مهابهاراتا · أدهيايا 3.314

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

اقرأ مع المعاني

3.314.1

स ददर्श हतान्भ्रातृँल्लोकपालानिव च्युतान् ।
युगान्ते समनुप्राप्ते शक्रवैश्रवणोपमान् ॥ ३.३१४.१ ॥

رأى إخوته القتلى، كحُماة العوالم الساقطين عند نهاية الدهر، يماثلون إندرا وفايشرافانا.

3.314.2

विनिकीर्णधनुर्बाणं दृष्ट्वा निहतमर्जुनम् ।
भीमसेनं यमौ चैव निर्विचेष्टान्गतायुषः ॥ ३.३१४.२ ॥

إذ رأى أرجونا مقتولاً، وقوسه وسهامه متناثرة، وبهيمسينا والتوأمين بلا حراك، وقد فارقت أرواحهم أجسادهم.

3.314.3

सदीर्घमुष्णं निःश्वस्य शोकबाष्पपरिप्लुतः ।
तान्दृष्ट्वा पतितान्भ्रातॄन्सर्वांश्चिन्तासमन्वितः। ॥ ३.३१४.३ ॥

تنهّد تنهيدةً طويلةً حارّة، غمرته الفجيعة والدموع، ولما رأى إخوته جميعاً ساقطين امتلأ قلقاً.

3.314.4

ननु त्वया महाबाहो प्रतिज्ञातं वृकोदर ।
सुयोधनस्य भेत्स्यामि गदया सक्थिनी रणे ॥ ३.३१४.४ ॥

أولم تُقسِم يا ذا الذراعين القويتين يا فريكودارا أنك في الحرب ستحطّم بالمِضرب فخذي سويودهانا؟

3.314.5

व्यर्थं तदद्य मे सर्वं त्वयि वीरे निपातिते ।
महात्मनि महाबाहो कुरूणां कीर्तिवर्धने ॥ ३.३१४.५ ॥

اليوم صار ذلك كله باطلاً، إذ سقطتَ أنت أيها البطل العظيم الروح، ذو الذراعين القويتين، يا من تزيد مجد الكورو.

3.314.6

मनुष्यसंभवा वाचो विधर्मिण्यः प्रतिश्रुताः ।
भवतां दिव्यवाचस्तु ता भवन्तु कथं मृषा ॥ ३.३१४.६ ॥

قد تكون أقوال البشر عهوداً مخالفةً للدارما، لكن كيف تصير أقوالكم الإلهية باطلة؟

3.314.7

देवाश्चापि यदाऽवोचन्मूतके त्वां धनंजय ।
सहस्राक्षादनवरः कुन्ति पुत्रस्तवेति वै ॥ ३.३१४.७ ॥

وحين تحدثت الآلهة أيضًا عنك عند طقس ولادتك، يا دهنجَيا: «لستَ دونَ ذي الألف عين، أنت ابن كونتي، حقًّا أنت لك.»

3.314.8

उत्तरे पारियात्रे च जगुर्भूतानि सर्वशः ।
विप्रनष्टां श्रियं चैषामाहर्ता पुनरोजसा ॥ ३.३१४.८ ॥

وفي الشمال وعلى جبال بارياترا كانت جميع الكائنات تغني بأنه سيستعيد بقوته ما ضاع من مجدهم.

3.314.9

नास्य जेता रणे कश्चिदजेता नैष कस्यचित् ।
सोयं मृत्युवशं यातः कथं जिष्णुर्महाबलः ॥ ३.३१४.९ ॥

لم يكن أحد يستطيع أن يغلبه في الحرب، ولم يكن هو غير مغلوب لأحد؛ فكيف سقط هذا الجيشنو العظيم القوة تحت سلطان الموت؟

3.314.10

अयं ममाशां संहत्य शेते भूमौ धनंजयः ।
आश्रित्ययं वयं नाथं दुःखान्येतानि सेहिम ॥ ३.३१४.१० ॥

لقد حطّم رجائي، فها هو دهنجَيا راقد على الأرض؛ وبالاعتماد على هذا السيد احتملنا هذه الأحزان.

3.314.11

रणे प्रगल्भौ वीरौ च सदा शत्रुनिबर्हणौ ।
कथं रिपुवशं यातौ कुन्तीपुत्रौ महाबलौ।
यौ सर्वास्त्रा प्रतिहतौ भीमसेनधनंजयौ ॥ ३.३१४.११ ॥

البطلان الجسوران الدائمان في الحرب، مُهلكا الأعداء، اللذان لا تنفذ فيهما كل الأسلحة، ابنا كونتي العظيمان القوة، بهيماسينا ودهنجَيا، كيف وقعا في قبضة العدو؟

3.314.12

अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम दुर्हृदः ।
यमौ यदेतौ दृष्ट्वाऽद्य पतितौ नावदीर्यते ॥ ३.३१४.१२ ॥

لا شك أن قلبي مصنوع من حديد وحجارة، قاسي القلب، إذ لا ينفطر وقد رأيت هذين التوأمين مطروحين اليوم.

3.314.13

शास्त्रज्ञा देशकालज्ञास्तपोयुक्ताः क्रियान्विताः ।
अकृत्वा सदृशं कर्म किं शेध्वं पुरुषर्षभाः ॥ ३.३१४.१३ ॥

يا عارفي الشاستر، يا عارفي المكان والزمان، يا من تتحلون بالتقشف وتتبعون الفعل، يا ثيران الرجال، لماذا ترقدون دون أن تفعلوا فعلاً يليق بكم؟

3.314.14

अविक्षतशरीराश्चाप्यप्रमृष्टशरासनाः ।
असंज्ञा भुवि संगम्य किं शेष्वमपराजिताः ॥ ३.३१४.१४ ॥

يا من أجسادكم لم تُجرح وقسيّكم لم تُمسح بعد، فاقدين الوعي مجتمعين على الأرض، يا غير المقهورين، لماذا ترقدون؟

3.314.15

सानूनि वाद्रेः संसुप्तान्दृष्ट्वा भ्रातृन्महामतिः ।
सुखं प्रसुप्तान्प्रस्विन्नः खिन्नः कष्टां दशां गतः ॥ ३.३१४.१५ ॥

لما رأى إخوته نائمين نوماً عميقاً على سفوح الجبل، غدا الحكيم العظيم متعرقاً مهموماً، فوقع في حال مؤلمة.

