ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.314

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಓದಿ

3.314.1

स ददर्श हतान्भ्रातृँल्लोकपालानिव च्युतान् ।
युगान्ते समनुप्राप्ते शक्रवैश्रवणोपमान् ॥ ३.३१४.१ ॥

ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಲೋಕಪಾಲಕರಂತೆ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವೈಶ್ರವಣರಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ ಹತರಾದ ಸೋದರರನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.

3.314.2

विनिकीर्णधनुर्बाणं दृष्ट्वा निहतमर्जुनम् ।
भीमसेनं यमौ चैव निर्विचेष्टान्गतायुषः ॥ ३.३१४.२ ॥

ಬಿಲ್ಲು ಬಾಣಗಳು ಚೆಲ್ಲಾಡಿರುವಾಗ ಹತನಾದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು, ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವಳಿ ಸೋದರರನ್ನು ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣ ಹೋದವರಾಗಿ ಕಂಡು.

3.314.3

सदीर्घमुष्णं निःश्वस्य शोकबाष्पपरिप्लुतः ।
तान्दृष्ट्वा पतितान्भ्रातॄन्सर्वांश्चिन्तासमन्वितः। ॥ ३.३१४.३ ॥

ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟು, ಶೋಕಾಶ್ರುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಬಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಸೋದರರನ್ನು ಕಂಡು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

3.314.4

ननु त्वया महाबाहो प्रतिज्ञातं वृकोदर ।
सुयोधनस्य भेत्स्यामि गदया सक्थिनी रणे ॥ ३.३१४.४ ॥

ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ವೃಕೋದರನೇ, ರಣದಲ್ಲಿ ಗದೆಯಿಂದ ಸುಯೋಧನನ ಎರಡೂ ತೊಡೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ನೀನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲವೇ?

3.314.5

व्यर्थं तदद्य मे सर्वं त्वयि वीरे निपातिते ।
महात्मनि महाबाहो कुरूणां कीर्तिवर्धने ॥ ३.३१४.५ ॥

ವೀರನೇ, ಮಹಾತ್ಮನೇ, ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಕುರುಗಳ ಕೀರ್ತಿ ಬೆಳಗಿಸುವವನೇ, ನೀನು ಬಿದ್ದಿರುವ ಈ ದಿನ ನನ್ನದೆಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು.

3.314.6

मनुष्यसंभवा वाचो विधर्मिण्यः प्रतिश्रुताः ।
भवतां दिव्यवाचस्तु ता भवन्तु कथं मृषा ॥ ३.३१४.६ ॥

ಮನುಷ್ಯರ ಮಾತುಗಳು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ವಾಕ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ಸುಳ್ಳಾಗಬಹುದು?

3.314.7

देवाश्चापि यदाऽवोचन्मूतके त्वां धनंजय ।
सहस्राक्षादनवरः कुन्ति पुत्रस्तवेति वै ॥ ३.३१४.७ ॥

ಜನ್ಮಸಂಸ್ಕಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು, "ಧನಂಜಯ, ನೀನು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಿಗಿಂತ (ಇಂದ್ರನಿಗಿಂತ) ಕಡಿಮೆಯವನಲ್ಲ, ಕುಂತಿಯ ಮಗನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನವನೇ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.

3.314.8

उत्तरे पारियात्रे च जगुर्भूतानि सर्वशः ।
विप्रनष्टां श्रियं चैषामाहर्ता पुनरोजसा ॥ ३.३१४.८ ॥

ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಪಾರಿಯಾತ್ರ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಡಿದವು; ಇವರ ಕಳೆದುಹೋದ ಸಿರಿಯನ್ನು ಅವನು ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ಮತ್ತೆ ತರುವನು ಎಂದು.

3.314.9

नास्य जेता रणे कश्चिदजेता नैष कस्यचित् ।
सोयं मृत्युवशं यातः कथं जिष्णुर्महाबलः ॥ ३.३१४.९ ॥

ರಣದಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಇವನು ಯಾರಿಂದಲೂ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವನೂ ಅಲ್ಲ; ಆ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಜಿಷ್ಣು ಮೃತ್ಯುವಶವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಹೋದನು?

3.314.10

अयं ममाशां संहत्य शेते भूमौ धनंजयः ।
आश्रित्ययं वयं नाथं दुःखान्येतानि सेहिम ॥ ३.३१४.१० ॥

ನನ್ನ ಆಶೆಯನ್ನು ಮುರಿದು ಈ ಧನಂಜಯ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ; ಈ ನಾಥನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಾವು ಈ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿದ್ದೆವು.

3.314.11

रणे प्रगल्भौ वीरौ च सदा शत्रुनिबर्हणौ ।
कथं रिपुवशं यातौ कुन्तीपुत्रौ महाबलौ।
यौ सर्वास्त्रा प्रतिहतौ भीमसेनधनंजयौ ॥ ३.३१४.११ ॥

ರಣದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳೂ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವರೂ, ಎಲ್ಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಹೊಡೆಯಲಾಗದವರೂ ಆದ ಆ ಮಹಾಬಲಿಗಳಾದ ಕುಂತಿಯ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು, ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ, ಶತ್ರುವಿನ ವಶಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಹೋದರು?

3.314.12

अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम दुर्हृदः ।
यमौ यदेतौ दृष्ट्वाऽद्य पतितौ नावदीर्यते ॥ ३.३१४.१२ ॥

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಕಬ್ಬಿಣ-ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಕಠಿಣ ಹೃದಯದ್ದು; ಇಂದು ಈ ಅವಳಿಗಳು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡೂ ಅದು ಒಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ.

3.314.13

शास्त्रज्ञा देशकालज्ञास्तपोयुक्ताः क्रियान्विताः ।
अकृत्वा सदृशं कर्म किं शेध्वं पुरुषर्षभाः ॥ ३.३१४.१३ ॥

ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೇ, ದೇಶಕಾಲಜ್ಞರೇ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದವರೇ, ಕ್ರಿಯಾನಿಷ್ಠರೇ, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ತಕ್ಕ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡದೆ ನೀವೇಕೆ ಮಲಗಿದ್ದೀರಿ?

3.314.14

अविक्षतशरीराश्चाप्यप्रमृष्टशरासनाः ।
असंज्ञा भुवि संगम्य किं शेष्वमपराजिताः ॥ ३.३१४.१४ ॥

ಗಾಯವಿಲ್ಲದ ದೇಹದವರೇ, ಇನ್ನೂ ಒರೆಸದ ಬಿಲ್ಲುಗಳುಳ್ಳವರೇ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಿದ್ದು, ಅಪರಾಜಿತರೇ, ನೀವೇಕೆ ಮಲಗಿದ್ದೀರಿ?

3.314.15

सानूनि वाद्रेः संसुप्तान्दृष्ट्वा भ्रातृन्महामतिः ।
सुखं प्रसुप्तान्प्रस्विन्नः खिन्नः कष्टां दशां गतः ॥ ३.३१४.१५ ॥

ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಹೋದರರನ್ನು ಕಂಡು ಮಹಾಮತಿ ಬೆವರಿ, ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಕಷ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದನು.

