ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 3.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.32.1
नावमन्ये न गर्हे च धर्मं पार्थ कथंचन ।
ईश्वरं कुत एवाहमवमंस्ये प्रजापतिम् ॥ ३.३२.१ ॥
ಪಾರ್ಥ, ನಾನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಂದಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಈಶ್ವರನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಅವಮಾನಿಸಲಿ?
3.32.2
आर्ताऽहं प्रलपामीदमिति मां विद्धि भारत ।
भूयश्च विलपिष्यामि सुमनास्त्वं निबोध मे ॥ ३.३२.२ ॥
ಭಾರತ, ನಾನು ನೋವಿನಿಂದ ಹೀಗೆ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿ. ನಾನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಲಾಪಿಸುವೆನು; ಪ್ರಸನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.
3.32.3
कर्म खल्विह कर्तव्यं जातेनामित्रकर्शन ।
अकर्माणो हि जीवन्ति स्थावरा नेतरे जनाः ॥ ३.३२.३ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವವನೇ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಕರ್ಮವನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಕರ್ಮ ಮಾಡದವರು ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಾವರಗಳಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ; ಇತರ ಜನರು ಹಾಗೆ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ.
3.32.4
आमातृस्तन्यपानाच्च यावच्छय्योपसर्पणम् ।
जङ्गमाः कर्मणा वृत्तिमाप्नुवन्ति युधिष्ठिर ॥ ३.३२.४ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ತಾಯಿಯ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ತೆವಳುವವರೆಗೆ, ಚಲಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಜೀವನೋಪಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
3.32.5
जङ्गमेषु विशेषेण मनुष्या भरतर्षभ ।
इच्छन्ति कर्मणा वृत्तिमवाप्तुं प्रेत्य चेह च ॥ ३.३२.५ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಚಲಿಸುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರು ಇಹದಲ್ಲೂ ಪರದಲ್ಲೂ ಕರ್ಮದಿಂದ ಜೀವನೋಪಾಯ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
3.32.6
उत्थानमभिजानन्ति सर्वभूतानि भारत ।
प्रत्यक्षं फलमश्नन्ति कर्मणां लोकसाक्षिकम् ॥ ३.३२.६ ॥
ಭಾರತ, ಸರ್ವಭೂತಗಳೂ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಲೋಕವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
3.32.7
पश्यन्तः स्वं समुत्थानमुपजीवन्ति जन्तरः ।
अपि धाता विधाता च यथाऽयमुदके बकः ॥ ३.३२.७ ॥
ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬದುಕುತ್ತವೆ; ಈ ಕೊಕ್ಕರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವಂತೆ. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ವಿಧಾತನೂ ಹಾಗೆಯೇ.
3.32.8
अकर्मणां वै भूतानां वृत्तिः स्वान्न हि काचन ।
तदेवाभिप्रपद्येत न विहन्यात्कदाचन ॥ ३.३२.८ ॥
ಕರ್ಮ ಮಾಡದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಸ್ವಂತ ಜೀವನೋಪಾಯವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು; ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಬಾರದು.
3.32.9
स्वकर्म कुरु माहासीः कर्मणा भव दंशितः ।
कृत्यं हि योऽभिजानाति सहस्रे सोस्ति नास्ति वां ॥ ३.३२.९ ॥
ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡು, ಅದನ್ನು ಬಿಡಬೇಡ; ಕರ್ಮದಿಂದ ಕವಚಧಾರಿಯಾಗಿರು. ಸಾವಿರಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು.
3.32.10
तस्य चापि भवेत्कार्वं विवृद्धौ रक्षणे तथा ।
भक्ष्यमाणो द्यनावाषः क्षीयेत हिमवानपि ॥ ३.३२.१० ॥
ಅವನಿಗೂ (ರಾಜನಿಗೂ) ಪ್ರಜೆಗಳ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಗಮನವಿಲ್ಲದೆ ತಿನ್ನಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಹಿಮಾಲಯವೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ.
3.32.11
उत्सीदेरन्प्रजाः सर्वा न कुर्युः कर्म चेद्यदि ।
तथा ह्येता न वर्धेरन्कर्म चेदफलं भवेत् ॥ ३.३२.११ ॥
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳೂ ಕರ್ಮ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಮ ಫಲರಹಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಇವರು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
3.32.12
दृष्ट्वाऽपिच फलं कर्म पश्यामः कुर्वतो जनान् ।
नान्यथा ह्यपि जानन्ति वृत्तिं लोकाः कथंचन ॥ ३.३२.१२ ॥
ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಜನರ ಫಲವನ್ನು ನಾವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಜನರು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
3.32.13
यश्च दिष्टपरो लोके यश्चापि हठवादकः ।
उभावपि शठावेतौ कर्मबुद्धिः प्रशस्यते ॥ ३.३२.१३ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದೈವವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸುವವನೂ, ಹಠವಾದ ಮಾಡುವವನೂ ಇಬ್ಬರೂ ವಂಚಕರೇ; ಕರ್ಮಬುದ್ಧಿಯೇ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
3.32.14
यो हि दिष्टमुपासीत निर्विचेष्टः सुखं स्वपन् ।
अवसीदेत्सुदुर्बुद्धिरामो घट इवोदके ॥ ३.३२.१४ ॥
ದೈವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಯಾವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಮಾಡದೆ ಸುಖವಾಗಿ ಮಲಗುವವನು ಅತಿ ಮೂರ್ಖ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿ ಮಡಕೆಯಂತೆ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ.
3.32.15
तथैव हठबुद्धिर्यः शक्तः कर्मण्यकर्मकृत् ।
आसीत न चिरं जीवेदनाथ इव दुर्बलः ॥ ३.३२.१५ ॥
ಹಾಗೆಯೇ, ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡದೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಹಠಬುದ್ಧಿಯವನು, ರಕ್ಷಕನಿಲ್ಲದ ದುರ್ಬಲನಂತೆ ಬಹುಕಾಲ ಬದುಕನು.
3.32.16
अकस्मादिह यः कश्चिदर्थं प्राप्नोति पूरुषः ।
तं हठेनेति मन्यन्ते स हि यत्नो न कस्यचित् ॥ ३.३२.१६ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಆಗಿ ಯಾವನೋ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಜನರು ಅದನ್ನು ಹಠದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅದು ಯಾರ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಅಲ್ಲ.
3.32.17
वश्चापि कश्रित्पुरुषो दिष्टं नाम भजत्युत ।
दैवेन विधिना पार्थ तद्दैवमिति निश्चितम् ॥ ३.३२.१७ ॥
ಕೆಲವರು 'ದಿಷ್ಟ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ದೈವ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಥನೇ, ಅದು ದೈವವೇ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯ.
3.32.18
यत्तावस्कर्मणा किंचित्फलमाप्नोति पूरुषः ।
प्रत्यक्षं चक्षुषा दृष्टं तत्पौरुषमिति श्रुतम् ॥ ३.३२.१८ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದನ್ನೇ ಪೌರುಷ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
3.32.19
स्वभावतः प्रवृत्तो यः प्राप्नोत्यर्थं न कारणात् ।
तत्स्वभावात्प्रकं विद्धि फलं पुरुषसत्तम ॥ ३.३२.१९ ॥
ಸ್ವಭಾವತಃ ಪ್ರವೃತ್ತನಾದ ಮನುಷ್ಯನು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅದನ್ನು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಫಲವೆಂದು ತಿಳಿ, ಓ ಪುರುಷೋತ್ತಮ.
3.32.20
एवं हठाच्च दैवाच्च स्वभावात्कर्मणस्तथा ।
यानि प्राप्नोति पुरुषस्तत्फलं पूर्वकर्मणाम् ॥ ३.३२.२० ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಬಲದಿಂದ, ದೈವದಿಂದ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಏನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಆ ಫಲವು ಪೂರ್ವಕರ್ಮಗಳದೇ.
3.32.21
धातापि हि स्वकर्मैव तैस्तैर्हेतुभिरीश्वरः ।
विदधाति विभज्येह फलं पूर्वकतं नृणाम् ॥ ३.३२.२१ ॥
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಈಶ್ವರನೂ ತನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ವಿವಿಧ ಹೇತುಗಳಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ, ಮನುಷ್ಯರ ಪೂರ್ವಕೃತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
3.32.22
यद्धि यः पुरुषः किंचित्कुरुते वै शुभाशुभम् ।
तद्धातृविहितं विद्धि पूर्वकर्मफलोदयम् ॥ ३.३२.२२ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಶುಭವೋ ಅಶುಭವೋ ಏನನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ವಿಧಿಸಿದುದು ಎಂದು ತಿಳಿ—ಪೂರ್ವಕರ್ಮಫಲದ ಉದಯ ಅದು.
3.32.23
कारणं तस्य देहोऽयं धातुः कर्मणि कर्मणि ।
स यथा प्रेरयत्येनं तथाऽयं कुरुतेऽवशः ॥ ३.३२.२३ ॥
ಈ ದೇಹವು ಆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕರ್ಮಕ್ಕೂ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ; ಅವನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಇದು ಅಸಹಾಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
3.32.24
तेषुतेषु हि कृत्येषु विनियोक्ता महेश्वरः ।
सर्वभूतानि कौन्तेय कारयत्यवशान्यपि ॥ ३.३२.२४ ॥
ಓ ಕೌಂತೇಯ, ಮಹೇಶ್ವರನೇ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸುವವನು; ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು, ಅಸಹಾಯರಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.32.25
मनसाऽर्थान्विनिश्चित्य पश्चात्प्राप्नोति कर्मणा ।
बुद्धिपूर्वं स्वयं वीर पुरुषस्तत्र कारणम् ॥ ३.३२.२५ ॥
ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ನಂತರ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ಅವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ವೀರನೇ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನೇ ಕಾರಣ.
3.32.26
संख्यातुं नैव शक्यानि कर्माणि पुरुषर्षभ ।
अगारनगराणां हि सिद्धिः पुरुषहैतुकी ॥ ३.३२.२६ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಸಿದ್ಧಿ ಮನುಷ್ಯನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
3.32.27
तिले तैलं गवि क्षीरं काष्ठे पावकमन्ततः ।
एवं धीरो विजानीयादुपायं चास्य सिद्धये ॥ ३.३२.२७ ॥
ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ, ಹಸುವಿನಲ್ಲಿ ಹಾಲು, ಮರದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ—ಹೀಗೆಯೇ ಧೀರನು ಅದರ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಉಪಾಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
3.32.28
ततः प्रवर्तते पश्चात्कारणेष्वस्व सिद्धये ।
तां सिद्धिमुपजीवन्ति कर्मणामिह जन्तवः ॥ ३.३२.२८ ॥
ನಂತರ ಇದರ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಕರ್ಮಗಳ ಆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ.
3.32.29
कुशलेन कृतं कर्म कर्त्रा साधु स्वनुष्ठितम् ।
इदं त्वकुशलेनेति विशेषादुपलभ्यते ॥ ३.३२.२९ ॥
ಕುಶಲನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ, ಕರ್ತನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಸಿದದ್ದು; ಇದು ಅಕುಶಲನಿಂದ—ಎಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ.
3.32.30
इष्टापूर्त्तफलं न स्यान्न शिष्यो न गुरुर्भवेत् ।
पुरुषः कर्मसाध्येषु स्वाच्चेदयमकारणम् ॥ ३.३२.३० ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಕರ್ಮದಿಂದ ಸಾಧಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ತಾನಾಗಿಯೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇಷ್ಟಾಪೂರ್ತ ಫಲವಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಶಿಷ್ಯನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಗುರುವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
3.32.31
कर्तृत्वादेव पुरुषः कर्मसिद्धौ प्रशस्यते ।
असिद्धौ निन्द्यते चापि कर्मनाशः कथं त्विह ॥ ३.३२.३१ ॥
ಕರ್ತೃವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಿಸಿದಾಗ ಹೊಗಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಸಿದ್ಧಿಸದಿದ್ದಾಗ ನಿಂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮನಾಶ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ?
3.32.32
सर्वमेव हठेनैके दैवेनैके वदन्त्युत ।
पुंसः प्रयत्नजं केचिद्दैवमेतद्विशिष्यते ॥ ३.३२.३२ ॥
ಕೆಲವರು ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ದೈವದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವುದೂ ಇದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಇದು ದೈವಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
3.32.33
न चैवैतावता कार्यं मन्यन्त इति चापरे ।
अस्ति सर्वमदृश्यं तु दिष्टं चैव तथा हठः ॥ ३.३२.३३ ॥
ಇಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತರರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಣದದ್ದೇ; ದೈವವೂ ಇದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಇದೆ.
3.32.34
दृश्यते हि हठाच्चैव दिष्टाच्चार्थस्य संततिः ।
किंचिद्दैवाद्धठात्किंचित्किंचिदेव स्वकर्मतः ॥ ३.३२.३४ ॥
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೂ, ದೈವದಿಂದಲೂ ಕಾರ್ಯದ ಪರಂಪರೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದೈವದಿಂದ, ಕೆಲವು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಕೆಲವು ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.
3.32.35
पुरुषः फलमाप्नोति चतुर्थं नात्र कारणम् ।
कुशलाः प्रतिजानन्ति ये वै तत्त्वविदोजनाः ॥ ३.३२.३५ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ನಿಪುಣರೂ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರೂ ಇದನ್ನೇ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
3.32.36
तथैव धाता भूतानामिष्टानिष्टफलप्रदः ।
यदि न स्वानन भूतानां कृपणो नाम कश्चन ॥ ३.३२.३६ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಧಾತೃ (ವಿಧಾತೃ) ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅನಿಷ್ಟ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನು. ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಮುಖ (ತಮ್ಮದೇ ಬಲ) ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಯಾರೂ ದೀನರಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
3.32.37
यंयमर्थमभिप्रेप्सुः कुरुते कर्म पूरुषः ।
तत्तत्सफलमेव स्याद्यदि न स्यात्पुरा कृतम् ॥ ३.३२.३७ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಬಯಸಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅದು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರದಿದ್ದರೆ ಆ ಕರ್ಮವು ಫಲದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಯೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.
3.32.38
त्रिद्वारामर्थसिद्धिं तु नानुपश्यन्ति ये नराः ।
तथैवानर्थसिद्धिं च यथा लोकास्तथैव ते ॥ ३.३२.३८ ॥
ತ್ರಿದ್ವಾರವುಳ್ಳ ಅರ್ಥಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಯಾರು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನರ್ಥಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಲೋಕಗಳು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅವರೂ.
3.32.39
कर्तव्यमेव कर्मेति मनोरेष विनिश्चयः ।
एकान्तेन ह्यनीहोऽयं वर्ततेऽस्मासु संप्रति ॥ ३.३२.३९ ॥
ಕರ್ಮವನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಮನುವಿನ ನಿಶ್ಚಯ; ಆದರೆ ಈಗ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ ನೆಲೆಸಿದೆ.
3.32.40
कुर्वतो हि भवत्येव प्रायेणेह युधिष्ठिर ।
एकान्तफलसिद्धिं तु न विन्दत्यलसः क्वचित् ॥ ३.३२.४० ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸೋಮಾರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ನಿಶ್ಚಿತ ಫಲಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
3.32.41
असंभवे त्वस्य हेतुः प्रायश्चित्तं तु लक्ष्यते ।
कृतेकर्मणि राजेन्द्र तथाऽनृण्यमवाप्नुते ॥ ३.३२.४१ ॥
ಆದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೆಯೇ ಋಣಮುಕ್ತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
3.32.42
अलक्ष्मीराविशत्येनं शयानमलसं नरम् ।
निःसंशयं फलं लब्ध्वा दक्षो भूतिमुपाश्नुते ॥ ३.३२.४२ ॥
ಸೋಮಾರಿಯಾಗಿ ಮಲಗಿರುವ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಅಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಚತುರನು ನಿಃಸಂಶಯವಾಗಿ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
3.32.43
अनर्थं संशयावस्थं गृणन्त्यामुक्तसशंयाः ।
धीरा नराः कर्मरता न तु निःसंशयाः क्वचित् ॥ ३.३२.४३ ॥
ಸಂದೇಹದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅನರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಂದೇಹ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವರು; ಆದರೆ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಧೀರರು ಎಂದಿಗೂ ಸಂದೇಹರಹಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
3.32.44
एकान्ते नह्यनर्थोऽयं वर्ततेऽस्मासु सांप्रतम् ।
स तु निःसंशयं न स्यात्त्वयि कर्मण्यवस्थिते ॥ ३.३२.४४ ॥
ಏಕಾಂತದಲ್ಲಲ್ಲ, ಈಗ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಈ ಅನರ್ಥವಿದೆ; ಆದರೆ ನೀನು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
3.32.45
अथवाऽसिद्धिरेव स्यान्महिमा तु तदेव ते ।
वृकोदरस्य बीभत्सोर्भात्रोश्च यमयोरपि ॥ ३.३२.४५ ॥
ಅಥವಾ ಅಸಿದ್ಧಿಯೇ ಇರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದೇ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ; ವೃಕೋದರನ, ಬೀಭತ್ಸುವಿನ, ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರ, ಯಮಳರ ಮಹಿಮೆಯೂ ಅದೇ.
3.32.46
अन्येषां कर्म सफलमस्माकमपि वा पुनः ।
विप्रकर्षेण बुद्ध्येत कृतकर्मा यथा फलम् ॥ ३.३२.४६ ॥
ಇತರರ ಕರ್ಮ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ನಮ್ಮದೂ ಕೂಡ; ಆದರೆ ತಡವಾಗಿ, ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನು ಫಲವನ್ನು ತಿಳಿದಂತೆ.
3.32.47
पृथिवीं लाङ्गलेनेह कृष्ट्वा बीजं वपत्युत ।
आस्तेऽथ कर्षकस्तूष्णीं पर्जन्यस्तत्र कारणम् ॥ ३.३२.४७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ರೈತ ನೇಗಿಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ ಬೀಜ ಬಿತ್ತುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಅವನು ಮೌನವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆಯೇ ಕಾರಣ.
3.32.48
वृष्टिश्चेन्नानुगृह्णीयादनेनास्तत्र कर्षकः ।
यदन्यः पुरुषः कुर्यात्तत्कृतं सफलं मया ॥ ३.३२.४८ ॥
ಮಳೆ ಈ ರೈತನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರದಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ರೈತನ ಕರ್ಮ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪುರುಷ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮ ನನ್ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ.
3.32.49
तच्चेदं फलमस्माकमपराधो न मे क्वचित् ।
इति धीरोऽन्ववेक्ष्यैव नात्मानं तत्रगर्हयेत् ॥ ३.३२.४९ ॥
ಇದು ನಮ್ಮ ಫಲ; ಇದರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಪರಾಧ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸಿ, ಧೀರನು ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನೇ ನಿಂದಿಸಬಾರದು.
3.32.50
कुर्वतो नार्थसिद्धिर्मे भवतीति ह भारत ।
निर्वेदो नात्र गन्तव्यो द्वावन्तौ यस्य कर्मणः ॥ ३.३२.५० ॥
ಓ ಭಾರತ, ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ಆಗದಿರಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿರಾಶೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಎರಡೇ ಅಂತ್ಯಗಳು.
3.32.51
सिद्धिर्वाऽप्यथवाऽसिद्धिरप्रवृत्तिरतोऽन्यथा ।
बहूनां समवाये हि भावानां कर्म सिध्यति ॥ ३.३२.५१ ॥
ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಬಹುದು, ಅಸಿದ್ಧಿಯಾಗಬಹುದು, ಅಥವಾ ಕರ್ಮದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲದಿರಬಹುದು; ಇದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಲ್ಲ—ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳು ಕೂಡಿದಾಗಲೇ ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
3.32.52
गुणाभावे फलं न्यूनं भवत्यफलमेव च ।
अनारम्भे हि न फलं न गुणो दृश्यते क्वचित् ॥ ३.३२.५२ ॥
ಗುಣವಿಲ್ಲದಾಗ ಫಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ನಿಷ್ಫಲವೇ ಆಗುತ್ತದೆ; ಆರಂಭವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಫಲವೂ ಗುಣವೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
3.32.53
देशकालावुपायांश्च मङ्गलं स्वस्तिसिद्धये ।
युनक्ति मेधया धीरो यथायोगं यथाबलम् ॥ ३.३२.५३ ॥
ಧೀರನು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ದೇಶ, ಕಾಲ, ಉಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗಳವನ್ನು ಕ್ಷೇಮಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ, ತನ್ನ ಬಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕೂಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
3.32.54
अप्युपायेन तत्कार्यमुपदेष्टा पराक्रमः ।
भूयिष्ठं कर्मयोगेषु सर्व एव पराक्रमः ॥ ३.३२.५४ ॥
ಉಪಾಯದಿಂದಲೂ ಆ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಪರಾಕ್ರಮವೇ ಉಪದೇಶಿಸುವವನು. ಕರ್ಮಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಾಕ್ರಮವೇ.
3.32.55
यत्रधीमानवेक्षेत श्रेयासं बहुभिर्गुणैः ।
साम्नैवार्थं ततो लिप्सेत्कर्म चास्मै प्रयोजयेत् ॥ ३.३२.५५ ॥
ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನನ್ನು ಕಂಡರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಸಾಮದಿಂದಲೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು; ನಂತರ ಅವನಿಗಾಗಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು.
3.32.56
व्यसनं नाभिकाङ्क्षेत्त विनाशं वा युधिष्ठिर ।
अपि सिन्धोर्गिरेर्वाऽपि किं पुनर्मर्त्यधर्मिणः ॥ ३.३२.५६ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ವ್ಯಸನವನ್ನಾಗಲಿ ವಿನಾಶವನ್ನಾಗಲಿ ಬಯಸಬಾರದು; ಸಮುದ್ರವೂ ಪರ್ವತವೂ ಕೂಡ (ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ); ಮರ್ತ್ಯಸ್ವಭಾವದ ಮನುಷ್ಯನ ಮಾತೇನು?
3.32.57
उत्थानयुक्तः सततं परेषामन्तरैषणे ।
आनृण्यमाप्नोति नरः परस्यात्मन एव च ॥ ३.३२.५७ ॥
ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಇತರರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವವನು — ಇತರರ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
3.32.58
न त्वेवात्माऽवमन्तव्यः पुरुषेण कदाचन ।
न ह्यात्मपरिभूतस् भूतिर्भवति शोभना ॥ ३.३२.५८ ॥
ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅವಮಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ತನ್ನನ್ನೇ ಅವಮಾನಿಸಿಕೊಂಡವನಿಗೆ ಶುಭಕರ ಐಶ್ವರ್ಯ ಲಭಿಸದು.
3.32.59
एवं संस्थितिका सिद्धिरियं लोकस्य भारत ।
चित्रा सिद्धिगतिः प्रोक्ता कालावस्थाविभागशः ॥ ३.३२.५९ ॥
ಭರತವಂಶಜ, ಹೀಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಕಾಲ ಮತ್ತು ಅವಸ್ಥೆಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಿದ್ಧಿಯ ಗತಿ ವಿಚಿತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
3.32.60
ब्राह्मणं मे पिता पूर्वं वासयामास पण्डितम् ।
सर्वं चार्थमिमं प्राह पित्रे मे भरतर्षभ ॥ ३.३२.६० ॥
ಭರತಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ಒಬ್ಬ ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು; ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿದನು.
3.32.61
नीतिं बृहस्पतिप्रोक्तां भ्रातृन्मेऽग्राहयन्पुरा ।
तेषां सकाशादश्रौषमहमेतां तदा गृहे ॥ ३.३२.६१ ॥
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದ ನೀತಿಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ನನ್ನ ಸಹೋದರರು ನನಗೆ ಕಲಿಸಿದರು; ಅವರ ಬಳಿ ನಾನು ಆಗ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದೆ.
3.32.62
स मां राजन्कर्मवतीमागतामाह सान्त्वयन् ।
शुश्रूषमाणामासीनां पितुरङ्के युधिष्ठिर ॥ ३.३२.६२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಬಂದಾಗ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಸಂತೈಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದ; ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ನಾನು ತಂದೆಯ ಮಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ.