マハーバーラタ · 章 4.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
कथं विराटनगरे मम पूर्वपितामहाः ।
अज्ञातवासमुषिता दुर्योधनभयार्दिताः ॥ ४.१.१ ॥
ナーラーヤナ、ナラ、人中の最上者ナラに礼拝し、女神サラスヴァティーとヴィヤーサに礼拝してから、勝利の詠唱を唱えるべきである。ヴィラータの都で、ドゥルヨーダナへの恐れに苦しめられながら、わが先祖たちはどのように無名の流浪の生活を送ったのか。
4.1.2
पतिव्रता महाभागा सततं सुखभागिनी ।
द्रौपदी सा कथं ब्रह्मन्नज्ञाता दुःखिताऽवसत् ॥ ४.१.२ ॥
夫に貞節なる、大いなる幸運の、常に幸福を分かち合うドラウパディーは、バラモンよ、無名のまま苦しみの中でどのように暮らしたのか。
4.1.3
ते च ब्राह्मणमुख्याश्च सूतपौरोगवैः सह ।
अज्ञातवासमुषिताः कथं च परिचारकाः ॥ ४.१.३ ॥
その最上のバラモンたちも、御者や料理人とともに、無名の流浪の中で暮らしたとき、従者たちはどうであったのか。
4.1.4
यथा विराटनगरे तव पूर्वपितामहाः ।
अज्ञातवासमुषितास्तावद्वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ ४.१.४ ॥
ヴィラータの都で、あなたの先祖たちが無名の流浪をどのように過ごしたのか、ここまでのことを語ろう。聞きなさい。
4.1.5
तथा स तान्वराँल्लब्ध्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
गत्वाऽऽश्रमं ब्राह्मणेभ्य आचख्यौ वृत्तमात्मनः ॥ ४.१.५ ॥
こうしてそれらの恩恵を得た法王ユディシュティラは、庵に行き、バラモンたちに自らの身の上の出来事を語った。
4.1.6
कथयित्वा च तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिरः ।
अरणीसहितं भाण्डं ब्राह्मणाय न्यवेदयत् ॥ ४.१.६ ॥
これらすべてをバラモンたちに語ったのち、ユディシュティラは火きり木とともにその器を一人のバラモンに捧げた。
4.1.7
ततो युधिष्ठिरो राजा कुन्तीपुत्रो दृढव्रतः ।
समाहूयानुजान्सर्वानिति होवाच भारत ॥ ४.१.७ ॥
そのとき、誓願に堅固なクンティーの子、王ユディシュティラは、弟たちをすべて呼び集めて、バーラタよ、こう言った。
4.1.8
द्वादशेमानि वर्षाणि राष्ट्राद्विप्रोषिता वयम् ।
छद्मना हृतराज्याश्च निस्वाश्च बहुशः कृताः ॥ ४.१.८ ॥
この十二年間、われらは王国から追放されてきた。欺きによって王国を奪われ、われらは幾度も困窮の身とされた。
4.1.9
उषिताश्च वने वासं यथा द्वादश वत्सरान् ।
अज्ञातचर्यां वत्स्यामश्छन्ना वर्षं त्रयोदशम् ॥ ४.१.९ ॥
われらが十二年の間森に住んだように、十三年目には正体を隠し、人に知られずに暮らすだろう。
4.1.10
धर्मेण तेऽभ्यनुज्ञाताः पाण्डवाः सत्यविक्रमाः ।
अज्ञातवासं वत्स्यन्तश्छन्ना वर्षं त्रयोदशम् ॥ ४.१.१० ॥
ダルマに従って許しを得たパーンダヴァたちは、真実に勇猛であり、十三年目には人知れず身を隠して暮らすだろう。
4.1.11
उपोपविश्य विद्वांसः स्नातकाः संशितव्रताः ।
ये तत्र ब्राह्मणा आसन्वनवाससहायिनः ।
ये च भक्ता वसन्ति स्म वनवासे तपस्विनः ॥ ४.१.११ ॥
そこにいた学識ある、学を終えた、厳格な誓いを守るバラモンたち、森の流浪において供をした者たち、そして森に住む敬虔な苦行者たちは、近くに座った。
4.1.12
तानब्रुवन्महात्मानो हृष्टाः प्राञ्जलयः स्थिताः । ॥ ४.१.१२ ॥
大いなる魂の人々は喜び、合掌して立ち、彼らに語りかけた。
4.1.13
विदितं भवतां सर्वं धार्तराष्ट्रैर्यथा वयम् ।
