Mahābhārata · Adhyāya 3.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.31.1
वल्गु चित्रपदं श्लक्ष्णं याज्ञसेनि त्वया वचः ।
उक्तं तच्छ्रुतमस्माभिर्नास्तिक्यं तु प्रभाषसे ॥ ३.३१.१ ॥
Oh hija de Yajñasena, hemos oído tus palabras agradables, de frases ornadas y suaves; pero hablas de ateísmo.
3.31.2
नाहं धर्मफलाकाङ्क्षी राजपुत्रि चराम्भुत ।
ददामि देयमित्येव यजे यष्टव्यमित्युत ॥ ३.३१.२ ॥
Oh princesa, oh maravillosa, no practico el dharma deseando su fruto; doy porque lo que ha de darse debe darse, y sacrifico porque el sacrificio debe realizarse.
3.31.3
अस्तु वाऽत्र फलं मा वा कर्तव्यं पुरुषेण यत् ।
गृहे निवसता कृष्णे यथाशक्ति करोमि तत् ॥ ३.३१.३ ॥
Haya o no fruto aquí, oh Kṛṣṇā, hago lo que el hombre debe hacer, viviendo en casa, según mi capacidad.
3.31.4
धर्मं चरामि सुश्रोणि न धर्मफलकारणात् ।
आगमाननतिक्रम्य सतां वृत्तमवेक्ष्य च ॥ ३.३१.४ ॥
Oh de hermosas caderas, practico el dharma no por el fruto que da; sin transgredir las escrituras y considerando la conducta de los buenos, sigo el dharma.
3.31.5
धर्म एव मनः कृष्णे स्वभावाच्चैव मे धृतम् ।
धर्मवाणिज्यको हीनो जघन्यो धर्मवादिनाम् ॥ ३.३१.५ ॥
Oh Kṛṣṇā, mi mente está fija solo en el dharma, y por mi propia naturaleza lo sostengo; quien comercia con el dharma es el más bajo y vil entre los que hablan del dharma.
3.31.6
न धर्मफलमाप्नोति यो धर्मं दोग्धुमिच्छति ।
यश्चैनं शङ्कते कृत्वा नास्तिक्यात्पापचेतनः ॥ ३.३१.६ ॥
Quien quiere ordeñar el dharma no obtiene el fruto del dharma; y quien lo pone en duda, por ateísmo, se vuelve de mente perversa.
3.31.7
अतिवादान्मदाच्चैव मा धर्ममभिशङ्कथाः ।
धर्मातिशङ्की पुरुषस्तिर्यग्गतिपरायणः ॥ ३.३१.७ ॥
No dudes del dharma por jactancia excesiva ni por orgullo. El hombre que duda en exceso del dharma se entrega a un camino torcido.
3.31.8
धर्मो यस्यातिशङ्क्यः स्यादार्षं वा दुर्बलात्मनः ।
वेदाच्छूद्र इवापेयात्स लोकादजरामरात् ॥ ३.३१.८ ॥
Para quien el dharma se vuelve excesivamente dudoso, o para el de ánimo débil a quien la palabra de los sabios le resulta dudosa, este queda apartado del Veda como un śūdra, como algo no apto para beber, y queda apartado del mundo imperecedero e inmortal.
3.31.9
वेदाध्यायी धर्मपरः कुले जातो मनस्विनि ।
स्थविरेषु स योक्तव्यो राजभिर्धर्मचारिभिः ॥ ३.३१.९ ॥
Quien estudia el Veda, se dedica al dharma y ha nacido en una familia noble, debe ser designado entre los ancianos por reyes que siguen el dharma.
3.31.10
पापीयान्स हि शूद्रेभ्यस्तस्करेभ्यो विशिष्यते ।
शास्त्रातिगो मन्दबुद्धिर्यो धर्ममतिशङ्कते ॥ ३.३१.१० ॥
Ese hombre de mente torpe que transgrede la escritura y duda en exceso del dharma es más pecador que un śūdra y supera incluso a los ladrones.
