মহাভারত · অধ্যায় 3.310
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.310.1
एतस्मिन्नेव काले तु धृतराष्ट्रस्य वै सखा ।
सूतोऽधिरथ इत्येव सदारो जाह्नवीं ययौ ॥ ३.३१०.१ ॥
সেই সময়ে ধৃতরাষ্ট্রের বন্ধু অধিরথ নামে এক সূত স্ত্রীর সঙ্গে গঙ্গার তীরে গেলেন।
3.310.2
तस्य भार्याऽभवद्राजन्रूपेणासदृशी भुवि ।
राधा नाम महाभागा न सा पुत्रमविन्दत।
अपत्यार्थे परं यत्नमकरोच्च विशेषतः ॥ ३.३१०.२ ॥
হে রাজন্, পৃথিবীতে তাঁর স্ত্রী রূপে ছিলেন অতুলনীয়া। রাধা নামে সেই মহাভাগা পুত্রলাভ করেননি; সন্তানের জন্য তিনি বিশেষভাবে চেষ্টা করতেন।
3.310.3
सा ददर्शाथ मञ्जूषामुह्यमानां यदृच्छया ।
दत्तरक्षाप्रतिसरामन्वालम्भनशोभनाम् ॥ ३.३१०.३ ॥
তখন তিনি দৈবক্রমে ভেসে যাওয়া একটি মঞ্জূষা দেখলেন; তাতে রক্ষাসূত্র বাঁধা ছিল এবং ধরার দড়িগুলিতে তা শোভিত ছিল।
3.310.4
ऊर्मीतरङ्गैर्जाह्नव्याः समानीतामुपह्वरम् ।
विवर्तमानां बहुशः पुनःपुनरितस्ततः ॥ ३.३१०.४ ॥
গঙ্গার ঢেউ ও তরঙ্গ তাকে তীরের দিকে এনেছিল; সেই মঞ্জূষা বারবার এদিক ওদিক ঘুরছিল।
3.310.5
ततः सा वायुना राजन्स्रोतसा च बलीयसा ।
उपानीतो यतः सूतः सभार्यो जलमाश्रितः ॥ ३.३१०.५ ॥
হে রাজন, তখন বায়ু ও প্রবল স্রোত তাকে সেখানে নিয়ে গেল, যেখানে স্ত্রীসহ সূত জলের ধারে আশ্রয় নিয়ে ছিলেন।
3.310.6
सा तु कौतूहलात्प्राप्तां ग्राहयामास भामिनी ।
ततो निवेदयामास सूतस्याधिरथस्य वै ॥ ३.३१०.६ ॥
সেই সুন্দরী কৌতূহলবশে আসা মঞ্জূষাটি ধরিয়ে নিলেন; তারপর সূত অধিরথকে তা জানালেন।
3.310.7
स तामुद्धृत्य मञ्जूषामुत्सार्य जलमन्तिकात् ।
यन्त्रैरुद्घाटयामास सोऽपश्यत्तत्रबालकम् ॥ ३.३१०.७ ॥
তিনি সেই বাক্সটি তুলে, কাছের জল থেকে সরিয়ে, যন্ত্র দিয়ে তা খোলালেন; সেখানে তিনি একটি শিশুকে দেখলেন।
3.310.8
मृष्टकुण्डलयुक्तेन वदनेन विराजितम् ।
परिम्लानमुखं बालं रुदन्तं क्षुधितं भृशम् ॥ ३.३१०.८ ॥
মসৃণ কুণ্ডলযুক্ত মুখে দীপ্তিমান সেই শিশু, ম্লান মুখে, কাঁদতে কাঁদতে, অত্যন্ত ক্ষুধার্ত ছিল।
3.310.9
स तु तं परया लक्ष्म्या दृष्ट्वा युक्तं वरात्मजम् ।
स सूतो भार्यया सार्धं विस्मयोत्फुल्ललोचनः।
अङ्कमारोप्य तं बालं भार्यां वचनमब्रवीत् ॥ ३.३१०.९ ॥
সেই শ্রেষ্ঠ পুত্রকে পরম শোভায় যুক্ত দেখে, বিস্ময়ে বিস্ফারিত নয়নে সেই সূত, স্ত্রীর সঙ্গে, সেই শিশুকে কোলে বসিয়ে স্ত্রীকে এই কথা বললেন।
