มหาภารตะ · อัธยายะ 3.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.213.1
धर्मव्याधस्तु निपुणं पुनरेव युधिष्ठिर ।
विप्रर्षभमुवाचेदं सर्वधर्मभृतांवर ॥ ३.२१३.१ ॥
ธรรมวยาธะได้กล่าวอีกครั้งอย่างชำนาญแก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐนั้น ข้าแต่ยุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ทรงธรรมทั้งปวง
3.213.2
श्रुतिप्रमाणो धर्मोऽयमिति वृद्धानुशासनम् ।
सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस् बहुशाखा ह्यनन्तिका ॥ ३.२१३.२ ॥
ธรรมนี้มีศรุติเป็นเครื่องยืนยัน นี่คือคำสอนของผู้เฒ่าผู้แก่ ทางแห่งธรรมนั้นละเอียดอ่อน และมีสาขามากมายไม่มีที่สิ้นสุด
3.213.3
प्राणान्तिके विवाहे च वक्तव्यमनृतं भवेत् ।
अनृतेन भवेत्सत्यं सत्येनैवानृतं भवेत् ॥ ३.२१३.३ ॥
เมื่อชีวิตตกอยู่ในอันตรายและในการแต่งงาน อาจต้องกล่าวสิ่งที่ไม่จริง ด้วยสิ่งที่ไม่จริงความจริงอาจเกิดขึ้นได้ และด้วยความจริงเองสิ่งที่ไม่จริงก็อาจเกิดขึ้นได้
3.213.4
यद्भूतहितमत्यन्तं तत्सत्यमिति धारणा ।
विपर्ययकृतोऽधर्मः पश्य धर्मस्य सूक्ष्मताम् ॥ ३.२१३.४ ॥
สิ่งที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่สรรพสัตว์ นั่นคือความจริง เช่นนี้คือความเชื่อมั่น การกระทำที่กลับข้างคืออธรรม จงพิจารณาความละเอียดอ่อนของธรรม
3.213.5
यत्करोत्यशुभं कर्म शुभं वा यदि सत्तम ।
अवश्यं तत्समाप्नोति पुरुषो नात्र संशयः ॥ ३.२१३.५ ॥
ไม่ว่าบุคคลจะทำกรรมอันเป็นอกุศลหรือกุศล ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งคนดี เขาจะได้รับผลนั้นอย่างแน่นอน ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
3.213.6
विषमां च दशां प्राप्तो देवान्गर्हति वै भृशम् ।
आत्मृनः कर्मदोषेण न विजानात्यपण्डितः ॥ ३.२१३.६ ॥
เมื่อตกอยู่ในสภาพที่เลวร้าย คนไม่รู้จักใคร่ครวญย่อมตำหนิเทวดาอย่างมาก ทั้งที่เพราะความผิดในการกระทำของตนเอง เขากลับไม่เข้าใจ
3.213.7
मूढो नैकृतिकश्चापि चपलश्च द्विजोत्तम ।
न शुभं कर्म बध्नाति पुरुषं पाषनिश्चयम् ॥ ३.२१३.७ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งทวิชา คนโง่ หลอกลวง และหุนหันพลันแล่น ซึ่งมีความตั้งใจมุ่งสู่ความชั่ว การกระทำที่ดีย่อมไม่ผูกมัดเขาไว้
3.213.8
सुखदुःखविपर्यासो यदा समुपपद्यते ।
नैनं प्रज्ञा सुनीतं वा त्रायते नैव पौरुषम् ॥ ३.२१३.८ ॥