3.31.11
प्रत्यक्षं हि त्वया दृष्ट ऋषिर्गच्छन्महातपाः ।
मार्कण्डेयोऽप्रमेयात्मा धर्मेण चिरजीविता ॥ ३.३१.११ ॥
Tú mismo has visto con tus propios ojos al gran asceta Mārkaṇḍeya, de ser inconmensurable, caminando; por el dharma tiene larga vida.
3.31.12
व्यासो वसिष्ठो मैत्रेयो नारदो लोमशः शुकः ।
अन्ये च ऋषयः सर्वे धर्मेणैव सुचेतसः ॥ ३.३१.१२ ॥
Vyāsa, Vasiṣṭha, Maitreya, Nārada, Lomaśa, Śuka y todos los demás sabios de mente recta lo son únicamente por el dharma.
3.31.13
प्रत्यक्षं पश्यसि ह्येतान्दिव्ययोगसमन्वितान् ।
शापानुग्रहणे शक्तान्देवेभ्योऽपि गरीयसः ॥ ३.३१.१३ ॥
Ves ante ti a estos, dotados de poder divino, capaces de maldecir y de conceder gracia, más grandes incluso que los dioses.
3.31.14
एते हि धर्ममेवादौ वर्णयन्ति सदाऽनधे ।
कर्तव्यममरप्रख्याः प्रत्यक्षागमबुद्धयः ॥ ३.३१.१४ ॥
Oh intachable, estos siempre proclaman primero el dharma y enseñan lo que debe hacerse; semejantes a los inmortales, su entendimiento se basa en el conocimiento directo y en la tradición.
3.31.15
अतो नार्हसि कल्याणि धातारं धर्ममेव च ।
रजोमूढेन मनसा क्षेप्तुं शङ्कितुमेव च ॥ ३.३१.१५ ॥
Por tanto, oh bendita, no te conviene, con una mente ofuscada por la pasión, reprochar o dudar del creador y del dharma mismo.
3.31.16
उन्मत्तान्मन्यते बालः सर्वानागतनिश्चयान् ।
धर्मातिशङ्की नान्यस्मिन्प्रमाणमधिगच्छति ॥ ३.३१.१६ ॥
El necio considera locos a todos los que tienen una convicción firme; quien duda en exceso del dharma no encuentra autoridad en ninguna otra cosa.
3.31.17
इन्द्रियप्रीतिसंबद्धं यदिदं लोकसाक्षिकम् ।
एतावन्मन्यते बालो मोहमन्यत्र गच्छति ॥ ३.३१.१७ ॥
El necio cree que esto solamente —ligado a los placeres de los sentidos y testificado por el mundo— es todo, y se pierde en otra ilusión.
3.31.18
प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति यो धर्ममतिशङ्कते ।
ध्यायन्स कृपणः पापो न लोकान्प्रतिपद्यते ॥ ३.३१.१८ ॥
No hay expiación para quien duda en exceso del dharma; miserable y pecador, rumiándolo, no alcanza los mundos.
3.31.19
प्रमाणाद्धि निवृत्तो हि वेदशास्त्रार्थनिन्दकः ।
कामलोभानुगो मूढो नरकं प्रतिपद्यते ॥ ३.३१.१९ ॥
El necio que se aparta de la autoridad, denigra el sentido del Veda y de los śāstras, y sigue el deseo y la codicia, alcanza el infierno.
3.31.20
आर्षं प्रमाणमुत्क्राम्य धर्मं न प्रतिपालयन् ।
सर्वशास्त्रातिगो मूढः शं जन्मसु न विन्दति ॥ ३.३१.२० ॥
El necio que transgrede la autoridad de los sabios, no observa el dharma y va más allá de todos los śāstras, no encuentra felicidad en los nacimientos.
3.31.21
यस्तु नित्यं कृतमतिर्धर्ममेवाभिपद्यते ।
अशङ्कमानः कल्याणि सोऽमुत्रानन्त्यमश्नुते ॥ ३.३१.२१ ॥
Quien, con mente firme, siempre se refugia solo en el dharma, sin dudar, oh bendita, goza de dicha infinita en el otro mundo.