3.314.16

एवमेवेदमित्युक्त्वा धर्मात्मा स नरेश्वरः ।
शोकसागरमध्यस्थो दध्यौ कारणमाकुलः ॥ ३.३१४.१६ ॥

'ಇದು ಹೀಗೆಯೇ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ನರೇಶ್ವರನು ಶೋಕಸಾಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಕಾರಣವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

3.314.17

इतिकर्तव्यतां चेति देशकालविभागवित् ।
नाभिपेदे महाबाहुश्चिन्तयानो महामतिः ॥ ३.३१४.१७ ॥

'ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು' ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ದೇಶಕಾಲ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಅರಿತ ಮಹಾಬಾಹು ಮಹಾಮತಿಯು ದಾರಿಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

3.314.18

अथ संस्तभ्य धर्मात्मा तदाऽऽत्मानं तपःसुतः ।
एवं विलप्य बहुधा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः।
बुद्ध्या विचिन्तयामास वीराः केन निपातिताः ॥ ३.३१४.१८ ॥

ಆಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ತಪಃಪುತ್ರನು ತನ್ನನ್ನು ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಹೀಗೆ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿ, ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಈ ವೀರರನ್ನು ಯಾರು ಕೆಡವಿದರು?'

3.314.19

नैषां शस्त्रप्रहारोस्ति पदं नेहास्ति कस्यचित् ।
भूतं महदेदं मन्ये भ्रातरो येन मे हताः ॥ ३.३१४.१९ ॥

ಇವರ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಪ್ರಹಾರದ ಗುರುತಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗುರುತೂ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸಹೋದರರನ್ನು ಕೊಂದದ್ದು ಒಂದು ಮಹಾ ಭೂತವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

3.314.20

एकाग्रं चिन्तयिष्यामि पीत्वा वेत्स्यामि वा जलम् ।
भ्रातॄणां न्न्यसनं घोरं सममेव महात्मनाम् ॥ ३.३१४.२० ॥

ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅಥವಾ ನೀರು ಕುಡಿದು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ. ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಸಹೋದರರ ಈ ಘೋರ ವಿನಾಶ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಯಿತು.

3.314.21

स्यात्तु दुर्योधनेनेदमुपांशु परिकल्पितम् ।
गान्धारराजरचितं सततं जिह्मबुद्धिना ॥ ३.३१४.२१ ॥

ಇದನ್ನು ದುರ್ಯೋಧನನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಿರಬಹುದು; ಗಾಂಧಾರರಾಜ (ಶಕುನಿ) ರಚಿಸಿದ್ದು, ಸದಾ ವಕ್ರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ.

3.314.22

यस् कार्यमकार्यं वा सममेव भवत्युत ।
कस्तस्य विश्वसेद्वीरो दुष्कृतेरकृतात्मनः ॥ ३.३१४.२२ ॥

ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದೂ ಮಾಡಬಾರದದ್ದೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ದುಷ್ಕರ್ಮಿ, ಅಸಂಸ್ಕೃತ ಆತ್ಮದವನನ್ನು ಯಾವ ವೀರ ನಂಬುವನು?

3.314.23

अथवा पुरुषैर्गूढैः प्रयोगोऽयंदुरात्मनः ।
भवेदिति महाबुद्धिर्बहुधा समचिन्तयत् ॥ ३.३१४.२३ ॥

ಅಥವಾ ಇದು ಆ ದುರಾತ್ಮನ ಗೂಢ ಪುರುಷರ (ಗೂಢಚಾರರ) ಪ್ರಯೋಗವಿರಬಹುದು ಎಂದು ಆ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯು ಹಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು.

3.314.24

आचार्यं किं नु वक्ष्यामि कृपं भीष्ममहं नु किम् ।
विदुरं किं नु वक्ष्यामि बृहस्पतिसमं नये ॥ ३.३१४.२४ ॥

ಆಚಾರ್ಯನಿಗೆ (ದ್ರೋಣನಿಗೆ) ನಾನೇನು ಹೇಳಲಿ? ಕೃಪ, ಭೀಷ್ಮರಿಗೆ ನಾನೇನು ಹೇಳಲಿ? ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಸಮಾನನಾದ ವಿದುರನಿಗೆ ನಾನೇನು ಹೇಳಲಿ?

3.314.25

अम्बां च किं नु वक्ष्यामि सर्वदा दुःखभागिनीम् ।
दृष्ट्वा मां भ्रातृभिर्हीनं पृच्छन्तीं पुत्रगृद्धिनीम् ॥ ३.३१४.२५ ॥

ಸದಾ ದುಃಖವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಬೆಗೆ (ಕುಂತಿಗೆ) ನಾನು ಏನು ಹೇಳಲಿ? ಸಹೋದರರಿಲ್ಲದ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡು, ಪುತ್ರಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳು ಕೇಳುವಾಗ.

3.314.26

यदा त्वं भ्रातृभिः सर्वैः शक्रतुल्यपराक्रमैः ।
सार्धं वनं गतो वीरैः कथमेकस्त्वमागतः ॥ ३.३१४.२६ ॥

ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಈಗ ಒಬ್ಬನೇ ಹೇಗೆ ಬಂದೆ?

3.314.27

कस्य किं नु विषेणेदमुदकं दूषितं यथा ।
मृतानामपि चैतेषां विकृतं नैव जायते।
मुखवर्णाः प्रसन्ना मे भ्रातॄणामित्यचिन्तयत् ॥ ३.३१४.२७ ॥

"ಯಾರು, ಯಾವ ವಿಷದಿಂದ ಈ ನೀರನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಿದರು? ಸತ್ತ ನಂತರವೂ ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಕಾರವೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಸಹೋದರರ ಮುಖವರ್ಣ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು.

3.314.28

एकैकशश्चौघबलानिमान्पुरुषसत्तमान् ।
कोऽन्यः प्रतिसमासेत कालान्तक यमादृते ॥ ३.३१४.२८ ॥

ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ, ಕಾಲಾಂತಕ ಯಮನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರು ಎದುರಿಸಬಲ್ಲರು?

3.314.29

एतेन व्यवसायेन तत्तोयं व्यवगाढवान् ।
पातुकामश्च तत्तोयमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे ॥ ३.३१४.२९ ॥

ಈ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಅವನು ಆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿದನು; ಕುಡಿಯಲು ಬಯಸಿ ಆ ನೀರಿಗೆ ಇಳಿದಾಗ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಒಂದು ವಾಣಿ ಕೇಳಿಸಿತು.