เมื่อความสุขและความทุกข์กลับกันเกิดขึ้น ทั้งปัญญา นโยบายที่ดี หรือความพยายามของมนุษย์ ย่อมไม่คุ้มครองเขาได้
3.213.9
यो यमिच्छेद्यथा कामं तं तं कामं स आप्नुयात् ।
यदि स्यादपराधीनं पौरुषस् क्रियाफलम् ॥ ३.२१३.९ ॥
ผู้ใดปรารถนาสิ่งใดตามความต้องการ เขาก็จะได้สิ่งนั้นนั่นเอง หากผลของความพยายามของมนุษย์ไม่ขึ้นอยู่กับผู้อื่น
3.213.10
संयताश्चापि दक्षाश्च मतिमन्तश्च मानवाः ।
दृश्यन्ते निष्फलाः सन्तः प्रहीणाः सर्वकर्मभिः ॥ ३.२१३.१० ॥
แม้มนุษย์ผู้สำรวมตน ฉลาดในการงาน และมีปัญญา ก็ยังปรากฏว่าไร้ผล สูญเสียการกระทำทั้งหมดของตน
3.213.11
भूतानामपरः कश्चिद्धिंसायां सततोत्थितः ।
वञ्चनायां च लोकस्य स सुखेनैव युज्यते ॥ ३.२१३.११ ॥
ส่วนอีกคนหนึ่งในหมู่สัตว์ ผู้เตรียมพร้อมอยู่เสมอในการเบียดเบียนและการหลอกลวงโลก เขาย่อมได้รับความสุขอย่างแท้จริง
3.213.12
अचेष्टमपि चासीनं श्रीः कंचिदुपतिष्ठति ।
कश्चित्कर्माणि कुर्वन्हि न प्राप्यमधिगच्छति ॥ ३.२१३.१२ ॥
โชคลาภเข้าหาบางคนแม้ขณะที่เขานั่งอยู่เฉย ๆ ขณะที่บางคนลงมือทำการงาน กลับไม่ได้สิ่งที่พึงได้
3.213.13
देवानिष्ट्वा तपस्तप्त्वा कृपणैः पुत्रगृध्नुभिः ।
दशमासधृता गर्भा जायन्ते कुलपांसनाः ॥ ३.२१३.१३ ॥
คนยากจนที่บูชาเทวดาและบำเพ็ญตบะ ทั้งที่กระหายบุตร ครรภ์ที่ถือไว้สิบเดือนกลับให้กำเนิดผู้เป็นมลทินของตระกูล
3.213.14
अपरे धनधान्यैश्च भोगैश्च पितृसंचितैः ।
विपुलैरभिजायन्ते लब्धास्तैरेव मङ्गलैः ॥ ३.२१३.१४ ॥
ส่วนคนอื่นเกิดมาพร้อมทรัพย์สมบัติ ธัญญาหาร และความสุขสบายที่บรรพบุรุษสะสมไว้ และได้รับพรอันมากมายเหล่านั้นนั่นเอง
3.213.15
न देहजा मनुष्याणां व्याधयो द्विजसत्तम ।
कर्मजा हि मनुष्याणां रोगा नास्त्यत्र संशयः ॥ ३.२१३.१५ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งทวิชา โรคของมนุษย์ไม่ได้เกิดจากร่างกาย แท้จริงแล้วโรคของมนุษย์เกิดจากกรรมของเขา ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
3.213.16
आधिभिश्चैव बाध्यन्ते व्यालैः क्षुद्रमृगा इव ।
व्याधयो विनिवार्यन्ते मृगा व्याधैरिव द्विज ॥ ३.२१३.१६ ॥
ดังที่สัตว์เล็กถูกสัตว์ร้ายรบกวน มนุษย์ก็ถูกความทุกข์ทางใจรบกวนฉันนั้น และข้าแต่ทวิชา ดังที่กวางถูกนายพรานกั้นไว้ โรคภัยก็ถูกป้องกันไว้ได้ฉันนั้น
3.213.17
येषामस्ति च भोक्तव्यं ग्रहणीरोगपीडिताः ।
न शक्नुवन्ति ते भोक्तुं चेष्टितं पूर्वकर्मया ॥ ३.२१३.१७ ॥
