
జన్మ, మృత్యు, జరా దుఃఖాలతో నిరంతరం పీడితుడై, సంసారంలో తానే చేసిన దోషాల వల్ల దహించబడే మనిషి.
3.213.35
तिर्यग्योनिसहस्राणि गत्वा नरकमेव च ।
जीवाः संपरिवर्तन्ते कर्मबन्धनिबन्धनाः ॥ ३.२१३.३५ ॥
వేలాది తిర్యగ్యోనులకు, నరకానికి వెళ్లి కూడా కర్మబంధాలతో బంధింపబడిన జీవులు తిరుగుతూనే ఉంటారు.
3.213.36
जन्तुस्तु कर्मभिस्तैस्तैः स्वकृतैः प्रेत्य दुःखितः ।
तद्दुःखप्रतिघातार्थमपुण्यां योनिमाप्नुते ॥ ३.२१३.३६ ॥
జీవుడు తాను చేసిన ఆ ఆ కర్మలవల్ల మరణానంతరం దుఃఖిస్తాడు; ఆ దుఃఖాన్ని నివారించడానికే అపుణ్య యోనిని పొందుతాడు.
3.213.37
ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु ।
पच्यते तु पुनस्तेन भुक्त्वाऽपथ्यमिवातुरः ॥ ३.२१३.३७ ॥
తరువాత అతడు మళ్లీ అనేక కొత్త కర్మలను చేపడతాడు. దాని వల్ల అతడు మళ్లీ పక్వమవుతాడు; అపథ్య భోజనం చేసిన రోగిలా.
3.213.38
अजस्रमेव दुःखार्तोऽदुःखितः सुखिसंज्ञितः ।
ततो निवृत्तबन्धत्वात्कर्मणामुदयादपि ॥ ३.२१३.३८ ॥
అతడు ఎల్లప్పుడూ దుఃఖంతో బాధపడతాడు; అయినా దుఃఖించనివాడిగా, సుఖి అని పిలువబడతాడు. అప్పుడు బంధం తొలగిపోవడంవల్ల, కర్మల ఫలోదయం వల్ల కూడా.
3.213.39
परिक्रामति संसारे चक्रवद्बहुवेदनः ।
स चेन्निवृत्तबन्धस्तु विशुद्धश्चापि कर्मभिः ॥ ३.२१३.३९ ॥
అతడు సంసారంలో చక్రంలా తిరుగుతాడు, ఎన్నో వేదనలతో నిండి. అతని బంధం నశించి, కర్మల వల్ల కూడా శుద్ధుడైతే.
3.213.40
तपोयोगसमारम्भं कुरुते द्विजसत्तम ।
कर्मभिर्बहुभिश्चापि लोकानश्नाति कर्मभिः ॥ ३.२१३.४० ॥
ద్విజశ్రేష్ఠా, అతడు తపస్సు, యోగాల ఆరంభం చేస్తాడు; అనేక కర్మలతో, కర్మలద్వారానే లోకాలను పొందుతాడు.
3.213.41
स चेन्निवृत्तबन्धस्तु विशुद्धश्चापि कर्मभिः ।
प्राप्नोति सुकृताँल्लोकान्यत्रगत्वा न शोचति ॥ ३.२१३.४१ ॥
అతని బంధం నశించి, కర్మలవల్ల కూడా శుద్ధుడైతే, అతడు సుకృతుల లోకాలను పొందుతాడు; అక్కడికి వెళ్లి అతడు శోకించడు.
3.213.42
पापं कुर्वनपुण्यवृत्तः पुण्यस्यान्तं न गच्छति ।
पुण्यं कुर्वन्पुण्यवृत्तः पुण्यस्यान्तं न गच्छति।
तस्मात्पुण्यं यतेत्कर्तुं वर्जयीत च पापकम् ॥ ३.२१३.४२ ॥
పాపం చేసేవాడు, పుణ్యమార్గం లేనివాడు, పుణ్యం అంతాన్ని చేరడు. పుణ్యం చేసేవాడు, పుణ్యాచరణ కలవాడు, పుణ్యం అంతాన్ని చేరడు. కాబట్టి పుణ్యం చేయడానికి ప్రయత్నించాలి, పాపాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
3.213.43
अनसूयुः कृतज्ञश्च कल्याणान्येव सेवते ।
सुखानि धर्ममर्थं च स्वर्गं च लभते नरः ॥ ३.२१३.४३ ॥
అసూయ లేనివాడు, కృతజ్ఞుడు అయిన మనిషి మంచి పనులనే అనుసరిస్తాడు; అతడు సుఖం, ధర్మం, అర్థం మరియు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
3.213.44
संस्कृतस्य च दान्तस् नियतस्य यतात्मनः ।
प्राज्ञास्यानन्तरा वृत्तिरिहि लोके परत्र च ॥ ३.२१३.४४ ॥
సంస్కారవంతుడు, దాంతుడు, నియమబద్ధుడు, ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు అయిన ప్రాజ్ఞుని ఆచరణ ఇహంలోనూ పరలోకంలోనూ నిరంతరంగా ఉంటుంది.
3.213.45
सतां धऱ्मेण वर्तेत क्रियां शिष्टवदाचरेत् ।
असंक्लेशेन लोकस्य वृत्तिं लिप्सेत वै द्विजः ॥ ३.२१३.४५ ॥
ద్విజుడు సత్పురుషుల ధర్మం ప్రకారం జీవించాలి, శిష్టుల వలె ఆచరించాలి; లోకానికి బాధ కలిగించకుండా జీవనోపాధిని వెతకాలి.
