มหาภารตะ · อัธยายะ 3.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.31.1
वल्गु चित्रपदं श्लक्ष्णं याज्ञसेनि त्वया वचः ।
उक्तं तच्छ्रुतमस्माभिर्नास्तिक्यं तु प्रभाषसे ॥ ३.३१.१ ॥
ข้าแต่ธิดาแห่งยัชญเสนะ คำพูดของเจ้าไพเราะ สละสลวย และอ่อนโยน พวกเราได้ฟังแล้ว แต่เจ้ากลับกล่าวถึงความไม่เชื่อ
3.31.2
नाहं धर्मफलाकाङ्क्षी राजपुत्रि चराम्भुत ।
ददामि देयमित्येव यजे यष्टव्यमित्युत ॥ ३.३१.२ ॥
ข้าแต่เจ้าหญิงผู้วิเศษ ข้าไม่ได้ประพฤติธรรมโดยหวังผลของธรรม ข้าให้ทานเพราะการให้เป็นสิ่งที่ควรทำ และข้าบูชายัญเพราะการบูชายัญเป็นสิ่งที่ต้องทำ
3.31.3
अस्तु वाऽत्र फलं मा वा कर्तव्यं पुरुषेण यत् ।
गृहे निवसता कृष्णे यथाशक्ति करोमि तत् ॥ ३.३१.३ ॥
ไม่ว่าจะมีผลหรือไม่มีผลในโลกนี้ ข้าแต่กฤษณา บุรุษพึงทำสิ่งใดที่ต้องทำ ขณะอยู่ครองเรือน ข้าก็ทำสิ่งนั้นตามกำลังของข้า
3.31.4
धर्मं चरामि सुश्रोणि न धर्मफलकारणात् ।
आगमाननतिक्रम्य सतां वृत्तमवेक्ष्य च ॥ ३.३१.४ ॥
ข้าแต่ผู้มีสะโพกงดงาม ข้าประพฤติธรรมมิใช่เพื่อผลของธรรม โดยไม่ล่วงละเมิดคัมภีร์ และพิจารณาความประพฤติของผู้ดีแล้ว ข้าจึงดำเนินตามธรรม
3.31.5
धर्म एव मनः कृष्णे स्वभावाच्चैव मे धृतम् ।
धर्मवाणिज्यको हीनो जघन्यो धर्मवादिनाम् ॥ ३.३१.५ ॥
ข้าแต่กฤษณา ใจของข้ายึดมั่นในธรรมเพียงอย่างเดียว และโดยธรรมชาติของข้าเอง ข้าก็ถือมั่นในธรรม ผู้ที่ค้าขายธรรมเป็นผู้ต่ำทราม และต่ำที่สุดในหมู่ผู้กล่าวถึงธรรม
3.31.6
न धर्मफलमाप्नोति यो धर्मं दोग्धुमिच्छति ।
यश्चैनं शङ्कते कृत्वा नास्तिक्यात्पापचेतनः ॥ ३.३१.६ ॥
ผู้ที่ปรารถนาจะรีดนมจากธรรมเพื่อประโยชน์ตน ย่อมไม่ได้รับผลของธรรม และผู้ที่สงสัยในธรรม เพราะความไม่เชื่อ ย่อมมีจิตใจชั่วร้าย
3.31.7
अतिवादान्मदाच्चैव मा धर्ममभिशङ्कथाः ।
धर्मातिशङ्की पुरुषस्तिर्यग्गतिपरायणः ॥ ३.३१.७ ॥
อย่าสงสัยในธรรมเพราะการคุยโม้เกินควรหรือความหยิ่งยโสเลย บุรุษที่สงสัยธรรมอย่างมากย่อมมุ่งไปในทางคดโค้ง
3.31.8
धर्मो यस्यातिशङ्क्यः स्यादार्षं वा दुर्बलात्मनः ।
वेदाच्छूद्र इवापेयात्स लोकादजरामरात् ॥ ३.३१.८ ॥
สำหรับผู้ที่ธรรมกลายเป็นสิ่งที่น่าสงสัยอย่างยิ่ง หรือสำหรับผู้มีจิตอ่อนแอที่คำของฤๅษีกลายเป็นสิ่งน่าสงสัย เขาย่อมถูกตัดขาดจากพระเวท เหมือนศูทร เหมือนสิ่งที่ไม่ควรดื่ม และถูกตัดขาดจากโลกที่ไม่แก่ไม่ตาย
3.31.9
वेदाध्यायी धर्मपरः कुले जातो मनस्विनि ।
स्थविरेषु स योक्तव्यो राजभिर्धर्मचारिभिः ॥ ३.३१.९ ॥
ผู้ที่ศึกษาพระเวท มุ่งมั่นในธรรม และเกิดในตระกูลอันสูง พึงได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้อาวุโส โดยกษัตริย์ผู้ประพฤติธรรม
3.31.10
पापीयान्स हि शूद्रेभ्यस्तस्करेभ्यो विशिष्यते ।
शास्त्रातिगो मन्दबुद्धिर्यो धर्ममतिशङ्कते ॥ ३.३१.१० ॥
บุรุษผู้มีปัญญาทึบผู้ละเมิดคัมภีร์และสงสัยในธรรมอย่างยิ่ง เลวกว่าศูทรทั้งหลาย และยิ่งกว่าโจรทั้งหลายในความชั่วร้าย
3.31.11
प्रत्यक्षं हि त्वया दृष्ट ऋषिर्गच्छन्महातपाः ।
मार्कण्डेयोऽप्रमेयात्मा धर्मेण चिरजीविता ॥ ३.३१.११ ॥
เจ้าได้เห็นด้วยตาของเจ้าเองแล้ว ฤๅษีผู้มีตบะยิ่งใหญ่ ผู้มีตนหยั่งไม่ได้ คือมารรกัณเฑยะ ที่กำลังเดินอยู่ เขามีอายุยืนยาวโดยอาศัยธรรม
3.31.12
व्यासो वसिष्ठो मैत्रेयो नारदो लोमशः शुकः ।
अन्ये च ऋषयः सर्वे धर्मेणैव सुचेतसः ॥ ३.३१.१२ ॥
วยาส วสิษฐ ไมตเรยะ นารท โลมศะ ศุกะ และฤๅษีทั้งปวงผู้มีจิตใจบริสุทธิ์อื่น ๆ ล้วนเป็นเช่นนั้นได้ด้วยธรรมเพียงอย่างเดียว
3.31.13
प्रत्यक्षं पश्यसि ह्येतान्दिव्ययोगसमन्वितान् ।
शापानुग्रहणे शक्तान्देवेभ्योऽपि गरीयसः ॥ ३.३१.१३ ॥
เจ้าเห็นต่อหน้าต่อตาซึ่งบุคคลเหล่านี้ ผู้ประกอบด้วยอำนาจทิพย์ สามารถทั้งสาปแช่งและประทานพร ยิ่งใหญ่กว่าแม้เทพทั้งหลาย
3.31.14
एते हि धर्ममेवादौ वर्णयन्ति सदाऽनधे ।
कर्तव्यममरप्रख्याः प्रत्यक्षागमबुद्धयः ॥ ३.३१.१४ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป บุคคลเหล่านี้กล่าวถึงธรรมและสอนสิ่งที่ควรทำเป็นสิ่งแรกเสมอ เหมือนเทพอมตะ ปัญญาของพวกเขาตั้งอยู่บนความรู้โดยตรงและคัมภีร์
3.31.15
अतो नार्हसि कल्याणि धातारं धर्ममेव च ।
रजोमूढेन मनसा क्षेप्तुं शङ्कितुमेव च ॥ ३.३१.१५ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าแต่หญิงผู้เป็นมงคล เจ้าไม่สมควรที่จะดูหมิ่นหรือสงสัยผู้สร้าง และธรรมนั้นเอง ด้วยจิตที่ถูกความหลงจากราคะครอบงำ
3.31.16
उन्मत्तान्मन्यते बालः सर्वानागतनिश्चयान् ।
धर्मातिशङ्की नान्यस्मिन्प्रमाणमधिगच्छति ॥ ३.३१.१६ ॥
คนโง่เขลาย่อมเห็นว่าผู้ที่มีความมั่นใจในสิ่งทั้งปวงเป็นคนวิกลจริต ผู้ที่สงสัยในธรรมอย่างยิ่งย่อมไม่พบหลักฐานที่เชื่อถือได้ในสิ่งอื่นใด
3.31.17
इन्द्रियप्रीतिसंबद्धं यदिदं लोकसाक्षिकम् ।
एतावन्मन्यते बालो मोहमन्यत्र गच्छति ॥ ३.३१.१७ ॥