3.314.16

एवमेवेदमित्युक्त्वा धर्मात्मा स नरेश्वरः ।
शोकसागरमध्यस्थो दध्यौ कारणमाकुलः ॥ ३.३१४.१६ ॥

قال: «هكذا هو الأمر حقاً»، وذلك الملك الصالح الروح، الواقف وسط بحر من الحزن، المضطرب، تأمل في السبب.

3.314.17

इतिकर्तव्यतां चेति देशकालविभागवित् ।
नाभिपेदे महाबाहुश्चिन्तयानो महामतिः ॥ ३.३१४.१७ ॥

وهو يفكر فيما ينبغي فعله، ذلك العظيم الذراعين الحكيم، العارف بتقسيمات المكان والزمان، لم يجد سبيلاً.

3.314.18

अथ संस्तभ्य धर्मात्मा तदाऽऽत्मानं तपःसुतः ।
एवं विलप्य बहुधा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः।
बुद्ध्या विचिन्तयामास वीराः केन निपातिताः ॥ ३.३१४.१८ ॥

ثم تماسك ابن التقشف العادل الروح، وبعد أن ناح بأشكال شتى، فكّر يودهشتهيرا، ابن دهارما، بعقله: «من الذي أسقط هؤلاء الأبطال؟»

3.314.19

नैषां शस्त्रप्रहारोस्ति पदं नेहास्ति कस्यचित् ।
भूतं महदेदं मन्ये भ्रातरो येन मे हताः ॥ ३.३१४.१९ ॥

ليس على هؤلاء أثر لضربات السلاح، ولا أثر لقدم أحد هنا. أظن أن روحًا عظيمة (بهوتا) هي التي قتلت إخوتي.

3.314.20

एकाग्रं चिन्तयिष्यामि पीत्वा वेत्स्यामि वा जलम् ।
भ्रातॄणां न्न्यसनं घोरं सममेव महात्मनाम् ॥ ३.३१४.२० ॥

سأفكر بعقل مركّز، أو سأعرف بعد أن أشرب الماء. هذا الهلاك الرهيب لإخوتي عظيمي النفوس وقع دفعة واحدة.

3.314.21

स्यात्तु दुर्योधनेनेदमुपांशु परिकल्पितम् ।
गान्धारराजरचितं सततं जिह्मबुद्धिना ॥ ३.३१४.२१ ॥

ربما دبّر هذا دُريودهانا سرًّا، وصنعه ملك غاندهارا (شاكوني)، صاحب العقل الملتوي دائمًا.

3.314.22

यस् कार्यमकार्यं वा सममेव भवत्युत ।
कस्तस्य विश्वसेद्वीरो दुष्कृतेरकृतात्मनः ॥ ३.३१४.२२ ॥

ما يُفعل وما لا يُفعل يصبح سواءً. فأي بطل يثق بذلك الشرير غير المهذب الروح؟

3.314.23

अथवा पुरुषैर्गूढैः प्रयोगोऽयंदुरात्मनः ।
भवेदिति महाबुद्धिर्बहुधा समचिन्तयत् ॥ ३.३१४.२३ ॥

أو قد يكون هذا تدبيرًا من رجاله السريين ذلك الشرير. وهكذا فكّر صاحب العقل الكبير من وجوه شتى.

3.314.24

आचार्यं किं नु वक्ष्यामि कृपं भीष्ममहं नु किम् ।
विदुरं किं नु वक्ष्यामि बृहस्पतिसमं नये ॥ ३.३१४.२४ ॥

بماذا أقول للمعلّم (درونا)؟ وبماذا أقول لكربا وبهيشما؟ وبماذا أقول لفيدورا، المساوي لبريهاسباتي في الحكمة؟

3.314.25

अम्बां च किं नु वक्ष्यामि सर्वदा दुःखभागिनीम् ।
दृष्ट्वा मां भ्रातृभिर्हीनं पृच्छन्तीं पुत्रगृद्धिनीम् ॥ ३.३१४.२५ ॥

ماذا أقول لأمي أمبا (كونتي)، شريكة الحزن دائمًا، حين تراني بلا إخوتي فتسأل، متلهفة على أبنائها؟

3.314.26

यदा त्वं भ्रातृभिः सर्वैः शक्रतुल्यपराक्रमैः ।
सार्धं वनं गतो वीरैः कथमेकस्त्वमागतः ॥ ३.३१४.२६ ॥

حين ذهبت إلى الغابة مع جميع إخوتك، الأبطال المساوين لإندرا في البأس، كيف عدت وحدك؟

3.314.27

कस्य किं नु विषेणेदमुदकं दूषितं यथा ।
मृतानामपि चैतेषां विकृतं नैव जायते।
मुखवर्णाः प्रसन्ना मे भ्रातॄणामित्यचिन्तयत् ॥ ३.३१४.२७ ॥

"من، وبأي سم، لوّث هذا الماء؟ ومع أنهم موتى فلا تظهر عليهم أي تغيّرات؛ وجوه إخوتي ما زالت صافية"، هكذا فكّر.

3.314.28

एकैकशश्चौघबलानिमान्पुरुषसत्तमान् ।
कोऽन्यः प्रतिसमासेत कालान्तक यमादृते ॥ ३.३१४.२८ ॥

من غير ياما، يا منهي الزمن، كان يستطيع مواجهة هؤلاء خيرة الرجال، واحدًا تلو الآخر، وقوتهم كالطوفان؟

3.314.29

एतेन व्यवसायेन तत्तोयं व्यवगाढवान् ।
पातुकामश्च तत्तोयमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे ॥ ३.३१४.२९ ॥

بهذا العزم خاض في ذلك الماء؛ ولما نزل ليشرب سمع صوتًا من السماء.

3.314.30

अहं बकः शैवलमत्स्यभक्षो ।
नीता मया प्रेतवशं तवानुजाः।
त्वं पञ्चमो भविता राजपुत्र ।
न चेत्प्रश्नान्पृच्छतो व्याकरोषि ॥ ३.३१४.३० ॥

أنا طائر الكركي، آكل الطحالب والسمك. لقد أوصلتُ إخوتك الصغار إلى سلطان الموت. أيها الأمير، إن لم تجب على أسئلتي فستكون الخامس.

3.314.31

मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः ।
प्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च ॥ ३.३१४.३१ ॥

يا بني، لا تتهور في الماء الذي هو لي من قبل. يا ابن كونتي، أجب عن الأسئلة أولاً، ثم اشرب وخذ.

3.314.32

रुद्राणां वा वसूनां वा मरुतां वा प्रधानभाक् ।
पृच्छामि को भवान्देवो नैतच्छकुनिना कृतम् ॥ ३.३१४.३२ ॥

يا أول الرودرا والفاسو والماروت، أسألك: من أنت أيها الإله؟ لم يفعل هذا شاكوني.

3.314.33

हिमवान्पारियात्रश्च विन्ध्यो मलय एव च ।
चत्वारः पर्वताः केन पातिता भुवि तेजसा ॥ ३.३१४.३३ ॥

الهيمالايا وباريياترا وفيندهيا وماlaya — هذه الجبال الأربعة، بقوة من أُسقطت على الأرض؟

3.314.34

त्वयाऽतीव महत्कर्म कृतं च बलिनां वर ।
विनिघ्नता महेष्वासांश्चतुरोपि ममात्मजान् ॥ ३.३१४.३४ ॥

يا أفضل الأقوياء، لقد أنجزت عملاً عظيماً جداً بقتلك أبنائي الأربعة، وهم رماة عظام.

3.314.35

यान्न देवा न गन्धर्वा नासुराश्च न राक्षसाः ।
विपहेरन्महायुद्धे कृतं ते तन्महाद्भुतम् ॥ ३.३१४.३५ ॥

من لم تستطع الآلهة ولا الغاندهارفا ولا الأسورا ولا الراكشاسا أن تصمد أمامهم في الحرب العظيمة — هذا هو عملك الأعجب.

3.314.36

न ते जानामि यत्कार्यं नाभिजानामि काङ्क्षितम् ।
कौतूहलं महज्जातं साध्वसं चागतं मम ॥ ३.३१४.३६ ॥

لا أعرف غايتك ولا أفهم ما تريده. لقد نشأ فيّ فضول عظيم، وجاءني الخوف.

3.314.37

येनास्स्युद्विग्नहृदयः समुत्पन्न शिरोज्वरः ।
पृच्छामि भगवंस्तस्मात्को भवानिह तिष्ठति ॥ ३.३१४.३७ ॥

لأن قلبي مضطرب وقد نشأت حمى في رأسي، لذلك أسأل: أيها المبجل، من أنت الواقف هنا؟

3.314.38

यक्षोऽहमस्मि भद्रं ते नास्मि पक्षी जलेचरः ।
मयैते निहता सर्वे भ्रातरस्ते निवारिताः ॥ ३.३१४.३८ ॥

أنا يكشا، ليكن لك الخير؛ لست طائرا يسكن الماء. بي قُتل جميع إخوتك وحُبسوا.

3.314.39

ततस्तामशिवां श्रुत्वा वाचं स परुषाक्षराम् ।
यक्षस्य ब्रुवतो राजन्नाकम्पत तदाऽऽस्थितः ॥ ३.३१४.३९ ॥

ثم لما سمع ذلك الكلام المشؤوم ذا الحروف القاسية، أيها الملك، والياكشا يتكلم، لم يرتجف، بل بقي ثابتا.

3.314.40

विरूपाक्षं महाकायं यक्षं तालसमुच्छ्रयम् ।
ज्वलनार्कप्रतीकाशमधृष्यं पर्वतोपमम् ॥ ३.३१४.४० ॥

رأى اليكشا ذا العينين المشوهتين والجسم الضخم، طويلا كشجرة النخيل، مشابها للنار المتقدة والشمس، لا يُقهر، كالجبل.

3.314.41

सेतुमाश्रित्य तिष्ठन्तं ददर्श भरतर्षभः ।
मेघगम्भीरनादेन तर्जयन्तं महास्वनम् ॥ ३.३१४.४१ ॥

رأى ثور البهاراتا واقفا متكئا على الجسر، يتوعد بصوت عظيم عميق كصوت الغيم.

3.314.42

उवाच यक्षः कौन्तेयं भ्रातृशोकप्रपीडितम् ॥ ३.३१४.४२ ॥

قال اليكشا لابن كونتي، المعذَّب بحزنه على إخوته.

3.314.43

इमे ते भ्रातरो राजन्वार्यमाणा मयाऽसकृत् ।
बलात्तोयं जिहीर्षन्तस्ततो वै मृदिता मया।
न पेयमुदकं राजन्प्राणानिह परीप्सता ॥ ३.३१४.४३ ॥

أيها الملك، إن إخوتك هؤلاء أرادوا أخذ الماء بالقوة مع أنني نهيتهم مرارًا، فصرعتهم. أيها الملك، من أراد أن يصون حياته هنا فلا يشرب هذا الماء.

3.314.44

पार्थ मा साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः ।
प्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च ॥ ३.३१४.४४ ॥

يا ابن بريثا، لا تتهور في هذا الماء الذي أنا صاحب حقه الأول. يا ابن كونتي، أجب أولًا عن أسئلتي، ثم اشرب واحمل.

3.314.45

न चाहं कामये यक्ष तव पूर्वपरिग्रहम् ॥ ३.३१४.४५ ॥

وأنا لا أرغب في حقك الأول، أيها اليكشا.

3.314.46

कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तो हि पुरुषाः सदा ।
यदात्मना स्वमात्मानं प्रशंसेत्पुरुषर्षभ।
यथाप्रज्ञं तु ते प्रश्नान्प्रतिवक्ष्यामि पृच्छ माम् ॥ ३.३१४.४६ ॥

إن الأخيار لا يمدحون أبدًا أن يمدح الرجل نفسه. ومع ذلك، أيها الثور بين الرجال، سأجيب عن أسئلتك بحسب حكمتي؛ فاسألني.

