ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 3.310
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.310.1
एतस्मिन्नेव काले तु धृतराष्ट्रस्य वै सखा ।
सूतोऽधिरथ इत्येव सदारो जाह्नवीं ययौ ॥ ३.३१०.१ ॥
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਅਧਿਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਸੂਤ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਗਿਆ।
3.310.2
तस्य भार्याऽभवद्राजन्रूपेणासदृशी भुवि ।
राधा नाम महाभागा न सा पुत्रमविन्दत।
अपत्यार्थे परं यत्नमकरोच्च विशेषतः ॥ ३.३१०.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਰਾਧਾ ਨਾਮ ਦੀ ਉਸ ਮਹਾਭਾਗਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਉਸਨੇ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।
3.310.3
सा ददर्शाथ मञ्जूषामुह्यमानां यदृच्छया ।
दत्तरक्षाप्रतिसरामन्वालम्भनशोभनाम् ॥ ३.३१०.३ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਰੁੜ੍ਹਦੀ ਆਉਂਦੀ ਇੱਕ ਸੰਦੂਕੜੀ ਵੇਖੀ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ-ਧਾਗਾ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
3.310.4
ऊर्मीतरङ्गैर्जाह्नव्याः समानीतामुपह्वरम् ।
विवर्तमानां बहुशः पुनःपुनरितस्ततः ॥ ३.३१०.४ ॥
ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਛੱਲਾਂ ਨੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਲਿਆਂਦੀ ਉਹ ਸੰਦੂਕੜੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ।
3.310.5
ततः सा वायुना राजन्स्रोतसा च बलीयसा ।
उपानीतो यतः सूतः सभार्यो जलमाश्रितः ॥ ३.३१०.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫਿਰ ਹਵਾ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਧਾਰਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸੂਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਠਹਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.310.6
सा तु कौतूहलात्प्राप्तां ग्राहयामास भामिनी ।
ततो निवेदयामास सूतस्याधिरथस्य वै ॥ ३.३१०.६ ॥
ਉਸ ਸੁੰਦਰੀ ਨੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਆਈ ਉਸ ਸੰਦੂਕੜੀ ਨੂੰ ਫੜਵਾ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਸੂਤ ਅਧਿਰਥ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
3.310.7
स तामुद्धृत्य मञ्जूषामुत्सार्य जलमन्तिकात् ।
यन्त्रैरुद्घाटयामास सोऽपश्यत्तत्रबालकम् ॥ ३.३१०.७ ॥
ਉਸਨੇ ਉਸ ਸੰਦੂਕ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਨੇੜਲੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਟਾਇਆ, ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹਵਾਇਆ; ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਾਲਕ ਵੇਖਿਆ।
3.310.8
मृष्टकुण्डलयुक्तेन वदनेन विराजितम् ।
परिम्लानमुखं बालं रुदन्तं क्षुधितं भृशम् ॥ ३.३१०.८ ॥
ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁਖ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਉਹ ਬਾਲਕ, ਮੁਰਝਾਏ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ, ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਸੀ।
3.310.9
स तु तं परया लक्ष्म्या दृष्ट्वा युक्तं वरात्मजम् ।
स सूतो भार्यया सार्धं विस्मयोत्फुल्ललोचनः।
अङ्कमारोप्य तं बालं भार्यां वचनमब्रवीत् ॥ ३.३१०.९ ॥
ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸੂਤ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
3.310.10
इदमत्यद्भुतं भीरु यतो जातोस्मि भामिनि ।
दृष्टवान्देवगर्भोऽयं मन्येऽस्माकमुपागतः ॥ ३.३१०.१० ॥
ਹੇ ਭੀਰੂ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਦਭੁਤ ਹੈ; ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੇਵਗਰਭ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ।
3.310.11
अनपत्यस्य पुत्रोऽयं देवैर्दत्तो ध्रुवं मम ।
इत्युक्त्वा तं ददौ पुत्रं राधायै स महीपते ॥ ३.३१०.११ ॥
ਬੇ-ਔਲਾਦ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਰਾਧਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
3.310.12
रप्रतिजग्राह तं राधा विधिवद्दिव्यरूपिणम् ।
पुत्रं कमलगर्भाभं देवगर्भं श्रिया वृतम् ॥ ३.३१०.१२ ॥
ਰਾਧਾ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਿਵ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ—ਕਮਲ-ਗਰਭ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਗਰਭ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ।
3.310.13
स्तन्यं समस्रवच्चास्य दैवादित्थ निश्चयः ।
पुपोष चैनं विधिवद्ववृधे स च वीर्यवान्।
ततः प्रभृति चाप्यन्ये प्राभवन्नौरसाः सुताः ॥ ३.३१०.१३ ॥
ਦੈਵੀ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਥਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁੱਧ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ — ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੀ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਬਾਲਕ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜਨਮੇ।
