Mahābhārata · Adhyāya 4.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
कथं विराटनगरे मम पूर्वपितामहाः ।
अज्ञातवासमुषिता दुर्योधनभयार्दिताः ॥ ४.१.१ ॥
Tras inclinarse ante Nārāyaṇa, ante Nara y ante Nara, el mejor de los hombres, ante la diosa Sarasvatī y ante Vyāsa, debe proclamarse entonces el Jaya. ¿Cómo vivieron mis antepasados en la ciudad de Virāṭa, en el exilio secreto, atormentados por el temor a Duryodhana?
4.1.2
पतिव्रता महाभागा सततं सुखभागिनी ।
द्रौपदी सा कथं ब्रह्मन्नज्ञाता दुःखिताऽवसत् ॥ ४.१.२ ॥
Draupadī, devota de su esposo, muy afortunada, siempre partícipe de la dicha, ¡oh brahmán!, ¿cómo vivió ella, desconocida y afligida?
4.1.3
ते च ब्राह्मणमुख्याश्च सूतपौरोगवैः सह ।
अज्ञातवासमुषिताः कथं च परिचारकाः ॥ ४.१.३ ॥
¿Y aquellos brahmanes principales, junto con los aurigas y cocineros, habiendo vivido en el exilio secreto, cómo fue la suerte de los sirvientes?
4.1.4
यथा विराटनगरे तव पूर्वपितामहाः ।
अज्ञातवासमुषितास्तावद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ ४.१.४ ॥
Tal como vuestros antepasados vivieron en el exilio secreto en la ciudad de Virāṭa, eso os contaré hasta donde corresponde; escuchad.
4.1.5
तथा स तान्वराँल्लब्ध्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
गत्वाऽऽश्रमं ब्राह्मणेभ्य आचख्यौ वृत्तमात्मनः ॥ ४.१.५ ॥
Así, habiendo obtenido aquellos dones, el rey Yudhiṣṭhira, señor del dharma, fue al ermitaño y contó a los brahmanes el relato de su propia situación.
4.1.6
कथयित्वा च तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिरः ।
अरणीसहितं भाण्डं ब्राह्मणाय न्यवेदयत् ॥ ४.१.६ ॥
Habiéndolo contado todo a los brahmanes, Yudhiṣṭhira entregó la vasija junto con los palos de fuego a un brahmán.
4.1.7
ततो युधिष्ठिरो राजा कुन्तीपुत्रो दृढव्रतः ।
समाहूयानुजान्सर्वानिति होवाच भारत ॥ ४.१.७ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, firme en su voto, llamó a todos sus hermanos menores y habló así, oh Bhārata.
4.1.8
द्वादशेमानि वर्षाणि राष्ट्राद्विप्रोषिता वयम् ।
छद्मना हृतराज्याश्च निस्वाश्च बहुशः कृताः ॥ ४.१.८ ॥
Durante estos doce años hemos sido expulsados del reino; por engaño nos arrebataron el reino y en muchas ocasiones fuimos reducidos a la miseria.
4.1.9
उषिताश्च वने वासं यथा द्वादश वत्सरान् ।
अज्ञातचर्यां वत्स्यामश्छन्ना वर्षं त्रयोदशम् ॥ ४.१.९ ॥
Así como hemos vivido en el bosque doce años, en el decimotercer año viviremos ocultos y desconocidos.
4.1.10
धर्मेण तेऽभ्यनुज्ञाताः पाण्डवाः सत्यविक्रमाः ।
अज्ञातवासं वत्स्यन्तश्छन्ना वर्षं त्रयोदशम् ॥ ४.१.१० ॥
Concedida la licencia conforme al dharma, los Pāṇḍavas, valientes en la verdad, vivirán desconocidos y ocultos en el decimotercer año.
4.1.11
उपोपविश्य विद्वांसः स्नातकाः संशितव्रताः ।
ये तत्र ब्राह्मणा आसन्वनवाससहायिनः ।
ये च भक्ता वसन्ति स्म वनवासे तपस्विनः ॥ ४.१.११ ॥
Los brahmanes sabios, graduados en el estudio, firmes en sus votos, que habían sido compañeros en el exilio del bosque, y los ascetas devotos que habitaban en el bosque, se sentaron cerca.
4.1.12
तानब्रुवन्महात्मानो हृष्टाः प्राञ्जलयः स्थिताः । ॥ ४.१.१२ ॥
Los magnánimos, alegres, de pie con las palmas unidas, les hablaron.
4.1.13
विदितं भवतां सर्वं धार्तराष्ट्रैर्यथा वयम् ।
छद्मना हृतराज्याश्च निस्वाश्च बहुशः कृताः ॥ ४.१.१३ ॥
Todos sabéis cómo los hijos de Dhṛtarāṣṭra, por engaño, nos despojaron del reino y nos empobrecieron muchas veces.
4.1.14
उषिताश्च वने वासं यथा द्वादशवत्सरान् ।
भवद्भिरेव सहिता वन्याहारा द्विजोत्तमाः ॥ ४.१.१४ ॥
Oh mejores de los dos veces nacidos, habitamos en el bosque con vosotros doce años, viviendo de alimentos silvestres.
4.1.15
अज्ञातवाससमयं शेषं वर्षं त्रयोदशम् ।
तद्वत्स्यामो वयं छन्नास्तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ ४.१.१५ ॥
Queda el año decimotercero del tiempo de vida no conocida; así también viviremos ocultos, y vosotros debéis concedernos permiso.
4.1.16
सुयोधनश्च दुष्टात्मा कर्णश्च सहसौबलः ।
जानन्तो विषमं कुर्युरस्मास्वत्यन्तवैरिणः ॥ ४.१.१६ ॥
El de mente perversa Suyodhana y Karṇa, junto con Śakuni de Saubala, enemigos acérrimos nuestros, sabiéndolo, nos harían daño.
4.1.17
युक्तचाराश्च यत्ताश्च दाये स्वस्य जनस्य च ।
दुरात्मनां हि कस्तेषां विश्वासं गन्तुमर्हति ॥ ४.१.१७ ॥
¿Quién podría ganarse la confianza de esos malvados, que emplean espías y se mantienen vigilantes contra sus propios parientes y pueblo?
4.1.18
अपि नस्तद्भवेद्भूयो यद्वयं ब्राह्मणैः सह ।
समस्तेषु च राष्ट्रेषु स्वराज्यस्था भवेम हि ॥ ४.१.१८ ॥
Quizá vuelva a suceder que nosotros, junto con los brahmanes, nos establezcamos de nuevo en nuestro propio reino entre todos los reinos.
4.1.19
इत्युक्त्वा दुःखशोकार्तः शुचिर्धर्मसुतस्तदा ।
संमूर्च्छितोऽभवद्राजा सास्रकण्ठो युधिष्ठिरः ॥ ४.१.१९ ॥
Tras decir esto, el rey Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma, puro y afligido por el dolor y la pena, se desmayó entonces, con la garganta anegada de lágrimas.
4.1.20
तमथाश्वासयन्सर्वे ब्राह्मणा भ्रातृभिः सह ॥ ४.१.२० ॥
Entonces todos los brahmanes, junto con sus hermanos, lo consolaron.
4.1.21
प्रबुध्य दुःखमोहार्तो धौम्यं धर्मभृतांवरम् ।
प्रावैक्षत तदा राजा साश्रुकण्ठो युधिष्ठिरः ॥ ४.१.२१ ॥
Despertando, afligido por el dolor y el desconcierto, el rey Yudhiṣṭhira, con la garganta anegada de lágrimas, miró entonces a Dhaumya, el mejor de los que sostienen el dharma.
4.1.22
अथ धौम्योऽब्रवीद्वाक्यं महार्थं नृपतिं तदा ।
आश्वासयंस्तं स नृपं भ्रातॄंश्च ब्राह्मणैः सह ॥ ४.१.२२ ॥
Entonces Dhaumya habló al rey con palabras de gran sentido, consolando al rey y a los hermanos junto con los brahmanes.
4.1.23
राजन्विद्वान्भवान्दान्तः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ।
नैवंविधाः प्रमुह्यन्ति धीराः कस्यांचिदापदि ॥ ४.१.२३ ॥
¡Oh rey! Tú eres sabio, dueño de ti mismo, fiel a tus votos y señor de tus sentidos; hombres firmes como estos no se desconciertan en ninguna calamidad.
4.1.24
देवैरप्यापदः प्राप्ताश्छन्नैश्च बहुभिस्तदा ।
तत्रतत्र सपत्नानां निग्रहार्थं महात्मभिः ॥ ४.१.२४ ॥
Calamidades han caído incluso sobre los dioses, y entonces también muchas ocultas; las grandes almas, para vencer a sus enemigos, las soportaron aquí y allá.
4.1.25
दितिपुत्रैर्हृते राज्ये देवराजः सुदुःखितः ।
ब्रह्माणं तोषयिष्यंश्च ब्रह्मरूपं विधाय च ॥ ४.१.२५ ॥
Cuando los hijos de Diti arrebataron el reino, Indra, rey de los dioses, quedó profundamente afligido. Deseando complacer a Brahmā, tomó la forma de un brahmán.
4.1.26
इन्द्रेण निषधं प्राप्य गिरिप्रस्थाह्वये पुरे ।
छन्नेनोष्य कृतं कर्म द्विषतां बलनिग्रहे ॥ ४.१.२६ ॥
Indra llegó a la tierra de Niṣadha y, habitando en secreto en la ciudad llamada Giriprastha, realizó allí la acción de someter la fuerza de sus enemigos.
4.1.27
प्रसादाद्ब्रह्मणो राजन्दितेः पुत्रान्महाबलान् ।
निर्जित्य तरसा शत्रून्पुनर्लोकाञ्जुगोप च ॥ ४.१.२७ ॥
Por la gracia de Brahmā, oh rey, conquistó rápidamente a los poderosos hijos de Diti, venció a sus enemigos y de nuevo protegió los mundos.
4.1.28
विष्णुनाऽश्मगिरिं प्राप्य तदा दित्यां निवत्स्यता ।
गर्भे वधार्थं दैत्यानामज्ञातेनोषितं चिरम् ॥ ४.१.२८ ॥
Entonces Viṣṇu llegó a Aśmagiri y, morando desconocido en el vientre de Diti para dar muerte a los demonios, permaneció allí mucho tiempo.
4.1.29
प्रोष्य वामनरूपेण च्छन्नेन ब्रह्मचारिणा ।
बलेर्यथा हृतं राज्यं विक्रमैस्तच्च ते श्रुतम् ॥ ४.१.२९ ॥
Morando oculto en forma de enano, como estudiante célibe, has oído cómo arrebató el reino de Bali con sus hazañas valerosas.
4.1.30
और्वेण वसता छन्नमूरौ ब्रह्मर्षिणा तदा ।
यत्कृतं तात लोकेषु तच्च सर्वं श्रुतं त्वया ॥ ४.१.३० ॥
Querido hijo, mientras el sabio brahmán Aurva moraba oculto en el muslo, has oído todo lo que hizo en los mundos.
4.1.31
प्रच्छन्नेनापि सर्वत्र हरिणा वृत्रनिग्रहे ।
वज्रं प्रविश्य शक्रस्य यत्कृतं तच्च ते श्रुतम् ॥ ४.१.३१ ॥
Oculto en todas partes, Hari, en la muerte de Vṛtra, entrando en el rayo de Śakra, lo que hizo, también lo has oído.
4.1.32
हुताशनेन यच्चापः प्रविश्य च्छन्नमूषितम् ।
विबुधानां हि यत्कर्म कृतं तच्चापि ते श्रुतम् ॥ ४.१.३२ ॥
Lo que Agni hizo entrando en las aguas y actuando en secreto, y la hazaña de los dioses, también lo has oído.
4.1.33
यथा विवस्वता तात छन्नेनोत्तमतेजसा ।
निर्दग्धाः शत्रवः सर्वे वसता गवि वर्षशः ॥ ४.१.३३ ॥
Como Vivasvat, el sol, de suprema luminosidad, morando oculto entre las vacas durante años, abrasó a todos sus enemigos, querido hijo.
4.1.34
विष्णुना वसता चात्र गृहे दशरथस्य वै ।
दशग्रीवो हतश्छन्नं संयुगे भीमकर्मणा ॥ ४.१.३४ ॥
Aquí también, Viṣṇu, morando en la casa de Daśaratha, dio muerte al de diez cuellos (Rāvaṇa) en combate, oculto, por aquel de hechos terribles.
4.1.35
एवमेते महात्मानः प्रच्छन्नास्तत्रतत्र हि ।
अजयञ्छात्रवान्मुख्यांस्तथा त्वमपि जेष्यसि ॥ ४.१.३५ ॥
Así, estas grandes almas, ocultas aquí y allá, vencieron a sus principales enemigos; así también tú vencerás.
4.1.36
इति धौम्येन धर्मज्ञो वाक्यैः स परिहर्षितः ।
शान्तबुद्धिः पुनर्भूत्वा व्यष्टम्भत युधिष्ठिरः ॥ ४.१.३६ ॥
Así, complacido por las palabras de Dhaumya, Yudhiṣṭhira, conocedor del dharma, con la mente serena, se fortaleció de nuevo.
4.1.37
अथाब्रवीन्महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः ।
राजानं बलिनां श्रेष्ठो गिरा संपरिहर्षयन् ॥ ४.१.३७ ॥
Entonces Bhīmasena, el de brazos poderosos, el mayor de los fuertes, alegrando al rey con sus palabras, habló.
4.1.38
अवेक्षय महाराज तव गाण्डीवधन्वना ।
धर्मार्थपरया बुद्ध्या न किंचित्साहसं कृतम् ॥ ४.१.३८ ॥
Mirad, gran rey: con vuestro intelecto puesto en el dharma y la riqueza, el portador del arco Gāṇḍīva no ha hecho nada temerario.
4.1.39
सहदेवो मया नित्यं नकुलश्च निवारितौ ।
शक्तौ विध्वंसने तेषां शत्रुघ्नौ भीमविक्रमौ ॥ ४.१.३९ ॥
A Sahadeva y a Nakula siempre los he contenido, aunque esos dos matadores de enemigos, de terrible valor, son capaces de destruirlos.
4.1.40
न वयं वर्त्म हास्यामो यस्मिन्योक्ष्यति नो भवान् ।
तद्विधत्तां भवान्सर्वं क्षिप्रं जेष्यामहे परान् ॥ ४.१.४० ॥
No abandonaremos el camino en el que nos conduzcáis. Disponed todo, y pronto venceremos a los enemigos.
4.1.41
इत्युक्तो भीमसेनेन धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
सुखोपविष्टो विद्वद्भिस्तापसैः संशितव्रतैः ॥ ४.१.४१ ॥
Así interpelado por Bhīmasena, Yudhiṣṭhira, el rey del dharma, sentado cómodamente entre los sabios y los ascetas de votos firmes.
4.1.42
ये तद्भक्त्याऽभवंस्तस्मिन्वनवासे तपस्विनः ।
तानब्रवीन्महाप्राज्ञः शिष्टान्राजा कृताञ्जलिः ।
अभ्यनुज्ञापयिष्यन्वै तस्मिन्वासे धृतव्रतः ॥ ४.१.४२ ॥
A aquellos ascetas que, por devoción hacia él, habían permanecido en aquel exilio en el bosque, el rey de gran sabiduría habló con las manos juntas, dispuesto a pedir permiso para partir de aquella morada, el de voto firme.
4.1.43
विदितं भवतां सर्वे र्धार्तराष्ट्रैर्यथा वयम् ।
संमन्त्राहृतराज्याश्च निस्स्वाश्च बहुशः कृताः ।
उषिताः स्मो वने कृच्छ्रं तथा वर्षाणि द्वादश ॥ ४.१.४३ ॥
Todos ustedes saben cómo los hijos de Dhṛtarāṣṭra nos trataron: nuestro reino fue arrebatado mediante un consejo engañoso, y fuimos reducidos a la pobreza una y otra vez. Durante doce años habitamos en el bosque con penurias.
4.1.44
अज्ञातचर्यासमयं शेषं वर्षं त्रयोदशम् ।
तद्वत्स्यामः क्वचिच्छन्नास्तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ ४.१.४४ ॥
Queda el decimotercer año, el período de vivir desconocidos. De ese modo viviremos ocultos en algún lugar; debéis concedernos vuestro permiso para ello.
4.1.45
इत्युक्ता धर्मराजेन ब्राह्मणाः परमाशिषः ।
प्रयुज्यापृच्छ्य भरतान्यथास्वं प्रययुर्गृहान् ॥ ४.१.४५ ॥
Cuando el rey de la justicia hubo hablado así, los brahmanes dieron sus supremas bendiciones, se despidieron de los Bharatas y cada uno volvió a su casa.
4.1.46
सर्वे वेदविदो मुख्या यतयो मुनयस्तदा ।
आशीरुक्त्वा यथान्यायं पुनर्दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ४.१.४६ ॥
Entonces todos los principales conocedores de los Vedas, los ascetas y los sabios, tras dar sus bendiciones como corresponde, partieron deseando volver a verlos.
4.1.47
ते तु भृत्याश्च दूताश्च शिल्पिनः परिचारकाः ।
अनुज्ञाप्य यथान्यायं पुनर्दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ४.१.४७ ॥
Y aquellos servidores, mensajeros, artesanos y asistentes, tras despedirse como corresponde, partieron deseando volver a verlos.
4.1.48
सह धौम्येन विद्वांसस्तथा ते पञ्च पाण्डवाः ।
उत्थाय प्रययुर्वीराः कृष्णामादाय भारत ॥ ४.१.४८ ॥
Junto con Dhaumya, aquellos sabios y los cinco Pāṇḍavas también se levantaron y partieron; llevando consigo a Kṛṣṇā, los valientes Pāṇḍavas se marcharon, oh Bhārata.
4.1.49
क्रोशमात्रमतिक्रम्य तस्माद्वासान्निमित्ततः ।
श्वोभूते मनुजव्याघ्राश्छन्नवासार्थमुद्यताः ॥ ४.१.४९ ॥
Tras recorrer un krośa desde aquella morada, por alguna razón, al día siguiente aquellos tigres entre los hombres se dispusieron a vivir ocultos.
4.1.50
पृथक् शास्त्रविदः सर्वे सर्वे मन्त्रविशारदाः ।
सन्धिविग्रहतत्वज्ञा मन्त्राय समुपाविशन् ॥ ४.१.५० ॥
Cada uno versado en los tratados, todos diestros en el consejo, conocedores de los principios de la paz y de la guerra, se sentaron a deliberar.