മഹാഭാരതം · അധ്യായം 3.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.32.1
नावमन्ये न गर्हे च धर्मं पार्थ कथंचन ।
ईश्वरं कुत एवाहमवमंस्ये प्रजापतिम् ॥ ३.३२.१ ॥
പാർത്ഥാ, ഞാൻ ഒരു വിധത്തിലും ധർമ്മത്തെ അവമതിക്കുകയോ നിന്ദിക്കുകയോ ഇല്ല. പിന്നെ ഈശ്വരനും പ്രജാപതിയുമായവനെ ഞാൻ എങ്ങനെ അവമതിക്കും?
3.32.2
आर्ताऽहं प्रलपामीदमिति मां विद्धि भारत ।
भूयश्च विलपिष्यामि सुमनास्त्वं निबोध मे ॥ ३.३२.२ ॥
ഭരതാ, ദുഃഖിതയായാണ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്നത് എന്ന് അറിയുക. ഞാൻ ഇനിയും വിലപിക്കും; ശാന്തമനസ്സോടെ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുക.
3.32.3
कर्म खल्विह कर्तव्यं जातेनामित्रकर्शन ।
अकर्माणो हि जीवन्ति स्थावरा नेतरे जनाः ॥ ३.३२.३ ॥
ശത്രുനിഗ്രഹിയായവനേ, ഈ ലോകത്ത് ജനിച്ചവൻ തീർച്ചയായും കർമ്മം ചെയ്യണം. കർമ്മം ചെയ്യാത്തവർ മാത്രമാണ് സ്ഥാവരങ്ങളെപ്പോലെ ജീവിക്കുന്നത്; മറ്റുള്ള മനുഷ്യർ അങ്ങനെയല്ല.
3.32.4
आमातृस्तन्यपानाच्च यावच्छय्योपसर्पणम् ।
जङ्गमाः कर्मणा वृत्तिमाप्नुवन्ति युधिष्ठिर ॥ ३.३२.४ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, അമ്മയുടെ മുലപ്പാൽ കുടിക്കുന്നതു മുതൽ കിടക്കയിൽ ഇഴയുന്നതു വരെ, ചലിക്കുന്ന ജീവികൾ കർമ്മത്താൽ മാത്രമേ ഉപജീവനം നേടുന്നു.
3.32.5
जङ्गमेषु विशेषेण मनुष्या भरतर्षभ ।
इच्छन्ति कर्मणा वृत्तिमवाप्तुं प्रेत्य चेह च ॥ ३.३२.५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ചലിക്കുന്ന ജീവികളിൽ വിശേഷിച്ച് മനുഷ്യർ ഇഹത്തിലും പരത്തിലും കർമ്മത്താൽ ഉപജീവനം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
3.32.6
उत्थानमभिजानन्ति सर्वभूतानि भारत ।
प्रत्यक्षं फलमश्नन्ति कर्मणां लोकसाक्षिकम् ॥ ३.३२.६ ॥
ഭരതാ, സർവ്വഭൂതങ്ങളും ഉദ്യമത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നു. കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം അവ പ്രത്യക്ഷത്തിൽ അനുഭവിക്കുന്നു; ലോകം തന്നെ അതിന് സാക്ഷി.
3.32.7
पश्यन्तः स्वं समुत्थानमुपजीवन्ति जन्तरः ।
अपि धाता विधाता च यथाऽयमुदके बकः ॥ ३.३२.७ ॥
സ്വന്തം പ്രയത്നം കണ്ടുകൊണ്ട് ജീവികൾ ജീവിക്കുന്നു; ഈ കൊക്ക് വെള്ളത്തിൽ ജീവിക്കുന്നതുപോലെ. സ്രഷ്ടാവും വിധാതാവും അങ്ങനെതന്നെ.
