മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.261
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.261.1
व्रीहिद्रोणः परित्यक्तः कथं तेन महात्मना ।
कस्मै दत्तश्च भगवन्विधिना केन चात्थ मे ॥ ३.२६१.१ ॥
ഭഗവാനേ! ആ മഹാത്മാവ് വ്രീഹി-ദ്രോണത്തെ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിച്ചു? അത് ആർക്ക്, ഏത് വിധിപ്രകാരം നൽകപ്പെട്ടു? എന്നോട് പറഞ്ഞാലും.
3.261.2
प्रत्यक्षधर्मा भगवान्यस् तुष्टो हि कर्मभिः ।
सफलं तस्य जन्माहं मन्ये सद्धर्मचारिणः ॥ ३.२६१.२ ॥
പ്രത്യക്ഷധർമ്മമുള്ള ഭഗവാൻ, കർമ്മങ്ങളാൽ സന്തുഷ്ടനാകുന്നവൻ. സദ്ധർമ്മം ആചരിക്കുന്നവന്റെ ജന്മം സഫലമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
3.261.3
शिलोञ्छवृत्तिर्धर्मात्मा मुद्गलः संयतेन्द्रियः ।
आसीद्राजन्कुरुक्षेत्रे सत्यवागनसूयकः ॥ ३.२६१.३ ॥
രാജാവേ! കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ശിലോഞ്ഛവൃത്തി ജീവിതമാക്കിയ ധർമ്മാത്മാവായ മുദ്ഗലൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചവനും സത്യവാദിയും അസൂയയില്ലാത്തവനുമായിരുന്നു.
3.261.4
अतिथिव्रती क्रियावांश्च कापोतीं वृत्तिमास्थितः ।
सत्रमिष्टीकृतंनाम समुपास्ते महातपाः ॥ ३.२६१.४ ॥
അതിഥിവ്രതിയും ക്രിയാനിരതനും കപോതവൃത്തി സ്വീകരിച്ചവനുമായ മഹാതപസ്വി 'ഇഷ്ടീകൃതം' എന്ന സത്രം അനുഷ്ഠിച്ചു.
3.261.5
सपुत्रदारो हि मुनिः पक्षाहारो बभूव ह ।
कपोतवृत्त्या पक्षेण व्रीहिद्रोयणमुपार्जयत् ॥ ३.२६१.५ ॥
പത്നീപുത്രന്മാരോടൊപ്പമുള്ള ആ മുനി പക്ഷാഹാരിയായി. കപോതവൃത്തിയാൽ ഒരു പക്ഷത്തിൽ ഒരു വ്രീഹി-ദ്രോണം അദ്ദേഹം സമ്പാദിച്ചു.
3.261.6
दर्शं च पौर्णमासं च कुर्वन्विगतमन्सरः ।
देवतातिथिशेषेण कुरुते देहयापनम् ॥ ३.२६१.६ ॥
മത്സരമില്ലാതെ ദർശവും പൗർണമാസവും അനുഷ്ഠിച്ച്, ദേവന്മാരും അതിഥികളും ശേഷിപ്പിച്ചതിനാൽ ശരീരം പോഷിപ്പിച്ചു.
3.261.7
तत्रेन्द्रः सहितो देवैः साक्षात्रिभुवनेश्वरः ।
प्रत्यृह्णान्महाराज भागं पर्वणिपर्वणि ॥ ३.२६१.७ ॥
അവിടെ ത്രിഭുവനേശ്വരനായ ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം നേരിട്ടെത്തി; മഹാരാജാവേ, ഓരോ പർവത്തിലും തന്റെ ഭാഗം സ്വീകരിച്ചു.
3.261.8
स पर्वकाल्यं कृत्वा तु मुनिवृत्त्या समन्वितः ।
अतिथिभ्यो ददावन्नं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ ३.२६१.८ ॥
അവൻ പർവകാല കർമം ചെയ്ത്, മുനിവൃത്തിയോടെ, സന്തോഷിച്ച മനസ്സോടെ അതിഥികൾക്ക് അന്നം നൽകി.
