มหาภารตะ · อัธยายะ 3.214
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.214.1
एवमुक्तस्तु विप्रेण धर्मव्याधो युधिष्ठिर ।
प्रत्युवाच यथा विप्रं तच्छृणुष्व नराधिप ॥ ३.२१४.१ ॥
ธรรมวยาธะได้ตรัสตอบพราหมณ์ผู้กล่าวเช่นนั้นแล้ว ข้าแต่พระยุธิษฐิระ ผู้เป็นใหญ่ในหมู่มนุษย์ จงฟังสิ่งที่ท่านกล่าวเถิด
3.214.2
विज्ञानार्थं मनुष्याणां मनः पूर्वं प्रवर्तते ।
तत्प्राप्य कामं भजतेक्रोधं च द्विजसत्तम ॥ ३.२१४.२ ॥
ใจของมนุษย์ย่อมมุ่งไปสู่การได้มาซึ่งความรู้ก่อนเป็นอันดับแรก ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด เมื่อได้ความรู้นั้นแล้ว ใจก็ย่อมข้องแวะกับความปรารถนาและความโกรธต่อไป
3.214.3
ततस्तदर्थं यतते कर्म चारभते महत् ।
इष्टानां रूपगन्धानामभ्यासं च निषेवते ॥ ३.२१४.३ ॥
จากนั้นเขาก็พยายามเพื่อสิ่งนั้น ลงมือทำกิจการใหญ่ และเสพคุ้นกับรูปและกลิ่นที่น่าปรารถนา
3.214.4
ततो रागः प्रभवति द्वेषश्च तदनन्तरम् ।
ततो लोभः प्रभवति मोहश्च तदनन्तरम् ॥ ३.२१४.४ ॥
ต่อจากนั้นความยึดติดก็เกิดขึ้น และความชิงชังก็เกิดตามมาทันที ต่อจากนั้นความโลภก็เกิดขึ้น และความหลงก็เกิดตามมาทันที
3.214.5
तस् लोभाभिभूतस्य रागद्वेषहतस्य च ।
न धर्मे जायते बुद्धिर्व्याजाद्धर्मं करोति च ॥ ३.२१४.५ ॥
สำหรับผู้ที่ถูกความโลภครอบงำและถูกความยึดติดกับความชิงชังทำให้ล้มลง ปัญญาย่อมไม่เกิดขึ้นต่อธรรม เขาทำธรรมก็เพียงเพื่อเป็นข้ออ้างเท่านั้น
3.214.6
व्याजेन चरते धर्ममर्थं व्याजेन रोचते ।
व्याजेन सिध्यमानेषु धनेषु द्विजसत्तम ॥ ३.२१४.६ ॥
เขาประพฤติธรรมด้วยข้ออ้าง ชอบทรัพย์ก็ด้วยข้ออ้าง ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด ในทรัพย์ที่ได้มาด้วยข้ออ้าง เขาก็ยินดี
3.214.7
तत्रैव रमते बुद्धिस्ततः पापं चिकीर्षति ।
सुहृद्भिर्वार्यमाणश्च पण्डितैश्च द्विजोत्तम ॥ ३.२१४.७ ॥
ใจของเขายินดีอยู่ในสิ่งนั้นเอง แล้วเขาก็คิดจะทำบาป ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐแห่งทวิชาติ แม้มิตรสหายและบัณฑิตจะห้ามปราม
3.214.8
उत्तरं श्रुतिसंबद्धं ब्रवीत्यश्रुतियोजितम् ।
अधर्मस्त्रिविधस्तस्य वर्तते रागदोषजः ॥ ३.२१४.८ ॥
เขาตอบโต้ด้วยถ้อยคำที่เกี่ยวโยงกับคัมภีร์ แต่กล่าวด้วยสิ่งที่มิได้เป็นคัมภีร์ อธรรมของเขามีสามประการ เกิดจากราคะและโทสะ
3.214.9
पापं चिन्तयते चैव ब्रवीति च करोति च ।
तस्याधर्मप्रवृत्तस्य गुणा नश्यन्ति साधवः ॥ ३.२१४.९ ॥
เขาคิดถึงบาป กล่าวบาป และทำบาป เมื่อผู้นั้นมุ่งไปในอธรรม คุณความดีทั้งหลายก็ย่อมเสื่อมสูญไป
3.214.10
एकशीलाश्च मित्रत्वं भजन्ते पापकर्मिणः ।
स तेन दुःखमाप्नोति परत्र च विपद्यते ॥ ३.२१४.१० ॥
ผู้กระทำบาปที่มีอุปนิสัยเดียวกันย่อมแสวงหามิตรภาพกัน เขาได้รับทุกข์เพราะเหตุนั้น และในโลกหน้าเขาก็ย่อมพินาศด้วย
3.214.11
पापात्मा भवति ह्येवं धर्मलाभं तु मे शृणु ।
यस्त्वेतान्प्रज्ञाया दोषान्पूर्वमेवानुपश्यति ॥ ३.२१४.११ ॥
ผู้ที่มีจิตชั่วย่อมเป็นเช่นนี้ แต่บัดนี้จงฟังจากข้าพเจ้าถึงผลได้ของธรรม ผู้ใดล่วงรู้โทษแห่งปัญญาเหล่านี้ไว้ก่อนแล้ว
3.214.12