3.310.10
इदमत्यद्भुतं भीरु यतो जातोस्मि भामिनि ।
दृष्टवान्देवगर्भोऽयं मन्येऽस्माकमुपागतः ॥ ३.३१०.१० ॥
হে ভীরু, এ অতি অদ্ভুত; হে ভামিনী, মনে হয় এই দেবগর্ভ আমাদের কাছে এসেছে।
3.310.11
अनपत्यस्य पुत्रोऽयं देवैर्दत्तो ध्रुवं मम ।
इत्युक्त्वा तं ददौ पुत्रं राधायै स महीपते ॥ ३.३१०.११ ॥
নিঃসন্তান আমাকে দেবতারা নিশ্চয়ই এই পুত্র দিয়েছেন, এই বলে হে মহীপতি, তিনি সেই পুত্রকে রাধার হাতে দিলেন।
3.310.12
रप्रतिजग्राह तं राधा विधिवद्दिव्यरूपिणम् ।
पुत्रं कमलगर्भाभं देवगर्भं श्रिया वृतम् ॥ ३.३१०.१२ ॥
রাধা বিধিমতো সেই দিব্যরূপী পুত্রকে গ্রহণ করলেন—পদ্মগর্ভের ন্যায় দীপ্তিময়, দেবগর্ভ, শ্রীযুক্ত সেই পুত্রকে।
3.310.13
स्तन्यं समस्रवच्चास्य दैवादित्थ निश्चयः ।
पुपोष चैनं विधिवद्ववृधे स च वीर्यवान्।
ततः प्रभृति चाप्यन्ये प्राभवन्नौरसाः सुताः ॥ ३.३१०.१३ ॥
দৈবের বিধানে তাঁর স্তন থেকে দুধ ঝরল — এমনই নিশ্চয় হলো। বিধিমতো তাকে পালন করা হলো, আর সেই বীর্যবান শিশু বেড়ে উঠল। তারপর থেকে অন্য ঔরস পুত্রেরাও জন্মাল।
3.310.14
नामकर्म च चक्रुस्ते कुण्डले तस् दृश्यते ।
कर्ण इत्येव तं बालं दृष्ट्वा कर्णं सकुण्डलम् ॥ ३.३१०.१४ ॥
তাঁরা নামকরণ সংস্কার সম্পন্ন করলেন। তার কুণ্ডল দেখা যাচ্ছিল; কুণ্ডলসহ কান দেখে সেই শিশুর নাম রাখা হলো 'কর্ণ'।
3.310.15
वसुवर्मधरं दृष्ट्वा तं बालं हेमकुण्डलम् ।
नामास्य वसुषेणेति ततश्चक्रुर्द्विजातयः ॥ ३.३१०.१५ ॥
সোনার বর্ম পরা, সোনার কুণ্ডলযুক্ত সেই শিশুকে দেখে ব্রাহ্মণেরা তার নাম রাখলেন 'বসুষেণ'।
3.310.16
एवं स सूतपुत्रत्वं जगामामितविक्रमः ।
वसुषेण इतिख्यातो वृष इत्येव च प्रभुः ॥ ३.३१०.१६ ॥
এইভাবে সেই অমিতবিক্রম সূতপুত্রত্ব লাভ করল। 'বসুষেণ' নামে খ্যাত এবং 'বৃষ' নামেও পরিচিত সেই শক্তিমান হলো।
3.310.17
सूतस्य ववृधेऽङ्गेषु ज्येष्ठः पुत्रः स वीर्यवान् ।
चारेण विदितश्चासीत्पृथया दिव्यवर्मभृत् ॥ ३.३१०.१७ ॥
সেই বীর্যবান সূতের জ্যেষ্ঠ পুত্র অঙ্গ দেশে বেড়ে উঠল। চরদের মাধ্যমে পৃথা (কুন্তী) জানলেন যে সে দিব্য বর্ম ধারণ করে।
3.310.18
सूतस्त्वधिरथः पुत्रं विवृद्धं समयेन तम् ।
दृष्ट्वा प्रस्थापयामास पुरं वारणसाह्वयम् ॥ ३.३१०.१८ ॥
কিন্তু সূত অধিরথ তার পুত্রকে যথাসময়ে বড় হতে দেখে তাকে বারণসাহ্বয় নগরে পাঠিয়ে দিলেন।
3.310.19
तत्रोपसदनं चक्रे द्रोणस्येष्वस्त्रकर्मणि ।
सख्यं दुर्योधनेनैवमगमत्स च वीर्यवान् ॥ ३.३१०.१९ ॥
সেখানে তিনি দ্রোণের ধনুর্বিদ্যা ও অস্ত্রকর্মে সেবা করলেন; এইভাবে সেই বীর দুর্যোধনের সখ্য লাভ করলেন।
3.310.20
द्रोणात्कृपाच्च रामाच्च सोऽस्त्रग्रामं चतुर्विधम् ।
लब्ध्वा लोकेऽभवत्ख्यातः परमेष्वासतां गतः ॥ ३.३१०.२० ॥
দ্রোণ, কৃপ ও রাম থেকে তিনি চতুর্বিধ অস্ত্রসম্ভার লাভ করে জগতে বিখ্যাত হলেন এবং পরম ধনুর্ধর হয়ে উঠলেন।
3.310.21
संधाय धार्तराष्ट्रेण पार्थानां विप्रिये रतः ।
योद्धुमाशंसते नित्यं फल्गुनेन महात्मना ॥ ३.३१०.२१ ॥
ধৃতরাষ্ট্রপুত্রের সঙ্গে মৈত্রী স্থাপন করে, পাণ্ডবদের অপ্রিয় কাজে রত হয়ে, মহাত্মা ফল্গুনের (অর্জুনের) সঙ্গে যুদ্ধ করতে তিনি সর্বদা ইচ্ছুক।
3.310.22
सदा हि तस् स्पर्धाऽऽसीदर्जुनन विशांपते ।
अर्जुनस्य च कर्णेन यतो द्वन्द्वं बभूव ह ॥ ३.३१०.२२ ॥
হে মহারাজ, তাঁর সঙ্গে অর্জুনের সর্বদা প্রতিদ্বন্দ্বিতা ছিল; এবং এ থেকেই অর্জুন ও কর্ণের মধ্যে দ্বন্দ্বযুদ্ধ ঘটেছিল।
3.310.23
एतद्गुह्यं महाराज सूर्यस्यासीन्न संशयः ।
यः सूर्यसंभवः कर्णः कुर्यात्प्रतिकुले रतः ॥ ३.३१०.२३ ॥
হে মহারাজ, এটি গোপন; তিনি সূর্যের পুত্র, এতে সন্দেহ নেই। সূর্যসম্ভূত সেই কর্ণ প্রতিকূল কাজে রত ছিলেন।
3.310.24
तं तु कुण्डलिनं दृष्ट्वा वर्मणा च समन्वितम् ।
अवध्यं समरे मत्वा पर्यतप्यद्युधिष्ठिरः ॥ ३.३१०.२४ ॥
কুণ্ডল ধারণ করা ও বর্মে সজ্জিত তাঁকে দেখে, যুদ্ধে তাঁকে অবধ্য ভেবে যুধিষ্ঠির অত্যন্ত ব্যথিত হলেন।
3.310.25
यदा च कर्णो राजेन्द्र भानुमन्तं दिवाकरम् ।
स्तौति मध्यंदिने प्राप्ते प्राञ्जलिः सलिलोत्थितः ॥ ३.३१०.२५ ॥
হে রাজেন্দ্র, মধ্যাহ্ন উপস্থিত হলে কর্ণ জল থেকে উঠে করজোড়ে দীপ্তিমান দিবাকর সূর্যের স্তব করেন।
3.310.26
तत्रैनमुपतिष्ठन्ति ब्राह्मणा धनहेतुना ।
नादेयं तस्य तत्काले किंचिदस्ति द्विजातिषु ॥ ३.३१०.२६ ॥
সেখানে ব্রাহ্মণেরা ধনের আকাঙ্ক্ষায় তাঁর কাছে উপস্থিত হন; সেই সময়ে দ্বিজাতিদের জন্য তাঁর অদেয় কিছুই নেই।
3.310.27
तमिन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा भिक्षां देहीत्युपस्थितः ।
स्वागतं चेति राधेयस्तमथ प्रत्यभाषत ॥ ३.३१०.२७ ॥
ইন্দ্র ব্রাহ্মণের রূপ ধরে "ভিক্ষা দাও" বলে তাঁর সম্মুখে উপস্থিত হলেন; তখন রাধেয় কর্ণ তাঁকে "স্বাগত" বলে উত্তর দিলেন।