3.31.22
यस्य नार्षं प्रमाणं स्याच्छिष्टाचारश्च भामिनि ।
न वै तस्य परो लोको नायमस्तीति निश्चयः ॥ ३.३१.२२ ॥
Para quien no tiene la autoridad de los sabios ni la conducta de los instruidos, oh señora, no hay otro mundo ni este mundo: esta es la certeza.
3.31.23
शिष्टैराचरितं धर्मं कृष्णे मास्मातिशङ्कथाः ।
पुराणमृषिभिः प्रोक्तं सर्वज्ञैः सर्वदर्शिभिः ॥ ३.३१.२३ ॥
Oh Kṛṣṇā, no dudes en exceso del dharma practicado por los sabios; es el antiguo saber proclamado por los sabios, omniscientes y omnividentes.
3.31.24
धर्म एव प्लवो नान्यः स्वर्गं द्रौपदि गच्छताम् ।
सैवः नौः सागरस्येव वणिजः पारमिच्छतः ॥ ३.३१.२४ ॥
Oh Draupadī, para quienes van al cielo, el dharma es la única barca, ninguna otra; como la nave para el mercader que desea cruzar el océano.
3.31.25
अफलो यदि धर्मः स्याच्चरितो धर्मचारिभिः ।
अप्रतिष्ठे तमस्येतज्जगन्मज्जेदनिन्दिते ॥ ३.३१.२५ ॥
Si el dharma practicado por los justos fuera infructuoso, este mundo se hundiría en una oscuridad sin fundamento, oh irreprochable.
3.31.26
निर्वाणं नाधिगच्छेयुर्जीवेयुः पशुजीविकाम् ।
विघातेनैव युज्येयुर्न चार्थं कंचिदाप्नुयुः ॥ ३.३१.२६ ॥
No alcanzarían la liberación, vivirían la vida de las bestias, quedarían unidos solo a la destrucción y no obtendrían ningún provecho.
3.31.27
तपश्च ब्रह्मचर्यं च यज्ञः स्वाध्याय एव च ।
दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै ॥ ३.३१.२७ ॥
Si la austeridad, la castidad del estudiante, el sacrificio, el estudio de las escrituras, la donación y la rectitud fueran en verdad todos infructuosos.
3.31.28
नाचरिष्यन्परे धर्मं परे परतरेऽपि च ।
दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै ॥ ३.३१.२८ ॥
Otros, los posteriores y aun los más lejanos no practicarían el dharma, si la donación y la rectitud fueran infructuosas.
3.31.29
ऋषयस्चैव देवाश्च गन्धर्वासुरराक्षसाः ।
ईश्वराः कस्य हेतोस्ते चरेयुर्धर्ममादृताः ॥ ३.३१.२९ ॥
Los sabios, los dioses, los gandharvas, los asuras y los rākṣasas, esos seres poderosos, ¿por qué motivo practicarían el dharma con reverencia?
3.31.30
फलदं त्विह विज्ञाय धातारं श्रेयसि स्थितम् ।
धर्मं तेऽव्यचरन्कृष्णे स हि धर्म सनातनः ॥ ३.३१.३० ॥
Sabiendo aquí que el Dhātṛ que da fruto permanece en el bien, practican el dharma. Oh Kṛṣṇā, ese dharma es en verdad eterno.
3.31.31
स चायं सफलो धर्मो न धर्मोऽफल उच्यते ।
दृश्यन्तेऽपि हि विद्यानां फलानि तपसां तथा ॥ ३.३१.३१ ॥
Este dharma da fruto; no se dice que el dharma sea sin fruto. Pues también se ven los frutos de los saberes y de las austeridades.
3.31.32
त्वय्येतद्वै विजानीहि जन्म कृष्णे यथाश्रुतम् ।
वेत्थ चापि यथा जातो धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ॥ ३.३१.३२ ॥
Sabe, oh Kṛṣṇā, este nacimiento tuyo tal como se ha oído; y también sabes cómo nació el poderoso Dhṛṣṭadyumna.
