Mahābhārata · Adhyāya 3.261
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.261.1
व्रीहिद्रोणः परित्यक्तः कथं तेन महात्मना ।
कस्मै दत्तश्च भगवन्विधिना केन चात्थ मे ॥ ३.२६१.१ ॥
¡Oh venerable! ¿Cómo abandonó aquel magnánimo el vrīhi-droṇa? ¿A quién fue dado, y según qué regla? Dímelo.
3.261.2
प्रत्यक्षधर्मा भगवान्यस् तुष्टो हि कर्मभिः ।
सफलं तस्य जन्माहं मन्ये सद्धर्मचारिणः ॥ ३.२६१.२ ॥
El venerable cuyo dharma es visible, que se complace en las obras: considero que el nacimiento de quien sigue el verdadero dharma es fructífero.
3.261.3
शिलोञ्छवृत्तिर्धर्मात्मा मुद्गलः संयतेन्द्रियः ।
आसीद्राजन्कुरुक्षेत्रे सत्यवागनसूयकः ॥ ३.२६१.३ ॥
Oh rey, en Kurukṣetra vivía Mudgala, de alma justa, que se sustentaba recogiendo granos, con los sentidos dominados, veraz y libre de envidia.
3.261.4
अतिथिव्रती क्रियावांश्च कापोतीं वृत्तिमास्थितः ।
सत्रमिष्टीकृतंनाम समुपास्ते महातपाः ॥ ३.२६१.४ ॥
Observante del voto de hospitalidad, devoto de los ritos, y habiendo adoptado la vida del palomo, el gran asceta atiende un sacrificio llamado 'Iṣṭīkṛta'.
3.261.5
सपुत्रदारो हि मुनिः पक्षाहारो बभूव ह ।
कपोतवृत्त्या पक्षेण व्रीहिद्रोयणमुपार्जयत् ॥ ३.२६१.५ ॥
Aquel sabio, con sus hijos y esposa, vivía de alimento de quince días; por la vida del palomo reunió en una quincena un vrīhi-droṇa de grano.
3.261.6
दर्शं च पौर्णमासं च कुर्वन्विगतमन्सरः ।
देवतातिथिशेषेण कुरुते देहयापनम् ॥ ३.२६१.६ ॥
Realizando los ritos de luna nueva y luna llena, libre de celos, sostiene su cuerpo con lo que queda después de los dioses y los huéspedes.
3.261.7
तत्रेन्द्रः सहितो देवैः साक्षात्रिभुवनेश्वरः ।
प्रत्यृह्णान्महाराज भागं पर्वणिपर्वणि ॥ ३.२६१.७ ॥
Allí Indra, señor de los tres mundos, llegó en persona con los dioses y, oh gran rey, recibió su porción en cada festividad lunar.
3.261.8
स पर्वकाल्यं कृत्वा तु मुनिवृत्त्या समन्वितः ।
अतिथिभ्यो ददावन्नं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ ३.२६१.८ ॥
Tras realizar el rito de la festividad lunar, dotado de la conducta de un sabio, daba alimento a los huéspedes con el corazón alegre.
3.261.9
व्रीहिद्रोणस्य तत्प्रीत्या ददतोऽन्नं महात्मनः ।
ऋषेर्मात्सर्यहीनस् वर्धत्यतिथिदर्शनात् ॥ ३.२६१.९ ॥
Por la vista de los huéspedes, el alimento de aquel gran sabio, libre de envidia, crece mientras da con gozo una medida de arroz.
3.261.10
तच्छतान्यपि भुञ्जन्ति ब्राह्मणानां मनीषिणाम् ।
मुनेस्त्यागविशुद्ध्या तु तदन्नं वृद्धिमृच्छति ॥ ३.२६१.१० ॥
Cientos de brahmanes sabios comen de ese alimento, y por la pureza del desprendimiento del sabio ese alimento crece.
3.261.11
तं तु रशुश्राव धर्मिष्ठं मुद्गलं संशितव्रतम् ।
दुर्वासा नृप दिग्वासास्तमथाभ्याजगाम ह ॥ ३.२६१.११ ॥
Oh rey, Durvāsas, el de vestidura celeste, oyó hablar de Mudgala, el más justo y firme en sus votos, y entonces fue a su encuentro.
3.261.12
विभ्रच्चानियतं वेषमुन्मत्त इव पाण्डव ।
विकचः परुषा वाचो व्याहरन्विविधा मुनिः ॥ ३.२६१.१२ ॥
Llevando un aspecto inestable, como si estuviera loco, con el cabello desgreñado, el sabio llegó diciendo muchas palabras duras, oh Pāṇḍava.