3.32.8
अकर्मणां वै भूतानां वृत्तिः स्वान्न हि काचन ।
तदेवाभिप्रपद्येत न विहन्यात्कदाचन ॥ ३.३२.८ ॥
കർമ്മം ചെയ്യാത്ത ജീവികൾക്ക് സ്വന്തമായ ഒരു ജീവനോപായവും ഇല്ല. അതുകൊണ്ട് അതിനെത്തന്നെ സ്വീകരിക്കണം; ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
3.32.9
स्वकर्म कुरु माहासीः कर्मणा भव दंशितः ।
कृत्यं हि योऽभिजानाति सहस्रे सोस्ति नास्ति वां ॥ ३.३२.९ ॥
നിന്റെ സ്വധർമ്മം ചെയ്യുക, അത് ഉപേക്ഷിക്കരുത്; കർമ്മംകൊണ്ട് കവചമണിഞ്ഞവനായിരിക്കുക. ആയിരത്തിൽ ഒരാൾ മാത്രമേ കടമ അറിയുന്നവനുള്ളൂ.
3.32.10
तस्य चापि भवेत्कार्वं विवृद्धौ रक्षणे तथा ।
भक्ष्यमाणो द्यनावाषः क्षीयेत हिमवानपि ॥ ३.३२.१० ॥
അവനും (രാജാവിനും) പ്രജകളുടെ വളർച്ചയും സംരക്ഷണവും ചെയ്യുക കടമയാകണം. ശ്രദ്ധിക്കാതെ ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടാൽ ഹിമാലയവും ക്ഷയിക്കും.
3.32.11
उत्सीदेरन्प्रजाः सर्वा न कुर्युः कर्म चेद्यदि ।
तथा ह्येता न वर्धेरन्कर्म चेदफलं भवेत् ॥ ३.३२.११ ॥
എല്ലാ പ്രജകളും കർമ്മം ചെയ്യാതിരുന്നാൽ നശിച്ചുപോകും. കർമ്മം ഫലരഹിതമായാൽ ഇവർ വളരുകയുമില്ല.
3.32.12
दृष्ट्वाऽपिच फलं कर्म पश्यामः कुर्वतो जनान् ।
नान्यथा ह्यपि जानन्ति वृत्तिं लोकाः कथंचन ॥ ३.३२.१२ ॥
കർമ്മം ചെയ്യുന്ന ജനങ്ങളുടെ ഫലം നാം നേരിൽ കാണുന്നു. ജനങ്ങൾ മറ്റൊരു വിധത്തിലും തങ്ങളുടെ ഉപജീവനം അറിയുന്നില്ല.
3.32.13
यश्च दिष्टपरो लोके यश्चापि हठवादकः ।
उभावपि शठावेतौ कर्मबुद्धिः प्रशस्यते ॥ ३.३२.१३ ॥
ലോകത്തിൽ ദിഷ്ടത്തെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നവനും ഹഠവാദം പറയുന്നവനും ഇരുവരും വഞ്ചകരാണ്; കർമ്മബുദ്ധിയാണ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്.
3.32.14
यो हि दिष्टमुपासीत निर्विचेष्टः सुखं स्वपन् ।
अवसीदेत्सुदुर्बुद्धिरामो घट इवोदके ॥ ३.३२.१४ ॥
ദിഷ്ടത്തെ ആശ്രയിച്ച് ഒരു പ്രയത്നവും ചെയ്യാതെ സുഖമായി ഉറങ്ങുന്നവൻ വളരെ ദുർബുദ്ധിയാണ്; വെള്ളത്തിൽ പച്ചക്കുടം പോലെ അവൻ മുങ്ങിപ്പോകും.
3.32.15
तथैव हठबुद्धिर्यः शक्तः कर्मण्यकर्मकृत् ।
आसीत न चिरं जीवेदनाथ इव दुर्बलः ॥ ३.३२.१५ ॥
അതുപോലെതന്നെ, പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിവുണ്ടായിട്ടും പ്രവൃത്തി ചെയ്യാതിരിക്കുന്ന ഹഠബുദ്ധിയുള്ളവൻ, നാഥനില്ലാത്ത ദുർബലനെപ്പോലെ ദീർഘകാലം ജീവിക്കില്ല.
3.32.16
अकस्मादिह यः कश्चिदर्थं प्राप्नोति पूरुषः ।
तं हठेनेति मन्यन्ते स हि यत्नो न कस्यचित् ॥ ३.३२.१६ ॥
ഇവിടെ പെട്ടെന്ന് ആരെങ്കിലും ഒരു പുരുഷൻ ധനം നേടുന്നു; അവനെ ഹഠത്താൽ നേടിയവനെന്ന് ആളുകൾ കരുതുന്നു, എന്നാൽ അത് ആരുടെയും പ്രയത്നമല്ല.