3.213.46
सन्ति ह्यागमविज्ञानाः शिष्टाः शास्त्रे विचक्षणाः ।
स्वधर्मेण क्रिया लोके कुर्वाणास्ते ह्यसंकराः ॥ ३.२१३.४६ ॥
ఆగమ జ్ఞానం కలిగిన, శాస్త్రంలో నేర్పరులైన శిష్టులు లోకంలో ఉన్నారు; వారు తమ స్వధర్మం ప్రకారం కర్మలు చేస్తూ సంకరం లేనివారిగా ఉంటారు.
3.213.47
प्राज्ञो धर्मेण रमते धर्मं चैवोपजीवति ।
तस्माद्धर्मादवाप्तेन धनन द्विजसत्तम ॥ ३.२१३.४७ ॥
ప్రాజ్ఞుడు ధర్మంలో ఆనందిస్తాడు, ధర్మాన్నే ఆధారంగా జీవిస్తాడు; కాబట్టి, ద్విజోత్తమా, ధర్మం ద్వారా పొందిన ధనంతోనే జీవించాలి.
3.213.48
तस्यैव सिंचते मूलं गुणान्पश्यति यत्र वै ।
धर्मात्मा भवति ह्येवं चित्तं चास्य प्रसीदति।
स मित्रजनसंतुष्ट इह प्रेत्य च नन्दति ॥ ३.२१३.४८ ॥
ఎక్కడ గుణాలను చూస్తాడో అక్కడ దాని మూలాన్నే నీరు పోస్తాడు; ఈ విధంగా అతడు ధర్మాత్ముడవుతాడు, అతని మనసు ప్రసన్నమవుతుంది. మిత్రులతో, జనులతో సంతృప్తుడై అతడు ఇహంలోనూ మరణానంతరమూ ఆనందిస్తాడు.
3.213.49
शब्दं स्पर्शं तथा रूपं गन्धानिष्टांस्च सत्तम ।
प्रभुत्वं लभते चापि धर्मस्यैतत्फलं विदुः ॥ ३.२१३.४९ ॥
ఓ సత్తమా, శబ్దం, స్పర్శ, రూపం, ఇష్టమైన గంధాలపై కూడా ఆధిపత్యం లభిస్తుంది; ఇది ధర్మ ఫలమని తెలిసినవారు చెబుతారు.
3.213.50
धरमस्य च पलं लब्ध्वा न तुष्यति महाद्विज ।
अतुष्यमाणो निर्वेदमादत्ते ज्ञानचक्षुषा ॥ ३.२१३.५० ॥
ఓ మహాద్విజా, ధర్మ ఫలాన్ని పొందినా మనిషి తృప్తి చెందడు; తృప్తి లేక జ్ఞాన నేత్రంతో వైరాగ్యాన్ని స్వీకరిస్తాడు.
3.213.51
प्रज्ञाचक्षुर्नर इह दोषं नैवानुरुध्यते ।
विरज्ये यथाकामं न च धर्मं विमुञ्चति ॥ ३.२१३.५१ ॥
ప్రజ్ఞా నేత్రం కలవాడు ఇక్కడ దోషాన్ని అనుసరించడు; కోరినట్లు వైరాగ్యం పొందుతాడు, ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టడు.
3.213.52
फलत्यागे च यतते दृष्ट्वा लोकं क्रियात्मकम् ।
ततो मोक्षे प्रयतते नानुपायादुपायतः ॥ ३.२१३.५२ ॥
ఫల త్యాగంలో కూడా అతడు ప్రయత్నిస్తాడు; కర్మమయమైన లోకాన్ని చూసి, తరువాత మోక్షం కోసం ప్రయత్నిస్తాడు — అనుపాయంతో కాదు, ఉపాయంతో.
3.213.53
एवं निर्वेदमादत्ते पापं कर्म जहाति च ।
धार्मिकश्चापि भवति मोक्षं च लभते परम् ॥ ३.२१३.५३ ॥
ఈ విధంగా అతడు వైరాగ్యాన్ని స్వీకరించి పాప కర్మలను విడిచిపెడతాడు; ధార్మికుడై పరమ మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
3.213.54
तपो निःश्रेयसं जन्तोस्तस्य मूलं शमो दमः ।
तेन सर्वानवाप्नोति कामान्यान्मनसेच्छति ॥ ३.२१३.५४ ॥
తపస్సే జీవునికి పరమ శ్రేయస్సు; దాని మూలం శమం, దమం; దాని ద్వారా మనసులో కోరిన సర్వ కోరికలను పొందుతాడు.
3.213.55
इन्द्रियाणां निरोधेन सत्येन च दमेन च ।
ब्रह्मणः पदमाप्नोति यत्परं द्विजसत्तम ॥ ३.२१३.५५ ॥
ఇంద్రియ నిగ్రహంతో, సత్యంతో, దమంతో మనిషి ఆ పరమమైన బ్రహ్మపదాన్ని పొందుతాడు, ఓ ద్విజోత్తమా.
3.213.56
इन्द्रियाणीति यान्याहुः कानि तानि यतव्रत ।
निग्रहश्च कथं कार्यो निग्रहस्य च किं फलम् ॥ ३.२१३.५६ ॥
ఏవి ఇంద్రియాలని పిలవబడుతున్నాయో అవి ఏవి? ఓ యతవ్రతా, నిగ్రహం ఎలా చేయాలి, నిగ్రహ ఫలం ఏమిటి?
3.213.57
कथं च फलमाप्नोति तेषां धर्मभृतांवर ।
एतदिच्छामि तत्त्वेन धर्मं ज्ञातुं सुधार्मिक ॥ ३.२१३.५७ ॥
వాటి ఫలాన్ని మనిషి ఎలా పొందుతాడు? ధర్మధారులలో శ్రేష్ఠుడా, ఓ సుధార్మికా, ధర్మాన్ని తత్త్వతః తెలుసుకోవాలని ఇది కోరుతున్నాను.