ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.29.1
द्रौपद्या वचनं श्रुत्वा श्लक्ष्णाक्षरपदं शुभम् ।
उवाच द्रौपदीं राजा स्मयमानो युधिष्ठिरः ॥ ३.२९.१ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮೃದುವಾದ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಪದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಶುಭ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಗುತ್ತಾ ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
3.29.2
कारणे भवती क्रुद्धा धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेः ।
येन क्रोधं महाप्रज्ञे बहुधा बहुमन्यसे।
क्रोधमूलं हरं शत्रुं कारणैः शृणु तं मम ॥ ३.२९.२ ॥
ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನೀನು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದೀ. ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೆ, ನೀನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಬಹಳ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತೀ. ಕೋಪದ ಮೂಲವಾದ ಆ ಶತ್ರುವನ್ನು ಕಾರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
3.29.3
क्रोधो हन्ता मनुष्याणां क्रोधो भावयिता पुनः ।
इति विद्धि महाप्रात्रे क्रोधमूलौ भवाभवौ । ॥ ३.२९.३ ॥
ಕೋಪವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು; ಕೋಪವೇ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುವವನು. ಓ ಮಹಾಪಾತ್ರನೇ, ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಮೂಲ ಕೋಪವೇ ಎಂದು ತಿಳಿ.
3.29.4
यो हि संहरते क्रोधं भावस्तस्य सुशोभने ।
यो न संहरते क्रोधं तस्याभावो भवत्युत।
अभावकारणं तस्मात्क्रोधो भवति शोभने ॥ ३.२९.४ ॥
ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಯುವವನಿಗೆ ಏಳಿಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಓ ಸುಂದರಿ. ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಯದವನಿಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಶೋಭನೆ, ಕೋಪವೇ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.
3.29.5
यः पुनः पुरुषः क्रोधं नित्यं विसृजते शुभे ।
तस्याभावाय भवति क्रोधः परमदारुणः ॥ ३.२९.५ ॥
ಯಾರು ನಿತ್ಯವೂ ಕೋಪವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೋ, ಓ ಶುಭೇ, ಅವನಿಗೆ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದ ಕೋಪವೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
3.29.6
क्रोधमूलो विनाशो हि प्रजानामिह दृश्यते ।
तत्कथं मादृशः क्रोधमुत्सृजेल्लोकनाशनम् ॥ ३.२९.६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ವಿನಾಶವು ಕೋಪವನ್ನೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ನನ್ನಂತಹವನು ಲೋಕನಾಶಕ ಕೋಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು?
3.29.7
क्रुद्धः पापं नरः कुर्यात्क्रुद्धो हन्याद्गुरूनपि ।
क्रुद्धः परुषया वाचा श्रेयसोऽप्यवमन्यते ॥ ३.२९.७ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡ ಮನುಷ್ಯ ಪಾಪ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಕೋಪದಿಂದ ಗುರುಗಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಬಹುದು. ಕೋಪಿಷ್ಠನು ಕಠೋರ ಮಾತಿನಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.29.8
वाच्यावाच्ये हि कुपितो न प्रजानाति कर्हिचित् ।
नाकार्यमस्ति क्रुद्धस्य नावाच्यं विद्यते तथा ॥ ३.२९.८ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡವನು ಹೇಳಬೇಕಾದುದು ಯಾವುದು, ಹೇಳಬಾರದುದು ಯಾವುದು ಎಂದು ಎಂದಿಗೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಪಿಷ್ಠನಿಗೆ ಮಾಡಬಾರದ್ದು ಇಲ್ಲ, ಹೇಳಬಾರದ್ದೂ ಇಲ್ಲ.
3.29.9
हिंस्यात्क्रोधादवध्यांस्तु वध्यान्संपूजयीत च ।
आत्मानमपि च क्रुद्धः प्रेषयेद्यमसादनम् ॥ ३.२९.९ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಬಾರದವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾದವರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಿಷ್ಠನು ತನ್ನನ್ನೇ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು.