3.310.14
नामकर्म च चक्रुस्ते कुण्डले तस् दृश्यते ।
कर्ण इत्येव तं बालं दृष्ट्वा कर्णं सकुण्डलम् ॥ ३.३१०.१४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਕਰਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ ਕੁੰਡਲ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਸਨ; ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਦਾ ਨਾਮ 'ਕਰਣ' ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
3.310.15
वसुवर्मधरं दृष्ट्वा तं बालं हेमकुण्डलम् ।
नामास्य वसुषेणेति ततश्चक्रुर्द्विजातयः ॥ ३.३१०.१५ ॥
ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ 'ਵਸੁਸ਼ੇਣ' ਰੱਖਿਆ।
3.310.16
एवं स सूतपुत्रत्वं जगामामितविक्रमः ।
वसुषेण इतिख्यातो वृष इत्येव च प्रभुः ॥ ३.३१०.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਅਮਿਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। 'ਵਸੁਸ਼ੇਣ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ 'ਵ੍ਰਿਸ਼' ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਖਿਆਤ ਉਹ ਸਮਰੱਥ ਪੁਰਖ ਬਣਿਆ।
3.310.17
सूतस्य ववृधेऽङ्गेषु ज्येष्ठः पुत्रः स वीर्यवान् ।
चारेण विदितश्चासीत्पृथया दिव्यवर्मभृत् ॥ ३.३१०.१७ ॥
ਉਹ ਵੀਰਜਵਾਨ ਸੂਤ ਦਾ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ। ਜਾਸੂਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਿਥਾ (ਕੁੰਤੀ) ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਕਵਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.310.18
सूतस्त्वधिरथः पुत्रं विवृद्धं समयेन तम् ।
दृष्ट्वा प्रस्थापयामास पुरं वारणसाह्वयम् ॥ ३.३१०.१८ ॥
ਪਰ ਸੂਤ ਅਧਿਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰਣਸਾਹਵਯ ਨਗਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
3.310.19
तत्रोपसदनं चक्रे द्रोणस्येष्वस्त्रकर्मणि ।
सख्यं दुर्योधनेनैवमगमत्स च वीर्यवान् ॥ ३.३१०.१९ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਤੀਰ-ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।
3.310.20
द्रोणात्कृपाच्च रामाच्च सोऽस्त्रग्रामं चतुर्विधम् ।
लब्ध्वा लोकेऽभवत्ख्यातः परमेष्वासतां गतः ॥ ३.३१०.२० ॥
ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਅਸਤ੍ਰ-ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ।
3.310.21
संधाय धार्तराष्ट्रेण पार्थानां विप्रिये रतः ।
योद्धुमाशंसते नित्यं फल्गुनेन महात्मना ॥ ३.३१०.२१ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਅਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨਾਲ ਸਦਾ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
3.310.22
सदा हि तस् स्पर्धाऽऽसीदर्जुनन विशांपते ।
अर्जुनस्य च कर्णेन यतो द्वन्द्वं बभूव ह ॥ ३.३१०.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸਦੀ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਈਰਖਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕਰਨ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਵੰਦ ਹੋਇਆ।
3.310.23
एतद्गुह्यं महाराज सूर्यस्यासीन्न संशयः ।
यः सूर्यसंभवः कर्णः कुर्यात्प्रतिकुले रतः ॥ ३.३१०.२३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਭੇਤ ਹੈ; ਉਹ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਕਰਨ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
3.310.24
तं तु कुण्डलिनं दृष्ट्वा वर्मणा च समन्वितम् ।
अवध्यं समरे मत्वा पर्यतप्यद्युधिष्ठिरः ॥ ३.३१०.२४ ॥
ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਅਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਲੈਸ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਵੱਧ ਮੰਨ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਏ।
3.310.25
यदा च कर्णो राजेन्द्र भानुमन्तं दिवाकरम् ।
स्तौति मध्यंदिने प्राप्ते प्राञ्जलिः सलिलोत्थितः ॥ ३.३१०.२५ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਦੁਪਹਿਰ ਆਉਣ ਤੇ ਕਰਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਦਿਵਾਕਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਸਤਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3.310.26
तत्रैनमुपतिष्ठन्ति ब्राह्मणा धनहेतुना ।
नादेयं तस्य तत्काले किंचिदस्ति द्विजातिषु ॥ ३.३१०.२६ ॥
ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਦੇਣ ਯੋਗ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
3.310.27
तमिन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा भिक्षां देहीत्युपस्थितः ।
स्वागतं चेति राधेयस्तमथ प्रत्यभाषत ॥ ३.३१०.२७ ॥
ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ "ਭਿੱਖਿਆ ਦਿਓ" ਕਹਿੰਦਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਤਦ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਸਵਾਗਤ" ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।