3.31.33
एतावदेव पर्याप्तमुपमानं शुचिस्मिते ।
कर्मणां फलमस्तीति धीरोऽल्पेनापि तुष्यति ॥ ३.३१.३३ ॥
Esto basta como ejemplo, oh de sonrisa pura: que existe fruto de las acciones; el hombre firme se contenta incluso con poco.
3.31.34
बहुनाऽपि ह्यविद्वांसो नैव तुष्यन्त्यबुद्धयः ।
तेषां न ध्मजं किंचित्प्रेत्य कर्मास्ति शर्म वा ॥ ३.३१.३४ ॥
Incluso con mucho, los ignorantes y necios no se contentan; para ellos, tras la muerte, no hay nada que proceda de la acción, ni dicha.
3.31.35
कर्मणामुत पुण्यानां पापानां च फलोदयः ।
प्रभवश्चाप्ययश्चैव देवगुह्यानि भामिनि ॥ ३.३१.३५ ॥
El surgir de los frutos de las acciones, meritorias y pecaminosas, y su origen y disolución: estos son los secretos de los dioses, oh radiante.
3.31.36
नैतानि वेद यः कश्चिन्मुह्यन्त्यत्र प्रजा इमाः ।
अपि कल्पसहस्रेण न च श्रेयोऽधिगच्छति ॥ ३.३१.३६ ॥
Quien no conoce estas cosas, aquí estas criaturas quedan confundidas; ni en mil kalpas alcanza el bien supremo.
3.31.37
रक्ष्याण्येतानि देवानां गूढमाया हि देवताः ।
कृशाङ्गाः सुब्रताश्चैव तपसा दग्धकिल्विषाः।
प्रसन्नैर्मानसैर्युक्ताः पश्यन्त्येतानि वै द्विजाः ॥ ३.३१.३७ ॥
Estos están protegidos por los dioses, pues los dioses poseen un poder oculto. Los dvijas, de cuerpo enjuto, de votos firmes y con sus pecados quemados por la austeridad, con mentes serenas, en verdad los ven.
3.31.38
न फलादर्सनाद्धर्मः शङ्कितव्यो न देवताः ।
यष्टव्यं च प्रयत्नेन दातव्यं चानमूयता ॥ ३.३१.३८ ॥
No se debe dudar del dharma porque no se vea su fruto, ni de los dioses. Hay que ofrecer sacrificios con esfuerzo y dar dones sin envidia.
3.31.39
कर्मणां फलमस्तीह तथैतद्धर्मशासनम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच पुत्राणां यदृषिर्वेद काश्यपः ॥ ३.३१.३९ ॥
Hay fruto de las acciones aquí, y esta es la enseñanza del dharma. Brahmā lo declaró a sus hijos, como sabe el sabio Kāśyapa.
3.31.40
तस्मात्ते संशयः कृष्णे नीहार इव नश्यतु ।
विमृश्य सर्वमस्तीति नास्तिक्यं भावमुत्सृज ॥ ३.३१.४० ॥
Por tanto, oh Kṛṣṇa, que tu duda perezca como la niebla. Habiendo reflexionado que todo existe, abandona la actitud del ateísmo.
3.31.41
ईश्वरं चापि भूतानां धातारं मा च वै क्षिप ।
शिक्षस्वैनं नमस्वैनं मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी ॥ ३.३१.४१ ॥
No reproches al Señor de los seres ni al Creador. Procura conocerlo, inclínate ante él; que tu mente nunca sea así.
3.31.42
यस्य प्रसादात्तद्भक्तो मर्त्यो गच्छत्यमर्त्यताम् ।
उत्तमां देवतां कृष्णे मातिवोचः कथंचन ॥ ३.३१.४२ ॥
Por cuya gracia su devoto, aunque mortal, alcanza la inmortalidad, no hables mal de ninguna manera del supremo dios Kṛṣṇa.