3.29.10
एतान्दोषान्प्रपश्यद्भिर्जितः क्रोधो मनीषिभिः ।
इच्छद्भिः परमं श्रेय इह चामुत्र चोत्तमम् ॥ ३.२९.१० ॥
ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಂಡ, ಇಹ-ಪರದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
3.29.11
तं क्रोधं वर्जितं धीरैः कथमस्मद्विधश्ररेत् ।
एतद्द्रौपदि संस्मृत्यन मे मन्युः प्रवर्धते ॥ ३.२९.११ ॥
ಧೀರರು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಆ ಕೋಪವನ್ನು ನನ್ನಂಥವನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಲಿ? ದ್ರೌಪದಿ, ಇದನ್ನು ನೆನೆದರೂ ನನ್ನ ಕ್ರೋಧ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
3.29.12
आत्मानं च परांश्चैव त्रायते महतो भयात् ।
क्रुध्यन्तमप्रतिक्रुध्यन्दूयोरेष चिकित्सकः ॥ ३.२९.१२ ॥
ಕೋಪಿಸಿದವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೋಪ ತೋರದವನು ತನ್ನನ್ನೂ ಇತರರನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನೇ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ವೈದ್ಯ.
3.29.13
मूढो यदि क्लिश्यमानः क्रुध्यतेऽशक्तिमान्नरः ।
बलीयसां मनुष्याणां त्यजत्यात्मानमन्ततः ॥ ३.२९.१३ ॥
ಮೂಢನು, ಅಶಕ್ತನು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ಕೊನೆಗೆ ಬಲಶಾಲಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
3.29.14
तस्यात्मानं संत्यजतो लोका नश्यन्त्यनात्मनः ।
तस्माद्द्रौपद्यशक्तस् मन्योर्नियमनं स्मृतम् ॥ ३.२९.१४ ॥
ತನ್ನನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸುವವನಿಗೆ, ಆತ್ಮಸಂಯಮವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಲೋಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದ್ರೌಪದಿ, ಅಶಕ್ತನಿಗೆ ಕೋಪ ನಿಯಂತ್ರಣವೇ ನಿಯಮವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
3.29.15
विद्वांस्तथैव यः शक्तः क्लिश्यमानः प्रकुप्यति ।
स नाशयित्वा द्वेष्टारं परलोके न नन्दति ॥ ३.२९.१५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ಶಕ್ತನೂ ಆದವನು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ಶತ್ರುವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
3.29.16
तस्माद्बलवता चैव दुर्बलेन च नित्यदा ।
क्षन्तव्यं पुरुषेणाहुरापत्स्वपि विजानता ॥ ३.२९.१६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿರಲಿ ದುರ್ಬಲನಾಗಿರಲಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ವಿವೇಕಿಯು ಹಾಗೆಯೇ ಸಹಿಸಬೇಕು.
3.29.17
मन्योर्हि विजयं कृष्णे प्रशंसन्तीह साधवः ।
क्षमावतो जयो नित्यं साधोरिह सतां मतम् ॥ ३.२९.१७ ॥
ಕೃಷ್ಣೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧುಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದನ್ನೇ ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ; ಕ್ಷಮಾಶೀಲನಿಗೆ ಸದಾ ಜಯ; ಸಜ್ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧುವಿನ ಜಯವೇ ಇದು.
3.29.18
सत्यंचानृततः श्रेयो नृशंसाच्चानृशंसता ।
तमेवं बहुदोषं त क्रोधं सद्भिर्विवर्जितम्।
मादृशो विसृजेत्तस्मात्सर्वलोकविनाशनम् ॥ ३.२९.१८ ॥
ಸುಳ್ಳಿಗಿಂತ ಸತ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಕ್ರೂರತೆಗಿಂತ ದಯೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅನೇಕ ದೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಸಜ್ಜನರಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸರ್ವಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆ ಕೋಪವನ್ನು ನನ್ನಂಥವನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
3.29.19
तेजस्वीति यमाहुर्वै पण्डिता दीर्गदर्शिनः ।
न क्रोधोऽभ्यन्तरस्तस् भवतीति विनिश्चेतम् ॥ ३.२९.१९ ॥
ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಪಂಡಿತರು ಯಾರನ್ನು ತೇಜಸ್ವಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೋ, ಅವನೊಳಗೆ ಕ್ರೋಧವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ.