สำหรับผู้ที่มีอาหารให้กิน แต่ถูกโรคย่อยอาหารเบียดเบียน พวกเขาไม่สามารถกินได้ เพราะความพยายามกินของเขาล้มเหลวด้วยกรรมในอดีต
3.213.18
अपरे बाहुबलिनः क्लिश्यन्ति बहवो जनाः ।
दुःखेन चाधिगच्छनति भोजनं द्विजसत्तम ॥ ३.२१३.१८ ॥
ส่วนคนอื่นอีกมากผู้มีกำลังแขนเข้มแข็งต้องทนทุกข์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งทวิชา พวกเขาได้อาหารมาด้วยความยากลำบาก
3.213.19
इति लोकमनाक्रन्दं देहशङ्कापरिप्लुतम् ।
स्रोतसाऽसकृदाक्षिप्तं ह्रियमाणं बलीयसा ॥ ३.२१३.१९ ॥
โลกจึงเป็นเช่นนี้ ไม่คร่ำครวญ ถูกความกลัวต่อร่างกายท่วมทับ ถูกกระแสน้ำพัดพาไปซ้ำแล้วซ้ำเล่า ถูกพลังอันแข็งแกร่งฉุดไปอย่างไม่ขาดสาย
3.213.20
न म्रियेयुर्न जीर्यैयुः सर्वे स्युः सर्वकामिकाः ।
नाप्रियं प्रतिपश्येयुर्विधिश्च यदि नो भवेत् ॥ ३.२१३.२० ॥
หากไม่มีกฎสำหรับพวกเรา ทุกคนก็คงไม่ตายและไม่แก่ ทุกคนคงได้ทุกสิ่งที่ปรารถนา และคงไม่ต้องพบเห็นสิ่งที่ไม่น่าพอใจ
3.213.21
उपर्युपरि लोकस्य सर्वो गन्तुं समीहते ।
यतते च यथाथक्ति न च तद्वर्तते तथा ॥ ३.२१३.२१ ॥
ในโลกนี้ทุกคนพยายามจะขึ้นสูงยิ่งขึ้นไป และทุ่มเทตามกำลังของตน แต่ผลก็มิได้เป็นไปเช่นนั้น
3.213.22
बहवः संप्रदृश्यन्ते तुल्यनक्षत्रमङ्गलाः ।
महत्तु फलवैषम्यं दृश्यते कर्मसिद्धिषु ॥ ३.२१३.२२ ॥
เห็นคนจำนวนมากที่มีดาวฤกษ์และเครื่องหมายมงคลเหมือนกัน แต่ในความสำเร็จของการกระทำ กลับเห็นความไม่เท่าเทียมของผลอย่างยิ่ง
3.213.23
न केचिदीशते ब्रह्मन्स्वयंग्राह्यस्य सत्तम ।
कर्मणां प्राकृतानां वै इह सिद्धिः प्रदृश्यते ॥ ३.२१३.२३ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ดี ไม่มีผู้ใดควบคุมสิ่งที่จะได้มาด้วยตนเองได้ ในโลกนี้เห็นแต่ความสำเร็จของการกระทำธรรมดาเท่านั้น
3.213.24
तथा श्रुतिरियंब्रह्मञ्जीवः किल सनातनः ।
शरीरमध्रुवं लोके सर्वेषां प्राणिनामिह ॥ ३.२१३.२४ ॥
คำสอนในคัมภีร์ก็เป็นเช่นนี้ ข้าแต่พราหมณ์ ชีวาตมันนั้นเป็นนิรันดร์แน่แท้ ส่วนร่างกายของสัตว์ทั้งปวงในโลกนี้ไม่เที่ยงแท้
3.213.25
वध्यमाने शरीरे तु देहनाशो भवत्युत ।
जीवः संक्रमतेऽन्यत्रकर्मबनधनिबन्धनः ॥ ३.२१३.२५ ॥
เมื่อร่างกายถูกทำลาย ร่างกายก็ย่อมสลายไป แต่ชีวาตมัน ซึ่งถูกผูกมัดด้วยพันธนาการของกรรม ย่อมเคลื่อนไปยังที่อื่น
3.213.26
कथं धर्मविदांश्रेष्ठ जीवो भवति शाश्वतः ।
एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं तत्त्वेन वदतांवर ॥ ३.२१३.२६ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้รู้ธรรม ชีวาตมันจะเป็นนิรันดร์ได้อย่างไร ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้เรื่องนี้โดยแท้จริง ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้กล่าว
3.213.27
न जीवनाशोस्ति हि देहभेदे ।
मिथ्यैतदाहुर्म्रियतीति मूढाः।
जीवस्तु देहान्तरितः प्रयाति ।
दशार्धतैवास् शरीरभेदः ॥ ३.२१३.२७ ॥
เมื่อร่างกายแตกสลาย ชีวาตมันย่อมไม่สูญหาย คนหลงที่กล่าวว่า ‘มันตายแล้ว’ นั้นเป็นเท็จ ชีวาตมันย่อมจากร่างหนึ่งไปสู่อีกร่างหนึ่ง การแตกสลายของร่างกายก็เป็นเพียงเช่นนี้
3.213.28
अन्यो हि नाश्नाति कृतं हि कर्म ।
मनुष्यलोके मनुजस् कश्चित्।
यत्तेन किंचिद्धि कृतंहि कर्म ।
तदश्नुते नास्ति कृतस्य नाशः ॥ ३.२१३.२८ ॥
ในโลกมนุษย์ ไม่มีผู้ใดอื่นรับผลของกรรมที่บุคคลอื่นได้กระทำ สิ่งใดที่บุคคลได้กระทำไว้ บุคคลนั้นย่อมได้รับผลของกรรมนั้นเอง กรรมที่ได้กระทำแล้วย่อมไม่สูญสิ้นไป
3.213.29
सुपुण्यशीला हि भवन्ति पुण्या ।
नराधमाः पापकृतो भवन्ति।
नरोऽनुयातस्त्विह कर्मभिः स्वै-
स्ततः समुत्पद्यति भावितस्तैः ॥ ३.२१३.२९ ॥
ผู้มีความประพฤติดีอย่างยิ่งย่อมกลายเป็นผู้มีบุญ และผู้ต่ำช้าที่สุดในหมู่มนุษย์ย่อมกลายเป็นผู้ทำบาป บุคคลในโลกนี้ย่อมถูกกรรมของตนติดตาม และเมื่อถูกปรุงแต่งด้วยกรรมเหล่านั้น เขาก็บังเกิดในที่นั้น
3.213.30
कथं संभवते योनौ कथं वा पुण्यपापयोः ।
जातीः पुण्या ह्यपुण्याश् कथं गच्छति सत्तम ॥ ३.२१३.३० ॥
การบังเกิดในครรภ์เกิดขึ้นได้อย่างไร และโดยบุญและบาปนั้นเกิดขึ้นอย่างไร ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ดี บุคคลไปสู่กำเนิดอันมีบุญและกำเนิดอันไม่มีบุญได้อย่างไร
3.213.31
गर्भाधानसमायुक्तं कर्मेदं संप्रदृश्यते ।
समासेन तु ते क्षिप्रं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तम ॥ ३.२१३.३१ ॥
การกระทำนี้ซึ่งผูกพันกับการปฏิสนธิในครรภ์นั้นปรากฏอยู่ ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ข้าพเจ้าจะกล่าวโดยย่อให้ท่านฟังโดยเร็ว
3.213.32
यथा संभृतसंभारः पुनरेव प्रजायते ।
शुभकृच्छुभयोनीषु पापकृत्पापयोनिषु ॥ ३.२१३.३२ ॥
เหมือนดังผู้ที่รวบรวมเสบียงไว้แล้วย่อมเกิดอีก ผู้กระทำความดีย่อมเกิดในกำเนิดอันเป็นมงคล ผู้กระทำความชั่วย่อมเกิดในกำเนิดอันชั่วร้าย
3.213.33
शुभैः प्रयोगैर्देवत्वंव्यामिश्रैर्मानुषो भवेत् ।
मोहनीयैर्वियोनीषु त्वधोगामी च किल्बिषैः ॥ ३.२१३.३३ ॥
