మహాభారతం · అధ్యాయం 3.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.31.1
वल्गु चित्रपदं श्लक्ष्णं याज्ञसेनि त्वया वचः ।
उक्तं तच्छ्रुतमस्माभिर्नास्तिक्यं तु प्रभाषसे ॥ ३.३१.१ ॥
యాజ్ఞసేనీ, నీవు పలికిన మధురమైన, అందమైన పదాల మాటలను మేము విన్నాము; కానీ నీవు నాస్తికత్వాన్ని మాట్లాడుతున్నావు.
3.31.2
नाहं धर्मफलाकाङ्क्षी राजपुत्रि चराम्भुत ।
ददामि देयमित्येव यजे यष्टव्यमित्युत ॥ ३.३१.२ ॥
రాజపుత్రీ, అద్భుతమైనదానా, నేను ధర్మఫలాన్ని కోరేవాడను కాను; 'ఇవ్వదగినది కనుక ఇస్తాను', 'యజించదగినది కనుక యజిస్తాను' అన్నదే నా భావం.
3.31.3
अस्तु वाऽत्र फलं मा वा कर्तव्यं पुरुषेण यत् ।
गृहे निवसता कृष्णे यथाशक्ति करोमि तत् ॥ ३.३१.३ ॥
ఇక్కడ ఫలం ఉన్నా లేకపోయినా, మనిషి చేయవలసినది, కృష్ణా, ఇంట్లో నివసిస్తూ నా శక్తికొద్దీ నేను చేస్తాను.
3.31.4
धर्मं चरामि सुश्रोणि न धर्मफलकारणात् ।
आगमाननतिक्रम्य सतां वृत्तमवेक्ष्य च ॥ ३.३१.४ ॥
సుందర నితంబినీ, నేను ధర్మఫలం కోసం ధర్మాన్ని ఆచరించను; ఆగమాలను అతిక్రమించకుండా, సత్పురుషుల ఆచారాన్ని చూసి ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాను.
3.31.5
धर्म एव मनः कृष्णे स्वभावाच्चैव मे धृतम् ।
धर्मवाणिज्यको हीनो जघन्यो धर्मवादिनाम् ॥ ३.३१.५ ॥
కృష్ణా, నా మనస్సు ధర్మంలోనే నిలిచి ఉంది; స్వభావం వల్ల కూడా నేను దానిని ధరిస్తాను. ధర్మాన్ని వ్యాపారంగా చేసేవాడు ధర్మం మాట్లాడేవారిలో హీనుడు, అధముడు.
3.31.6
न धर्मफलमाप्नोति यो धर्मं दोग्धुमिच्छति ।
यश्चैनं शङ्कते कृत्वा नास्तिक्यात्पापचेतनः ॥ ३.३१.६ ॥
ధర్మాన్ని పిండుకోవాలనుకునేవాడు ధర్మఫలాన్ని పొందడు; దీనిపై సందేహించి, నాస్తికత్వం వల్ల పాపబుద్ధి గలవాడవుతాడు.
3.31.7
अतिवादान्मदाच्चैव मा धर्ममभिशङ्कथाः ।
धर्मातिशङ्की पुरुषस्तिर्यग्गतिपरायणः ॥ ३.३१.७ ॥
అతివాదం వల్లనూ మదం వల్లనూ ధర్మంపై సందేహించకు. ధర్మాన్ని అతిగా సందేహించే మనిషి వక్రమార్గంలో పయనించేవాడు.
3.31.8
धर्मो यस्यातिशङ्क्यः स्यादार्षं वा दुर्बलात्मनः ।
वेदाच्छूद्र इवापेयात्स लोकादजरामरात् ॥ ३.३१.८ ॥
ఎవరికైతే ధర్మం అతిగా సందేహాస్పదమవుతుందో, లేదా బలహీన మనసు గలవాడికి ఋషి వాక్యం సందేహాస్పదమవుతుందో, అతడు వేదానికి దూరమైన శూద్రునిలా, త్రాగరాని వానిలా, అజరామర లోకానికి దూరమవుతాడు.