3.29.20
वस्तु क्रोधं समुत्पन्नं प्रज्ञया परिबाधते ।
तेजस्विनं तं विदुषो मन्यन्ते तत्त्वदर्शिनः ॥ ३.२९.२० ॥
ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿವಾರಿಸುವವನನ್ನೇ ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ ಪಂಡಿತರು ತೇಜಸ್ವಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
3.29.21
क्रुद्धो हि कार्यं सुश्रोणि न यथावत्प्रपश्यति ।
नाकार्यं न च मर्यादां नरः क्रुद्धोऽनुपश्यति ॥ ३.२९.२१ ॥
ಓ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ಕ್ರುದ್ಧನಾದವನು ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಅಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೂ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನೂ ಕೋಪಿಷ್ಠ ಮನುಷ್ಯ ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
3.29.22
हन्त्यवध्यानपि क्रुद्धो गुरून्रूक्षैस्तुदत्यपि ।
तस्मात्तेजसि कर्तव्ये क्रोधो दूरात्प्रतिष्ठितः ॥ ३.२९.२२ ॥
ಕ್ರುದ್ಧನಾದವನು ಅವಧ್ಯರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಗುರುಗಳನ್ನೂ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನೋಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು.
3.29.23
दाक्ष्यं ह्यमर्षः शौर्यं च शीघ्रत्वमिति तेजसः ।
गुणाः क्रोधाभिभूतेन न शक्याः प्राप्तुमञ्जसा ॥ ३.२९.२३ ॥
ದಕ್ಷತೆ, ಅಮರ್ಷ (ಸಹಿಸದ ಉತ್ಸಾಹ), ಶೌರ್ಯ, ಚುರುಕುತನ — ಇವು ತೇಜಸ್ಸಿನ ಗುಣಗಳು; ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅಭಿಭೂತನಾದವನು ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾರ.
3.29.24
क्रोधं त्यक्त्वा तु पुरुषः सम्यक्तेजोऽभिपद्यते ।
कालयुक्तं महाप्राज्ञैः क्रुद्धैस्तेजः सुदुर्लभम् ॥ ३.२९.२४ ॥
ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಸಮ್ಯಕ್ ಆಗಿ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕಾಲೋಚಿತ ತೇಜಸ್ಸು ಕ್ರುದ್ಧರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ.
3.29.25
क्रोधस्त्वपण्डितैः शश्वत्तेज इत्यभिनिश्चितम् ।
रजस्तु लोकनाशाय विहितं मानुषान्प्रति ॥ ३.२९.२५ ॥
ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೋಪವನ್ನು ಸದಾ ತೇಜಸ್ಸೆಂದೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ರಜಸ್ಸು ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ಲೋಕನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
3.29.26
तस्माच्छश्वत्त्यजेत्क्रोधं पुरुषः सम्यगाचरन् ।
श्रेयान्स्वधर्मानपगो न क्रुद्ध इति निश्चितम् ॥ ३.२९.२६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ಕೋಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಚಲಿತನಾಗದಿರುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಕೋಪವಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಉತ್ತಮವೆಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ.
3.29.27
यदि सर्वमबुद्धीनामतिक्रान्तमचेतसाम् ।
अतिक्रमो मद्विधस्य कथं स्वित्स्यादनिन्दिते ॥ ३.२९.२७ ॥
ಬುದ್ಧಿಹೀನರು ಮತ್ತು ಅಚೇತನರ ಎಲ್ಲ ಅತಿಕ್ರಮಣಗಳೂ ಮೀರಿ ಹೋದರೆ, ನನ್ನಂಥವನಿಗೆ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಹೇಗೆ ಆಗಬಲ್ಲದು, ಓ ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ?
3.29.28
यदि न स्युर्मानुषेषु क्षमिणः पृथिवीसमाः ।
न स्यात्सन्धिर्मनुष्याणां क्रोधमूलो हि विग्रहः ॥ ३.२९.२८ ॥
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ ಕ್ಷಮಾಶೀಲರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಸಂಧಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಕೋಪವೇ ಮೂಲ.