ด้วยการกระทำอันดี บุคคลย่อมได้ความเป็นเทพ ด้วยการกระทำผสม บุคคลย่อมได้กำเนิดเป็นมนุษย์ ส่วนด้วยบาปที่ทำให้หลงผิด และด้วยบาปทั้งหลาย บุคคลย่อมตกลงสู่กำเนิดที่ผิดไปและลงสู่ที่ต่ำ
3.213.34
जातिमृत्युजरादुःखैः सततं समभिद्रुतः ।
संसारे पच्यमानश्च दोषैरात्मकृतैर्नरः ॥ ३.२१३.३४ ॥
มนุษย์ผู้ถูกความทุกข์แห่งการเกิด ความตาย และความแก่ครอบงำอยู่เสมอ และถูกต้มในสังสารวัฏด้วยโทษที่ตนเองก่อขึ้น
3.213.35
तिर्यग्योनिसहस्राणि गत्वा नरकमेव च ।
जीवाः संपरिवर्तन्ते कर्मबन्धनिबन्धनाः ॥ ३.२१३.३५ ॥
สัตว์ทั้งหลายต้องผ่านกำเนิดสัตว์นับพันและแม้นรก แล้วก็วนเวียนอยู่ต่อไป ถูกผูกมัดด้วยพันธนาการแห่งกรรมของตน
3.213.36
जन्तुस्तु कर्मभिस्तैस्तैः स्वकृतैः प्रेत्य दुःखितः ।
तद्दुःखप्रतिघातार्थमपुण्यां योनिमाप्नुते ॥ ३.२१३.३६ ॥
สัตว์ผู้ทุกข์หลังความตายเพราะกรรมต่าง ๆ ที่ตนเองได้กระทำไว้ ย่อมได้กำเนิดอันไม่เป็นมงคล เพื่อต้านทานความทุกข์นั้นเอง
3.213.37
ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यन्नवं बहु ।
पच्यते तु पुनस्तेन भुक्त्वाऽपथ्यमिवातुरः ॥ ३.२१३.३७ ॥
แล้วเขาก็รับกรรมใหม่ ๆ อีกมากมายสืบต่อไป และเขาก็ถูกปรุงด้วยกรรมเหล่านั้นอีก เหมือนคนป่วยที่กินอาหารไม่ดีแล้วต้องทนทุกข์
3.213.38
अजस्रमेव दुःखार्तोऽदुःखितः सुखिसंज्ञितः ।
ततो निवृत्तबन्धत्वात्कर्मणामुदयादपि ॥ ३.२१३.३८ ॥
ผู้ทุกข์ทรมานอยู่เสมอ แต่ก็ถูกเรียกว่าเป็นสุขเพราะไม่ทุกข์ จากนั้นเพราะความผูกพันได้สิ้นไปแล้ว และเพราะกรรมได้ปรากฏผลขึ้นด้วย
3.213.39
परिक्रामति संसारे चक्रवद्बहुवेदनः ।
स चेन्निवृत्तबन्धस्तु विशुद्धश्चापि कर्मभिः ॥ ३.२१३.३९ ॥
เขาเวียนไปในสังสารวัฏเหมือนล้อ เต็มไปด้วยความเจ็บปวดมากมาย หากความผูกพันของเขาสิ้นไปแล้ว และเขาก็บริสุทธิ์ด้วยกรรมด้วย
3.213.40
तपोयोगसमारम्भं कुरुते द्विजसत्तम ।
कर्मभिर्बहुभिश्चापि लोकानश्नाति कर्मभिः ॥ ३.२१३.४० ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง เขาย่อมบำเพ็ญตบะและโยคะ ด้วยกรรมมากมาย และด้วยกรรมนั้นเอง เขาย่อมได้รับโลกทั้งหลาย
3.213.41
स चेन्निवृत्तबन्धस्तु विशुद्धश्चापि कर्मभिः ।
प्राप्नोति सुकृताँल्लोकान्यत्रगत्वा न शोचति ॥ ३.२१३.४१ ॥
หากพันธนาการของเขาสิ้นสุดลงแล้ว และเขาก็บริสุทธิ์ด้วยกรรมเช่นกัน เขาย่อมได้โลกแห่งการกระทำดี เมื่อไปถึงที่นั่นแล้ว เขาก็ไม่โศกเศร้า