3.31.9
वेदाध्यायी धर्मपरः कुले जातो मनस्विनि ।
स्थविरेषु स योक्तव्यो राजभिर्धर्मचारिभिः ॥ ३.३१.९ ॥
వేదాన్ని అధ్యయనం చేసి, ధర్మంలో నిమగ్నుడై, ఉన్నత కులంలో జన్మించినవానిని, ధర్మాచరణ చేసే రాజులు పెద్దల మధ్య నియమించాలి.
3.31.10
पापीयान्स हि शूद्रेभ्यस्तस्करेभ्यो विशिष्यते ।
शास्त्रातिगो मन्दबुद्धिर्यो धर्ममतिशङ्कते ॥ ३.३१.१० ॥
ధర్మాన్ని అతిగా సందేహించే, శాస్త్రాన్ని అతిక్రమించే మందబుద్ధి శూద్రుల కంటే, దొంగల కంటే కూడా పాపిష్ఠుడు.
3.31.11
प्रत्यक्षं हि त्वया दृष्ट ऋषिर्गच्छन्महातपाः ।
मार्कण्डेयोऽप्रमेयात्मा धर्मेण चिरजीविता ॥ ३.३१.११ ॥
మహాతపస్వి, అప్రమేయ ఆత్మ గల మార్కండేయ ఋషి సంచరించడం నువ్వు ప్రత్యక్షంగా చూశావు; ధర్మం వల్లనే ఆయన దీర్ఘాయుష్మంతుడు.
3.31.12
व्यासो वसिष्ठो मैत्रेयो नारदो लोमशः शुकः ।
अन्ये च ऋषयः सर्वे धर्मेणैव सुचेतसः ॥ ३.३१.१२ ॥
వ్యాసుడు, వసిష్ఠుడు, మైత్రేయుడు, నారదుడు, లోమశుడు, శుకుడు, ఇతర ఋషులందరూ — సుచేతసులు — ధర్మం వల్లనే అలా ఉన్నారు.
3.31.13
प्रत्यक्षं पश्यसि ह्येतान्दिव्ययोगसमन्वितान् ।
शापानुग्रहणे शक्तान्देवेभ्योऽपि गरीयसः ॥ ३.३१.१३ ॥
ఈ దివ్య యోగంతో కూడినవారిని, శాపం మరియు అనుగ్రహం ఇవ్వగల సమర్థులను, దేవతలకంటే కూడా గొప్పవారిని నీవు ప్రత్యక్షంగా చూస్తున్నావు.
3.31.14
एते हि धर्ममेवादौ वर्णयन्ति सदाऽनधे ।
कर्तव्यममरप्रख्याः प्रत्यक्षागमबुद्धयः ॥ ३.३१.१४ ॥
ఓ నిష్కల్మషురాలా, వీరు ఎల్లప్పుడూ మొదట ధర్మాన్నే వివరిస్తారు, కర్తవ్యాన్ని బోధిస్తారు; దేవతలతో సమానులు, ప్రత్యక్ష జ్ఞానం మరియు శాస్త్రంపై బుద్ధి కలవారు.
3.31.15
अतो नार्हसि कल्याणि धातारं धर्ममेव च ।
रजोमूढेन मनसा क्षेप्तुं शङ्कितुमेव च ॥ ३.३१.१५ ॥
కాబట్టి, ఓ కల్యాణీ, రజోగుణంతో మోహితమైన మనసుతో ధాతను, ధర్మాన్ని నిందించడమో సందేహించడమో నీకు తగదు.
3.31.16
उन्मत्तान्मन्यते बालः सर्वानागतनिश्चयान् ।
धर्मातिशङ्की नान्यस्मिन्प्रमाणमधिगच्छति ॥ ३.३१.१६ ॥
మూర్ఖుడు స్థిరమైన నిశ్చయం కలిగిన వారందరినీ ఉన్మత్తులుగా భావిస్తాడు; ధర్మంలో అధికంగా సందేహించేవాడు మరెందులోనూ ప్రమాణాన్ని పొందడు.