3.261.9
व्रीहिद्रोणस्य तत्प्रीत्या ददतोऽन्नं महात्मनः ।
ऋषेर्मात्सर्यहीनस् वर्धत्यतिथिदर्शनात् ॥ ३.२६१.९ ॥
അതിഥി ദർശനത്താൽ, ആ മഹാത്മാവും അസൂയയില്ലാത്ത ഋഷിയുമായവൻ സ്നേഹത്തോടെ ഒരു ദ്രോണം നെല്ല് അന്നം നൽകുമ്പോൾ അത് വർധിക്കുന്നു.
3.261.10
तच्छतान्यपि भुञ्जन्ति ब्राह्मणानां मनीषिणाम् ।
मुनेस्त्यागविशुद्ध्या तु तदन्नं वृद्धिमृच्छति ॥ ३.२६१.१० ॥
ആ അന്നം നൂറുകണക്കിന് മനീഷികളായ ബ്രാഹ്മണർ പോലും ഭക്ഷിക്കുന്നു; മുനിയുടെ ത്യാഗശുദ്ധിയാൽ ആ അന്നം വർധിക്കുന്നു.
3.261.11
तं तु रशुश्राव धर्मिष्ठं मुद्गलं संशितव्रतम् ।
दुर्वासा नृप दिग्वासास्तमथाभ्याजगाम ह ॥ ३.२६१.११ ॥
രാജാവേ, ദിഗംബരനായ ദുർവാസാവ് ആ ധർമിഷ്ഠനും ദൃഢവ്രതനുമായ മുദ്ഗലനെക്കുറിച്ച് കേട്ട് അവന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നു.
3.261.12
विभ्रच्चानियतं वेषमुन्मत्त इव पाण्डव ।
विकचः परुषा वाचो व्याहरन्विविधा मुनिः ॥ ३.२६१.१२ ॥
പാണ്ഡവാ, ആ മുനി അനിശ്ചിത വേഷം ധരിച്ച്, ഉന്മത്തനെപ്പോലെ, ചിതറിയ മുടിയോടെ, പലവിധ പരുഷ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് (വന്നു).
3.261.13
अभिगम्याथ तं विप्रमुवाच मुनिसत्तमः ।
अन्नार्थिनमनुप्राप्तं विद्धि मां मुनिसत्तम ॥ ३.२६१.१३ ॥
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണനെ സമീപിച്ച് മുനിശ്രേഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: "മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അന്നം ആഗ്രഹിച്ചു വന്നവനാണ് ഞാൻ എന്നറിഞ്ഞാലും."
3.261.14
स्वागतं तेऽस्त्विति मुनिं मुद्गलः प्रत्यभाषत ।
पाद्यमाचमनीयं च प्रतिवेद्यान्नमुत्तमम् ॥ ३.२६१.१४ ॥
"സ്വാഗതം" എന്ന് മുദ്ഗലൻ മുനിയോട് മറുപടി പറഞ്ഞു; പാദ്യജലവും ആചമനജലവും നൽകി, ഉത്തമമായ അന്നം അറിയിച്ചു.
3.261.15
प्रादात्स तपसोपात्तं क्षुधितायातिथिप्रियः ।
उन्मत्ताय परां श्रद्धामास्थाय स धृतव्रतः ॥ ३.२६१.१५ ॥
അതിഥിപ്രിയനായ അദ്ദേഹം തപസ്സിലൂടെ നേടിയ ആ അന്നം വിശന്ന ഉന്മത്തന് നൽകി; പരമമായ ശ്രദ്ധയോടെ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനായി.
3.261.16
ततस्तदन्नं रसवत्स एव क्षुधयाऽन्वितः ।
बुभुजे कृत्स्नमुन्मत्तः प्रादात्तस्मै च मुद्गलः ॥ ३.२६१.१६ ॥
പിന്നീട് ആ രുചികരമായ അന്നം വിശപ്പുള്ള ആ ഉന്മത്തൻ മുഴുവൻ ഭക്ഷിച്ചു; മുദ്ഗലൻ അവനു വീണ്ടും നൽകി.
3.261.17
भुक्त्वा चान्नं ततः सर्वमुच्छिष्टेनात्मनस्ततः ।
अथाङ्गं लिलिपेऽन्नेन यथागतमगाच्च सः ॥ ३.२६१.१७ ॥
ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, ബാക്കിയുള്ളതെല്ലാം തന്റെ ശരീരത്തിൽ പൂശി, വന്നതുപോലെ തന്നെ അവൻ പോയി.
3.261.18
तेनैवात्मानमालिप्य हसन्गायन्प्रधावति ।
नृत्यते धावते चैव बुद्ध्या तत्क्रोशते तथा ॥ ३.२६१.१८ ॥
അതുകൊണ്ടുതന്നെ സ്വയം പൂശി, ചിരിച്ചും പാടിയും ഓടുന്നു; നൃത്തം ചെയ്തും ഓടിയും, ബുദ്ധിയില്ലാതെ അതുപോലെ നിലവിളിക്കുന്നു.
3.261.19
एवं द्वितीये संप्राप्ते पर्वकाले मनीषिणः ।
आगम्य बुभुजे सर्वमन्नपुञ्छोपजीविनः ॥ ३.२६१.१९ ॥
ഇങ്ങനെ രണ്ടാമത്തെ പർവകാലം വന്നപ്പോൾ, ജ്ഞാനിയായ മുനി വന്ന് ധാന്യക്കതിരുകളുടെ ശേഷിപ്പുകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവനായി എല്ലാം ഭക്ഷിച്ചു.
3.261.20
निराहारस्तु स मुनिरुञ्छमार्जये पुनः ।
न चैनं विक्रियां नेतुमशकन्मुद्गलं क्षुधा ॥ ३.२६१.२० ॥
ആഹാരമില്ലാതിരുന്ന ആ മുനി വീണ്ടും ധാന്യക്കതിരുകൾ ശേഖരിച്ചു; എന്നാൽ വിശപ്പിന് മുദ്ഗലനിൽ യാതൊരു വികാരവും ഉണ്ടാക്കാനായില്ല.
3.261.21
न क्रोधो न च मात्सर्यं नावमानो न संभ्रमः ।
सपुत्रदारमुञ्छन्तमाविवेश द्विजोत्तमम् ॥ ३.२६१.२१ ॥
കോപവുമില്ല, അസൂയയുമില്ല, അപമാനവുമില്ല, പരിഭ്രമവുമില്ല; പുത്രനും ഭാര്യയുമൊത്ത് ധാന്യം പെറുക്കുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജനിൽ ഇവയൊന്നും പ്രവേശിച്ചില്ല.
3.261.22
तथा तमुञ्छधर्माणं दुर्वासा मुनिसत्तमम् ।
उपतस्थे यथाकालं षट्कृत्वः कृतनिश्चयः ॥ ३.२६१.२२ ॥
ഇങ്ങനെ ധാന്യം പെറുക്കുന്ന ധർമം പാലിച്ച ആ ശ്രേഷ്ഠ മുനിയുടെ അടുത്ത് ദുർവാസാവ് ഉചിത സമയത്ത്, ഉറച്ച തീരുമാനത്തോടെ ആറു തവണ വന്നു.
3.261.23
न चास् मनसः कश्चिद्विकारो दृश्यते मुनेः ।
शुद्धसत्वस्य शुद्धं स ददृशे निर्मलं मनः ॥ ३.२६१.२३ ॥
ആ മുനിയുടെ മനസ്സിൽ യാതൊരു വികാരവും കാണപ്പെട്ടില്ല; ശുദ്ധസത്വമുള്ള ആ മുനിയുടെ മനസ്സ് നിർമലമായി കാണപ്പെട്ടു.
3.261.24
तमुवाच ततः प्रीतः स मुनिर्मुद्गलं तदा ।
त्वत्समो नास्ति लोकेऽस्मिन्दाता मात्सर्यवर्जितः ॥ ३.२६१.२४ ॥
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ആ മുനി മുദ്ഗലനോട് പറഞ്ഞു: "ഈ ലോകത്തിൽ നിന്നെപ്പോലെ അസൂയയില്ലാത്ത ദാതാവ് ആരുമില്ല."
3.261.25
क्षुद्धर्मसंज्ञां प्रणुदत्यादत्ते धैर्यमेव च ।
विषयानुसारिणी जिह्वा कर्षत्येव रसान्प्रति ॥ ३.२६१.२५ ॥
വിശപ്പ് ധർമ്മത്തിന്റെ പേരിനെ അകറ്റുന്നു; ധൈര്യവും അപഹരിക്കുന്നു. വിഷയങ്ങളെ പിന്തുടരുന്ന നാവ് രസങ്ങളിലേക്ക് മാത്രം വലിക്കുന്നു.
3.261.26
आहारप्रभवाः प्राणा मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
मनसश्चेन्द्रियाणां चाप्यैकाग्र्यं निश्चितं तपः ॥ ३.२६१.२६ ॥
പ്രാണങ്ങൾ ആഹാരത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു; മനസ്സ് നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും ചഞ്ചലവുമാണ്. മനസ്സിന്റെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഏകാഗ്രതയാണ് നിശ്ചിതമായ തപസ്സ്.
3.261.27
श्रमेणोपार्जितं त्यक्तं न च दुःखेन चेतसा ।
तत्सर्वं भवता साधो यथावदुपपादितम् ॥ ३.२६१.२७ ॥
അധ്വാനത്താൽ നേടിയതിനെ ദുഃഖിച്ച മനസ്സോടെയല്ല, ത്യജിച്ചു. ഹേ സാധോ, അതെല്ലാം നിങ്ങൾ യഥാവിധി നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.261.28
प्रीताः स्मोऽनुगृहीताश्च समेत्य भवता सह ।
इन्द्रियाभिजयो धैर्यं संविभागो दमः शमः।
दया सत्यं च धर्मश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ ३.२६१.२८ ॥
നിങ്ങളെ കണ്ടതിനാൽ ഞങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരും അനുഗൃഹീതരുമായി. ഇന്ദ്രിയജയം, ധൈര്യം, പങ്കുവയ്ക്കൽ, ദമം, ശമം, ദയ, സത്യം, ധർമ്മം — ഇവയെല്ലാം നിങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
3.261.29
लोकाः समस्ता धर्मेण धार्यन्ते सचराचराः ।
धर्मोपि धार्यते येन धृतियुक्त त्वयाऽऽत्मना ॥ ३.२६१.२९ ॥
ചരാചരങ്ങളായ സകല ലോകങ്ങളും ധർമ്മത്താൽ താങ്ങപ്പെടുന്നു; ധർമ്മവും ആരാൽ താങ്ങപ്പെടുന്നുവോ — ഹേ ധൃതിയുക്തനേ, അത് നിങ്ങളുടെ ആത്മാവാൽ.
3.261.30
विशुद्धसत्वसंपन्नो न त्वदन्योस्ति कश्चन ।
जितास्ते कर्मभिर्लोकाः प्राप्तोसि परमां गतिम् ॥ ३.२६१.३० ॥
വിശുദ്ധ സത്ത്വത്താൽ സമ്പന്നനായ — നിങ്ങളെപ്പോലെ മറ്റൊരാളില്ല. നിങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളാൽ ലോകങ്ങൾ ജയിക്കപ്പെട്ടു; നിങ്ങൾ പരമ ഗതി പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
3.261.31
अहो दानं विघुष्टं ते सुमहत्स्वर्गवासिभिः ।
सशरीरो भवान्गन्ता स्वर्गं सुचरितव्रत ॥ ३.२६१.३१ ॥
അഹോ! സ്വർഗവാസികൾ നിന്റെ മഹത്തായ ദാനത്തെ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. സുചരിതവ്രതനേ, നീ ശരീരത്തോടെ സ്വർഗത്തിൽ പോകും.
3.261.32
इत्येवं वदतस्तस्य तदा दुर्वाससो मुनेः ।
देवदूतो विमानेन मुद्गलं प्रत्युपस्थितः ॥ ३.२६१.३२ ॥
ഇങ്ങനെ ദുർവാസാവ് മുനി സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ദേവദൂതൻ വിമാനവുമായി മുദ്ഗലന്റെ മുന്നിൽ എത്തി.
3.261.33
हंससारसयुक्तेन किङ्किणीजालमालिना ।
कामगेन विचित्रेण दिव्यगन्धवता तथा ॥ ३.२६१.३३ ॥
ഹംസങ്ങളും സാരസങ്ങളും പൂട്ടിയതും, ചെറുമണികളുടെ വലയാൽ അലങ്കരിച്ചതും, ഇച്ഛപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നതും, അത്ഭുതകരവും, ദിവ്യസുഗന്ധമുള്ളതുമായ വിമാനവുമായി.
3.261.34
उवाच चैनं विप्रर्षिं विमानं कर्मभिर्जितम् ।
समुपारोह संसिद्धिं प्राप्तोसि परमां मुने ॥ ३.२६१.३४ ॥
അദ്ദേഹം ആ ബ്രാഹ്മണ മുനിയോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ കർമങ്ങളാൽ നേടിയ ഈ വിമാനം ഇതാ. കയറുക. ഓ മുനേ, നീ പരമമായ സിദ്ധി നേടിയിരിക്കുന്നു.'
3.261.35
तमेवंवादिनमृषिर्देवदूतमुवाच ह ।
इच्छामि भवता प्रोक्तान्गुणान्स्वर्गनिवासिनां ॥ ३.२६१.३५ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ച ദേവദൂതനോട് ഋഷി പറഞ്ഞു: 'സ്വർഗവാസികളുടെ ഗുണങ്ങൾ നീ പറയുന്നത് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
3.261.36
के गुणास्तत्रवसतां किं तपः कश्च निश्चयः ।
स्वर्गे तत्रसुखं किं च दोषो वा देवदूतक ॥ ३.२६१.३६ ॥
അവിടെ വസിക്കുന്നവരുടെ ഗുണങ്ങൾ എന്തെല്ലാം? ഏത് തപസ്സ്, ഏത് നിശ്ചയം? സ്വർഗത്തിൽ അവിടെ എന്ത് സുഖം, അല്ലെങ്കിൽ എന്ത് ദോഷം, ഓ ദേവദൂതാ?
3.261.37
सतां साप्तपदं मित्रमाहुः सन्तः कुलोचिताः ।
मित्रतां च पुरस्कृत्य पृच्छामि त्वामहं विभो ॥ ३.२६१.३७ ॥
ഏഴടി ഒന്നിച്ചു നടന്നുണ്ടാകുന്ന സൗഹൃദമാണ് യഥാർത്ഥ സൗഹൃദമെന്ന് സജ്ജനങ്ങൾ പറയുന്നു; കുലോചിതരായ സാധുക്കൾ അങ്ങനെതന്നെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഓ വിഭോ, സൗഹൃദത്തെ മനസ്സിൽ വെച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു.
3.261.38
यदत्र तथ्यं पथ्यं च तद्ब्रवीह्यविचारयन् ।
श्रुत्वा तथा करिष्यामि व्यवसायं गिरा तव ॥ ३.२६१.३८ ॥
ഈ കാര്യത്തിൽ എന്താണ് സത്യവും ഹിതവുമായത്, അത് ആലോചിക്കാതെ പറയുക. നിന്റെ വാക്കു കേട്ട് ഞാൻ അതനുസരിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കും.