3.213.42
पापं कुर्वनपुण्यवृत्तः पुण्यस्यान्तं न गच्छति ।
पुण्यं कुर्वन्पुण्यवृत्तः पुण्यस्यान्तं न गच्छति।
तस्मात्पुण्यं यतेत्कर्तुं वर्जयीत च पापकम् ॥ ३.२१३.४२ ॥
ผู้ทำบาปและมีความประพฤติไม่ดี ย่อมไม่ถึงที่สุดแห่งบุญ ผู้ทำบุญและมีความประพฤติดี ก็ไม่ถึงที่สุดแห่งบุญเช่นกัน เพราะฉะนั้น ควรพยายามทำบุญและละเว้นจากบาป
3.213.43
अनसूयुः कृतज्ञश्च कल्याणान्येव सेवते ।
सुखानि धर्ममर्थं च स्वर्गं च लभते नरः ॥ ३.२१३.४३ ॥
ผู้ชายที่ปราศจากความอิจฉาริษยาและรู้คุณ ย่อมประพฤติแต่สิ่งที่เป็นมงคล และได้รับความสุข ธรรม ทรัพย์ และสวรรค์
3.213.44
संस्कृतस्य च दान्तस् नियतस्य यतात्मनः ।
प्राज्ञास्यानन्तरा वृत्तिरिहि लोके परत्र च ॥ ३.२१३.४४ ॥
สำหรับผู้ที่มีกิริยาอันงดงาม ข่มใจได้ มีวินัย และมีตนที่สำรวมแล้ว ความประพฤติของบัณฑิตย่อมต่อเนื่องไม่ขาดสาย ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
3.213.45
सतां धऱ्मेण वर्तेत क्रियां शिष्टवदाचरेत् ।
असंक्लेशेन लोकस्य वृत्तिं लिप्सेत वै द्विजः ॥ ३.२१३.४५ ॥
พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งควรดำเนินชีวิตตามธรรมของผู้ดี ประกอบการงานอย่างผู้มีศีลธรรม และแสวงหาเลี้ยงชีพโดยไม่ก่อความเดือดร้อนแก่โลก
3.213.46
सन्ति ह्यागमविज्ञानाः शिष्टाः शास्त्रे विचक्षणाः ।
स्वधर्मेण क्रिया लोके कुर्वाणास्ते ह्यसंकराः ॥ ३.२१३.४६ ॥
ในโลกนี้ยังมีผู้ดีที่รู้จารีตแห่งคัมภีร์และเชี่ยวชาญในศาสตร์ทั้งหลาย ผู้ปฏิบัติกิจตามธรรมของตน และเพราะเหตุนั้นจึงไม่ปะปนกัน
3.213.47
प्राज्ञो धर्मेण रमते धर्मं चैवोपजीवति ।
तस्माद्धर्मादवाप्तेन धनन द्विजसत्तम ॥ ३.२१३.४७ ॥
บัณฑิตย่อมยินดีในธรรม และดำรงชีวิตด้วยธรรมจริงๆ เพราะฉะนั้น ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ ควรดำรงชีวิตด้วยทรัพย์ที่ได้มาโดยธรรม
3.213.48
तस्यैव सिंचते मूलं गुणान्पश्यति यत्र वै ।
धर्मात्मा भवति ह्येवं चित्तं चास्य प्रसीदति।
स मित्रजनसंतुष्ट इह प्रेत्य च नन्दति ॥ ३.२१३.४८ ॥
ผู้ใดเห็นคุณความดีที่ใด ก็รดน้ำที่รากของคุณความดีนั้น เช่นนี้เองเขาจึงเป็นผู้มีจิตใจธรรม และใจของเขาก็ผ่องใส เขาพอใจกับมิตรและผู้คน และย่อมชื่นชมยินดีทั้งในโลกนี้และหลังความตาย
3.213.49
शब्दं स्पर्शं तथा रूपं गन्धानिष्टांस्च सत्तम ।