3.261.13
अभिगम्याथ तं विप्रमुवाच मुनिसत्तमः ।
अन्नार्थिनमनुप्राप्तं विद्धि मां मुनिसत्तम ॥ ३.२६१.१३ ॥
Entonces, acercándose a aquel brahmán, el mejor de los sabios dijo: "Sabe, mejor de los sabios, que he llegado buscando alimento."
3.261.14
स्वागतं तेऽस्त्विति मुनिं मुद्गलः प्रत्यभाषत ।
पाद्यमाचमनीयं च प्रतिवेद्यान्नमुत्तमम् ॥ ३.२६१.१४ ॥
"Bienvenido seas", respondió Mudgala al sabio; tras ofrecer agua para los pies y agua para beber, anunció un alimento excelente.
3.261.15
प्रादात्स तपसोपात्तं क्षुधितायातिथिप्रियः ।
उन्मत्ताय परां श्रद्धामास्थाय स धृतव्रतः ॥ ३.२६१.१५ ॥
Amante de los huéspedes, dio aquel alimento, obtenido por la austeridad, al hambriento loco; manteniendo la fe suprema, firme en su voto.
3.261.16
ततस्तदन्नं रसवत्स एव क्षुधयाऽन्वितः ।
बुभुजे कृत्स्नमुन्मत्तः प्रादात्तस्मै च मुद्गलः ॥ ३.२६१.१६ ॥
Entonces aquel loco, afligido por el hambre, devoró toda aquella comida sabrosa; y Mudgala le dio más.
3.261.17
भुक्त्वा चान्नं ततः सर्वमुच्छिष्टेनात्मनस्ततः ।
अथाङ्गं लिलिपेऽन्नेन यथागतमगाच्च सः ॥ ३.२६१.१७ ॥
Tras comer la comida, luego untándose todo lo que sobraba sobre el cuerpo, se marchó tal como había venido.
3.261.18
तेनैवात्मानमालिप्य हसन्गायन्प्रधावति ।
नृत्यते धावते चैव बुद्ध्या तत्क्रोशते तथा ॥ ३.२६१.१८ ॥
Untado con esa misma comida, corre riendo y cantando; baila y corre, y en su locura grita de la misma manera.
3.261.19
एवं द्वितीये संप्राप्ते पर्वकाले मनीषिणः ।
आगम्य बुभुजे सर्वमन्नपुञ्छोपजीविनः ॥ ३.२६१.१९ ॥
Así, cuando llegó el segundo tiempo de luna nueva, el sabio llegó y lo comió todo, viviendo de las espigas recogidas.
3.261.20
निराहारस्तु स मुनिरुञ्छमार्जये पुनः ।
न चैनं विक्रियां नेतुमशकन्मुद्गलं क्षुधा ॥ ३.२६१.२० ॥
Ayunando, aquel sabio volvió a recoger espigas; pero el hambre no pudo causar ninguna alteración en Mudgala.
3.261.21
न क्रोधो न च मात्सर्यं नावमानो न संभ्रमः ।
सपुत्रदारमुञ्छन्तमाविवेश द्विजोत्तमम् ॥ ३.२६१.२१ ॥
Ni ira, ni envidia, ni desprecio, ni agitación entraron en aquel mejor de los nacidos dos veces que espigaba con sus hijos y su esposa.
3.261.22
तथा तमुञ्छधर्माणं दुर्वासा मुनिसत्तमम् ।
उपतस्थे यथाकालं षट्कृत्वः कृतनिश्चयः ॥ ३.२६१.२२ ॥
Así, a aquel mejor de los sabios que observaba el voto de espigar, Durvāsas se presentó seis veces a su debido tiempo, con firme propósito.
3.261.23
न चास् मनसः कश्चिद्विकारो दृश्यते मुनेः ।
शुद्धसत्वस्य शुद्धं स ददृशे निर्मलं मनः ॥ ३.२६१.२३ ॥
No se vio ninguna perturbación en la mente de aquel sabio; a él, de naturaleza pura, la mente del sabio le pareció inmaculada y limpia.
3.261.24
तमुवाच ततः प्रीतः स मुनिर्मुद्गलं तदा ।
त्वत्समो नास्ति लोकेऽस्मिन्दाता मात्सर्यवर्जितः ॥ ३.२६१.२४ ॥
Entonces el sabio, complacido, dijo a Mudgala: "En este mundo no hay un dador igual a ti, libre de envidia."
3.261.25
क्षुद्धर्मसंज्ञां प्रणुदत्यादत्ते धैर्यमेव च ।
विषयानुसारिणी जिह्वा कर्षत्येव रसान्प्रति ॥ ३.२६१.२५ ॥
El hambre aleja incluso el nombre del deber y arrebata también la firmeza; la lengua, siguiendo los objetos de los sentidos, arrastra solo hacia los sabores.