3.314.30

अहं बकः शैवलमत्स्यभक्षो ।
नीता मया प्रेतवशं तवानुजाः।
त्वं पञ्चमो भविता राजपुत्र ।
न चेत्प्रश्नान्पृच्छतो व्याकरोषि ॥ ३.३१४.३० ॥

ನಾನು ಕೊಕ್ಕರೆ, ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಮೀನು ತಿನ್ನುವವನು. ನಿನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರನ್ನು ನಾನು ಯಮನ ವಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದ್ದೇನೆ. ಓ ರಾಜಕುಮಾರ! ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನೀನು ಉತ್ತರಿಸದಿದ್ದರೆ, ನೀನೇ ಐದನೆಯವನಾಗುವೆ.

3.314.31

मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः ।
प्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च ॥ ३.३१४.३१ ॥

ಅಯ್ಯಾ, ನನ್ನ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರದ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಸಾಹಸ ಮಾಡಬೇಡ. ಕೌಂತೇಯ, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಕುಡಿದು ತೆಗೆದುಕೊ.

3.314.32

रुद्राणां वा वसूनां वा मरुतां वा प्रधानभाक् ।
पृच्छामि को भवान्देवो नैतच्छकुनिना कृतम् ॥ ३.३१४.३२ ॥

ರುದ್ರರು, ವಸುಗಳು ಅಥವಾ ಮರುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನರಾದವರೇ, ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ — ನೀವು ಯಾವ ದೇವರು? ಇದನ್ನು ಶಕುನಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

3.314.33

हिमवान्पारियात्रश्च विन्ध्यो मलय एव च ।
चत्वारः पर्वताः केन पातिता भुवि तेजसा ॥ ३.३१४.३३ ॥

ಹಿಮವಂತ, ಪಾರಿಯಾತ್ರ, ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಮಲಯ — ಈ ನಾಲ್ಕು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಯಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಉರುಳಿಸಲಾಯಿತು?

3.314.34

त्वयाऽतीव महत्कर्म कृतं च बलिनां वर ।
विनिघ्नता महेष्वासांश्चतुरोपि ममात्मजान् ॥ ३.३१४.३४ ॥

ಬಲಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ — ನನ್ನ ನಾಲ್ವರು ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಂದು.

3.314.35

यान्न देवा न गन्धर्वा नासुराश्च न राक्षसाः ।
विपहेरन्महायुद्धे कृतं ते तन्महाद्भुतम् ॥ ३.३१४.३५ ॥

ಯಾರನ್ನು ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಸುರರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲಾರರೋ — ಅದು ನಿನ್ನ ಮಹಾದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯ.

3.314.36

न ते जानामि यत्कार्यं नाभिजानामि काङ्क्षितम् ।
कौतूहलं महज्जातं साध्वसं चागतं मम ॥ ३.३१४.३६ ॥

ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಏನೆಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ನಿನ್ನ ಆಸೆಯೂ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಕುತೂಹಲವೂ ಭಯವೂ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

3.314.37

येनास्स्युद्विग्नहृदयः समुत्पन्न शिरोज्वरः ।
पृच्छामि भगवंस्तस्मात्को भवानिह तिष्ठति ॥ ३.३१४.३७ ॥

ಕಲಕಿದ ಹೃದಯವೂ ತಲೆಯ ಜ್ವರವೂ ಉಂಟಾಗಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಭಗವಂತನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನೀವು ಯಾರು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ.

3.314.38

यक्षोऽहमस्मि भद्रं ते नास्मि पक्षी जलेचरः ।
मयैते निहता सर्वे भ्रातरस्ते निवारिताः ॥ ३.३१४.३८ ॥

ನಾನು ಯಕ್ಷ; ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ನಾನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಪಕ್ಷಿಯಲ್ಲ. ನನ್ನಿಂದ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರೆಲ್ಲರೂ ಹತರಾದರು, ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.

3.314.39

ततस्तामशिवां श्रुत्वा वाचं स परुषाक्षराम् ।
यक्षस्य ब्रुवतो राजन्नाकम्पत तदाऽऽस्थितः ॥ ३.३१४.३९ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಯಕ್ಷನು ಆಡಿದ ಆ ಅಶುಭ, ಕಠೋರಾಕ್ಷರದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಆಗ ನಡುಗಲಿಲ್ಲ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದನು.

3.314.40

विरूपाक्षं महाकायं यक्षं तालसमुच्छ्रयम् ।
ज्वलनार्कप्रतीकाशमधृष्यं पर्वतोपमम् ॥ ३.३१४.४० ॥

ವಿಕೃತ ಕಣ್ಣುಗಳ, ಮಹಾಕಾಯದ, ತಾಳೆಮರದಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಯಕ್ಷನನ್ನು — ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಅಜೇಯನಾಗಿ, ಪರ್ವತದಂತಿರುವವನನ್ನು (ಅವನು ನೋಡಿದನು).

3.314.41

सेतुमाश्रित्य तिष्ठन्तं ददर्श भरतर्षभः ।
मेघगम्भीरनादेन तर्जयन्तं महास्वनम् ॥ ३.३१४.४१ ॥

ಭರತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು (ಯುಧಿಷ್ಠಿರ) ಸೇತುವಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಮೇಘದಂತೆ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ, ಮಹಾ ಶಬ್ದದಿಂದ ಬೆದರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

3.314.42

उवाच यक्षः कौन्तेयं भ्रातृशोकप्रपीडितम् ॥ ३.३१४.४२ ॥

ಸಹೋದರರ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಕೌಂತೇಯನಿಗೆ ಯಕ್ಷನು ಹೇಳಿದನು.

3.314.43

इमे ते भ्रातरो राजन्वार्यमाणा मयाऽसकृत् ।
बलात्तोयं जिहीर्षन्तस्ततो वै मृदिता मया।
न पेयमुदकं राजन्प्राणानिह परीप्सता ॥ ३.३१४.४३ ॥

ರಾಜನೇ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಸಹೋದರರು ನಾನು ಪದೇ ಪದೇ ತಡೆದರೂ ಬಲವಂತವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕೊಂದೆನು. ರಾಜನೇ, ಇಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವವನು ಈ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬಾರದು.

3.314.44

पार्थ मा साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः ।
प्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय ततः पिब हरस्व च ॥ ३.३१४.४४ ॥

ಪಾರ್ಥನೇ, ನನ್ನ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಈ ನೀರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಹಸ ಮಾಡಬೇಡ. ಕೌಂತೇಯನೇ, ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಬಳಿಕವೇ ಕುಡಿ ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಕೋ.

3.314.45

न चाहं कामये यक्ष तव पूर्वपरिग्रहम् ॥ ३.३१४.४५ ॥

ಯಕ್ಷನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.

3.314.46

कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तो हि पुरुषाः सदा ।
यदात्मना स्वमात्मानं प्रशंसेत्पुरुषर्षभ।
यथाप्रज्ञं तु ते प्रश्नान्प्रतिवक्ष्यामि पृच्छ माम् ॥ ३.३१४.४६ ॥

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಜ್ಜನರು ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನನ್ನೇ ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸದಾ ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಪುರುಷರ್ಷಭನೇ, ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳು.