प्रभुत्वं लभते चापि धर्मस्यैतत्फलं विदुः ॥ ३.२१३.४९ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ดี เขายังได้อำนาจเหนือเสียง สัมผัส รูป และกลิ่นที่น่าปรารถนา ผู้รู้ทั้งหลายกล่าวว่านี่คือผลของธรรม
3.213.50
धरमस्य च पलं लब्ध्वा न तुष्यति महाद्विज ।
अतुष्यमाणो निर्वेदमादत्ते ज्ञानचक्षुषा ॥ ३.२१३.५० ॥
โอ้พราหมณ์ผู้ยิ่งใหญ่ เมื่อได้รับผลแห่งธรรมแล้ว คนก็ยังไม่พอใจ เมื่อยังไม่พอใจ เขาก็ย่อมถือเอาความเบื่อหน่ายด้วยดวงตาแห่งปัญญา
3.213.51
प्रज्ञाचक्षुर्नर इह दोषं नैवानुरुध्यते ।
विरज्ये यथाकामं न च धर्मं विमुञ्चति ॥ ३.२१३.५१ ॥
บุคคลผู้มีดวงตาคือปัญญา ย่อมไม่ยึดติดกับโทษในโลกนี้ เขาย่อมคลายความกำหนัดตามที่ปรารถนา และไม่ละทิ้งธรรม
3.213.52
फलत्यागे च यतते दृष्ट्वा लोकं क्रियात्मकम् ।
ततो मोक्षे प्रयतते नानुपायादुपायतः ॥ ३.२१३.५२ ॥
เขาย่อมพยายามสละผลของการกระทำ เมื่อเห็นโลกที่ประกอบด้วยการกระทำ เขาจึงพยายามเพื่อการหลุดพ้น โดยใช้วิธีที่ถูกต้อง ไม่ใช่วิธีที่ผิด
3.213.53
एवं निर्वेदमादत्ते पापं कर्म जहाति च ।
धार्मिकश्चापि भवति मोक्षं च लभते परम् ॥ ३.२१३.५३ ॥
เช่นนี้เขาย่อมถือเอาความเบื่อหน่าย และละทิ้งกรรมชั่ว เขาก็กลายเป็นผู้มีธรรม และบรรลุการหลุดพ้นอันสูงสุด
3.213.54
तपो निःश्रेयसं जन्तोस्तस्य मूलं शमो दमः ।
तेन सर्वानवाप्नोति कामान्यान्मनसेच्छति ॥ ३.२१३.५४ ॥
ตบะคือความดีสูงสุดของสิ่งมีชีวิต และรากของตบะนั้นคือความสงบและการข่มใจ ด้วยตบะนั้น เขาย่อมได้สิ่งที่ปรารถนาทั้งปวง ที่เขาปรารถนาในใจ
3.213.55
इन्द्रियाणां निरोधेन सत्येन च दमेन च ।
ब्रह्मणः पदमाप्नोति यत्परं द्विजसत्तम ॥ ३.२१३.५५ ॥
ด้วยการข่มอินทรีย์ ด้วยความสัตย์ และด้วยการข่มใจ โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง บุคคลย่อมบรรลุฐานะอันสูงสุดของพรหมัน
3.213.56
इन्द्रियाणीति यान्याहुः कानि तानि यतव्रत ।
निग्रहश्च कथं कार्यो निग्रहस्य च किं फलम् ॥ ३.२१३.५६ ॥
อินทรีย์ที่เรียกกันว่าอินทรีย์นั้นคืออะไรบ้าง โอ้ผู้มีวัตรมั่นคง การข่มอินทรีย์ควรทำอย่างไร และผลของการข่มนั้นคืออะไร
3.213.57
कथं च फलमाप्नोति तेषां धर्मभृतांवर ।
एतदिच्छामि तत्त्वेन धर्मं ज्ञातुं सुधार्मिक ॥ ३.२१३.५७ ॥
และผลของอินทรีย์เหล่านั้นเขาได้รับอย่างไร โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม โอ้ผู้มีธรรมอันยิ่งยวด ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้ธรรมโดยแท้จริง นี่คือสิ่งที่ข้าพเจ้าอยากเรียนรู้