મહાભારત · અધ્યાય 3.310
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.310.1
एतस्मिन्नेव काले तु धृतराष्ट्रस्य वै सखा ।
सूतोऽधिरथ इत्येव सदारो जाह्नवीं ययौ ॥ ३.३१०.१ ॥
તે જ સમયે ધૃતરાષ્ટ્રનો મિત્ર અધિરથ નામનો સૂત પોતાની પત્ની સાથે ગંગા તરફ ગયો.
3.310.2
तस्य भार्याऽभवद्राजन्रूपेणासदृशी भुवि ।
राधा नाम महाभागा न सा पुत्रमविन्दत।
अपत्यार्थे परं यत्नमकरोच्च विशेषतः ॥ ३.३१०.२ ॥
હે રાજન્, પૃથ્વી પર તેની પત્ની રૂપમાં અનુપમ હતી. રાધા નામની એ મહાભાગાને પુત્ર પ્રાપ્ત થયો ન હતો; સંતાન માટે તેણે ખૂબ પ્રયત્ન કર્યો.
3.310.3
सा ददर्शाथ मञ्जूषामुह्यमानां यदृच्छया ।
दत्तरक्षाप्रतिसरामन्वालम्भनशोभनाम् ॥ ३.३१०.३ ॥
ત્યારે તેણે સંજોગવશ તણાતી આવતી એક મંજૂષા જોઈ; તેના પર રક્ષાસૂત્ર બાંધેલું હતું અને પકડવાની દોરીઓથી તે સુંદર લાગતી હતી.
3.310.4
ऊर्मीतरङ्गैर्जाह्नव्याः समानीतामुपह्वरम् ।
विवर्तमानां बहुशः पुनःपुनरितस्ततः ॥ ३.३१०.४ ॥
ગંગાના મોજાં અને તરંગોએ કાંઠા તરફ લાવેલી તે મંજૂષા વારંવાર આમતેમ ફરતી હતી.
3.310.5
ततः सा वायुना राजन्स्रोतसा च बलीयसा ।
उपानीतो यतः सूतः सभार्यो जलमाश्रितः ॥ ३.३१०.५ ॥
હે રાજન્, ત્યારે પવન અને પ્રબળ પ્રવાહે તેને ત્યાં લાવ્યો, જ્યાં પત્ની સહિત સૂત પાણીનો આશ્રય લઈને ઊભો હતો.
3.310.6
सा तु कौतूहलात्प्राप्तां ग्राहयामास भामिनी ।
ततो निवेदयामास सूतस्याधिरथस्य वै ॥ ३.३१०.६ ॥
તે સુંદરીએ કુતૂહલથી આવેલી તે મંજૂષા પકડાવી; પછી સૂત અધિરથને જાણ કરી.
3.310.7
स तामुद्धृत्य मञ्जूषामुत्सार्य जलमन्तिकात् ।
यन्त्रैरुद्घाटयामास सोऽपश्यत्तत्रबालकम् ॥ ३.३१०.७ ॥
તેણે તે પેટી ઉપાડી, નજીકના પાણીથી દૂર ખસેડી, યંત્રો વડે તેને ખોલાવી; ત્યાં તેણે એક બાળક જોયો.
3.310.8
मृष्टकुण्डलयुक्तेन वदनेन विराजितम् ।
परिम्लानमुखं बालं रुदन्तं क्षुधितं भृशम् ॥ ३.३१०.८ ॥
ચમકતાં કુંડળોથી યુક્ત મુખથી શોભતો તે બાળક, કરમાયેલા મુખવાળો, રડતો, અત્યંત ભૂખ્યો હતો.
3.310.9
स तु तं परया लक्ष्म्या दृष्ट्वा युक्तं वरात्मजम् ।
स सूतो भार्यया सार्धं विस्मयोत्फुल्ललोचनः।
अङ्कमारोप्य तं बालं भार्यां वचनमब्रवीत् ॥ ३.३१०.९ ॥
તે શ્રેષ્ઠ પુત્રને પરમ શોભાથી યુક્ત જોઈને, વિસ્મયથી પહોળી આંખોવાળો તે સૂત, પત્ની સાથે, તે બાળકને ખોળામાં બેસાડીને પત્નીને આમ બોલ્યો.