3.314.47

किंस्विदादित्यमुन्नयति के च तस्याभितश्चराः ।
कश्चैनमस्तं नयति कस्मिंश्च प्रतितिष्ठति ॥ ३.३१४.४७ ॥

من يرفع الشمس؟ ومن الذين يدورون حولها؟ ومن يقودها إلى الغروب؟ وعلى ماذا تستقر؟

3.314.48

ब्रह्मादित्यमुन्नयति देवास्तस्याभितश्चराः ।
धर्मश्चास्तं नयति च सत्ये च प्रतितिष्ठति ॥ ३.३१४.४८ ॥

يرفع البراهمان الشمس، والآلهة تدور حولها. ويقودها الدهرما إلى الغروب، وهي تستقر في الحق.

3.314.49

केन स्विच्छ्रोत्रियो भवति केन स्विद्विन्दते महत् ।
केन स्विद्द्वितीयवान्भवति राजन्केन च बुद्धिमान् ॥ ३.३१४.४९ ॥

بماذا يصير المرء عالما بالوحي؟ وبماذا ينال العظيم؟ وبماذا، أيها الملك، يصير ذا رفيق؟ وبماذا يصير حكيما؟

3.314.50

श्रुतेन श्रोत्रियो भवति तपसा विन्दते महत् ।
धृत्या द्वितीयवान्भवति बुद्धिमान्वृद्धसेवया ॥ ३.३१४.५० ॥

بالسماع يصير المرء عالما بالوحي، وبالتقشف ينال العظيم، وبالثبات يصير ذا رفيق، وبخدمة الكبار يصير حكيما.

3.314.51

किं ब्राह्मणानां देवत्वं कश्च धर्मः सतामिव ।
कश्चैषां मानुषो भावः किमेषामसतामिव ॥ ३.३१४.५१ ॥

ما ألوهية البراهمة؟ وما الدَّرْبُ الذي هو كدرب الأخيار؟ وما الحال البشرية لهؤلاء؟ وما الذي فيهم كالأشرار؟

3.314.52

स्वाध्याय एषां देवत्वं तप एषां सतामिव ।
मरणं मानुषो भावः परिवादोऽसतामिव ॥ ३.३१४.५२ ॥

ألوهيتهم هي تلاوة الوحي؛ وتقشفهم كتقشف الأخيار؛ والموت طبيعتهم البشرية؛ والذم كذم الأشرار.

3.314.53

किं क्षत्रियाणां देवत्वं कश्च धर्मः सतामिव ।
कश्चैषां मानुषो भावः किमेषामसतामिव ॥ ३.३१४.५३ ॥

ما ألوهية الكشاتريا؟ وما الدَّرْبُ الذي هو كدرب الأخيار؟ وما الحال البشرية لهؤلاء؟ وما الذي فيهم كالأشرار؟

3.314.54

इष्वस्त्रमेषां देवत्वं यज्ञ एषां सतामिव ।
भयं वै मानुषो भावः परित्यागोऽसतामिव ॥ ३.३१४.५४ ॥

ألوهيتهم هي السهام والسلاح؛ وقربانهم كقربان الأخيار؛ والخوف حقا طبيعتهم البشرية؛ والتخلي كتخلي الأشرار.

3.314.55

किमेकं यज्ञियं साम किमेकं यज्ञियं यजुः ।
का चैषां वृणुते यज्ञं कां यज्ञो नातिवर्तते ॥ ३.३१४.५५ ॥

ما هو السامن الواحد الصالح للقربان؟ وما هو الياجوس الواحد الصالح للقربان؟ وأيهما يختار القربان، وأيهما لا يتجاوزه القربان؟

3.314.56

प्राणो वै यज्ञियं साम मनो वै यज्ञियं यजुः ।
ऋगेका वृणुते यज्ञं तां यज्ञो नातिवर्तते ॥ ३.३१४.५६ ॥

النفس هي حقًا السامن الصالح للقربان، والعقل هو حقًا الياجوس الصالح للقربان. الريك الواحدة تختار القربان، والقربان لا يتجاوزها.

3.314.57

किंस्विदावपतां श्रेष्ठं किंस्विन्निवपतां वरम् ।
किंस्वित्प्रतिष्ठमानानां किस्वित्प्रसवतां वरम् ॥ ३.३१४.५७ ॥

من بين الزارعين أفضلهم؟ ومن بين الذين يبذرون البذور أحسنهم؟ ومن بين الثابتين أفضلهم؟ ومن بين الوالدين أحسنهم؟

3.314.58

वर्षमावपतां श्रेष्ठं बीजं निवपतां वरम् ।
गावः प्रतिष्ठमानानां पुत्रः प्रसवतां वरः ॥ ३.३१४.५८ ॥

من بين الزارعين أفضلهم المطر، ومن بين الذين يبذرون البذور أحسنها البذرة نفسها. ومن بين الثابتين أفضلهم البقر، ومن بين الوالدين أحسنهم الابن.

3.314.59

इन्द्रियार्थाननुभवन्बुद्धिमाँल्लोकपूजितः ।
संमतः सर्वभूतानामुच्छ्वसन्को न जीवति ॥ ३.३१४.५९ ॥

من هو الذي، وإن كان حكيمًا، متمتعًا بمحسوسات الحواس، مكرّمًا في العالم، محترمًا عند جميع الكائنات، يتنفس ومع ذلك لا يحيا؟

3.314.60

देवतातिथिभृत्यानां पितॄणामात्मनश्च यः ।
न निर्वपति पञ्चानामुच्छ्वसन्न स जीवति ॥ ३.३१४.६० ॥

من لا يقدّم قربانًا لهؤلاء الخمسة — الآلهة والضيوف والخدم والأسلاف ونفسه — لا يحيا، وإن كان يتنفس.

3.314.61

किंस्विद्गुरुतरं भूमेः किंस्विदुच्चतरं च खात् ।
किंस्विच्छीघ्रतरं वायोः किंस्विद्बहुतरं तृणात् ॥ ३.३१४.६१ ॥

ما الذي هو أثقل من الأرض؟ وما الذي هو أعلى من السماء؟ وما الذي هو أسرع من الريح؟ وما الذي هو أكثر من العشب؟

3.314.62

माता गुरुतरा भूमेः खात्पितोच्चतरस्तथा ।
मनः शीघ्रतरं वाताच्चिन्ता बहुतरी तृणात् ॥ ३.३१४.६२ ॥

الأم أثقل من الأرض، والأب أعلى من السماء. العقل أسرع من الريح، والقلق أكثر من العشب.

3.314.63

किंस्वित्सुप्तं न निमिषति किंस्विज्जातं न चेङ्गते ।
कस्यस्विद्धृदयं नास्ति का स्विद्वेगेन वर्धते ॥ ३.३१४.६३ ॥

ما الذي ينام ولا يطرف؟ وما الذي يولد ولا يتحرك؟ ومن الذي لا قلب له؟ وما الذي ينمو بالسرعة؟

3.314.64

मत्स्यः सुप्तो न निमिषत्यण्डं जातं न चेङ्गते ।
अश्मनो हृदयं नास्ति नदी वेगेन वर्धते ॥ ३.३१४.६४ ॥

السمكة النائمة لا تطرف؛ والبيضة المفقّسة لا تتحرك. الحجر لا قلب له؛ والنهر يتضخم بالسرعة.

3.314.65

किंस्वित्प्रवसतो मित्रं किंस्विन्मित्रं गृहे सतः ।
आतुरस् च किं मित्रं किंस्विन्मित्रं मरिष्यतः ॥ ३.३१४.६५ ॥

من هو صديق المسافر؟ ومن هو صديق من يقيم في البيت؟ ومن هو صديق المريض؟ ومن هو صديق من سيموت؟

3.314.66

विद्या प्रवसतो मित्रं भार्या मित्रं गृहे सतः ।
आतुरस्य भिषङ्मित्रं दानं मित्रं मरिष्यतः ॥ ३.३१४.६६ ॥

العلم صديق المسافر، والزوجة صديقة من يقيم في البيت. والطبيب صديق المريض، والصدقة صديقة من سيموت.

3.314.67

कोऽतिथिः सर्वभूतानां किं स्विद्धर्मं सनातनम् ।
अमृतं किंस्विद्राजेन्द्रकिंस्वित्सर्वमिदं जगत् ॥ ३.३१४.६७ ॥

من هو ضيف جميع الكائنات؟ وما هو الدارما الأبدي؟ أيها الملك العظيم، ما الخالد، وما هذا العالم كله؟

3.314.68

अतिथिः सर्वभूतानामग्निः सोमो गवामृतम् ।
सनातनोऽमृतो धर्मो वायुः सर्वमिदं जगत् ॥ ३.३१४.६८ ॥

النار ضيف جميع الكائنات؛ والسوما وحليب الأبقار هما الأمرتا. والدارما الأبدية الخالدة هي الريح، وهذا العالم كله هو كذلك.

3.314.69

किंस्विदेको विचरते जातः को जायते पुनः ।
किंस्विद्धिमस्य भैषज्यं किंस्विदावपनं महत् ॥ ३.३१४.६९ ॥

ما الذي يتجول وحده؟ ومن الذي يولد ثم يولد مرة أخرى؟ ما دواء البرد، وما الحقل الكبير للبذر؟

3.314.70

सूर्य एको विचरते चन्द्रमा जायते पुनः ।
अग्निर्हिमस्य भैषज्यं भूमिरावपनं महत् ॥ ३.३१४.७० ॥

الشمس تتجول وحدها؛ والقمر يولد من جديد. النار دواء البرد، والأرض هي الحقل الكبير للبذر.

3.314.71

किंस्विदेकपदं धर्म्यं किंस्विदेकपदं यशः ।
किंस्विदेकपदं स्वर्ग्यं किंस्विदेकपदं सुखम् ॥ ३.३१४.७१ ॥

ما هي القدم الواحدة للدارما؟ وما هي القدم الواحدة للشهرة؟ وما هي القدم الواحدة للسماء؟ وما هي القدم الواحدة للسعادة؟

3.314.72

दाक्ष्यमेकपदं धर्म्यं दानमेकपदं यशः ।
सत्यमेकपदं स्वर्ग्यं शीलमेकपदंसुखम् ॥ ३.३१४.७२ ॥

الكفاءة هي القدم الواحدة للدارما؛ والعطاء هو القدم الواحدة للشهرة. والصدق هو القدم الواحدة للسماء؛ وحسن السلوك هو القدم الواحدة للسعادة.

3.314.73

किंस्विदात्मा मनुष्यस्य किंस्विद्दैवकृतः सखा ।
उपजीवनं किस्विदस्य किंस्विदस्य परायणम् ॥ ३.३१४.७३ ॥

ما هي ذات الإنسان؟ ومن هو الصديق الذي صنعه القدر؟ وما هو معاشه؟ وما هو ملاذه الأسمى؟

3.314.74

पुत्र आत्मा मनुष्यस्य भार्या दैवकृतः सखा ।
उपजीवनं च पर्जन्यो दानमस्य परायणम् ॥ ३.३१४.७४ ॥

الابن هو ذات الإنسان، والزوجة هي الصديق الذي صنعه القدر. السحابة الممطرة معاشه، والعطاء ملاذه الأسمى.

3.314.75

धन्यानामुत्तमं किंस्विद्धनानां स्यात्किमुत्तमम् ।
लाभानामुत्तमं किंस्यात्सुखानां स्यात्किमुत्तमं ॥ ३.३१४.७५ ॥

من هو الأفضل بين السعداء؟ وما الأفضل بين الثروات؟ وما الأفضل بين المكاسب؟ وما الأفضل بين المسرّات؟

3.314.76

धन्यानामुत्तमं दाक्ष्यं धनानामुत्तमं श्रुतम् ।
लाभानां श्रेय आरोग्यं सुखानां तुष्टिरुत्तमा ॥ ३.३१४.७६ ॥

بين السعداء أفضلهم المهارة، وبين الثروات أفضلها العلم. وبين المكاسب الخير الأعلى هو الصحة، وبين المسرّات أفضلها الرضا.

3.314.77

किंस्विद्धर्मपरं लोके कश्च धर्मः सदाफलः ।
किं नियम्य न शोचन्ति कैश् सन्धिर्न जीर्यते ॥ ३.३१४.७७ ॥

ما هو أسمى الدهارما في العالم؟ وأي دهارما تثمر دائماً؟ وبضبط ماذا لا يحزن الناس؟ ومن الذين لا يبلى عهدهم أبداً؟

3.314.78

आनृशंस्यं परं धर्मो त्रेताधर्मः सदाफलः ।
मनो यम्य न शोचन्ति सन्धिः सद्भिर्न जीर्यते ॥ ३.३१४.७८ ॥

اللطف وعدم القسوة (آنرشنسيا) هو الدهارما الأسمى، ودهارما الثلاثة (الفيدات) تثمر دائماً. وبضبط العقل لا يحزن الناس، وعهد الأخيار لا يبلى أبداً.

3.314.79

किं नु हित्वा प्रियो भवति किंनु हित्वा न शोचति ।
किंनु हित्वाऽर्थवान्भवति किंनु हित्वा सुखी भवेत् ॥ ३.३१४.७९ ॥

بترك ماذا يصير الإنسان محبوباً؟ وبترك ماذا لا يحزن؟ وبترك ماذا يصير ذا ثراء؟ وبترك ماذا يمكن أن يكون سعيداً؟

3.314.80

मानं हित्वा प्रियो भवति क्रोधं हित्वा न शोचति ।
कामं हित्वाऽर्थवान्भवति लोभं हित्वा सुखी भवेत् ॥ ३.३१४.८० ॥

بترك الكبرياء يصير الإنسان محبوباً، وبترك الغضب لا يحزن. وبترك الشهوة يصير ذا ثراء، وبترك الطمع يمكن أن يكون سعيداً.

3.314.81

किमर्थं ब्राह्मणे दानं किमर्थं नटनर्तके ।
किमर्थं चैव भृत्येषु किमर्थं चैव राजसु ॥ ३.३१४.८१ ॥

لأي غرض يُعطى الهدية للبراهمي؟ ولأي غرض للممثلين والراقصين؟ ولأي غرض للخدم وللملوك؟

3.314.82

धर्मार्थं ब्राह्मणे दानं यशोर्थं नटनर्तके ।
भृत्येषु सङ्ग्रहार्थं च भयार्थं चैव राजसु ॥ ३.३१४.८२ ॥

لأجل الدهرما يُعطى البراهمي، ولأجل الشهرة يُعطى الممثلون والراقصون. ويُعطى الخدم لإبقائهم متماسكين، ويُعطى الملوك خوفاً.

3.314.83

अज्ञानेनावृतो लोकस्तमसा न प्रकाशते ।
लोभात्त्यजति मित्राणि सङ्गात्स्वर्गं न गच्छति ॥ ३.३१४.८३ ॥

العالم المغطى بالجهل لا يتألق في الظلام. ومن الطمع يهجر الإنسان أصدقاءه، ومن التعلق لا يبلغ السماء.

3.314.84

अज्ञानेनावृतो लोकस्तमसा न प्रकाशते ।
लोभात्त्यजति मित्राणि सङ्गात्स्वर्गं न गच्छति ॥ ३.३१४.८४ ॥

العالم المغطى بالجهل لا يتألق في الظلام. ومن الطمع يهجر الإنسان أصدقاءه، ومن التعلق لا يبلغ السماء.

3.314.85

मृतः कथं स्यात्पुरुषः कथं राष्ट्रं मृतं भवत् ।
श्राद्धं मृतंकथं वा स्यात्कथं यज्ञा मृतो भवेत् ॥ ३.३१४.८५ ॥

كيف يصبح الإنسان ميتًا؟ وكيف تصبح المملكة ميتة؟ وكيف يصبح الشرادّا ميتًا، أو كيف تصبح القربان ميتة؟

3.314.86

मृतो दरिद्रः पुरुषो मृतं राष्ट्रमराजकम् ।
मृतमश्रोत्रियं श्राद्धं मृतो यज्ञस्त्वदक्षिणः ॥ ३.३१४.८६ ॥

الرجل الفقير ميت؛ والمملكة بلا ملك ميتة؛ والشرادّا بلا برهميين عالمين ميتة؛ والقربان بلا أجر للكهنة ميت.

3.314.87

का दिक्किमुदकं पार्थ किमन्नं किं च वै विषम् ।
श्राद्धस्य कालमाख्याहि ततः पिब हरस्व च ॥ ३.३१४.८७ ॥

ما الاتجاه؟ وما الماء؟ يا فارثا، ما الطعام وما السم؟ أخبرني بوقت الشرادّا؛ ثم اشرب وخذ.

3.314.88

सन्तो दिग्जलमाकाशं गौरन्नं ब्राह्मणं विषम् ।
श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः कथं वा यक्ष मन्यसे ॥ ३.३१४.८८ ॥

الأخيار هم الاتجاه؛ والسماء هي الماء؛ والبقرة هي الطعام؛ والبراهمي هو السم. والبراهمي هو وقت الشرادّا—يا ياكشا، كيف ترى ذلك؟

3.314.89

तपः किं लक्षणं प्रोक्तं को दमश्च प्रकीर्तितः ।
क्षमा च का परा प्रोक्ता का च ह्रीः परिकीर्तिता ॥ ३.३१४.८९ ॥

ما الذي أُعلِن علامةً للتقشف؟ وما الذي يُمدح بوصفه ضبط النفس؟ وما الذي أُعلن أنه الصبر الأسمى، وما الذي وُصف بأنه الحياء (هري)؟

3.314.90

तपः स्वधर्मवर्तित्वं मनसो दमनं दमः ।
क्षमा द्वन्द्वसहिष्णुत्वं ह्रीरकार्यनिवर्तनम् ॥ ३.३१४.९० ॥

التقشف هو الثبات في الدهارما الخاص؛ وضبط النفس هو كبح العقل؛ والصبر هو احتمال الأضداد؛ والحياء (هري) هو الإحجام عن الأفعال غير اللائقة.

3.314.91

किं ज्ञानं प्रोच्यते राजन्कः शमश्च प्रकीर्तितः ।
दया च का परा प्रोक्ता किं चार्जवमुदाहृतम् ॥ ३.३१४.९१ ॥

أيها الملك، ما الذي يُسمّى علمًا؟ وما الذي يُعلَن سكينةً (شَما)؟ وما الذي يُقال إنه الرحمة العليا؟ وما الذي يُعلَن استقامةً (آرجَڤا)؟

3.314.92

ज्ञानं तत्त्वार्थसम्बोधः शमश्चित्तप्रशान्तता ।
दया सर्वसुखैषित्वमार्जवं समचित्तता ॥ ३.३१४.९२ ॥

العلم هو الإدراك الكامل لمعنى الحقيقة. والسكينة هي هدوء النفس. والرحمة هي إرادة سعادة الجميع. والاستقامة هي تساوي القلب.

3.314.93

कः शत्रुर्दुर्जयः पुंसां कश्च व्याधिरनन्तकः ।
कीदृशश्च स्मृतः साधुरसाधुः कीदृशः स्मृतः ॥ ३.३१४.९३ ॥

من هو العدو الذي يصعب على الناس قهره؟ وما هو المرض الذي لا ينتهي؟ وكيف يُعتبر الصالح، وكيف يُعتبر الطالح؟

3.314.94

क्रोधः सुदुर्जयः शत्रुर्लोभो व्याधिरनन्तकः ।
सर्वभूतहितः साधुरसाधुर्निर्दयः स्मृतः ॥ ३.३१४.९४ ॥

الغضب هو العدو العسير القهر، والطمع هو المرض الذي لا ينتهي. ومن كان نافعًا لجميع الكائنات يُعدّ صالحًا، ومن كان بلا رحمة يُعدّ طالحًا.

3.314.95

को मोहः प्रोच्यते राजन्कश्च मानः प्रकीर्तितः ।
किमालस्यं च विज्ञेयं कश्च शोकः प्रकीर्तितः ॥ ३.३१४.९५ ॥

أيها الملك، ما الذي يُسمّى وهمًا (موها)؟ وما الذي يُعلَن كِبرًا (مانا)؟ وما الذي ينبغي أن يُعرف كسلًا؟ وما الذي يُعلَن حزنًا؟

3.314.96

मोहो हि धर्ममूढत्वं मानस्त्वात्माभिमानिता ।
धर्मनिष्क्रियताऽऽलस्यं शोकस्त्वज्ञानमुच्यते ॥ ३.३१४.९६ ॥

الوهم هو في الحقيقة الحيرة في شأن الدهرما. والكبر هو إعجاب المرء بنفسه. والكسل هو القعود عن الدهرما. والحزن يُقال إنه الجهل.

3.314.97

किं स्थैर्यमृषिभिः प्रोक्तं किं च धैर्यमुदाहृतम् ।
स्नानं च किं परं प्रोक्तं दानं च किमिहोच्यते ॥ ३.३१४.९७ ॥

ما الذي وصفه الحكماء بالثبات، وما الذي يُسمّى هنا بالثبات النفسي؟ وما الذي قيل إنه الاغتسال الأعظم، وما الذي يُسمّى هنا بالعطاء؟

3.314.98

स्वधर्मे स्थिरता स्थैर्यं धैर्यमिन्द्रियनिग्रहः ।
स्नानं मनोमलत्यागो दानं वै भूतरक्षणम् ॥ ३.३१४.९८ ॥

الثبات في الواجب الخاص هو الاستقرار، وضبط الحواس هو الصبر. وترك أدران العقل هو الاغتسال، وحماية الكائنات هي حقًا العطاء.

3.314.99

कः पण्डितः पुमान्ज्ञेयो नास्तिकः कश्च उच्यते ।
को मूर्खः कश्च कामः स्यात्को मत्सर इति स्मृतः ॥ ३.३१४.९९ ॥

من ينبغي أن يُعرف بأنه حكيم؟ ومن يُسمّى ملحدًا؟ ومن الأحمق، وما الشهوة، وما الذي يُذكر بأنه الحسد؟

3.314.100

धर्मज्ञः पण्डितो ज्ञेयो नास्तिको मूर्ख उच्यते ।
कामः संसारहेतुश्च हृत्तापो मत्सरः स्मृतः ॥ ३.३१४.१०० ॥

ينبغي أن يُعرف الحكيم بأنه العارف بالدهرمة. ويُسمّى الملحد والأحمق. الشهوة سبب السمسارا، وحرقة القلب يُذكر أنها الحسد.

3.314.101

कोऽहंकार इति प्रोक्तः कश्च दम्भः प्रकीर्तितः ।
किं तद्दैवं परं प्रोक्तं किं तत्पैशुन्यमुच्यते ॥ ३.३१४.१०१ ॥

ما الذي وُصف بأنه الغرور، وما الذي يُعلن أنه الرياء؟ وما الذي قيل إنه القدر الأعلى، وما الذي يُسمّى الوشاية؟

3.314.102

महाऽज्ञानमहंकारो दम्भो धर्मो ध्वजोच्छ्रयः ।
दैवं दानफलं प्रोक्तं पैशुन्यं परदूषणम् ॥ ३.३१४.१०२ ॥

الجهل العظيم هو الغرور، والرياء هو رفع راية الدهرمة. وقد قيل إن القدر ثمرة العطاء، والوشاية هي الطعن في الآخرين.

3.314.103

धर्मश्चार्थश्च कामश्च परस्परविरोधिनः ।
एषां नित्यविरुद्धानां कथमेकत्र संगमः ॥ ३.३१४.१०३ ॥

الدَّرْمَا والأرثا والكاما متضادّات فيما بينها. كيف يمكن أن تجتمع هذه المتضادات الأبدية في مكان واحد؟

3.314.104

यदा धर्मश्भार्या च परस्परवशानुगौ ।
तदा धर्मार्थकामानां त्रयाणामपि संगमः ॥ ३.३१४.१०४ ॥

عندما يتبع الدَّرْمَا والزوجة بعضهما بعضاً خاضعَين أحدهما للآخر، عندئذٍ تحدث أيضاً وحدة الثلاثة: الدَّرْمَا والأرثا والكاما.

3.314.105

अक्षयो नरकः केन प्राप्यते भरतर्षभ ।
एतन्मे पृच्छतः प्रश्नं तच्छीघ्रं वक्तुमर्हसि ॥ ३.३१४.१०५ ॥

يا ثور البهاراتا! بمن يُبلَغ الجحيم الذي لا يفنى؟ وبما أنني أسألك هذا السؤال، فينبغي أن تجيبني سريعاً.

3.314.106

ब्राह्मणं स्वयमाहूय याचमानमकिंचनम् ।
पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्सोऽक्षयं नरकं व्रजेत् ॥ ३.३१४.१०६ ॥

من يدعو البراهمي بنفسه، ثم يقول للبراهمي المتسوّل المعدَم: «ليس عندي شيء»، فإنه يذهب إلى الجحيم الذي لا يفنى.

3.314.107

वेदेषु धर्मशास्त्रेषु मिथ्या यो वै द्विजातिषु ।
देवेषु पितृधर्मेषु सोऽक्षयं नरकं व्रजेत् ॥ ३.३१४.१०७ ॥

من يكذب في شأن الفيدا وكتب الدَّرْمَا، وتجاه المولودين مرتين والآلهة وواجبات الأسلاف، فإنه يذهب إلى الجحيم الذي لا يفنى.

3.314.108

विद्यमाने धने लोभाद्दानभोगविवर्जितः ।
पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्सोऽक्षयं नरकं व्रजेत् ॥ ३.३१४.१०८ ॥

من يكون عنده مال، لكنه بسبب الطمع، دون عطاء ولا تمتّع، ثم يقول لاحقاً: «ليس عندي شيء»، فإنه يذهب إلى الجحيم الذي لا يفنى.

3.314.109

राजन्कुलेन वृत्तेन स्वाध्यायेन श्रुतेन वा ।
ब्राह्मण्यं केन भवति प्रब्रूह्येतत्सुनिश्चितम् ॥ ३.३१४.१०९ ॥

أيها الملك، بالنسب أم بالسلوك أم بدراسة الفيدا أم بالعلم، بماذا تحصل البراهمانية؟ قل هذا بيقين.

3.314.110

शृणु यक्ष कुलं तात न स्वाध्यायो न च श्रुतम् ।
कारणं हि द्विजत्वे च वृत्तमेव न संशयः ॥ ३.३१४.११० ॥

اسمع يا ياكشا يا عزيز. ليس النسب ولا دراسة الفيدا ولا العلم؛ سبب كونه مولودًا مرتين هو السلوك وحده، ولا شك في ذلك.

3.314.111

वृत्तं यत्नेन संरक्ष्यं ब्राह्मणेन विशेषतः ।
अक्षीणवृत्तो न क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः ॥ ३.३१४.१११ ॥

يجب أن يُحفظ السلوك بجهد، ولا سيما من البراهمي. من لم يضعف سلوكه لا يضعف؛ أما من هلك بسبب سلوكه فهو ميت.

3.314.112

पठकाः पाठकाश्चैव ये चान्ये शास्त्रचिन्तकाः ।
सर्वे व्यसनिनो मूर्खा यः क्रियावान्स पण्डितः ॥ ३.३१४.११२ ॥

القراء والمتلون والمتأملون في الشاستر — إن كانوا جميعًا مدمنين على الرذيلة وجهّالًا، فالعامل بالحق هو العالم.

3.314.113

चतुर्वेदोऽपि दुर्वृत्तः स शूद्रादतिरिच्यते ।
योऽग्निहोत्रपरो दान्तः स ब्राह्मण इति स्मृतः ॥ ३.३१४.११३ ॥

حتى من يعرف الفيدات الأربعة، إن كان سيئ السلوك فهو أدنى من الشودرا؛ والذي يتفانى في الأغنيهوترا ويضبط نفسه يُذكر بأنه براهمي.

3.314.114

प्रियवचनवादी किं लभते ।
विमृशितकार्यकरः किं लभते।
बहुमित्रकरः किं लभते ।
धर्मे रतः किं लभते कथय ॥ ३.३१४.११४ ॥

ماذا ينال من يتكلم بكلام لطيف؟ وماذا ينال من يعمل بعد التروّي؟ وماذا ينال من يكسب أصدقاء كثيرين؟ وماذا ينال من يلتذ بالدهرم؟ قل.

3.314.115

प्रियवचनवादी प्रियो भवति ।
विमृशितकार्यकरोऽधिकं जयति।
बहुमित्रकरः सुखं वसते ।
यश्च धर्मरतः स गतिं लभते ॥ ३.३१४.११५ ॥

من يتكلم بكلام طيب يصبح محبوبًا. ومن يعمل بعد تدبر يظفر ظفرًا عظيمًا. ومن يكوّن أصدقاء كثيرين يعيش في سعادة. ومن يبتهج بالدارما ينال الغاية.

3.314.116

को मोदते किमाश्चर्यं कः पन्थाः का च वार्तिका ।
वद मे चतुरः प्रश्नान्मृता जीवन्तु बान्धवाः ॥ ३.३१४.११६ ॥

من يفرح؟ وما العجب؟ وما الطريق؟ وما الخبر؟ أجب عن أسئلتي الذكية، ليعش الأقارب الموتى.

3.314.117

पञ्चमेऽहनि षष्ठे वा शाकं पचति स्वे गृहे ।
अनृणी चाप्रवासी च स वारिचर मोदते ॥ ३.३१४.११७ ॥

من يطبخ الخضار في بيته في اليوم الخامس أو السادس، ولا دين عليه، ولا يعيش في الغربة — يا ساكن الماء، ذاك يفرح.

3.314.118

अहन्यहनि भूतानि गच्छन्तीह यमालयम् ।
शेषाः स्थावरमिच्छन्ति किमाश्चर्यमतः परम् ॥ ३.३१४.११८ ॥

يوماً بعد يوم تمضي الكائنات هنا إلى مسكن ياما، ومع ذلك يتمنى الباقون الدوام — فأي عجب أعظم من هذا؟

तर्कोऽप्रतिष्ठः श्रुतयो विभिन्ना ।
नैको मुनिर्यस्य मतं प्रमाणम्।
धर्मस्य तत्त्वं निहितं गुहायां ।
महाजनो येन गतः स पन्था
पृथ्वी विभाण्डं गगनं पिघानं ।
सूर्याग्निना रात्रिदिवेन्धनेन।
मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेन ।
भूतानि कालः पचतीति वार्ता ॥ ३.३१४.१२० ॥

الاستدلال لا قاعدة ثابتة له، والشرائع متباينة، ولا رأي لمُنِيّ واحد يُعدّ حجة. جوهر الدارما مستور في كهف؛ والطريق هو ما سلكه العظماء. الأرض قِدْرٌ، والسماء غطاؤها، ونار الشمس، والليل والنهار وقود، والأشهر والفصول تحريك المِغرفة — والزمن يطبخ الكائنات. هذا هو الخبر.