3.314.47

किंस्विदादित्यमुन्नयति के च तस्याभितश्चराः ।
कश्चैनमस्तं नयति कस्मिंश्च प्रतितिष्ठति ॥ ३.३१४.४७ ॥

ಆದಿತ್ಯನನ್ನು ಯಾರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ? ಅವನ ಸುತ್ತ ಯಾರು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ? ಅವನನ್ನು ಅಸ್ತಕ್ಕೆ ಯಾರು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ? ಅವನು ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ?

3.314.48

ब्रह्मादित्यमुन्नयति देवास्तस्याभितश्चराः ।
धर्मश्चास्तं नयति च सत्ये च प्रतितिष्ठति ॥ ३.३१४.४८ ॥

ಬ್ರಹ್ಮವು ಆದಿತ್ಯನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತದೆ; ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಸುತ್ತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮವು ಅವನನ್ನು ಅಸ್ತದತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.

3.314.49

केन स्विच्छ्रोत्रियो भवति केन स्विद्विन्दते महत् ।
केन स्विद्द्वितीयवान्भवति राजन्केन च बुद्धिमान् ॥ ३.३१४.४९ ॥

ಯಾವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಶ್ರೋತ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ? ಯಾವುದರಿಂದ ಮಹತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಯಾವುದರಿಂದ ದ್ವಿತೀಯವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಓ ರಾಜನೇ? ಯಾವುದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ?

3.314.50

श्रुतेन श्रोत्रियो भवति तपसा विन्दते महत् ।
धृत्या द्वितीयवान्भवति बुद्धिमान्वृद्धसेवया ॥ ३.३१४.५० ॥

ಶ್ರುತದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಶ್ರೋತ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಹತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಧೃತಿಯಿಂದ ದ್ವಿತೀಯವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ವೃದ್ಧರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

3.314.51

किं ब्राह्मणानां देवत्वं कश्च धर्मः सतामिव ।
कश्चैषां मानुषो भावः किमेषामसतामिव ॥ ३.३१४.५१ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದೈವತ್ವ ಯಾವುದು? ಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು? ಇವರ ಮಾನುಷ ಭಾವ ಯಾವುದು? ಅಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಏನು?

3.314.52

स्वाध्याय एषां देवत्वं तप एषां सतामिव ।
मरणं मानुषो भावः परिवादोऽसतामिव ॥ ३.३१४.५२ ॥

ಇವರ ದೈವತ್ವ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ; ಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ ಇವರ ತಪಸ್ಸು; ಮರಣ ಇವರ ಮಾನುಷ ಭಾವ; ಅಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ ನಿಂದೆ.

3.314.53

किं क्षत्रियाणां देवत्वं कश्च धर्मः सतामिव ।
कश्चैषां मानुषो भावः किमेषामसतामिव ॥ ३.३१४.५३ ॥

ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ದೈವತ್ವ ಯಾವುದು? ಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು? ಇವರ ಮಾನುಷ ಭಾವ ಯಾವುದು? ಅಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಏನು?

3.314.54

इष्वस्त्रमेषां देवत्वं यज्ञ एषां सतामिव ।
भयं वै मानुषो भावः परित्यागोऽसतामिव ॥ ३.३१४.५४ ॥

ಇವರ ದೈವತ್ವ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರ; ಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ ಇವರ ಯಜ್ಞ; ಭಯವೇ ಇವರ ಮಾನುಷ ಭಾವ; ಅಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ ಪರಿತ್ಯಾಗ.

3.314.55

किमेकं यज्ञियं साम किमेकं यज्ञियं यजुः ।
का चैषां वृणुते यज्ञं कां यज्ञो नातिवर्तते ॥ ३.३१४.५५ ॥

ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಏಕಮಾತ್ರ ಸಾಮ ಯಾವುದು? ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಏಕಮಾತ್ರ ಯಜುಸ್ಸು ಯಾವುದು? ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಯಜ್ಞ ಯಾವುದನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ?

3.314.56

प्राणो वै यज्ञियं साम मनो वै यज्ञियं यजुः ।
ऋगेका वृणुते यज्ञं तां यज्ञो नातिवर्तते ॥ ३.३१४.५६ ॥

ಪ್ರಾಣವೇ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಾಮ; ಮನಸ್ಸೇ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಯಜುಸ್ಸು. ಒಂದೇ ಋಕ್ಕು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಯಜ್ಞ ಅದನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ.

3.314.57

किंस्विदावपतां श्रेष्ठं किंस्विन्निवपतां वरम् ।
किंस्वित्प्रतिष्ठमानानां किस्वित्प्रसवतां वरम् ॥ ३.३१४.५७ ॥

ಬಿತ್ತುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಯಾರು? ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವವರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಯಾರು? ನೆಲೆನಿಂತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಯಾರು? ಜನ್ಮ ನೀಡುವವರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಯಾರು?

3.314.58

वर्षमावपतां श्रेष्ठं बीजं निवपतां वरम् ।
गावः प्रतिष्ठमानानां पुत्रः प्रसवतां वरः ॥ ३.३१४.५८ ॥

ಬಿತ್ತುವವರಲ್ಲಿ ಮಳೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವವರಲ್ಲಿ ಬೀಜವೇ ಉತ್ತಮ. ನೆಲೆನಿಂತಿರುವವರಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಜನ್ಮ ನೀಡುವವರಲ್ಲಿ ಪುತ್ರನೇ ಉತ್ತಮ.

3.314.59

इन्द्रियार्थाननुभवन्बुद्धिमाँल्लोकपूजितः ।
संमतः सर्वभूतानामुच्छ्वसन्को न जीवति ॥ ३.३१४.५९ ॥

ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತನಾಗಿ, ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು — ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬದುಕದವನು ಯಾರು?

3.314.60

देवतातिथिभृत्यानां पितॄणामात्मनश्च यः ।
न निर्वपति पञ्चानामुच्छ्वसन्न स जीवति ॥ ३.३१४.६० ॥

ದೇವತೆಗಳು, ಅತಿಥಿಗಳು, ಸೇವಕರು, ಪಿತೃಗಳು, ತನಗೆ — ಈ ಐವರಿಗೂ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡದವನು ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬದುಕಿದವನಲ್ಲ.

3.314.61

किंस्विद्गुरुतरं भूमेः किंस्विदुच्चतरं च खात् ।
किंस्विच्छीघ्रतरं वायोः किंस्विद्बहुतरं तृणात् ॥ ३.३१४.६१ ॥

ಭೂಮಿಗಿಂತ ಭಾರವಾದುದು ಯಾವುದು? ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರವಾದುದು ಯಾವುದು? ವಾಯುವಿಗಿಂತ ವೇಗವಾದುದು ಯಾವುದು? ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದುದು ಯಾವುದು?

3.314.62

माता गुरुतरा भूमेः खात्पितोच्चतरस्तथा ।
मनः शीघ्रतरं वाताच्चिन्ता बहुतरी तृणात् ॥ ३.३१४.६२ ॥

ತಾಯಿ ಭೂಮಿಗಿಂತ ಭಾರವಾದವಳು; ತಂದೆ ಆಕಾಶಕ್ಕಿಂತ ಎತ್ತರವಾದವನು. ಮನಸ್ಸು ವಾಯುವಿಗಿಂತ ವೇಗವಾದುದು; ಚಿಂತೆ ಹುಲ್ಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದುದು.

3.314.63

किंस्वित्सुप्तं न निमिषति किंस्विज्जातं न चेङ्गते ।
कस्यस्विद्धृदयं नास्ति का स्विद्वेगेन वर्धते ॥ ३.३१४.६३ ॥

ಮಲಗಿದರೂ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸದ್ದು ಯಾವುದು? ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಚಲಿಸದ್ದು ಯಾವುದು? ಯಾರಿಗೆ ಹೃದಯವಿಲ್ಲ? ವೇಗದಿಂದ ಬೆಳೆಯುವುದು ಯಾವುದು?

3.314.64

मत्स्यः सुप्तो न निमिषत्यण्डं जातं न चेङ्गते ।
अश्मनो हृदयं नास्ति नदी वेगेन वर्धते ॥ ३.३१४.६४ ॥

ಮಲಗಿದ ಮೀನು ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹುಟ್ಟಿದ ಮೊಟ್ಟೆ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೃದಯವಿಲ್ಲ; ನದಿ ವೇಗದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

3.314.65

किंस्वित्प्रवसतो मित्रं किंस्विन्मित्रं गृहे सतः ।
आतुरस् च किं मित्रं किंस्विन्मित्रं मरिष्यतः ॥ ३.३१४.६५ ॥

ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವವನ ಮಿತ್ರನು ಯಾರು? ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವನ ಮಿತ್ರನು ಯಾರು? ರೋಗಿಯ ಮಿತ್ರನು ಯಾರು? ಸಾಯುವವನ ಮಿತ್ರನು ಯಾರು?

3.314.66

विद्या प्रवसतो मित्रं भार्या मित्रं गृहे सतः ।
आतुरस्य भिषङ्मित्रं दानं मित्रं मरिष्यतः ॥ ३.३१४.६६ ॥

ಪ್ರವಾಸಿಗನ ಮಿತ್ರ ವಿದ್ಯೆ; ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವನ ಮಿತ್ರ ಪತ್ನಿ. ರೋಗಿಯ ಮಿತ್ರ ವೈದ್ಯ; ಸಾಯುವವನ ಮಿತ್ರ ದಾನ.

3.314.67

कोऽतिथिः सर्वभूतानां किं स्विद्धर्मं सनातनम् ।
अमृतं किंस्विद्राजेन्द्रकिंस्वित्सर्वमिदं जगत् ॥ ३.३१४.६७ ॥

ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಅತಿಥಿ ಯಾರು? ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು? ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅಮೃತ ಯಾವುದು, ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಯಾವುದು?

3.314.68

अतिथिः सर्वभूतानामग्निः सोमो गवामृतम् ।
सनातनोऽमृतो धर्मो वायुः सर्वमिदं जगत् ॥ ३.३१४.६८ ॥

ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಅತಿಥಿ ಅಗ್ನಿ; ಸೋಮವೂ ಗೋವುಗಳ ಹಾಲೂ ಅಮೃತ. ಸನಾತನವೂ ಅಮರವೂ ಆದ ಧರ್ಮ ವಾಯು; ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೂ ಅದೇ.

3.314.69

किंस्विदेको विचरते जातः को जायते पुनः ।
किंस्विद्धिमस्य भैषज्यं किंस्विदावपनं महत् ॥ ३.३१४.६९ ॥

ಒಬ್ಬನೇ ಯಾರು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ? ಹುಟ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವವನು ಯಾರು? ಚಳಿಗೆ ಔಷಧ ಯಾವುದು, ಮಹಾ ಬೀಜಭೂಮಿ ಯಾವುದು?

3.314.70

सूर्य एको विचरते चन्द्रमा जायते पुनः ।
अग्निर्हिमस्य भैषज्यं भूमिरावपनं महत् ॥ ३.३१४.७० ॥

ಸೂರ್ಯ ಒಬ್ಬನೇ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿ ಚಳಿಗೆ ಔಷಧ; ಭೂಮಿ ಮಹಾ ಬೀಜಭೂಮಿ.

3.314.71

किंस्विदेकपदं धर्म्यं किंस्विदेकपदं यशः ।
किंस्विदेकपदं स्वर्ग्यं किंस्विदेकपदं सुखम् ॥ ३.३१४.७१ ॥

ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಏಕಪದ ಯಾವುದು? ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಏಕಪದ ಯಾವುದು? ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏಕಪದ ಯಾವುದು? ಸುಖಕ್ಕೆ ಏಕಪದ ಯಾವುದು?

3.314.72

दाक्ष्यमेकपदं धर्म्यं दानमेकपदं यशः ।
सत्यमेकपदं स्वर्ग्यं शीलमेकपदंसुखम् ॥ ३.३१४.७२ ॥

ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಏಕಪದ ದಕ್ಷತೆ; ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಏಕಪದ ದಾನ. ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏಕಪದ ಸತ್ಯ; ಸುಖಕ್ಕೆ ಏಕಪದ ಶೀಲ.

3.314.73

किंस्विदात्मा मनुष्यस्य किंस्विद्दैवकृतः सखा ।
उपजीवनं किस्विदस्य किंस्विदस्य परायणम् ॥ ३.३१४.७३ ॥

ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮ ಯಾವುದು? ದೈವ ನೀಡಿದ ಮಿತ್ರ ಯಾರು? ಅವನ ಜೀವನೋಪಾಯ ಯಾವುದು? ಅವನ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ ಯಾವುದು?

3.314.74

पुत्र आत्मा मनुष्यस्य भार्या दैवकृतः सखा ।
उपजीवनं च पर्जन्यो दानमस्य परायणम् ॥ ३.३१४.७४ ॥

ಮಗ ಮನುಷ್ಯನ ಆತ್ಮ; ಪತ್ನಿ ದೈವ ನೀಡಿದ ಮಿತ್ರ. ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಮೇಘವೇ ಅವನ ಜೀವನೋಪಾಯ; ದಾನವೇ ಅವನ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ.

3.314.75

धन्यानामुत्तमं किंस्विद्धनानां स्यात्किमुत्तमम् ।
लाभानामुत्तमं किंस्यात्सुखानां स्यात्किमुत्तमं ॥ ३.३१४.७५ ॥

ಧನ್ಯರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಯಾರು? ಧನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದುದು ಯಾವುದು? ಲಾಭಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದುದು ಯಾವುದು? ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದುದು ಯಾವುದು?