3.31.17
इन्द्रियप्रीतिसंबद्धं यदिदं लोकसाक्षिकम् ।
एतावन्मन्यते बालो मोहमन्यत्र गच्छति ॥ ३.३१.१७ ॥
ఇంద్రియ సుఖాలతో బంధించబడి, లోకానికి సాక్షిగా ఉన్న ఇది; మూర్ఖుడు దీనినే అంతగా భావిస్తాడు, మరియు వేరే మోహంలోకి వెళ్తాడు.
3.31.18
प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति यो धर्ममतिशङ्कते ।
ध्यायन्स कृपणः पापो न लोकान्प्रतिपद्यते ॥ ३.३१.१८ ॥
ధర్మంలో అధికంగా సందేహించేవానికి ప్రాయశ్చిత్తం లేదు; దీనుడు, పాపి అయిన అతడు ఆలోచిస్తూ లోకాలను పొందడు.
3.31.19
प्रमाणाद्धि निवृत्तो हि वेदशास्त्रार्थनिन्दकः ।
कामलोभानुगो मूढो नरकं प्रतिपद्यते ॥ ३.३१.१९ ॥
ప్రమాణం నుండి వైదొలిగి, వేదశాస్త్రార్థాలను నిందించే, కామలోభాలను అనుసరించే మూఢుడు నరకాన్ని పొందుతాడు.
3.31.20
आर्षं प्रमाणमुत्क्राम्य धर्मं न प्रतिपालयन् ।
सर्वशास्त्रातिगो मूढः शं जन्मसु न विन्दति ॥ ३.३१.२० ॥
ఋషుల ప్రమాణాన్ని అతిక్రమించి, ధర్మాన్ని పాటించని, సర్వశాస్త్రాలను దాటిన మూఢుడు జన్మజన్మలలో సుఖాన్ని పొందడు.
3.31.21
यस्तु नित्यं कृतमतिर्धर्ममेवाभिपद्यते ।
अशङ्कमानः कल्याणि सोऽमुत्रानन्त्यमश्नुते ॥ ३.३१.२१ ॥
ఎల్లప్పుడూ దృఢనిశ్చయంతో ధర్మాన్నే ఆశ్రయించి, సందేహం లేకుండా ఉండేవాడు, ఓ కల్యాణీ, పరలోకంలో అనంతమైన సుఖాన్ని అనుభవిస్తాడు.
3.31.22
यस्य नार्षं प्रमाणं स्याच्छिष्टाचारश्च भामिनि ।
न वै तस्य परो लोको नायमस्तीति निश्चयः ॥ ३.३१.२२ ॥
ఋషుల ప్రమాణమూ, శిష్టుల ఆచారమూ ఎవరికి లేవో, ఓ భామినీ, వారికి పరలోకం లేదు, ఈ లోకమూ లేదు—ఇదే నిశ్చయం.
3.31.23
शिष्टैराचरितं धर्मं कृष्णे मास्मातिशङ्कथाः ।
पुराणमृषिभिः प्रोक्तं सर्वज्ञैः सर्वदर्शिभिः ॥ ३.३१.२३ ॥
కృష్ణే, శిష్టులు ఆచరించిన ధర్మంలో అధికంగా సందేహించకు; ఇది పురాణం, సర్వజ్ఞులు సర్వదర్శులైన ఋషులు చెప్పినది.
3.31.24
धर्म एव प्लवो नान्यः स्वर्गं द्रौपदि गच्छताम् ।
सैवः नौः सागरस्येव वणिजः पारमिच्छतः ॥ ३.३१.२४ ॥
ద్రౌపదీ, స్వర్గానికి వెళ్లేవారికి ధర్మమే నావ, మరొకటి కాదు; సముద్రాన్ని దాటాలనుకునే వ్యాపారికి నావ వలె.