3.29.29
अभिषक्तो ह्यभिषजेदाहन्याद्गुरुणा हतः ।
एवं विनाशो भूतानाममधर्मः प्रथितो भवेत् ॥ ३.२९.२९ ॥
ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾದವನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದವನನ್ನೇ ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಿರಿಯನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟವನೂ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿನಾಶವೂ ಅಧರ್ಮವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.
3.29.30
आक्रुष्ट पुरुषः सर्वं प्रत्याक्रोशेदनन्तरम् ।
प्रतिहन्याद्धतश्चैव तथा हिंस्याच्च हिंसितः ॥ ३.२९.३० ॥
ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನುಷ್ಯನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟವನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.29.31
हन्युर्हि पितरः पुत्रान्पुत्राश्चापि तथा पितॄन् ।
हन्युश्च पतयो भार्याः पतीन्भार्यास्तथैव च ॥ ३.२९.३१ ॥
ತಂದೆಗಳು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು; ಮಕ್ಕಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ತಂದೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು. ಗಂಡಂದಿರು ಹೆಂಡತಿಯರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು; ಹೆಂಡತಿಯರೂ ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು.
3.29.32
एवं संकुपिते लोके जन्म कृष्णो न विद्यते ।
प्रजानां सन्धिमूलं हि जन्म विद्धिशुभानने ॥ ३.२९.३२ ॥
ಜಗತ್ತು ಹೀಗೆ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡಾಗ ಜನ್ಮ (ಶುಭ) ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಶುಭಾನನೆ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಂಧಿಗೆ ಮೂಲ ಜನ್ಮವೇ ಎಂದು ತಿಳಿ.
3.29.33
ताः क्षीयेरन्प्रजाः सर्वाः क्षिप्रं द्रौपदि तादृशाः ।
तस्मान्मन्युर्विनाशाय प्रजानामभवाय च ॥ ३.२९.३३ ॥
ದ್ರೌಪದಿ, ಅಂಥ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಪವು ಪ್ರಜೆಗಳ ವಿನಾಶಕ್ಕೂ ಅಧಃಪತನಕ್ಕೂ ಕಾರಣ.
3.29.34
यस्मात्तु लोके दृश्यन्ते क्षमिणः पृथिवीसमाः ।
तस्माज्जन्म च भूतानां भवश्च प्रतिपद्यते ॥ ३.२९.३४ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾಶೀಲರು ಭೂಮಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವಿಗಳ ಜನ್ಮವೂ ಅಸ್ತಿತ್ವವೂ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
3.29.35
क्षन्तव्यं पुरुषेणेह सर्वापत्सु सुशोभने ।
क्षमावतो हि भूतानां जन्म चैव प्रकीर्तितम् ॥ ३.२९.३५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲ ಆಪತ್ತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷಮೆಯಿಂದಿರಬೇಕು, ಓ ಸುಶೋಭನೆ. ಕ್ಷಮಾಶೀಲ ಜೀವಿಗಳ ಜನ್ಮವೇ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
3.29.36
आक्रुष्टस्ताडितः क्रुद्धः क्षमते यो बवीयसा ।
यश्च नित्यं जितक्रोधो विद्वानुत्तमपूरुषः।
प्रभाववानपि नरस्तस्य लोकाः सनातनाः ॥ ३.२९.३६ ॥
ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಹಿರಿಯರ ಮುಂದೆ ಕ್ಷಮಿಸುವವನು; ಸದಾ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಗೆದ್ದ, ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ ಉತ್ತಮ ಪುರುಷನು — ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದರೂ ಅವನ ಲೋಕಗಳು ಶಾಶ್ವತ.