कुशलः सुखदुःखेषु सांधूंश्चाप्युपसेवते ।
तस्य साधुसमारम्भाद्बुद्ध्रिधर्मेषु राजते ॥ ३.२१४.१२ ॥
ผู้ฉลาดในสุขและทุกข์ และยังรับใช้สัตบุรุษ เพราะการลงมือทำกิจอันดีของเขา เขาย่อมรุ่งเรืองด้วยคุณธรรมแห่งปัญญา
3.214.13
ब्रवीषि सूनृतंधर्मं यस्य वक्ता न विद्यते ।
दिव्यप्रभावः सुमहानृषिरेव मतोसि मे ॥ ३.२१४.१३ ॥
ท่านกล่าวถึงธรรมแห่งวาจาสัตย์และน่ารื่นหู ทั้งที่ไม่ปรากฏว่ามีผู้กล่าวเช่นนั้น ในความเห็นของข้าพเจ้า ท่านคือฤๅษีผู้ทรงอานุภาพอันยิ่งใหญ่ของทิพย์
3.214.14
ब्राह्मणा वै महाभागाः पितरोऽग्रभुजः सदा ।
तेषां सर्वात्मना कार्यं प्रियं लोके मनीषिणा ॥ ३.२१४.१४ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายผู้ได้รับโชคอันยิ่งใหญ่ เหมือนบรรพบุรุษ ย่อมได้รับการถวายก่อนเสมอ บัณฑิตพึงทำสิ่งที่เป็นที่รักของท่านเหล่านั้นในโลกนี้ด้วยสุดใจ
3.214.15
यत्तेषां च प्रियं तत्ते वक्ष्यामि द्विजसत्तम ।
नमस्कृत्वा ब्राह्मणेभ्यो ब्राह्मीं विद्यां निबोध मे ॥ ३.२१४.१५ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด ข้าพเจ้าจะบอกท่านถึงสิ่งที่เป็นที่รักของท่านเหล่านั้น เมื่อได้ถวายความนอบน้อมแด่พราหมณ์แล้ว จงฟังความรู้เรื่องพรหมันจากข้าพเจ้าเถิด
3.214.16
इदं विश्वं जगत्सर्वमजगच्चापि सर्वशः ।
महाभूतात्मकं ब्रह्मन्नातः परतरं भवेत् ॥ ३.२१४.१६ ॥
จักรวาลทั้งสิ้นนี้ สิ่งที่เคลื่อนไหวและสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหวทั้งปวง ข้าแต่พราหมณ์ ล้วนประกอบด้วยมหาภูตทั้งหลาย ไม่มีสิ่งใดสูงกว่านี้ได้
3.214.17
महाभूतानि खं वायुरग्निरापस्तथा च भूः ।
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश् तद्गुणाः ॥ ३.२१४.१७ ॥
มหาภูตทั้งหลายคือ อากาศ ลม ไฟ น้ำ และดิน คุณสมบัติของสิ่งเหล่านั้นคือ เสียง การสัมผัส รูป รส และกลิ่น
3.214.18
तेषामपि गुणाः सर्वे गुणवृत्तिः परस्परम् ।
पूर्वपूर्वगुणाः सर्वे क्रमशो गुणिषु त्रिषु ॥ ३.२१४.१८ ॥
คุณสมบัติทั้งปวงของสิ่งเหล่านั้นก็ทำงานร่วมกันโดยการดำเนินของคุณสมบัติ คุณสมบัติของแต่ละธาตุก่อนหน้าย่อมปรากฏตามลำดับในสามสิ่งที่มีคุณสมบัติ
3.214.19
षष्ठी तु चेतना नाम मन इत्यभिधीयते ।
सप्तमी तु भवेद्बुद्धिरहंकारस्ततः परम् ॥ ३.२१४.१९ ॥
ลำดับที่หกเรียกว่าจิตสำนึก และกล่าวกันว่าคือใจ ลำดับที่เจ็ดคือปัญญา และเหนือกว่านั้นคือความรู้สึกว่าเป็นตัวตน
3.214.20
इन्द्रियाणि च पञ्चात्मा रजः सत्वं तमस्तथा ।
इत्येष सप्तदशको राशिरव्यक्तसंज्ञकः ॥ ३.२१४.२० ॥
อินทรีย์ทั้งห้ากับตัวตน และรชัส สัตตวะ ตมัสเช่นกัน กลุ่มสิบเจ็ดประการนี้เรียกว่าอวยักตะ คือสิ่งที่ยังไม่ปรากฏ
3.214.21
सर्वैरिहेन्द्रियार्थैस्तु व्यक्ताव्यक्तैः सुसंवृतैः ।
चतुर्विंसक इत्येष व्यकत्वाव्यक्तमयो गुणः।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ३.२१४.२१ ॥
ในโลกนี้ อินทรียารถทั้งปวงซึ่งปรากฏและไม่ปรากฏ ถูกห่อหุ้มไว้อย่างมิดชิด คุณสมบัติยี่สิบสี่ประการนี้ประกอบด้วยสิ่งที่ปรากฏและไม่ปรากฏ ทั้งหมดนี้ได้ถูกกล่าวแก่ท่านแล้ว ท่านยังปรารถนาจะฟังอะไรอีกเล่า