3.261.26
आहारप्रभवाः प्राणा मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
मनसश्चेन्द्रियाणां चाप्यैकाग्र्यं निश्चितं तपः ॥ ३.२६१.२६ ॥
Los alientos vitales nacen del alimento; la mente es difícil de dominar y es inquieta. La concentración de la mente y de los sentidos es, en verdad, la austeridad firme.
3.261.27
श्रमेणोपार्जितं त्यक्तं न च दुःखेन चेतसा ।
तत्सर्वं भवता साधो यथावदुपपादितम् ॥ ३.२६१.२७ ॥
Lo que se obtuvo con esfuerzo lo entregaste, no con el ánimo afligido; todo eso, oh bueno, lo has cumplido como corresponde.
3.261.28
प्रीताः स्मोऽनुगृहीताश्च समेत्य भवता सह ।
इन्द्रियाभिजयो धैर्यं संविभागो दमः शमः।
दया सत्यं च धर्मश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ३.२६१.२८ ॥
Al encontrarnos contigo, estamos complacidos y favorecidos. La victoria sobre los sentidos, la firmeza, el compartir, el dominio de sí, la calma, la compasión, la verdad y el deber están todos establecidos en ti.
3.261.29
लोकाः समस्ता धर्मेण धार्यन्ते सचराचराः ।
धर्मोपि धार्यते येन धृतियुक्त त्वयाऽऽत्मना ॥ ३.२६१.२९ ॥
Todos los mundos, móviles e inmóviles, son sostenidos por el dharma; y el dharma también es sostenido por aquello por lo cual, oh firme, tú eres sostenido por tu propio ser.
3.261.30
विशुद्धसत्वसंपन्नो न त्वदन्योस्ति कश्चन ।
जितास्ते कर्मभिर्लोकाः प्राप्तोसि परमां गतिम् ॥ ३.२६१.३० ॥
Dotado de pura esencia, no hay nadie como tú. Por tus actos los mundos han sido conquistados, y has alcanzado la meta suprema.
3.261.31
अहो दानं विघुष्टं ते सुमहत्स्वर्गवासिभिः ।
सशरीरो भवान्गन्ता स्वर्गं सुचरितव्रत ॥ ३.२६१.३१ ॥
¡Ah! Los moradores del cielo han proclamado tu gran donación. Oh tú, de votos bien observados, irás al cielo con tu propio cuerpo.
3.261.32
इत्येवं वदतस्तस्य तदा दुर्वाससो मुनेः ।
देवदूतो विमानेन मुद्गलं प्रत्युपस्थितः ॥ ३.२६१.३२ ॥
Mientras el sabio Durvāsas hablaba así, un mensajero divino se presentó ante Mudgala con un carro celestial.
3.261.33
हंससारसयुक्तेन किङ्किणीजालमालिना ।
कामगेन विचित्रेण दिव्यगन्धवता तथा ॥ ३.२६१.३३ ॥
con un carro maravilloso uncido con cisnes y grullas, adornado con una red de campanillas, que se mueve a voluntad y perfumado de aroma divino.
3.261.34
उवाच चैनं विप्रर्षिं विमानं कर्मभिर्जितम् ।
समुपारोह संसिद्धिं प्राप्तोसि परमां मुने ॥ ३.२६१.३४ ॥
Le dijo a aquel sabio brahmán: 'Este carro ha sido conquistado por tus obras. Súbete, oh sabio; has alcanzado la suprema perfección.'
3.261.35
तमेवंवादिनमृषिर्देवदूतमुवाच ह ।
इच्छामि भवता प्रोक्तान्गुणान्स्वर्गनिवासिनां ॥ ३.२६१.३५ ॥
Al mensajero divino que así hablaba, el sabio le dijo: 'Deseo oír de ti las cualidades de quienes habitan el cielo.'
3.261.36
के गुणास्तत्रवसतां किं तपः कश्च निश्चयः ।
स्वर्गे तत्रसुखं किं च दोषो वा देवदूतक ॥ ३.२६१.३६ ॥
¿Cuáles son las cualidades de quienes allí moran? ¿Qué austeridad, qué firme resolución? ¿Qué felicidad hay allí en el cielo, y qué falta, oh mensajero divino?
3.261.37
सतां साप्तपदं मित्रमाहुः सन्तः कुलोचिताः ।
मित्रतां च पुरस्कृत्य पृच्छामि त्वामहं विभो ॥ ३.२६१.३७ ॥
Los sabios, dignos de su linaje, dicen que la amistad sellada con siete pasos es la verdadera amistad. Teniendo presente nuestra amistad, oh poderoso, te pregunto.
3.261.38
यदत्र तथ्यं पथ्यं च तद्ब्रवीह्यविचारयन् ।
श्रुत्वा तथा करिष्यामि व्यवसायं गिरा तव ॥ ३.२६१.३८ ॥
Lo que en este asunto sea verdadero y beneficioso, dilo sin vacilar. Tras escuchar tus palabras, decidiré en consecuencia.