छद्मना हृतराज्याश्च निस्वाश्च बहुशः कृताः ॥ ४.१.१३ ॥
ドリタラーシュトラの息子たちが策略によって我らの王国を奪い、幾度も我らを困窮させたことを、あなた方は皆ご存じです。
4.1.14
उषिताश्च वने वासं यथा द्वादशवत्सरान् ।
भवद्भिरेव सहिता वन्याहारा द्विजोत्तमाः ॥ ४.१.१४ ॥
最上の再生族の方々よ、我らは十二年の間あなた方と共に森に住み、森の食物で暮らしました。
4.1.15
अज्ञातवाससमयं शेषं वर्षं त्रयोदशम् ।
तद्वत्स्यामो वयं छन्नास्तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ ४.१.१५ ॥
身を隠して過ごす期間と十三年目がなお残っています。我らは同じように身を隠して過ごしますので、どうかお許しください。
4.1.16
सुयोधनश्च दुष्टात्मा कर्णश्च सहसौबलः ।
जानन्तो विषमं कुर्युरस्मास्वत्यन्तवैरिणः ॥ ४.१.१६ ॥
邪心のスヨーダナとカルナは、ソーバラ（シャクニ）と共に、我らに極度の敵意を抱いており、そのことを知れば我らに害をなすでしょう。
4.1.17
युक्तचाराश्च यत्ताश्च दाये स्वस्य जनस्य च ।
दुरात्मनां हि कस्तेषां विश्वासं गन्तुमर्हति ॥ ४.१.१७ ॥
自らの親族や民にまで間者を配して警戒する、あの邪悪な者たちの信頼を、誰が得られましょうか。
4.1.18
अपि नस्तद्भवेद्भूयो यद्वयं ब्राह्मणैः सह ।
समस्तेषु च राष्ट्रेषु स्वराज्यस्था भवेम हि ॥ ४.१.१८ ॥
再び、我らが婆羅門らと共に、すべての国々の中で自らの王国に復して立つことがあるかもしれません。
4.1.19
इत्युक्त्वा दुःखशोकार्तः शुचिर्धर्मसुतस्तदा ।
संमूर्च्छितोऽभवद्राजा सास्रकण्ठो युधिष्ठिरः ॥ ४.१.१९ ॥
このように言って、悲しみと苦しみに打ちひしがれた清らかな法の子、王ユディシュティラは気を失った。その喉は涙にむせんだ。
4.1.20
तमथाश्वासयन्सर्वे ब्राह्मणा भ्रातृभिः सह ॥ ४.१.२० ॥
その時、すべてのバラモンたちは兄弟たちと共に彼を慰めた。
4.1.21
प्रबुध्य दुःखमोहार्तो धौम्यं धर्मभृतांवरम् ।
प्रावैक्षत तदा राजा साश्रुकण्ठो युधिष्ठिरः ॥ ४.१.२१ ॥
悲しみと惑いに苛まれて目覚めた王ユディシュティラは、涙に喉を詰まらせながら、法を守る者の中で最も優れたダウミヤを見た。
4.1.22
अथ धौम्योऽब्रवीद्वाक्यं महार्थं नृपतिं तदा ।
आश्वासयंस्तं स नृपं भ्रातॄंश्च ब्राह्मणैः सह ॥ ४.१.२२ ॥
そこでダウミヤは王に深い意味を持つ言葉を語り、婆羅門たちとともに王と兄弟たちを慰めた。
4.1.23
राजन्विद्वान्भवान्दान्तः सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ।
नैवंविधाः प्रमुह्यन्ति धीराः कस्यांचिदापदि ॥ ४.१.२३ ॥
王よ、あなたは学識があり、自制し、誓いを守り、感官を制しています。そのような堅固な人は、どんな災難にも惑わされることはありません。
4.1.24
देवैरप्यापदः प्राप्ताश्छन्नैश्च बहुभिस्तदा ।
तत्रतत्र सपत्नानां निग्रहार्थं महात्मभिः ॥ ४.१.२४ ॥
神々ですら災難に見舞われ、その時には隠れた多くの災厄も訪れた。偉大な魂の持ち主たちは、敵を制するためにあちこちでそれらに耐えたのだ。
4.1.25
दितिपुत्रैर्हृते राज्ये देवराजः सुदुःखितः ।
ब्रह्माणं तोषयिष्यंश्च ब्रह्मरूपं विधाय च ॥ ४.१.२५ ॥
ディティの息子たちが王国を奪ったとき、神々の王インドラは深く嘆いた。ブラフマーを喜ばせようと思い、彼はバラモンの姿をとった。
4.1.26
इन्द्रेण निषधं प्राप्य गिरिप्रस्थाह्वये पुरे ।
छन्नेनोष्य कृतं कर्म द्विषतां बलनिग्रहे ॥ ४.१.२६ ॥
インドラはニシャダの地に至り、ギリプラスタと呼ばれる都市に身を隠して住み、そこで敵の力を制圧する行いを成し遂げた。
4.1.27
प्रसादाद्ब्रह्मणो राजन्दितेः पुत्रान्महाबलान् ।
निर्जित्य तरसा शत्रून्पुनर्लोकाञ्जुगोप च ॥ ४.१.२७ ॥
王よ、ブラフマーの恩寵により、彼はディティの強大な息子たちを速やかに征服し、敵を打ち破って再び世界を守護した。
4.1.28
विष्णुनाऽश्मगिरिं प्राप्य तदा दित्यां निवत्स्यता ।
गर्भे वधार्थं दैत्यानामज्ञातेनोषितं चिरम् ॥ ४.१.२८ ॥
そのときヴィシュヌはアシュマギリに至り、ダイティヤを滅ぼすためにディティの胎内に人知れず長く留まった。
4.1.29
प्रोष्य वामनरूपेण च्छन्नेन ब्रह्मचारिणा ।
बलेर्यथा हृतं राज्यं विक्रमैस्तच्च ते श्रुतम् ॥ ४.१.२९ ॥
矮人の姿で身を隠し、禁欲の学徒として住んで、彼が勇猛な行いによってバリの王国を奪ったことを、あなたは聞いている。
4.1.30
और्वेण वसता छन्नमूरौ ब्रह्मर्षिणा तदा ।
यत्कृतं तात लोकेषु तच्च सर्वं श्रुतं त्वया ॥ ४.१.३० ॥
わが子よ、バラモンの聖仙アウルヴァが腿に身を隠して住んでいたとき、彼が世界で行ったことすべてを、あなたは聞いている。
4.1.31
प्रच्छन्नेनापि सर्वत्र हरिणा वृत्रनिग्रहे ।
वज्रं प्रविश्य शक्रस्य यत्कृतं तच्च ते श्रुतम् ॥ ४.१.३१ ॥
ヴリトラの征伐において、ハリが至る所に隠れ、インドラの金剛杵に入って為したことも、汝は聞いている。
4.1.32
हुताशनेन यच्चापः प्रविश्य च्छन्नमूषितम् ।
विबुधानां हि यत्कर्म कृतं तच्चापि ते श्रुतम् ॥ ४.१.३२ ॥
アグニが水に入って密かに行ったこと、そして神々の行いも、汝は聞いている。
4.1.33
यथा विवस्वता तात छन्नेनोत्तमतेजसा ।
निर्दग्धाः शत्रवः सर्वे वसता गवि वर्षशः ॥ ४.१.३३ ॥
最上の光輝を持つヴィヴァスヴァット（太陽）が、牛の群れの中に隠れて年々過ごし、敵をことごとく焼き尽くしたように、愛し子よ。
4.1.34
विष्णुना वसता चात्र गृहे दशरथस्य वै ।
दशग्रीवो हतश्छन्नं संयुगे भीमकर्मणा ॥ ४.१.३४ ॥
ここでも、ダシャラタの家に住んだヴィシュヌは、恐ろしい行いをする者として隠れて戦いで十頭の者（ラーヴァナ）を殺した。
4.1.35
एवमेते महात्मानः प्रच्छन्नास्तत्रतत्र हि ।
अजयञ्छात्रवान्मुख्यांस्तथा त्वमपि जेष्यसि ॥ ४.१.३५ ॥
このように、これらの偉大な魂々は各所に隠れて主要な敵を征服した。汝もまた同様に征服するであろう。
4.1.36
इति धौम्येन धर्मज्ञो वाक्यैः स परिहर्षितः ।
शान्तबुद्धिः पुनर्भूत्वा व्यष्टम्भत युधिष्ठिरः ॥ ४.१.३६ ॥
ダウミヤの言葉に大いに喜んだ法に通じたユディシュティラは、心を静め、再び堅固になった。
4.1.37
अथाब्रवीन्महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः ।
राजानं बलिनां श्रेष्ठो गिरा संपरिहर्षयन् ॥ ४.१.३७ ॥
そこで大腕の、力強き者の中で最もすぐれたビーマセーナは、言葉によって王を大いに喜ばせて語った。
4.1.38
अवेक्षय महाराज तव गाण्डीवधन्वना ।
धर्मार्थपरया बुद्ध्या न किंचित्साहसं कृतम् ॥ ४.१.३८ ॥
大王よ、ご覧ください。法と利に心を向けるあなたの知性をもって見れば、ガーンディーヴァ弓の持ち主は何一つ無謀なことをしていません。
4.1.39
सहदेवो मया नित्यं नकुलश्च निवारितौ ।
शक्तौ विध्वंसने तेषां शत्रुघ्नौ भीमविक्रमौ ॥ ४.१.३९ ॥
サハデーヴァとナクラは私がいつも抑えてきました。しかし敵を滅ぼす力を持つ、恐るべき武勇の敵殺し二人です。
4.1.40
न वयं वर्त्म हास्यामो यस्मिन्योक्ष्यति नो भवान् ।
तद्विधत्तां भवान्सर्वं क्षिप्रं जेष्यामहे परान् ॥ ४.१.४० ॥
あなたが私たちを導く道を、私たちは離れません。あなたがすべてを手配してください。そうすれば私たちはすぐに敵に勝つでしょう。
4.1.41
इत्युक्तो भीमसेनेन धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
सुखोपविष्टो विद्वद्भिस्तापसैः संशितव्रतैः ॥ ४.१.४१ ॥
ビーマセーナにそう言われたとき、法王ユディシュティラは学識ある者や堅固な誓いを守る苦行者たちの間に安らかに座っていた。
4.1.42
ये तद्भक्त्याऽभवंस्तस्मिन्वनवासे तपस्विनः ।
तानब्रवीन्महाप्राज्ञः शिष्टान्राजा कृताञ्जलिः ।
अभ्यनुज्ञापयिष्यन्वै तस्मिन्वासे धृतव्रतः ॥ ४.१.४२ ॥
その林での流浪生活に、彼への信愛から留まっていた苦行者たちに対し、大智の王は合掌して語った。誓いを堅く守るその王は、その住まいから暇を請おうとしていたのである。
4.1.43
विदितं भवतां सर्वे र्धार्तराष्ट्रैर्यथा वयम् ।
संमन्त्राहृतराज्याश्च निस्स्वाश्च बहुशः कृताः ।
उषिताः स्मो वने कृच्छ्रं तथा वर्षाणि द्वादश ॥ ४.१.४३ ॥
ドリタラーシュトラの息子たちが我々に何をしたか、あなた方は皆知っている。陰謀の相談によって我々の王国は奪われ、幾度も我々は貧窮に追いやられた。我々は十二年間、困難のうちに森で暮らしてきた。
4.1.44
अज्ञातचर्यासमयं शेषं वर्षं त्रयोदशम् ।
तद्वत्स्यामः क्वचिच्छन्नास्तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ ४.१.४४ ॥
残るは十三年目、身を隠して過ごす時期である。そのように我々はどこかに身を隠して暮らすだろう。そのことを許していただきたい。
4.1.45
इत्युक्ता धर्मराजेन ब्राह्मणाः परमाशिषः ।
प्रयुज्यापृच्छ्य भरतान्यथास्वं प्रययुर्गृहान् ॥ ४.१.४५ ॥
法王がこのように言うと、バラモンたちは最上の祝福を与え、バラタ族に別れを告げて、それぞれ自分の家へ去った。
4.1.46
सर्वे वेदविदो मुख्या यतयो मुनयस्तदा ।
आशीरुक्त्वा यथान्यायं पुनर्दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ४.१.४६ ॥
その時、ヴェーダに通じた長老たち、苦行者、聖者たちは、定めどおり祝福を与え、再会を望みつつ去っていった。
4.1.47
ते तु भृत्याश्च दूताश्च शिल्पिनः परिचारकाः ।
अनुज्ञाप्य यथान्यायं पुनर्दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ४.१.४७ ॥
あの従者、使者、職人、侍者たちも定めどおり暇乞いをして、再会を望みつつ去っていった。
4.1.48
सह धौम्येन विद्वांसस्तथा ते पञ्च पाण्डवाः ।
उत्थाय प्रययुर्वीराः कृष्णामादाय भारत ॥ ४.१.४८ ॥
ダウミヤとともに、その学者たちと五人のパーンダヴァも立ち上がって出発した。バラタよ、勇士たるパーンダヴァは、クリシュナーを連れて去っていった。
4.1.49
क्रोशमात्रमतिक्रम्य तस्माद्वासान्निमित्ततः ।
श्वोभूते मनुजव्याघ्राश्छन्नवासार्थमुद्यताः ॥ ४.१.४९ ॥
その住まいから一クローシャほど進んだのち、ある理由から、翌日、人の中の虎たちは身を隠して暮らす準備をした。
4.1.50
पृथक् शास्त्रविदः सर्वे सर्वे मन्त्रविशारदाः ।
सन्धिविग्रहतत्वज्ञा मन्त्राय समुपाविशन् ॥ ४.१.५० ॥
それぞれが諸論書に通じ、皆が策謀に長じ、和と戦の理を知る者たちは、相談のために座った。