3.314.76

धन्यानामुत्तमं दाक्ष्यं धनानामुत्तमं श्रुतम् ।
लाभानां श्रेय आरोग्यं सुखानां तुष्टिरुत्तमा ॥ ३.३१४.७६ ॥

ಧನ್ಯರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದುದು ಚಾತುರ್ಯ; ಧನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದುದು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ. ಲಾಭಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಆರೋಗ್ಯ; ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದುದು ತೃಪ್ತಿ.

3.314.77

किंस्विद्धर्मपरं लोके कश्च धर्मः सदाफलः ।
किं नियम्य न शोचन्ति कैश् सन्धिर्न जीर्यते ॥ ३.३१४.७७ ॥

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು? ಸದಾ ಫಲ ನೀಡುವ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು? ಯಾವುದನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯರು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಯಾರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಧಿ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

3.314.78

आनृशंस्यं परं धर्मो त्रेताधर्मः सदाफलः ।
मनो यम्य न शोचन्ति सन्धिः सद्भिर्न जीर्यते ॥ ३.३१४.७८ ॥

ಕರುಣೆಯೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ; ತ್ರಯೀ ಧರ್ಮ ಸದಾ ಫಲ ನೀಡುವುದು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯರು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಧಿ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

3.314.79

किं नु हित्वा प्रियो भवति किंनु हित्वा न शोचति ।
किंनु हित्वाऽर्थवान्भवति किंनु हित्वा सुखी भवेत् ॥ ३.३१४.७९ ॥

ಯಾವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ? ಯಾವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಅವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಯಾವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಅವನು ಐಶ್ವರ್ಯವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ? ಯಾವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಅವನು ಸುಖಿಯಾಗಬಹುದು?

3.314.80

मानं हित्वा प्रियो भवति क्रोधं हित्वा न शोचति ।
कामं हित्वाऽर्थवान्भवति लोभं हित्वा सुखी भवेत् ॥ ३.३१४.८० ॥

ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಅವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಅವನು ಐಶ್ವರ್ಯವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಲೋಭವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಅವನು ಸುಖಿಯಾಗಬಹುದು.

3.314.81

किमर्थं ब्राह्मणे दानं किमर्थं नटनर्तके ।
किमर्थं चैव भृत्येषु किमर्थं चैव राजसु ॥ ३.३१४.८१ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ? ನಟ-ನರ್ತಕರಿಗೆ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ? ಸೇವಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ರಾಜರಿಗೆ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ?

3.314.82

धर्मार्थं ब्राह्मणे दानं यशोर्थं नटनर्तके ।
भृत्येषु सङ्ग्रहार्थं च भयार्थं चैव राजसु ॥ ३.३१४.८२ ॥

ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿ ನಟ-ನರ್ತಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇವಕರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿಡಲು ಮತ್ತು ರಾಜರಿಗೆ ಭಯದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

3.314.83

अज्ञानेनावृतो लोकस्तमसा न प्रकाशते ।
लोभात्त्यजति मित्राणि सङ्गात्स्वर्गं न गच्छति ॥ ३.३१४.८३ ॥

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಲೋಕವು ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲೋಭದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಮಿತ್ರರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.

3.314.84

अज्ञानेनावृतो लोकस्तमसा न प्रकाशते ।
लोभात्त्यजति मित्राणि सङ्गात्स्वर्गं न गच्छति ॥ ३.३१४.८४ ॥

3.314.85

मृतः कथं स्यात्पुरुषः कथं राष्ट्रं मृतं भवत् ।
श्राद्धं मृतंकथं वा स्यात्कथं यज्ञा मृतो भवेत् ॥ ३.३१४.८५ ॥

ಮನುಷ್ಯನು ಹೇಗೆ ಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ? ರಾಷ್ಟ್ರವು ಹೇಗೆ ಮೃತವಾಗುತ್ತದೆ? ಶ್ರಾದ್ಧವು ಹೇಗೆ ಮೃತವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಯಜ್ಞಗಳು ಹೇಗೆ ಮೃತವಾಗುತ್ತವೆ?

3.314.86

मृतो दरिद्रः पुरुषो मृतं राष्ट्रमराजकम् ।
मृतमश्रोत्रियं श्राद्धं मृतो यज्ञस्त्वदक्षिणः ॥ ३.३१४.८६ ॥

ದರಿದ್ರನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಮೃತನು; ರಾಜನಿಲ್ಲದ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಮೃತ; ಶ್ರೋತ್ರಿಯರಿಲ್ಲದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಮೃತ; ದಕ್ಷಿಣೆಯಿಲ್ಲದ ಯಜ್ಞವು ಮೃತ.

3.314.87

का दिक्किमुदकं पार्थ किमन्नं किं च वै विषम् ।
श्राद्धस्य कालमाख्याहि ततः पिब हरस्व च ॥ ३.३१४.८७ ॥

ದಿಕ್ಕು ಯಾವುದು? ನೀರು ಯಾವುದು? ಓ ಪಾರ್ಥ, ಅನ್ನ ಯಾವುದು, ವಿಷ ಯಾವುದು? ಶ್ರಾದ್ಧದ ಕಾಲವನ್ನು ಹೇಳು; ನಂತರ ಕುಡಿ, ತೆಗೆದುಕೊ.

3.314.88

सन्तो दिग्जलमाकाशं गौरन्नं ब्राह्मणं विषम् ।
श्राद्धस्य ब्राह्मणः कालः कथं वा यक्ष मन्यसे ॥ ३.३१४.८८ ॥

ಸಜ್ಜನರು ದಿಕ್ಕು; ಆಕಾಶವು ನೀರು; ಹಸು ಅನ್ನ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವಿಷ. ಶ್ರಾದ್ಧದ ಕಾಲವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ—ಓ ಯಕ್ಷ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯ?

3.314.89

तपः किं लक्षणं प्रोक्तं को दमश्च प्रकीर्तितः ।
क्षमा च का परा प्रोक्ता का च ह्रीः परिकीर्तिता ॥ ३.३१४.८९ ॥

ತಪಸ್ಸಿನ ಲಕ್ಷಣ ಯಾವುದೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ದಮವೆಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ? ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮವಾದುದು ಯಾವುದೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಹ್ರೀ (ನಾಚಿಕೆ) ಎಂದರೇನು?

3.314.90

तपः स्वधर्मवर्तित्वं मनसो दमनं दमः ।
क्षमा द्वन्द्वसहिष्णुत्वं ह्रीरकार्यनिवर्तनम् ॥ ३.३१४.९० ॥

ತಪಸ್ಸು ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದು; ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ದಮ; ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವುದೇ ಕ್ಷಮೆ; ಅಕಾರ್ಯದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವುದೇ ಹ್ರೀ (ನಾಚಿಕೆ).

3.314.91

किं ज्ञानं प्रोच्यते राजन्कः शमश्च प्रकीर्तितः ।
दया च का परा प्रोक्ता किं चार्जवमुदाहृतम् ॥ ३.३१४.९१ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ಶಮ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ? ಪರಮ ದಯೆ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ? ಆರ್ಜವ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಲಾಗಿದೆ?

3.314.92

ज्ञानं तत्त्वार्थसम्बोधः शमश्चित्तप्रशान्तता ।
दया सर्वसुखैषित्वमार्जवं समचित्तता ॥ ३.३१४.९२ ॥

ಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥದ ಸಮ್ಯಕ್ ಬೋಧೆ. ಶಮ ಎಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಶಾಂತತೆ. ದಯೆ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರ ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವುದು. ಆರ್ಜವ ಎಂದರೆ ಸಮಚಿತ್ತತೆ.

3.314.93

कः शत्रुर्दुर्जयः पुंसां कश्च व्याधिरनन्तकः ।
कीदृशश्च स्मृतः साधुरसाधुः कीदृशः स्मृतः ॥ ३.३१४.९३ ॥

ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಶತ್ರು ಯಾರು? ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಧಿ ಯಾವುದು? ಸಾಧು ಯಾವ ರೀತಿಯವನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಅಸಾಧು ಯಾವ ರೀತಿಯವನು?

3.314.94

क्रोधः सुदुर्जयः शत्रुर्लोभो व्याधिरनन्तकः ।
सर्वभूतहितः साधुरसाधुर्निर्दयः स्मृतः ॥ ३.३१४.९४ ॥

ಕ್ರೋಧ ಅತಿ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ ಶತ್ರು; ಲೋಭ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಧಿ. ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿತ ಮಾಡುವವನು ಸಾಧು; ನಿರ್ದಯನು ಅಸಾಧು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

3.314.95

को मोहः प्रोच्यते राजन्कश्च मानः प्रकीर्तितः ।
किमालस्यं च विज्ञेयं कश्च शोकः प्रकीर्तितः ॥ ३.३१४.९५ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಮೋಹ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ಮಾನ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ? ಆಲಸ್ಯ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು? ಶೋಕ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ?

3.314.96

मोहो हि धर्ममूढत्वं मानस्त्वात्माभिमानिता ।
धर्मनिष्क्रियताऽऽलस्यं शोकस्त्वज्ञानमुच्यते ॥ ३.३१४.९६ ॥

ಮೋಹ ಎಂದರೆ ಧರ್ಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೂಢತೆ. ಮಾನ ಎಂದರೆ ತನ್ನನ್ನು ದೊಡ್ಡವನೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು. ಧರ್ಮದಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆಯೇ ಆಲಸ್ಯ. ಶೋಕ ಅಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

3.314.97

किं स्थैर्यमृषिभिः प्रोक्तं किं च धैर्यमुदाहृतम् ।
स्नानं च किं परं प्रोक्तं दानं च किमिहोच्यते ॥ ३.३१४.९७ ॥

ಋಷಿಗಳು ಸ್ಥೈರ್ಯ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳಿದರು? ಧೈರ್ಯ ಎಂದು ಏನನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ? ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ನಾನ ಯಾವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ಇಲ್ಲಿ ದಾನ ಎಂದರೆ ಏನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ?

3.314.98

स्वधर्मे स्थिरता स्थैर्यं धैर्यमिन्द्रियनिग्रहः ।
स्नानं मनोमलत्यागो दानं वै भूतरक्षणम् ॥ ३.३१४.९८ ॥

ತನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದೇ ಸ್ಥೈರ್ಯ. ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹವೇ ಧೈರ್ಯ. ಮನಸ್ಸಿನ ಮಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದೇ ಸ್ನಾನ. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದೇ ದಾನ.

3.314.99

कः पण्डितः पुमान्ज्ञेयो नास्तिकः कश्च उच्यते ।
को मूर्खः कश्च कामः स्यात्को मत्सर इति स्मृतः ॥ ३.३१४.९९ ॥

ಯಾರನ್ನು ಪಂಡಿತನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು? ನಾಸ್ತಿಕನು ಯಾರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ? ಮೂರ್ಖನು ಯಾರು, ಕಾಮ ಎಂದರೇನು, ಮತ್ಸರ ಎಂದು ಏನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ?

3.314.100

धर्मज्ञः पण्डितो ज्ञेयो नास्तिको मूर्ख उच्यते ।
कामः संसारहेतुश्च हृत्तापो मत्सरः स्मृतः ॥ ३.३१४.१०० ॥

ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನೇ ಪಂಡಿತನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ನಾಸ್ತಿಕನು ಮತ್ತು ಮೂರ್ಖನು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕಾಮ ಸಂಸಾರದ ಕಾರಣ; ಹೃದಯದ ತಾಪವೇ ಮತ್ಸರ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

3.314.101

कोऽहंकार इति प्रोक्तः कश्च दम्भः प्रकीर्तितः ।
किं तद्दैवं परं प्रोक्तं किं तत्पैशुन्यमुच्यते ॥ ३.३१४.१०१ ॥

ಅಹಂಕಾರ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ? ದಂಭ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ? ಪರಮ ದೈವ ಎಂದು ಏನನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ? ಪೈಶುನ್ಯ ಎಂದು ಏನನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ?

3.314.102

महाऽज्ञानमहंकारो दम्भो धर्मो ध्वजोच्छ्रयः ।
दैवं दानफलं प्रोक्तं पैशुन्यं परदूषणम् ॥ ३.३१४.१०२ ॥

ಮಹಾ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಅಹಂಕಾರ. ದಂಭ ಎಂದರೆ ಧರ್ಮದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದು. ದೈವವು ದಾನದ ಫಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪೈಶುನ್ಯ ಎಂದರೆ ಇತರರನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದು.

3.314.103

धर्मश्चार्थश्च कामश्च परस्परविरोधिनः ।
एषां नित्यविरुद्धानां कथमेकत्र संगमः ॥ ३.३१४.१०३ ॥

ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳು. ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಇವುಗಳ ಸಂಗಮ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

3.314.104

यदा धर्मश्भार्या च परस्परवशानुगौ ।
तदा धर्मार्थकामानां त्रयाणामपि संगमः ॥ ३.३१४.१०४ ॥

ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಭಾರ್ಯೆ ಪರಸ್ಪರ ವಶರಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದಾಗ, ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ ಮೂರರ ಸಂಗಮವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.

3.314.105

अक्षयो नरकः केन प्राप्यते भरतर्षभ ।
एतन्मे पृच्छतः प्रश्नं तच्छीघ्रं वक्तुमर्हसि ॥ ३.३१४.१०५ ॥

ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಅಕ್ಷಯ ನರಕವನ್ನು ಯಾರು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ? ನಾನು ಕೇಳುವ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು.

3.314.106

ब्राह्मणं स्वयमाहूय याचमानमकिंचनम् ।
पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्सोऽक्षयं नरकं व्रजेत् ॥ ३.३१४.१०६ ॥

ತಾನೇ ಕರೆದು, ಬೇಡುತ್ತಿರುವ ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನಂತರ 'ಇಲ್ಲ' ಎನ್ನುವವನು ಅಕ್ಷಯ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

3.314.107

वेदेषु धर्मशास्त्रेषु मिथ्या यो वै द्विजातिषु ।
देवेषु पितृधर्मेषु सोऽक्षयं नरकं व्रजेत् ॥ ३.३१४.१०७ ॥

ವೇದ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ದ್ವಿಜರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಧರ್ಮಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವನು ಅಕ್ಷಯ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

3.314.108

विद्यमाने धने लोभाद्दानभोगविवर्जितः ।
पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्सोऽक्षयं नरकं व्रजेत् ॥ ३.३१४.१०८ ॥

ಸಂಪತ್ತಿದ್ದರೂ ಲೋಭದಿಂದ ದಾನ-ಭೋಗವಿಲ್ಲದೆ, ನಂತರ 'ಇಲ್ಲ' ಎನ್ನುವವನು ಅಕ್ಷಯ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

3.314.109

राजन्कुलेन वृत्तेन स्वाध्यायेन श्रुतेन वा ।
ब्राह्मण्यं केन भवति प्रब्रूह्येतत्सुनिश्चितम् ॥ ३.३१४.१०९ ॥

ಓ ರಾಜನೇ, ಕುಲದಿಂದ, ಆಚಾರದಿಂದ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಶ್ರುತದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವ ಯಾವುದರಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ? ಇದನ್ನು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳು.

3.314.110

शृणु यक्ष कुलं तात न स्वाध्यायो न च श्रुतम् ।
कारणं हि द्विजत्वे च वृत्तमेव न संशयः ॥ ३.३१४.११० ॥

ಯಕ್ಷನೇ, ಕೇಳು, ಪ್ರಿಯನೇ. ಕುಲವಲ್ಲ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಲ್ಲ, ಶ್ರುತವೂ ಅಲ್ಲ; ದ್ವಿಜತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆಚಾರವೇ ಮಾತ್ರ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

3.314.111

वृत्तं यत्नेन संरक्ष्यं ब्राह्मणेन विशेषतः ।
अक्षीणवृत्तो न क्षीणो वृत्ततस्तु हतो हतः ॥ ३.३१४.१११ ॥

ಆಚಾರವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಬೇಕು. ಆಚಾರ ಕ್ಷೀಣಿಸದವನು ಕ್ಷೀಣನಲ್ಲ; ಆಚಾರದಿಂದ ಹತನಾದವನು ಹತನೇ.

3.314.112

पठकाः पाठकाश्चैव ये चान्ये शास्त्रचिन्तकाः ।
सर्वे व्यसनिनो मूर्खा यः क्रियावान्स पण्डितः ॥ ३.३१४.११२ ॥

ಪಠಿಸುವವರು, ಓದುವವರು, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವವರು — ಅವರೆಲ್ಲರೂ ವ್ಯಸನಿಗಳು, ಮೂರ್ಖರಾದರೆ; ಕ್ರಿಯಾವಂತನೇ ಪಂಡಿತ.

3.314.113

चतुर्वेदोऽपि दुर्वृत्तः स शूद्रादतिरिच्यते ।
योऽग्निहोत्रपरो दान्तः स ब्राह्मण इति स्मृतः ॥ ३.३१४.११३ ॥

ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಅರಿತವನಾದರೂ ದುರಾಚಾರಿಯಾದರೆ ಶೂದ್ರನಿಗಿಂತಲೂ ಕೀಳು; ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರತನೂ ದಾಂತನೂ ಆದವನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

3.314.114

प्रियवचनवादी किं लभते ।
विमृशितकार्यकरः किं लभते।
बहुमित्रकरः किं लभते ।
धर्मे रतः किं लभते कथय ॥ ३.३१४.११४ ॥

ಪ್ರಿಯವಚನ ಆಡುವವನು ಏನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ವಿಮರ್ಶಿಸಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನು ಏನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಅನೇಕ ಮಿತ್ರರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಏನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತನಾದವನು ಏನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಹೇಳು.

3.314.115

प्रियवचनवादी प्रियो भवति ।
विमृशितकार्यकरोऽधिकं जयति।
बहुमित्रकरः सुखं वसते ।
यश्च धर्मरतः स गतिं लभते ॥ ३.३१४.११५ ॥

ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತನಾಡುವವನು ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಿಚಾರಮಾಡಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನೇಕ ಮಿತ್ರರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡವನು ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತನಾದವನು ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

3.314.116

को मोदते किमाश्चर्यं कः पन्थाः का च वार्तिका ।
वद मे चतुरः प्रश्नान्मृता जीवन्तु बान्धवाः ॥ ३.३१४.११६ ॥

ಯಾರು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ? ಯಾವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ? ಮಾರ್ಗ ಯಾವುದು? ಸುದ್ದಿ ಯಾವುದು? ನನ್ನ ಚತುರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸು, ಸತ್ತ ಬಂಧುಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಲಿ.

3.314.117

पञ्चमेऽहनि षष्ठे वा शाकं पचति स्वे गृहे ।
अनृणी चाप्रवासी च स वारिचर मोदते ॥ ३.३१४.११७ ॥

ಐದನೆಯ ಅಥವಾ ಆರನೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಬೇಯಿಸುವವನು, ಋಣರಹಿತನು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದವನು — ಓ ಜಲಚರನೇ, ಅವನೇ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ.

3.314.118

अहन्यहनि भूतानि गच्छन्तीह यमालयम् ।
शेषाः स्थावरमिच्छन्ति किमाश्चर्यमतः परम् ॥ ३.३१४.११८ ॥

ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಆದರೂ ಉಳಿದವರು ಶಾಶ್ವತತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ — ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಏನಿದೆ?

तर्कोऽप्रतिष्ठः श्रुतयो विभिन्ना ।
नैको मुनिर्यस्य मतं प्रमाणम्।
धर्मस्य तत्त्वं निहितं गुहायां ।
महाजनो येन गतः स पन्था
पृथ्वी विभाण्डं गगनं पिघानं ।
सूर्याग्निना रात्रिदिवेन्धनेन।
मासर्तुदर्वीपरिघट्टनेन ।
भूतानि कालः पचतीति वार्ता ॥ ३.३१४.१२० ॥

ತರ್ಕ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ; ಶ್ರುತಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ; ಒಬ್ಬ ಮುನಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಪ್ರಮಾಣವಲ್ಲ. ಧರ್ಮದ ತತ್ತ್ವ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ; ಮಹಾಜನರು ಹೋದ ದಾರಿಯೇ ಮಾರ್ಗ. ಭೂಮಿ ಪಾತ್ರೆ, ಆಕಾಶ ಮುಚ್ಚಳ, ಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿ, ಹಗಲಿರುಳು ಇಂಧನ, ತಿಂಗಳು ಋತುಗಳು ಸೌಟಿನ ಉಜ್ಜುವಿಕೆ — ಕಾಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸುತ್ತಿದೆ; ಇದೇ ಸುದ್ದಿ.