3.32.17
वश्चापि कश्रित्पुरुषो दिष्टं नाम भजत्युत ।
दैवेन विधिना पार्थ तद्दैवमिति निश्चितम् ॥ ३.३२.१७ ॥
ചിലർ 'ദിഷ്ടം' എന്ന പേരിൽ ഫലം നേടുന്നു; അത് ദൈവവിധിയാൽ സംഭവിക്കുന്നു. പാർത്ഥാ, അത് ദൈവമാണെന്ന് നിശ്ചയം.
3.32.18
यत्तावस्कर्मणा किंचित्फलमाप्नोति पूरुषः ।
प्रत्यक्षं चक्षुषा दृष्टं तत्पौरुषमिति श्रुतम् ॥ ३.३२.१८ ॥
മനുഷ്യൻ തന്റെ കർമ്മത്താൽ നേടുന്ന ഫലം കണ്ണുകൊണ്ട് നേരിട്ട് കാണുന്നു; അതിനെയാണ് പൗരുഷം എന്ന് കേട്ടിരിക്കുന്നത്.
3.32.19
स्वभावतः प्रवृत्तो यः प्राप्नोत्यर्थं न कारणात् ।
तत्स्वभावात्प्रकं विद्धि फलं पुरुषसत्तम ॥ ३.३२.१९ ॥
സ്വഭാവത്താൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ കാരണമില്ലാതെയും ഫലം നേടുന്നു; അത് സ്വഭാവത്താൽ വ്യക്തമായ ഫലമെന്നറിയുക, ഹേ പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ.
3.32.20
एवं हठाच्च दैवाच्च स्वभावात्कर्मणस्तथा ।
यानि प्राप्नोति पुरुषस्तत्फलं पूर्वकर्मणाम् ॥ ३.३२.२० ॥
ഇങ്ങനെ ബലത്താലും ദൈവത്താലും സ്വഭാവത്താലും കർമ്മത്താലും മനുഷ്യൻ നേടുന്നതെന്തോ, ആ ഫലം പൂർവകർമ്മങ്ങളുടേതാണ്.
3.32.21
धातापि हि स्वकर्मैव तैस्तैर्हेतुभिरीश्वरः ।
विदधाति विभज्येह फलं पूर्वकतं नृणाम् ॥ ३.३२.२१ ॥
സൃഷ്ടാവായ ഈശ്വരനും തന്റെ സ്വകർമ്മത്താൽ തന്നെ പല കാരണങ്ങളാൽ, ഇവിടെ വിഭജിച്ച്, മനുഷ്യരുടെ പൂർവകൃതമായ ഫലം നൽകുന്നു.
3.32.22
यद्धि यः पुरुषः किंचित्कुरुते वै शुभाशुभम् ।
तद्धातृविहितं विद्धि पूर्वकर्मफलोदयम् ॥ ३.३२.२२ ॥
മനുഷ്യൻ ശുഭമോ അശുഭമോ എന്തു ചെയ്യുന്നുവോ, അത് സൃഷ്ടാവ് വിധിച്ചതെന്നറിയുക—പൂർവകർമ്മഫലത്തിന്റെ ഉദയമാണത്.
3.32.23
कारणं तस्य देहोऽयं धातुः कर्मणि कर्मणि ।
स यथा प्रेरयत्येनं तथाऽयं कुरुतेऽवशः ॥ ३.३२.२३ ॥
ഈ ശരീരം ആ സൃഷ്ടാവിന്റെ ഓരോ കർമ്മത്തിനും ഉപകരണമാണ്; അവൻ ഇതിനെ എങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നുവോ, അങ്ങനെ ഇത് നിസ്സഹായമായി ചെയ്യുന്നു.
3.32.24
तेषुतेषु हि कृत्येषु विनियोक्ता महेश्वरः ।
सर्वभूतानि कौन्तेय कारयत्यवशान्यपि ॥ ३.३२.२४ ॥
ഹേ കൗന്തേയാ, മഹേശ്വരനാണ് പല കർമ്മങ്ങളിലും നിയോഗിക്കുന്നവൻ; അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും, വശമില്ലാതെയും, ചെയ്യിക്കുന്നു.
3.32.25
मनसाऽर्थान्विनिश्चित्य पश्चात्प्राप्नोति कर्मणा ।
बुद्धिपूर्वं स्वयं वीर पुरुषस्तत्र कारणम् ॥ ३.३२.२५ ॥
മനസ്സുകൊണ്ട് കാര്യങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ച്, പിന്നീട് കർമ്മത്താൽ മനുഷ്യൻ അവ നേടുന്നു. വീരാ, ഇതിൽ ബുദ്ധിപൂർവ്വം പുരുഷൻ തന്നെയാണ് കാരണം.
3.32.26
संख्यातुं नैव शक्यानि कर्माणि पुरुषर्षभ ।
अगारनगराणां हि सिद्धिः पुरुषहैतुकी ॥ ३.३२.२६ ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, കർമ്മങ്ങൾ എണ്ണാൻ സാധ്യമല്ല. വീടുകളുടെയും നഗരങ്ങളുടെയും സിദ്ധി മനുഷ്യകാരണത്താലാണ്.
3.32.27
तिले तैलं गवि क्षीरं काष्ठे पावकमन्ततः ।
एवं धीरो विजानीयादुपायं चास्य सिद्धये ॥ ३.३२.२७ ॥
എള്ളിൽ എണ്ണ, പശുവിൽ പാൽ, മരത്തിൽ തീ—ഇങ്ങനെ ധീരൻ അതിന്റെ സിദ്ധിക്കുള്ള ഉപായം അറിയണം.
3.32.28
ततः प्रवर्तते पश्चात्कारणेष्वस्व सिद्धये ।
तां सिद्धिमुपजीवन्ति कर्मणामिह जन्तवः ॥ ३.३२.२८ ॥
പിന്നീട് ഇതിന്റെ സിദ്ധിക്കായി കാരണങ്ങളിൽ പ്രവൃത്തി ആരംഭിക്കുന്നു. ഇവിടെ ജീവികൾ കർമ്മങ്ങളുടെ ആ സിദ്ധിയെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്.
3.32.29
कुशलेन कृतं कर्म कर्त्रा साधु स्वनुष्ठितम् ।
इदं त्वकुशलेनेति विशेषादुपलभ्यते ॥ ३.३२.२९ ॥
സമർത്ഥൻ ചെയ്ത കർമ്മം, കർത്താവ് നന്നായി നിർവ്വഹിച്ചത്; ഇത് അസമർത്ഥനാൽ—എന്ന് വിശേഷമായി കാണുന്നു.
3.32.30
इष्टापूर्त्तफलं न स्यान्न शिष्यो न गुरुर्भवेत् ।
पुरुषः कर्मसाध्येषु स्वाच्चेदयमकारणम् ॥ ३.३२.३० ॥
മനുഷ്യൻ കർമ്മത്താൽ സാധിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ഇത് സ്വയം കാരണമില്ലാത്തതാണെങ്കിൽ, ഇഷ്ടാപൂർത്ത ഫലം ഉണ്ടാകില്ല; ശിഷ്യനും ഉണ്ടാകില്ല, ഗുരുവും ഉണ്ടാകില്ല.
3.32.31
कर्तृत्वादेव पुरुषः कर्मसिद्धौ प्रशस्यते ।
असिद्धौ निन्द्यते चापि कर्मनाशः कथं त्विह ॥ ३.३२.३१ ॥
കർത്താവായിരിക്കുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് കർമ്മം സിദ്ധിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്; സിദ്ധിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നതും. എങ്കിൽ ഇവിടെ കർമ്മനാശം എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു?
3.32.32
सर्वमेव हठेनैके दैवेनैके वदन्त्युत ।
पुंसः प्रयत्नजं केचिद्दैवमेतद्विशिष्यते ॥ ३.३२.३२ ॥
എല്ലാം പ്രയത്നത്താൽ തന്നെയെന്ന് ചിലർ പറയുന്നു; മറ്റു ചിലർ ദൈവത്താൽ തന്നെയെന്നും. മനുഷ്യപ്രയത്നത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നതും ചിലതുണ്ടെന്ന് ചിലർ പറയുന്നു; ഇതാണ് ദൈവത്തേക്കാൾ വിശിഷ്ടമെന്നും.
3.32.33
न चैवैतावता कार्यं मन्यन्त इति चापरे ।
अस्ति सर्वमदृश्यं तु दिष्टं चैव तथा हठः ॥ ३.३२.३३ ॥
ഇത്രമാത്രം കൊണ്ട് കാര്യം തീരുന്നില്ലെന്ന് മറ്റു ചിലർ കരുതുന്നു. എല്ലാം കാണാൻ കഴിയാത്തതാണ്; വിധിയുമുണ്ട്, അതുപോലെ പ്രയത്നവുമുണ്ട്.
3.32.34
दृश्यते हि हठाच्चैव दिष्टाच्चार्थस्य संततिः ।
किंचिद्दैवाद्धठात्किंचित्किंचिदेव स्वकर्मतः ॥ ३.३२.३४ ॥
യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രയത്നത്താലും, വിധിയാലും കാര്യങ്ങളുടെ പരമ്പര കാണപ്പെടുന്നു. ചിലത് വിധിയാൽ, ചിലത് പ്രയത്നത്താൽ, ചിലത് സ്വന്തം കർമ്മത്താൽ സംഭവിക്കുന്നു.
3.32.35
पुरुषः फलमाप्नोति चतुर्थं नात्र कारणम् ।
कुशलाः प्रतिजानन्ति ये वै तत्त्वविदोजनाः ॥ ३.३२.३५ ॥
മനുഷ്യൻ ഫലം നേടുന്നു; നാലാമത്തെ കാരണം ഇവിടെയില്ല. സമർത്ഥരും തത്ത്വം അറിയുന്നവരുമായവർ ഇതുതന്നെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
3.32.36
तथैव धाता भूतानामिष्टानिष्टफलप्रदः ।
यदि न स्वानन भूतानां कृपणो नाम कश्चन ॥ ३.३२.३६ ॥
അതുപോലെ ധാതാവ് ജീവികൾക്ക് ഇഷ്ടാനിഷ്ടഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവനാണ്. ജീവികൾക്ക് സ്വന്തം മുഖം (സ്വന്തം ബലം) ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ആരും ദീനരാകുമായിരുന്നില്ല.
3.32.37
यंयमर्थमभिप्रेप्सुः कुरुते कर्म पूरुषः ।
तत्तत्सफलमेव स्याद्यदि न स्यात्पुरा कृतम् ॥ ३.३२.३७ ॥
മനുഷ്യൻ ഏതേത് ലക്ഷ്യം ആഗ്രഹിച്ച് കർമ്മം ചെയ്യുന്നുവോ, അത് മുമ്പ് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിൽ ആ കർമ്മം ഫലത്തോടുകൂടിയതായേനെ.
3.32.38
त्रिद्वारामर्थसिद्धिं तु नानुपश्यन्ति ये नराः ।
तथैवानर्थसिद्धिं च यथा लोकास्तथैव ते ॥ ३.३२.३८ ॥
ത്രിദ്വാരമായ അർത്ഥസിദ്ധി ആരും കാണുന്നില്ലയോ, അതുപോലെ അനർത്ഥസിദ്ധിയും കാണുന്നില്ല; ലോകങ്ങൾ എങ്ങനെയോ അങ്ങനെതന്നെ അവരും.
3.32.39
कर्तव्यमेव कर्मेति मनोरेष विनिश्चयः ।
एकान्तेन ह्यनीहोऽयं वर्ततेऽस्मासु संप्रति ॥ ३.३२.३९ ॥
കർമ്മം തന്നെ ചെയ്യണം എന്നതാണ് മനുവിന്റെ നിശ്ചയം; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ നമ്മിൽ പൂർണ്ണമായ നിഷ്ക്രിയത്വം നിലനിൽക്കുന്നു.
3.32.40
कुर्वतो हि भवत्येव प्रायेणेह युधिष्ठिर ।
एकान्तफलसिद्धिं तु न विन्दत्यलसः क्वचित् ॥ ३.३२.४० ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ഇവിടെ കർമ്മം ചെയ്യുന്നവന് സാധാരണയായി ഫലം ഉണ്ടാകുന്നു; എന്നാൽ അലസന് ഒരിക്കലും നിശ്ചിത ഫലസിദ്ധി ലഭിക്കുന്നില്ല.
3.32.41
असंभवे त्वस्य हेतुः प्रायश्चित्तं तु लक्ष्यते ।
कृतेकर्मणि राजेन्द्र तथाऽनृण्यमवाप्नुते ॥ ३.३२.४१ ॥
എന്നാൽ അത് അസാധ്യമാകുമ്പോൾ അതിന്റെ കാരണം പ്രായശ്ചിത്തമാണെന്ന് കാണപ്പെടുന്നു; രാജേന്ദ്രാ, കർമ്മം ചെയ്തശേഷം അതുപോലെ ഋണമുക്തി ലഭിക്കുന്നു.
3.32.42
अलक्ष्मीराविशत्येनं शयानमलसं नरम् ।
निःसंशयं फलं लब्ध्वा दक्षो भूतिमुपाश्नुते ॥ ३.३२.४२ ॥
അലസനായി കിടന്നുറങ്ങുന്ന മനുഷ്യനിൽ അലക്ഷ്മി പ്രവേശിക്കുന്നു; സമർത്ഥൻ ഫലം നേടി സംശയമില്ലാതെ ഐശ്വര്യം പ്രാപിക്കുന്നു.
3.32.43
अनर्थं संशयावस्थं गृणन्त्यामुक्तसशंयाः ।
धीरा नराः कर्मरता न तु निःसंशयाः क्वचित् ॥ ३.३२.४३ ॥
സംശയാവസ്ഥയിലുള്ള അനർത്ഥത്തെ പറയുന്ന, സംശയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവർ; എന്നാൽ കർമ്മനിരതരായ ധീരരായ മനുഷ്യർ ഒരിക്കലും സംശയരഹിതരാകുന്നില്ല.
3.32.44
एकान्ते नह्यनर्थोऽयं वर्ततेऽस्मासु सांप्रतम् ।
स तु निःसंशयं न स्यात्त्वयि कर्मण्यवस्थिते ॥ ३.३२.४४ ॥
ഏകാന്തത്തിലല്ല, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളിൽ ഈ അനർത്ഥമുണ്ട്; എന്നാൽ നീ കർമ്മത്തിൽ സ്ഥിതനായിരുന്നെങ്കിൽ അത് സംശയമില്ലാതെ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല.
3.32.45
अथवाऽसिद्धिरेव स्यान्महिमा तु तदेव ते ।
वृकोदरस्य बीभत्सोर्भात्रोश्च यमयोरपि ॥ ३.३२.४५ ॥
അഥവാ അസിദ്ധി തന്നെയാകാം; എന്നാൽ അതുതന്നെ നിന്റെ മഹിമ; വൃകോദരന്റെയും ബീഭത്സുവിന്റെയും ഇരു സഹോദരന്മാരുടെയും യമളരുടെയും മഹിമയും അതുതന്നെ.
3.32.46
अन्येषां कर्म सफलमस्माकमपि वा पुनः ।
विप्रकर्षेण बुद्ध्येत कृतकर्मा यथा फलम् ॥ ३.३२.४६ ॥
മറ്റുള്ളവരുടെ കർമ്മം ഫലവത്താകുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങളുടേതും; എന്നാൽ വൈകി, കർമ്മം ചെയ്തവൻ ഫലം അറിയുന്നതുപോലെ.
3.32.47
पृथिवीं लाङ्गलेनेह कृष्ट्वा बीजं वपत्युत ।
आस्तेऽथ कर्षकस्तूष्णीं पर्जन्यस्तत्र कारणम् ॥ ३.३२.४७ ॥
ഇവിടെ കർഷകൻ കലപ്പകൊണ്ട് ഭൂമി ഉഴുത് വിത്ത് വിതയ്ക്കുന്നു; പിന്നെ അവൻ നിശ്ശബ്ദനായിരിക്കുന്നു, അവിടെ മഴയാണ് കാരണം.
3.32.48
वृष्टिश्चेन्नानुगृह्णीयादनेनास्तत्र कर्षकः ।
यदन्यः पुरुषः कुर्यात्तत्कृतं सफलं मया ॥ ३.३२.४८ ॥
മഴ ഈ കർഷകനെ അനുഗ്രഹിക്കാതിരുന്നാൽ, അവിടെ കർഷകന്റെ കർമ്മം നിഷ്ഫലമാകുന്നു; മറ്റൊരു മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന കർമ്മം ഞാൻ ചെയ്തതുപോലെ ഫലവത്താകുന്നു.
3.32.49
तच्चेदं फलमस्माकमपराधो न मे क्वचित् ।
इति धीरोऽन्ववेक्ष्यैव नात्मानं तत्रगर्हयेत् ॥ ३.३२.४९ ॥
ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ ഫലം; ഇതിൽ എന്റെ ഒരു തെറ്റും ഒരിക്കലുമില്ല എന്നു വിചാരിച്ച്, ധീരൻ അവിടെ സ്വയം നിന്ദിക്കരുത്.
3.32.50
कुर्वतो नार्थसिद्धिर्मे भवतीति ह भारत ।
निर्वेदो नात्र गन्तव्यो द्वावन्तौ यस्य कर्मणः ॥ ३.३२.५० ॥
ഓ ഭാരതാ, ചെയ്യുമ്പോഴും എന്റെ കാര്യസിദ്ധി ഉണ്ടാകാതിരിക്കാം; അതിനാൽ നിരാശയിലേക്ക് പോകരുത്, കാരണം ഏത് കർമത്തിനും രണ്ടു അന്ത്യങ്ങളേ ഉള്ളൂ.
3.32.51
सिद्धिर्वाऽप्यथवाऽसिद्धिरप्रवृत्तिरतोऽन्यथा ।
बहूनां समवाये हि भावानां कर्म सिध्यति ॥ ३.३२.५१ ॥
സിദ്ധിയോ അസിദ്ധിയോ, അല്ലെങ്കിൽ പ്രവൃത്തിയില്ലായ്മയോ; ഇതിനപ്പുറം മറ്റൊന്നല്ല—അനേകം ഘടകങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോഴേ കർമം സിദ്ധിക്കുന്നു.
3.32.52
गुणाभावे फलं न्यूनं भवत्यफलमेव च ।
अनारम्भे हि न फलं न गुणो दृश्यते क्वचित् ॥ ३.३२.५२ ॥
ഗുണമില്ലാതിരിക്കുമ്പോൾ ഫലം കുറയുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ഫലരഹിതമാകുന്നു; ആരംഭമില്ലെങ്കിൽ ഒരിടത്തും ഫലമോ ഗുണമോ കാണുന്നില്ല.
3.32.53
देशकालावुपायांश्च मङ्गलं स्वस्तिसिद्धये ।
युनक्ति मेधया धीरो यथायोगं यथाबलम् ॥ ३.३२.५३ ॥
ധീരൻ തന്റെ ബുദ്ധികൊണ്ട് ദേശം, കാലം, ഉപായങ്ങൾ, മംഗളം എന്നിവ ക്ഷേമസിദ്ധിക്കായി യോഗ്യമായ വിധത്തിൽ, തന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് ചേർക്കുന്നു.
3.32.54
अप्युपायेन तत्कार्यमुपदेष्टा पराक्रमः ।
भूयिष्ठं कर्मयोगेषु सर्व एव पराक्रमः ॥ ३.३२.५४ ॥
ഉപായത്താലും ആ കാര്യം സാധിക്കും; പരാക്രമമാണ് ഉപദേശിക്കുന്നത്. കർമയോഗങ്ങളിൽ ഏറിയപങ്കും എല്ലാം പരാക്രമമാണ്.
3.32.55
यत्रधीमानवेक्षेत श्रेयासं बहुभिर्गुणैः ।
साम्नैवार्थं ततो लिप्सेत्कर्म चास्मै प्रयोजयेत् ॥ ३.३२.५५ ॥
ബുദ്ധിമാനായവൻ പല ഗുണങ്ങളാൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനെ കാണുന്നുവെങ്കിൽ, അവിടെ ആദ്യം സാമംകൊണ്ടുതന്നെ അർത്ഥം തേടണം; പിന്നീട് അവനുവേണ്ടി കർമ്മം പ്രയോഗിക്കണം.
3.32.56
व्यसनं नाभिकाङ्क्षेत्त विनाशं वा युधिष्ठिर ।
अपि सिन्धोर्गिरेर्वाऽपि किं पुनर्मर्त्यधर्मिणः ॥ ३.३२.५६ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, ദുരിതത്തെയോ നാശത്തെയോ ആഗ്രഹിക്കരുത്; കടലും പർവതവും പോലും (നശിക്കുന്നു); മർത്യസ്വഭാവമുള്ള മനുഷ്യനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
3.32.57
उत्थानयुक्तः सततं परेषामन्तरैषणे ।
आनृण्यमाप्नोति नरः परस्यात्मन एव च ॥ ३.३२.५७ ॥
എപ്പോഴും പ്രയത്നത്തിൽ മുഴുകി, മറ്റുള്ളവരുടെ ദൗർബല്യങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നവൻ — മറ്റുള്ളവരുടെയും സ്വന്തം ഋണത്തിൽ നിന്നും മോചനം നേടുന്നു.
3.32.58
न त्वेवात्माऽवमन्तव्यः पुरुषेण कदाचन ।
न ह्यात्मपरिभूतस् भूतिर्भवति शोभना ॥ ३.३२.५८ ॥
എന്നാൽ മനുഷ്യൻ തന്നെത്തന്നെ ഒരിക്കലും അവമതിക്കരുത്; സ്വയം അപമാനിതനായവന് ശുഭകരമായ സമൃദ്ധി ഉണ്ടാവില്ല.
3.32.59
एवं संस्थितिका सिद्धिरियं लोकस्य भारत ।
चित्रा सिद्धिगतिः प्रोक्ता कालावस्थाविभागशः ॥ ३.३२.५९ ॥
ഭരതാ, ഇങ്ങനെയാണ് ലോകത്തിൽ സിദ്ധിയുടെ നില; കാലത്തിന്റെയും അവസ്ഥയുടെയും വിഭാഗമനുസരിച്ച് സിദ്ധിയുടെ ഗതി വിചിത്രമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
3.32.60
ब्राह्मणं मे पिता पूर्वं वासयामास पण्डितम् ।
सर्वं चार्थमिमं प्राह पित्रे मे भरतर्षभ ॥ ३.३२.६० ॥
ഭരതകുലശ്രേഷ്ഠാ, മുൻപ് എന്റെ പിതാവ് ഒരു പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ തന്റെ അടുത്ത് താമസിപ്പിച്ചു; ആ ബ്രാഹ്മണൻ എന്റെ പിതാവിനോട് ഈ വിഷയമെല്ലാം പറഞ്ഞു.
3.32.61
नीतिं बृहस्पतिप्रोक्तां भ्रातृन्मेऽग्राहयन्पुरा ।
तेषां सकाशादश्रौषमहमेतां तदा गृहे ॥ ३.३२.६१ ॥
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞ നീതി മുൻപ് എന്റെ സഹോദരന്മാർ എന്നെ പഠിപ്പിച്ചു; അവരിൽനിന്നാണ് ഞാൻ അന്ന് വീട്ടിൽവെച്ച് ഇത് കേട്ടത്.
3.32.62
स मां राजन्कर्मवतीमागतामाह सान्त्वयन् ।
शुश्रूषमाणामासीनां पितुरङ्के युधिष्ठिर ॥ ३.३२.६२ ॥
രാജാവേ, ജോലികളിൽ മുഴുകി വന്ന എന്നെ അവൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു; യുധിഷ്ഠിരാ, ഞാൻ അച്ഛന്റെ മടിയിലിരുന്ന് ശുശ്രൂഷ ചെയ്യുകയായിരുന്നു.