3.310.10
इदमत्यद्भुतं भीरु यतो जातोस्मि भामिनि ।
दृष्टवान्देवगर्भोऽयं मन्येऽस्माकमुपागतः ॥ ३.३१०.१० ॥
હે ભીરુ, આ અત્યંત અદ્ભુત છે; હે ભામિની, આ દેવગર્ભ આપણી પાસે આવ્યો છે એમ હું માનું છું.
3.310.11
अनपत्यस्य पुत्रोऽयं देवैर्दत्तो ध्रुवं मम ।
इत्युक्त्वा तं ददौ पुत्रं राधायै स महीपते ॥ ३.३१०.११ ॥
સંતાનવિહીન એવા મને દેવોએ નિશ્ચિતપણે આ પુત્ર આપ્યો છે, એમ કહીને, હે મહીપતિ, તેણે તે પુત્ર રાધાને આપ્યો.
3.310.12
रप्रतिजग्राह तं राधा विधिवद्दिव्यरूपिणम् ।
पुत्रं कमलगर्भाभं देवगर्भं श्रिया वृतम् ॥ ३.३१०.१२ ॥
રાધાએ વિધિપૂર્વક તે દિવ્યરૂપ પુત્રને સ્વીકાર્યો—કમળના ગર્ભ જેવી કાંતિવાળા, દેવગર્ભ, શ્રીથી યુક્ત તે પુત્રને.
3.310.13
स्तन्यं समस्रवच्चास्य दैवादित्थ निश्चयः ।
पुपोष चैनं विधिवद्ववृधे स च वीर्यवान्।
ततः प्रभृति चाप्यन्ये प्राभवन्नौरसाः सुताः ॥ ३.३१०.१३ ॥
દૈવી વિધાનથી તેના સ્તનમાંથી દૂધ વહ્યું — આ જ નિશ્ચય હતો. વિધિપૂર્વક તેનું પાલન કરાયું, અને તે પરાક્રમી બાળક વધ્યો. ત્યારથી બીજા ઔરસ પુત્રો પણ જન્મ્યા.
3.310.14
नामकर्म च चक्रुस्ते कुण्डले तस् दृश्यते ।
कर्ण इत्येव तं बालं दृष्ट्वा कर्णं सकुण्डलम् ॥ ३.३१०.१४ ॥
તેમણે નામકરણ સંસ્કાર કર્યો. તેના કુંડળ દેખાતાં હતાં; કુંડળ સહિતના કાનને જોઈને તે બાળકનું નામ 'કર્ણ' જ પાડ્યું.
3.310.15
वसुवर्मधरं दृष्ट्वा तं बालं हेमकुण्डलम् ।
नामास्य वसुषेणेति ततश्चक्रुर्द्विजातयः ॥ ३.३१०.१५ ॥
સોનાનું બખ્તર પહેરેલા, સોનાના કુંડળવાળા તે બાળકને જોઈને દ્વિજોએ તેનું નામ 'વસુષેણ' પાડ્યું.
3.310.16
एवं स सूतपुत्रत्वं जगामामितविक्रमः ।
वसुषेण इतिख्यातो वृष इत्येव च प्रभुः ॥ ३.३१०.१६ ॥
આ રીતે તે અમિત પરાક્રમી સૂતપુત્રપણું પામ્યો. 'વસુષેણ' નામે પ્રસિદ્ધ અને 'વૃષ' નામે પણ વિખ્યાત એ સમર્થ પુરુષ બન્યો.
3.310.17
सूतस्य ववृधेऽङ्गेषु ज्येष्ठः पुत्रः स वीर्यवान् ।
चारेण विदितश्चासीत्पृथया दिव्यवर्मभृत् ॥ ३.३१०.१७ ॥
તે વીર્યવાન સૂતનો જ્યેષ્ઠ પુત્ર અંગ દેશમાં વધ્યો. ગુપ્તચરો દ્વારા પૃથા (કુંતી)ને જાણ થઈ કે તે દિવ્ય કવચ ધારણ કરે છે.
3.310.18
सूतस्त्वधिरथः पुत्रं विवृद्धं समयेन तम् ।
दृष्ट्वा प्रस्थापयामास पुरं वारणसाह्वयम् ॥ ३.३१०.१८ ॥
પરંતુ સૂત અધિરથે પોતાનો પુત્ર સમય જતાં મોટો થયેલો જોઈને તેને વારણસાહ્વય નગર તરફ મોકલી દીધો.
3.310.19
तत्रोपसदनं चक्रे द्रोणस्येष्वस्त्रकर्मणि ।
सख्यं दुर्योधनेनैवमगमत्स च वीर्यवान् ॥ ३.३१०.१९ ॥
ત્યાં તેણે દ્રોણના ધનુર્વિદ્યા-અસ્ત્રકર્મમાં સેવા કરી; આ રીતે તે પરાક્રમી દુર્યોધન સાથે મિત્રતામાં આવ્યો.
3.310.20
द्रोणात्कृपाच्च रामाच्च सोऽस्त्रग्रामं चतुर्विधम् ।
लब्ध्वा लोकेऽभवत्ख्यातः परमेष्वासतां गतः ॥ ३.३१०.२० ॥
દ્રોણ, કૃપ અને રામ પાસેથી તેણે ચાર પ્રકારનો અસ્ત્રસમૂહ મેળવ્યો; જગતમાં પ્રખ્યાત થઈને તે પરમ ધનુર્ધર બન્યો.
3.310.21
संधाय धार्तराष्ट्रेण पार्थानां विप्रिये रतः ।
योद्धुमाशंसते नित्यं फल्गुनेन महात्मना ॥ ३.३१०.२१ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્ર સાથે સંધિ કરીને, પાર્થોના અહિતમાં રત રહીને, તે મહાત્મા ફલ્ગુન (અર્જુન) સાથે હંમેશાં યુદ્ધ કરવાની ઇચ્છા રાખે છે.
3.310.22
सदा हि तस् स्पर्धाऽऽसीदर्जुनन विशांपते ।
अर्जुनस्य च कर्णेन यतो द्वन्द्वं बभूव ह ॥ ३.३१०.२२ ॥
હે પ્રજાપતિ, તેને અર્જુન સાથે સદા સ્પર્ધા હતી; અને તેથી જ અર્જુન અને કર્ણ વચ્ચે દ્વંદ્વ થયું.
3.310.23
एतद्गुह्यं महाराज सूर्यस्यासीन्न संशयः ।
यः सूर्यसंभवः कर्णः कुर्यात्प्रतिकुले रतः ॥ ३.३१०.२३ ॥
હે મહારાજ, આ ગુપ્ત વાત છે; તે સૂર્યનો પુત્ર હતો એમાં સંશય નથી. સૂર્યથી જન્મેલો એ કર્ણ પ્રતિકૂળ કાર્યોમાં રત હતો.
3.310.24
तं तु कुण्डलिनं दृष्ट्वा वर्मणा च समन्वितम् ।
अवध्यं समरे मत्वा पर्यतप्यद्युधिष्ठिरः ॥ ३.३१०.२४ ॥
કુંડળ ધારણ કરેલા અને કવચથી યુક્ત તેને જોઈને, યુદ્ધમાં તે અવધ્ય છે એમ માનીને યુધિષ્ઠિર અત્યંત ચિંતિત થયા.
3.310.25
यदा च कर्णो राजेन्द्र भानुमन्तं दिवाकरम् ।
स्तौति मध्यंदिने प्राप्ते प्राञ्जलिः सलिलोत्थितः ॥ ३.३१०.२५ ॥
હે રાજેન્દ્ર, મધ્યાહ્ન થતાં કર્ણ પાણીમાંથી ઊઠીને હાથ જોડી તેજસ્વી દિવાકર સૂર્યની સ્તુતિ કરે છે.
3.310.26
तत्रैनमुपतिष्ठन्ति ब्राह्मणा धनहेतुना ।
नादेयं तस्य तत्काले किंचिदस्ति द्विजातिषु ॥ ३.३१०.२६ ॥
ત્યાં બ્રાહ્મણો ધનની ઇચ્છાએ તેની પાસે આવે છે; તે સમયે દ્વિજોને તેની પાસે અદેય કંઈ નથી.
3.310.27
तमिन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा भिक्षां देहीत्युपस्थितः ।
स्वागतं चेति राधेयस्तमथ प्रत्यभाषत ॥ ३.३१०.२७ ॥
ઇન્દ્ર બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને "ભિક્ષા આપો" કહેતા તેની સામે આવીને ઊભા; ત્યારે રાધેય કર્ણે તેમને "સ્વાગત" કહીને ઉત્તર આપ્યો.