3.29.37
क्रोधनस्त्वल्पविज्ञानः प्रेत्य चेह च नश्यति ॥ ३.२९.३७ ॥
ಕೋಪಿಷ್ಠನೂ ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆದವನು ಸತ್ತ ನಂತರವೂ ಇಲ್ಲಿಯೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
3.29.38
अत्राप्युदाहरन्तीमा गाथा नित्यं क्षमावताम् ।
गीताः क्षमावतां कृष्णे काश्यपेन महात्मना ॥ ३.२९.३८ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷಮಾವಂತರ ಕುರಿತು ಈ ಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಹಾತ್ಮ ಕಾಶ್ಯಪನು ಕ್ಷಮಾವಂತರ ಕುರಿತು ಹಾಡಿದವು ಇವು.
3.29.39
क्षमा धर्मः क्षमा यज्ञः क्षमा वेदाः क्षमा श्रुतम् ।
यस्तमेवं विजानाति स सर्वं क्षन्तुर्महति ॥ ३.२९.३९ ॥
ಕ್ಷಮೆಯೇ ಧರ್ಮ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ಯಜ್ಞ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ವೇದ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ಶ್ರುತ; ಹೀಗೆ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಕ್ಷಮಿಸುವವನ ಸರ್ವವನ್ನೂ ಮಹತ್ತಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
3.29.40
क्षमा ब्रह्म क्षमा सत्यं क्षमा भूतं च भावि च ।
क्षमा तपः क्षमा शौचं क्षमयेदं धृतं जगत् ॥ ३.२९.४० ॥
ಕ್ಷಮೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ಸತ್ಯ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ; ಕ್ಷಮೆಯೇ ತಪಸ್ಸು, ಕ್ಷಮೆಯೇ ಶೌಚ; ಕ್ಷಮೆಯಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
3.29.41
अति यज्ञविदां लोकान्क्षमिणः प्राप्नुवन्ति च ।
अति ब्रह्मविदां लोकानति चापि तपस्विनाम् ॥ ३.२९.४१ ॥
ಕ್ಷಮಾವಂತರು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಬಲ್ಲವರ ಲೋಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವರ ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳ ಲೋಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಲೋಕಗಳು.
3.29.42
अन्ये वै यजुषां लोकाः कर्मिणामपरे तथा ।
क्षमावतां ब्रह्मलोके लोकाः परमपूजिताः ॥ ३.२९.४२ ॥
ಯಜುರ್ವೇದಿಗಳ ಲೋಕಗಳು ಬೇರೆ, ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರ ಲೋಕಗಳು ಇನ್ನೊಂದು; ಆದರೆ ಕ್ಷಮಾವಂತರ ಲೋಕಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿವೆ, ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜಿತವಾದವು.
3.29.43
क्षमा तेजस्विनां तेजः क्षमा ब्रह्म तपस्विनाम् ।
क्षमा सत्यं सत्यवतां क्षमा यज्ञः क्षमा शभः ॥ ३.२९.४३ ॥
ಕ್ಷಮೆ ತೇಜಸ್ವಿಗಳ ತೇಜಸ್ಸು, ಕ್ಷಮೆ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಬ್ರಹ್ಮ. ಕ್ಷಮೆ ಸತ್ಯವಂತರ ಸತ್ಯ; ಕ್ಷಮೆ ಯಜ್ಞ; ಕ್ಷಮೆ ಶುಭ.
3.29.44
तां क्षमां तादृशीं कृष्णे कथमस्मद्विधस्त्यजेत् ।
यत्रब्रह्म च सत्यं च यज्ञा लोकाश्च धिष्ठिताः ॥ ३.२९.४४ ॥
ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿರುವ ಅಂತಹ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ನಮ್ಮಂತಹವರು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲರು? ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಸತ್ಯ, ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.