3.31.25
अफलो यदि धर्मः स्याच्चरितो धर्मचारिभिः ।
अप्रतिष्ठे तमस्येतज्जगन्मज्जेदनिन्दिते ॥ ३.३१.२५ ॥
ధర్మాచరణులచే ఆచరించబడిన ధర్మం ఫలహీనమైతే, ఆధారం లేని చీకటిలో ఈ జగత్తు మునిగిపోతుంది, ఓ నిర్దోషీ.
3.31.26
निर्वाणं नाधिगच्छेयुर्जीवेयुः पशुजीविकाम् ।
विघातेनैव युज्येयुर्न चार्थं कंचिदाप्नुयुः ॥ ३.३१.२६ ॥
వారు నిర్వాణాన్ని పొందక, పశువుల జీవితాన్ని జీవిస్తూ, కేవలం వినాశంతోనే కలిసిపోయి, ఏ ప్రయోజనాన్నీ పొందరు.
3.31.27
तपश्च ब्रह्मचर्यं च यज्ञः स्वाध्याय एव च ।
दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै ॥ ३.३१.२७ ॥
తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, యజ్ఞం, స్వాధ్యాయం, దానం, ఋజుత్వం — ఇవన్నీ ఫలహీనమైతే.
3.31.28
नाचरिष्यन्परे धर्मं परे परतरेऽपि च ।
दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै ॥ ३.३१.२८ ॥
ఇతరులు, తరువాతి వారు, ఇంకా తరువాతి వారు ధర్మాన్ని ఆచరించకపోయేవారు, దానం మరియు ఋజుత్వం ఫలహీనమైతే.
3.31.29
ऋषयस्चैव देवाश्च गन्धर्वासुरराक्षसाः ।
ईश्वराः कस्य हेतोस्ते चरेयुर्धर्ममादृताः ॥ ३.३१.२९ ॥
ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, అసురులు, రాక్షసులు — ఈ శక్తిమంతులు ఏ కారణం చేత గౌరవంతో ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు?
3.31.30
फलदं त्विह विज्ञाय धातारं श्रेयसि स्थितम् ।
धर्मं तेऽव्यचरन्कृष्णे स हि धर्म सनातनः ॥ ३.३१.३० ॥
ఇక్కడ ఫలమిచ్చువాడు, శుభంలో నిలిచిన ధాతను తెలిసి వారు ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు. ఓ కృష్ణా, అదే సనాతన ధర్మం.
3.31.31
स चायं सफलो धर्मो न धर्मोऽफल उच्यते ।
दृश्यन्तेऽपि हि विद्यानां फलानि तपसां तथा ॥ ३.३१.३१ ॥
ఈ ధర్మం ఫలవంతమైనది; ధర్మం ఫలరహితమని చెప్పబడదు. విద్యల ఫలాలు, తపస్సుల ఫలాలు కూడా అలాగే కనిపిస్తాయి.
3.31.32
त्वय्येतद्वै विजानीहि जन्म कृष्णे यथाश्रुतम् ।
वेत्थ चापि यथा जातो धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ॥ ३.३१.३२ ॥
కృష్ణా, విన్నట్లుగానే ఈ జన్మను నీవు తెలుసుకో; ప్రతాపవంతుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు ఎలా జన్మించాడో కూడా నీవు తెలుసుకున్నావు.
3.31.33
एतावदेव पर्याप्तमुपमानं शुचिस्मिते ।
कर्मणां फलमस्तीति धीरोऽल्पेनापि तुष्यति ॥ ३.३१.३३ ॥
శుచిస్మితా, కర్మలకు ఫలం ఉంది అనడానికి ఇదే చాలిన ఉదాహరణ; ధీరుడు కొద్దిదానితోనే సంతృప్తి చెందుతాడు.
3.31.34
बहुनाऽपि ह्यविद्वांसो नैव तुष्यन्त्यबुद्धयः ।
तेषां न ध्मजं किंचित्प्रेत्य कर्मास्ति शर्म वा ॥ ३.३१.३४ ॥
అజ్ఞానులు, బుద్ధిహీనులు ఎంతో పొందినా తృప్తి చెందరు; మరణానంతరం వారికి కర్మ వల్ల ఏదీ, సుఖమూ దక్కదు.
3.31.35
कर्मणामुत पुण्यानां पापानां च फलोदयः ।
प्रभवश्चाप्ययश्चैव देवगुह्यानि भामिनि ॥ ३.३१.३५ ॥
ప్రకాశవంతురాలా, పుణ్య పాప కర్మల ఫలాల ఉదయం, వాటి ఉద్భవం, లయం—ఇవి దేవతల గుహ్యాలు.
3.31.36
नैतानि वेद यः कश्चिन्मुह्यन्त्यत्र प्रजा इमाः ।
अपि कल्पसहस्रेण न च श्रेयोऽधिगच्छति ॥ ३.३१.३६ ॥
వీటిని ఎవరూ తెలుసుకోరో వారు; ఇక్కడ ఈ ప్రజలు మోహానికి లోనవుతారు. వేయి కల్పాలు గడిచినా వారు శ్రేయస్సును పొందరు.
3.31.37
रक्ष्याण्येतानि देवानां गूढमाया हि देवताः ।
कृशाङ्गाः सुब्रताश्चैव तपसा दग्धकिल्विषाः।
प्रसन्नैर्मानसैर्युक्ताः पश्यन्त्येतानि वै द्विजाः ॥ ३.३१.३७ ॥
ఇవి దేవతలచే రక్షించబడినవి; దేవతలు గూఢ మాయ కలవారు. కృశించిన దేహులు, మంచి వ్రతాలు కలవారు, తపస్సుతో పాపాలను దహించినవారు, ప్రసన్నమైన మనస్సుతో కూడిన ద్విజులు ఇవి నిజంగా చూస్తారు.
3.31.38
न फलादर्सनाद्धर्मः शङ्कितव्यो न देवताः ।
यष्टव्यं च प्रयत्नेन दातव्यं चानमूयता ॥ ३.३१.३८ ॥
ఫలం కనిపించడం లేదని ధర్మాన్ని గానీ దేవతలను గానీ సందేహించకూడదు. ప్రయత్నంతో యజ్ఞం చేయాలి, అసూయ లేకుండా దానం చేయాలి.
3.31.39
कर्मणां फलमस्तीह तथैतद्धर्मशासनम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच पुत्राणां यदृषिर्वेद काश्यपः ॥ ३.३१.३९ ॥
కర్మలకు ఫలం ఇక్కడ ఉంది; ఇదే ధర్మశాసనం కూడా. బ్రహ్మ పుత్రులకు ఇది చెప్పాడు; ఋషి కాశ్యపుడు దీన్ని ఎరుగును.
3.31.40
तस्मात्ते संशयः कृष्णे नीहार इव नश्यतु ।
विमृश्य सर्वमस्तीति नास्तिक्यं भावमुत्सृज ॥ ३.३१.४० ॥
కాబట్టి కృష్ణా, నీ ఈ సందేహం మంచులా నశించుగాక. అన్నీ ఉన్నాయని విచారించి నాస్తికభావాన్ని విడిచిపెట్టు.
3.31.41
ईश्वरं चापि भूतानां धातारं मा च वै क्षिप ।
शिक्षस्वैनं नमस्वैनं मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी ॥ ३.३१.४१ ॥
ప్రాణులకు ఈశ్వరుడిని, ధాతను నిందించకు. అతన్ని తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేయి, అతనికి నమస్కరించు; నీ బుద్ధి ఇలా ఉండకూడదు.
3.31.42
यस्य प्रसादात्तद्भक्तो मर्त्यो गच्छत्यमर्त्यताम् ।
उत्तमां देवतां कृष्णे मातिवोचः कथंचन ॥ ३.३१.४२ ॥
ఎవని అనుగ్రహంతో అతని భక్తుడు మర్త్యుడైనప్పటికీ అమరత్వం పొందుతాడో, ఆ ఉత్తమ దేవుడు కృష్ణుని గురించి ఏ విధంగానైనా అపశబ్దాలు పలకకు.