คนโง่เขลาคิดว่าสิ่งนี้ซึ่งผูกพันกับความสุขทางอินทรีย์และเป็นที่โลกประจักษ์เท่านั้น คือทั้งหมดของทั้งหมด แล้วก็หลงเข้าไปในความลุ่มหลงอีกอย่างหนึ่ง
3.31.18
प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति यो धर्ममतिशङ्कते ।
ध्यायन्स कृपणः पापो न लोकान्प्रतिपद्यते ॥ ३.३१.१८ ॥
ผู้ที่สงสัยในธรรมอย่างยิ่งย่อมไม่มีการชดใช้ ผู้น่าสงสารและบาป ครุ่นคิดถึงธรรมนั้น ย่อมไม่บรรลุถึงโลกทั้งหลาย
3.31.19
प्रमाणाद्धि निवृत्तो हि वेदशास्त्रार्थनिन्दकः ।
कामलोभानुगो मूढो नरकं प्रतिपद्यते ॥ ३.३१.१९ ॥
บุรุษผู้หลงผิด ผู้หันหนีจากหลักฐานที่เชื่อถือได้ ดูหมิ่นความหมายของพระเวทและคัมภีร์ และตามความปรารถนาและความโลภ ย่อมไปถึงนรก
3.31.20
आर्षं प्रमाणमुत्क्राम्य धर्मं न प्रतिपालयन् ।
सर्वशास्त्रातिगो मूढः शं जन्मसु न विन्दति ॥ ३.३१.२० ॥
บุรุษผู้หลงผิด ผู้ล่วงละเมิดอำนาจของฤๅษี ไม่รักษาธรรม และก้าวล่วงคัมภีร์ทั้งปวง ย่อมไม่พบความสุขในการเกิดทั้งหลายในภพหน้า
3.31.21
यस्तु नित्यं कृतमतिर्धर्ममेवाभिपद्यते ।
अशङ्कमानः कल्याणि सोऽमुत्रानन्त्यमश्नुते ॥ ३.३१.२१ ॥
ผู้ที่มีจิตมั่นคงเสมอ ย่อมพึ่งพิงแต่ธรรมเพียงอย่างเดียว ไม่สงสัย ดูกรผู้เป็นมงคล ผู้นั้นย่อมได้รับความสุขอันไม่มีที่สิ้นสุดในโลกหน้า
3.31.22
यस्य नार्षं प्रमाणं स्याच्छिष्टाचारश्च भामिनि ।
न वै तस्य परो लोको नायमस्तीति निश्चयः ॥ ३.३१.२२ ॥
ส่วนผู้ใดไม่มีทั้งหลักฐานของฤๅษี และไม่มีความประพฤติของผู้รู้ ดูกรนางผู้งาม สำหรับผู้นั้นไม่มีโลกหน้า และก็ไม่มีโลกนี้เช่นกัน นี่คือข้อแน่นอน
3.31.23
शिष्टैराचरितं धर्मं कृष्णे मास्मातिशङ्कथाः ।
पुराणमृषिभिः प्रोक्तं सर्वज्ञैः सर्वदर्शिभिः ॥ ३.३१.२३ ॥
ดูกรพระกฤษณา อย่าสงสัยธรรมที่ผู้รู้ประพฤติปฏิบัติมากเกินไปเลย ธรรมนั้นคือคัมภีร์โบราณที่ฤๅษีผู้รอบรู้ทุกสิ่งและเห็นทุกสิ่งได้ประกาศไว้
3.31.24
धर्म एव प्लवो नान्यः स्वर्गं द्रौपदि गच्छताम् ।
सैवः नौः सागरस्येव वणिजः पारमिच्छतः ॥ ३.३१.२४ ॥
ดูกรเทราปที สำหรับผู้ที่ไปสู่สวรรค์ ธรรมเท่านั้นคือเรือ ไม่มีสิ่งอื่นใดอีก เหมือนเรือของพ่อค้าที่ปรารถนาจะข้ามมหาสมุทร
3.31.25
अफलो यदि धर्मः स्याच्चरितो धर्मचारिभिः ।
अप्रतिष्ठे तमस्येतज्जगन्मज्जेदनिन्दिते ॥ ३.३१.२५ ॥
หากธรรมที่ผู้ประพฤติธรรมปฏิบัติไม่ให้ผล ดูกรผู้ไร้ตำหนิ โลกนี้ก็จะจมลงสู่ความมืดที่ไม่มีที่ยึดเหนี่ยว
3.31.26
निर्वाणं नाधिगच्छेयुर्जीवेयुः पशुजीविकाम् ।
विघातेनैव युज्येयुर्न चार्थं कंचिदाप्नुयुः ॥ ३.३१.२६ ॥
ผู้คนจะไม่บรรลุความหลุดพ้น จะดำรงชีวิตอย่างสัตว์ จะถูกผูกมัดอยู่แต่กับความพินาศ และจะไม่ได้รับประโยชน์อันใดเลย
3.31.27
तपश्च ब्रह्मचर्यं च यज्ञः स्वाध्याय एव च ।
दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै ॥ ३.३१.२७ ॥
หากการบำเพ็ญตบะ พรหมจรรย์ ยัญ การศึกษาคัมภีร์ การให้ทาน และความซื่อตรง ทั้งหมดนี้ไม่ให้ผลเลยจริงๆ
3.31.28
नाचरिष्यन्परे धर्मं परे परतरेऽपि च ।
दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै ॥ ३.३१.२८ ॥
คนรุ่นอื่น คนรุ่นหลัง และคนรุ่นที่ห่างไกลยิ่งกว่านั้น ก็จะไม่ประพฤติธรรม หากการให้ทานและความซื่อตรงไร้ผล
3.31.29
ऋषयस्चैव देवाश्च गन्धर्वासुरराक्षसाः ।
ईश्वराः कस्य हेतोस्ते चरेयुर्धर्ममादृताः ॥ ३.३१.२९ ॥
บรรดาฤๅษี เทพ คนธรรพ์ อสูร และรากษส ผู้มีอำนาจเหล่านั้น จะประพฤติธรรมด้วยความเคารพเพื่อเหตุผลอะไรเล่า
3.31.30
फलदं त्विह विज्ञाय धातारं श्रेयसि स्थितम् ।
धर्मं तेऽव्यचरन्कृष्णे स हि धर्म सनातनः ॥ ३.३१.३० ॥
ดูกรพระกฤษณา ผู้ที่รู้ว่าพระธาตฤผู้ประทานผลตั้งอยู่ในความเจริญ ย่อมประพฤติธรรมในโลกนี้ ธรรมนั้นเป็นนิรันดร์แท้จริง
3.31.31
स चायं सफलो धर्मो न धर्मोऽफल उच्यते ।
दृश्यन्तेऽपि हि विद्यानां फलानि तपसां तथा ॥ ३.३१.३१ ॥
ธรรมนี้ย่อมให้ผล มิใช่กล่าวกันว่าธรรมไร้ผล ผลของวิชาความรู้และของการบำเพ็ญตบะก็เป็นที่เห็นได้ฉันใดฉันนั้น
3.31.32
त्वय्येतद्वै विजानीहि जन्म कृष्णे यथाश्रुतम् ।
वेत्थ चापि यथा जातो धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् ॥ ३.३१.३२ ॥
ดูกรพระกฤษณา จงทราบการเกิดของเจ้าเองตามที่ได้ยินมา และเจ้าก็รู้ว่าท้าวธฤษฏทยุมน์ผู้ทรงอานุภาพเกิดมาอย่างไร
3.31.33
एतावदेव पर्याप्तमुपमानं शुचिस्मिते ।
कर्मणां फलमस्तीति धीरोऽल्पेनापि तुष्यति ॥ ३.३१.३३ ॥
เพียงเท่านี้ก็เป็นตัวอย่างที่พอเพียงแล้ว ดูกรผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์ ว่ามีผลของกรรม ผู้มีปัญญามั่นคงย่อมพอใจแม้กับสิ่งเล็กน้อย
3.31.34
बहुनाऽपि ह्यविद्वांसो नैव तुष्यन्त्यबुद्धयः ।
तेषां न ध्मजं किंचित्प्रेत्य कर्मास्ति शर्म वा ॥ ३.३१.३४ ॥
ผู้ไม่รู้และผู้ไร้ปัญญาไม่พอใจแม้จะได้มาก เพราะสำหรับเขาเหล่านั้น หลังความตายไม่มีสิ่งใดที่เกิดจากกรรม และไม่มีความสุขใดเลย
3.31.35
कर्मणामुत पुण्यानां पापानां च फलोदयः ।
प्रभवश्चाप्ययश्चैव देवगुह्यानि भामिनि ॥ ३.३१.३५ ॥
การเกิดขึ้นของผลแห่งกรรม ทั้งที่เป็นบุญและบาป ตลอดทั้งต้นกำเนิดและความดับสูญ ดูกรผู้งดงาม ล้วนเป็นความลับของเทพเจ้า
3.31.36
नैतानि वेद यः कश्चिन्मुह्यन्त्यत्र प्रजा इमाः ।
अपि कल्पसहस्रेण न च श्रेयोऽधिगच्छति ॥ ३.३१.३६ ॥
ผู้ใดไม่รู้สิ่งเหล่านี้ ประชาชนเหล่านี้ย่อมหลงในโลกนี้ แม้ผ่านไปพันกัลป์ เขาก็ไม่บรรลุความดีงามสูงสุด
3.31.37
रक्ष्याण्येतानि देवानां गूढमाया हि देवताः ।
कृशाङ्गाः सुब्रताश्चैव तपसा दग्धकिल्विषाः।
प्रसन्नैर्मानसैर्युक्ताः पश्यन्त्येतानि वै द्विजाः ॥ ३.३१.३७ ॥
สิ่งเหล่านี้ได้รับการคุ้มครองโดยเทวดา เพราะเทวดามีอำนาจลี้ลับซ่อนอยู่ บรรดาทวิชาติผู้มีร่างกายผอมบาง ปฏิบัติตามคำมั่นอันดี มีบาปถูกเผาไหม้ด้วยการบำเพ็ญตบะ ผู้มีจิตใจผ่องใสและสงบ ย่อมเห็นสิ่งเหล่านี้ได้จริง
3.31.38
न फलादर्सनाद्धर्मः शङ्कितव्यो न देवताः ।
यष्टव्यं च प्रयत्नेन दातव्यं चानमूयता ॥ ३.३१.३८ ॥
ไม่ควรสงสัยในธรรมเพียงเพราะมองไม่เห็นผลของมัน และไม่ควรสงสัยในเทวดา ควรบูชายัญด้วยความเพียร และให้ทานโดยไม่มีความริษยา
3.31.39
कर्मणां फलमस्तीह तथैतद्धर्मशासनम् ।
ब्रह्मा प्रोवाच पुत्राणां यदृषिर्वेद काश्यपः ॥ ३.३१.३९ ॥
มีผลของกรรมอยู่ในโลกนี้ และคำสอนเรื่องธรรมก็เป็นเช่นนี้ พระพรหมได้ตรัสสิ่งนี้แก่บรรดาบุตรของพระองค์ ดังที่ฤๅษีกัศยปผู้รู้ได้กล่าวไว้
3.31.40
तस्मात्ते संशयः कृष्णे नीहार इव नश्यतु ।
विमृश्य सर्वमस्तीति नास्तिक्यं भावमुत्सृज ॥ ३.३१.४० ॥
ฉะนั้น ดูกรพระกฤษณา ขอให้ความสงสัยของเจ้าดับไปดุจหมอก จงพิจารณาว่าทุกสิ่งมีอยู่จริง แล้วละทิ้งทัศนะที่ปฏิเสธความมีอยู่ของสิ่งเหล่านั้นเสีย
3.31.41
ईश्वरं चापि भूतानां धातारं मा च वै क्षिप ।
शिक्षस्वैनं नमस्वैनं मा तेऽभूद्बुद्धिरीदृशी ॥ ३.३१.४१ ॥
อย่าดูหมิ่นพระผู้เป็นเจ้าแห่งสรรพสัตว์ หรือผู้สร้างเลย จงพยายามรู้จักพระองค์ จงกราบไหว้พระองค์ ขอให้จิตใจของเจ้าอย่าได้เป็นเช่นนี้เลย
3.31.42
यस्य प्रसादात्तद्भक्तो मर्त्यो गच्छत्यमर्त्यताम् ।
उत्तमां देवतां कृष्णे मातिवोचः कथंचन ॥ ३.३१.४२ ॥
ผู้ภักดีของพระองค์ แม้เป็นมนุษย์ผู้ต้องตาย ก็บรรลุความไม่ตายได้ด้วยพระคุณของพระองค์ อย่าได้กล่าวร้ายพระกฤษณะ เทพเจ้าสูงสุดองค์นั้น ไม่ว่าด้วยวิธีใดเลย