3.29.45
इज्यन्ते यज्वनां लोकाः क्षमिणामपरे तथा ।
क्षन्तव्यमेव सततं पुरुषेण विजानता।
यदा हि क्षमते सर्वं ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ ३.२९.४५ ॥
ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರ ಲೋಕಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಕ್ಷಮಿಸುವವರ ಲೋಕಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ. ತಿಳಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.29.46
क्षमावतामयं लोकः परश्चैव क्षमावताम् ।
इह सन्मानमृच्छन्ति परत्र च परा गतिम् ॥ ३.२९.४६ ॥
ಕ್ಷಮಿಸುವವರಿಗೆ ಇದೇ ಲೋಕ; ಪರಲೋಕವೂ ಕ್ಷಮಿಸುವವರದೇ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
3.29.47
येषां मन्युर्मनुष्याणां क्षमयाऽभिहतः सदा ।
तेषां परतरे लोकास्तस्मात्क्षान्तिः परा मता ॥ ३.२९.४७ ॥
ಯಾರ ಮನುಷ್ಯರ ಕೋಪವು ಸದಾ ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೋ, ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಲೋಕಗಳಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ಷಮೆಯೇ ಪರಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
3.29.48
इति गीताः काश्यपेन गाथानित्यं क्षमावताम् ।
श्रुत्वा गाथाः क्षमायास्त्वं तुष्यद्रौपदि मा क्रुधः ॥ ३.२९.४८ ॥
ಹೀಗೆ ಕಾಶ್ಯಪನು ಕ್ಷಮಿಸುವವರ ಕುರಿತು ಸದಾ ಈ ಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ. ದ್ರೌಪದಿ, ಕ್ಷಮೆಯ ಈ ಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಿಸು; ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಡ.
3.29.49
पितामहः शान्तनवः रशमं संपूजयिष्यति ।
कृष्णश्च देवकीपुत्रः शमं संपूजयिष्यति ॥ ३.२९.४९ ॥
ಅಜ್ಜ ಶಂತನುವಿನ ಮಗ (ಭೀಷ್ಮ) ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವರು; ದೇವಕಿಯ ಮಗ ಕೃಷ್ಣನೂ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವನು.
3.29.50
आचार्यो विदुरः क्षत्ता शममेव वदिष्यतः ।
कृपश्च संजयश्चैव शममेव वदिष्यतः ॥ ३.२९.५० ॥
ಆಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ತ ವಿದುರರು ಶಾಂತಿಯನ್ನೇ ಹೇಳುವರು; ಕೃಪ ಮತ್ತು ಸಂಜಯರೂ ಶಾಂತಿಯನ್ನೇ ಹೇಳುವರು.
3.29.51
सोमदत्तो युयुत्सुश्च द्रोणपुत्रस्तथैव च ।
पितामहश्च नो व्यासः शमं वदति नित्यशः ॥ ३.२९.५१ ॥
ಸೋಮದತ್ತ, ಯುಯುತ್ಸು, ದ್ರೋಣನ ಮಗ ಹಾಗೆಯೇ; ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ವ್ಯಾಸರೂ ಸದಾ ಶಾಂತಿಯನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
3.29.52
एतैर्हि राजा नियतं चोद्यमानः शमं प्रति ।
राज्यं दातेति मे बुद्धिर्न चेल्लोभान्नशिष्यति ॥ ३.२९.५२ ॥
ಇವರೆಲ್ಲರಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ರಾಜನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವನೆಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ; ಲೋಭದಿಂದ ತಡೆಯದಿದ್ದರೆ.
3.29.53
कालोऽयं दारुणः प्राप्तो भरतानामभूतये ।
निश्चितं मे सदैवैतत्पुरस्तादपि भामिति ॥ ३.२९.५३ ॥
ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಭರತರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಭಯಂಕರ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ; ಇದು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಿತ ಭಾವನೆ, ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಹೀಗೆಯೇ.
3.29.54
सुयोधनो नार्हतीति क्षमा मामेव विन्दति ।
अर्हस्तत्राहमित्येवं तस्मान्मां विन्दते क्षमा ॥ ३.२९.५४ ॥
ಸುಯೋಧನನು ಅರ್ಹನಲ್ಲ ಎಂಬುದರಿಂದ ಕ್ಷಮೆ ನನ್ನನ್ನೇ ಹೊಂದುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಅರ್ಹನು — ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ಷಮೆ ನನ್ನನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
3.29.55
एतदात्मवतां वृत्तमेष धर्मः सनातनः ।
क्षमा चैवानृशंस्यं च तत्कर्ताऽस्म्यहमञ्जसा ॥ ३.२९.५५ ॥
ಇದು ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಗಳ ನಡತೆ; ಇದೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ. ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ದಯೆ — ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ.