Mahābhārata · Adhyāya 4.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.19.1
अकीर्तयत सुश्रोणी धर्मं शक्रं दिवाकरम् ।
मारुतं चाश्विनौ देवौ कुबेरं वरुणं यमम् ॥ ४.१९.१ ॥
La de hermosas caderas invocó a Dharma, Indra, el sol, el viento Māruta, los dos Aśvins, Kubera, Varuṇa y Yama.
4.19.2
रुद्रमग्निं भगं विष्णुं स्कन्दं पूषणमेव च ।
सावित्रीसहितं चापि ब्रह्माणं पर्यकीर्तयत् ॥ ४.१९.२ ॥
También alabó plenamente a Rudra, Agni, Bhaga, Viṣṇu, Skanda, Pūṣan y a Brahmā junto con Sāvitrī.
4.19.3
इत्येवं मृगशवाक्षी सुश्रोणी धर्मचारिणी ।
उपातिष्ठत सा सूर्यं मुहूर्तमबला तदा ॥ ४.१९.३ ॥
Así, la de ojos de gacela, de bellas caderas y conducta justa, se presentó ante el sol por un momento, la indefensa en aquel tiempo.
4.19.4
तदस्यास्तनुमध्यायाः सर्वं सूर्योऽवबुद्धवान् ।
अन्तर्हितं ततस्तस्या रक्षो रक्षार्थमादिशत् ॥ ४.१९.४ ॥
El sol comprendió toda la situación de la de cintura esbelta; entonces, para protegerla, ordenó a un guardián oculto.
4.19.5
तच्चैनां नाजहात्तत्र सर्वावस्थास्वनिन्दिताम् ॥ ४.१९.५ ॥
Y aquel guardián no la abandonó en ninguna circunstancia, a esta mujer irreprochable.
4.19.6
प्रतस्थे सा सुकेशान्ता त्वरमाणा पुनःपुनः ।
विलम्बमाना विवशा कीचकस्य निवेशनम् ॥ ४.१९.६ ॥
La de hermosos cabellos partió, apresurándose una y otra vez y demorándose impotente, hacia la morada de Kīcaka.
4.19.7
तां मृगीमिव वित्रस्तां दृष्ट्वा कृष्णां समागताम् ।
उत्पपातासनात्तूर्णं नावं लब्ध्वेव पारगः ॥ ४.१९.७ ॥
Al ver a Kṛṣṇā acercarse, asustada como una cierva, Kīcaka saltó de su asiento de inmediato, como quien encuentra una barca para cruzar el río.
4.19.8
श्लक्ष्णं चोवाच वाक्यं स कीचकः काममूर्च्छितः ।
स्वागतं ते सुकेशान्ते सुव्युष्टा रजनी मम ॥ ४.१९.८ ॥
Kīcaka, ofuscado por el deseo, habló con palabras suaves: "Bienvenida seas, de hermosos cabellos; mi noche ha amanecido bien."
4.19.9
स्वामिनी त्वमनुप्राप्ता चिरस्य भवनं शुभे ।
कुरुष्व च मयि प्रीतिं वशं चोपानयस्व माम् ॥ ४.१९.९ ॥
"Oh bienaventurada, has llegado a mi casa como su señora después de mucho tiempo; muéstrame afecto y ponme bajo tu dominio."
4.19.10
प्रतिगृह्णीष्व मे भोगांस्त्वदर्थमुपकल्पितान् ।
सर्वरत्नमयीं मालां कुण्डले च हिरण्मये ॥ ४.१९.१० ॥
"Acepta los placeres que he preparado para ti: una guirnalda de todas las joyas y pendientes de oro."
4.19.11
वासांसि चन्दनं माल्यं धूपशुद्धां च वारुणीम् ।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विहर त्वं यथेच्छसि।
प्रीत्या मे कुरु मद्माक्षि प्रसादं प्रियदर्शने ॥ ४.१९.११ ॥
"Acepta vestidos, sándalo, una guirnalda y vino purificado con incienso; que te vaya bien. Diviértete como desees. Oh de ojos embriagados, de hermosa mirada, muéstrame tu favor con afecto."
4.19.12
स्वास्तीर्णमस्ति शयनं सितसूक्ष्मोत्तरच्छदम् ।
अत्रारुह्य मया सार्धं पिबेमां वरवारुणीम् ॥ ४.१९.१२ ॥
"Aquí hay un lecho bien extendido, con una fina cubierta blanca. Sube a él conmigo y bebe este excelente vino."
4.19.13
भजस्व मां विशालाक्षि भर्ता ते सदृशोस्म्यहम् ।
उपसर्प वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा ॥ ४.१९.१३ ॥
¡Oh, de ojos anchos, acéptame; soy digno de tu esposo! Oh, de hermosas caderas, acércate a mí como la luz del sol se acerca al monte Meru.
4.19.14
स मूढः कीचकस्तत्र प्राप्तां राजीवलोचनाम् ।
अब्रवीद्द्रौपदीं दृष्ट्वा दुरात्मा ह्यात्मसंमतः ॥ ४.१९.१४ ॥
Al ver a Draupadī, de ojos de loto, que había llegado allí, aquel necio Kīcaka, de mente perversa y guiado por su propia voluntad, le habló.
4.19.15
कीचकेनैवमुक्ता सा द्रौपदी वरवर्णिनी ।
अब्रवीत्तमनाचारं नेदृशं वक्तुमर्हसि ॥ ४.१९.१५ ॥
Así interpelada por Kīcaka, Draupadī, de excelente tez, dijo a aquel hombre de conducta impropia: "No deberías decir tales palabras."
4.19.16
नाहं शक्या त्वया स्प्रष्टुं श्वपचेनेव ब्राह्मणी ।
गन्तुमिच्छसि दुर्बुद्धे गतिं दुर्गतरान्तराम् ॥ ४.१९.१६ ॥
No puedes tocarme, como un cocinero paria no puede tocar a una brahmana. ¡Oh, de mente perversa, deseas ir hacia un destino aún más miserable!
4.19.17
यत्र गच्छन्ति बहवः परदाराभिमर्शकाः ।
नराः संभिन्नमर्यादाः कीटवच्चाशुभाश्रयाः ॥ ४.१९.१७ ॥
Hacia el lugar al que van muchos hombres que tocan a las mujeres ajenas, que han roto los límites de la decencia y que habitan en lugares impuros como gusanos.
4.19.18
अप्रैषीन्मां सुराहारीं सुदेष्णा त्वन्निवेशनम् ।
तस्यै नयिष्ये मदिरां भगिनी तृषिता तव ॥ ४.१९.१८ ॥
Sudeṣṇā me ha enviado a tu casa a por vino. Llevaré vino para ella, pues tu hermana tiene sed.
4.19.19
पिपासिता च कैकेयी तूर्णं मामादिशत्ततः ।
दीयतां मे सुरा शीघ्रं सूतपुत्र व्रजाम्यहम् ॥ ४.१९.१९ ॥
La sedienta Kaikeyī me ordenó de inmediato: «Hijo del auriga, dame vino pronto; ya me voy.»
4.19.20
अन्या भद्रे हरिष्यन्ति राजपुत्र्याः सुरामिमाम् ।
किं त्वं यास्यसि कल्याणि मदर्थं त्वमिहागता ॥ ४.१९.२० ॥
Kīcaka dijo: «Buena señora, otras criadas llevarán este vino a la princesa. Hermosa, has venido aquí por mí; ¿por qué te irías?»
4.19.21
इत्युक्त्वा दक्षिणे पाणौ सूतपुत्रः परामृशत् ।
सा गृहीता विधून्वन्ती भूमौ निक्षिप्य भाजनम् ।
सभां शरणमाधावद्यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.२१ ॥
Dicho esto, el hijo del auriga le asió la mano derecha. Atrapada, ella se sacudió, dejó la vasija en el suelo y corrió en busca de refugio a la asamblea donde estaba el rey Yudhiṣṭhira.
4.19.22
तां कीचकः प्रधावन्तीं केशपक्षे परामृशत् ।
पातयित्वा तु तां भूमौ सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.१९.२२ ॥
Kīcaka la agarró por la trenza de cabello mientras corría. Derribándola al suelo, el hijo del auriga la golpeó con el pie.
4.19.23
सभायां पश्यतो राज्ञो विराटस्य महात्मनः ।
ब्राह्मणानां च वृद्धानां क्षत्रियाणां च पश्यतां ॥ ४.१९.२३ ॥
En la asamblea, mientras el magnánimo rey Virāṭa miraba, y mientras los brahmanes, los ancianos y los kṣatriyas también miraban.
4.19.24
तस्याः पादाभितप्ताया मुखाद्रुधिरमास्रवत् ॥ ४.१९.२४ ॥
De su boca, golpeada y atormentada por el pie, comenzó a fluir sangre.
4.19.25
ततो दिवाकरेणाशु राक्षसः संनियोजितः ।
स कीचकमपोवाह वातवेगेन भारत ॥ ४.१९.२५ ॥
Entonces el demonio, impulsado rápidamente por el sol, llevó a Kīcaka lejos con la velocidad del viento, oh Bhārata.
4.19.26
स पपात तदा भूमौ रक्षोबलसमीरितः ।
विघूर्णमानो निश्चेष्टश्छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ४.१९.२६ ॥
Arrojado por la fuerza del demonio, cayó entonces al suelo, dando vueltas e inmóvil, como un árbol de raíz cortada.
4.19.27
तां दृष्ट्वा तत्र ते सभ्या हाहाभूताः समन्ततः ।
न युक्तं सूतपुत्रेति कीचकेति च तेऽवदन्।
किमियं वध्यते बाला कृपणा चाप्यबान्धवा ॥ ४.१९.२७ ॥
Al verla allí, todos los miembros de la asamblea clamaron con consternación por todas partes, diciendo: '¡Esto no es propio, Kīcaka, hijo de cochero! ¿Por qué se golpea a esta joven indefensa y sin parientes?'
4.19.28
तस्यामासन्हि ते पार्थाः सभायां भ्रातरस्तथा ।
अमृष्यमाणाः कृष्णायाः कीचकेन पदा वधं ॥ ४.१९.२८ ॥
En aquella asamblea, los hijos de Pṛthā y sus hermanos tampoco pudieron soportar el golpe que Kīcaka asestó con el pie a Kṛṣṇā.
4.19.29
तां दृष्ट्वा भीमसेनस्य क्रोधादास्रमवर्तत ।
धूमोच्छ्वासः समभवन्नेत्रे चोच्छ्रितपक्ष्मणी ।
सस्वेदा भ्रुकुटी चोग्रा ललाटे समवर्तत ॥ ४.१९.२९ ॥
Al verla, a Bhīmasena le brotaron lágrimas de ira; de su aliento parecía salir humo, sus ojos quedaron abiertos con las pestañas alzadas, y un ceño feroz con sudor apareció en su frente.
4.19.30
तस्य भीमो वधप्रेप्सुः कीचकस्य दुरात्मनः ।
दन्तैर्दन्तांस्तदा रोपान्निष्पिपेष महामनाः ॥ ४.१९.३० ॥
Bhīma, de gran ánimo, deseando matar a aquel Kīcaka de mala mente, entonces rechinó los dientes con furia.
4.19.31
भूयः संचरितः क्रुद्धः सहसोत्थाय चासनात् ।
निरैक्षत द्रुमं दीर्घं राजानं चाप्यवैक्षत ॥ ४.१९.३१ ॥
De nuevo, colérico, se levantó bruscamente de su asiento, miró el alto árbol y también miró al rey.
4.19.32
वधमाकाङ्क्षमाणं तं कीचकस्य दुरात्मनः ।
आकारेणैव भीमं स प्रत्यपेधद्युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.३२ ॥
Yudhiṣṭhira, solo con un gesto, contuvo a Bhīma, que deseaba la muerte del malvado Kīcaka.
4.19.33
तस्य राजा शनैः संज्ञां कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
चकार भीमसेनस्य रोषाविष्टस्य धीमतः ॥ ४.१९.३३ ॥
El rey Yudhiṣṭhira, hijo de Kuntī, atrajo poco a poco hacia sí la atención del sabio Bhīmasena, lleno de ira.
4.19.34
प्रत्याख्यानं तदा चाह कङ्को नाम युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.३४ ॥
Entonces Yudhiṣṭhira, llamado Kaṅka, habló en negativa.
4.19.35
सूद मा साहसं कार्षीः फलितोऽयं वनस्पतिः ।
नात्र शुष्काणि काष्ठानि सन्ति यानि च कानि च ॥ ४.१९.३५ ॥
Cocinero, no hagas tal acción temeraria; este árbol está cargado de frutos. Aquí no hay leña seca ni nada semejante.
4.19.36
यदि ते दारुकृत्यं स्यान्निष्क्रम्य नगराद्बहिः ।
समूलं शातयेर्वृक्षं श्रमस्ते न भविष्यति ॥ ४.१९.३६ ॥
Si tienes trabajo de cortar leña, sal fuera de la ciudad y tala este árbol de raíz; tu esfuerzo no será en vano.
4.19.37
यस्य चार्द्रस्य वृक्षस्य शीतच्छायां समाश्रयेत् ।
न तस्य पर्णे द्रुह्येत पूर्ववृत्तमनुस्मरन् ॥ ४.१९.३७ ॥
Quien se refugie en la sombra fresca de un árbol verde no debe dañar ni una de sus hojas, recordando su favor anterior.
4.19.38
न क्रोधकालसमयः सूद मा चापलं कृथाः ।
अपूर्णोऽयं द्विपक्षोनो नेदं बलवतां बहु ॥ ४.१९.३८ ॥
Cocinero, este no es momento de ira; no actúes con precipitación. Esto está incompleto, le falta por ambos lados; para los fuertes no es mucho.
4.19.39
अथाङ्गुष्ठेनावमृद्गादङ्गुष्ठं तत्र धर्मराट् ।
प्रबोधनभयाद्राज्ञो भीमं तं प्रत्यषेधयत् ॥ ४.१९.३९ ॥
Entonces el rey del dharma presionó el pulgar de Bhīma con su propio pulgar, y, temiendo que el rey despertara, lo contuvo.
4.19.40
भीमसेनस्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा परपुरञ्जयः ।
सहसोत्पतितं क्रोधं न्ययच्छद्धृतिमान्बलात् ।
इङ्गितज्ञः स तु भ्रातुस्तूष्णीमासीद्वृकोदरः ॥ ४.१९.४० ॥
Bhīmasena, conquistador de ciudades enemigas, oyó aquellas palabras y, firme, contuvo por la fuerza la ira que se había alzado de repente; conociendo las señas de su hermano, Vṛkodara permaneció en silencio.
4.19.41
भीमस्य च समारम्भं दृष्ट्वा राज्ञोऽस्य चेष्टितम् ।
द्रौपदी चाधिकं क्रोधात्प्रारुदत्सा पुनःपुनः ॥ ४.१९.४१ ॥
Al ver el esfuerzo de Bhīma y la conducta de aquel rey, Draupadī, invadida por la ira, lloró con intensidad una y otra vez.
4.19.42
कीचकेनानुगमनात्कृष्णा ताम्रायतेक्षणा ।
सभाद्वारमुपगम्य रुदन्ती वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.१९.४२ ॥
Porque Kīcaka la había seguido, Kṛṣṇā, de largos ojos enrojecidos, llegó a la puerta del salón de la asamblea y, llorando, pronunció estas palabras.
4.19.43
अवेक्षमाणा सुश्रोणी पतींस्तान्दीनचेतसः ।
आकारं परिरक्षन्ती प्रतिज्ञां धर्मसंयुताम्।
दह्यमानेव रौद्रेण चक्षुषा द्रुपदात्मजा ॥ ४.१९.४३ ॥
Mirando a aquellos esposos de ánimo abatido, preservando la forma de su voto unido al dharma, la hija de Drupada, de hermosas caderas, parecía arder con ojos feroces.
4.19.44
प्रजारक्षणशीलानां राज्ञां ह्यमिततेजसाम् ।
कार्याऽनुपालनं नित्यं धर्मे सत्ये च तिष्ठताम् ॥ ४.१९.४४ ॥
Para los reyes de esplendor inconmensurable, cuya naturaleza es proteger a sus súbditos, el cumplimiento del deber pertenece siempre a quienes permanecen firmes en el dharma y la verdad.
4.19.45
स्वप्रजायां प्रजायां च विशेषं नाधिगच्छताम् ।
प्रियेष्वपि च वध्येषु समत्वं ये समाश्रिताः ॥ ४.१९.४५ ॥
Quienes no hacen distinción entre sus propios súbditos y los de otros, y se acogen a la ecuanimidad tanto hacia los queridos como hacia los que merecen castigo.
4.19.46
विवादेषु प्रवृत्तेषु समं कार्यानुदर्शिना ।
राज्ञा धर्मासनस्थेन जितौ लोकावुभावपि ॥ ४.१९.४६ ॥
Cuando surgen disputas, el rey que, sentado en el trono del dharma, juzga con imparcialidad y viendo bien el asunto, conquista ambos mundos.
4.19.47
राजन्धर्मासनस्थो हि रक्ष मां त्वमनागसम् ॥ ४.१९.४७ ॥
Oh rey, tú que estás sentado en el trono del dharma, protégeme a mí, que no tengo culpa.
4.19.48
अहं त्वनपराध्यन्ती कीचकेन दुरात्मना ।
पश्यतस्ते महाराज हता पादेन दासिवात् ॥ ४.१९.४८ ॥
Yo, sin culpa alguna, fui golpeada con el pie por el perverso Kīcaka, oh gran rey, mientras tú mirabas, como a una esclava.
4.19.49
त्वत्समक्षं नृपश्रेष्ठ निष्पिष्टा वसुधातले ।
अनागसं कृपार्हां मां स्त्रियं त्वं परिपालय ॥ ४.१९.४९ ॥
¡Oh, mejor de los reyes! Ante tus propios ojos he sido aplastada sobre la tierra. Soy inocente, digna de compasión, una mujer; tú debes protegerme.
4.19.50
रक्ष मां कीचकाद्भीतां धर्मं रक्ष नरेश्वर ।
मत्स्याधिप प्रजा रक्ष पिता पुत्रानिवौरसान् ॥ ४.१९.५० ॥
¡Oh señor de los hombres, protégeme a mí, atemorizada por Kīcaka; protege el dharma. ¡Oh señor de los Matsya, protege a tus súbditos como un padre protege a sus propios hijos!
4.19.51
यस्त्वधर्मेण कार्याणि मोहात्मा कुरुते नृपः ।
अचिरात्तं दुरात्मानं वशे कुर्वन्ति शत्रवः ॥ ४.१९.५१ ॥
Al rey cuyo espíritu está engañado por la ofuscación y que actúa injustamente, sus enemigos pronto lo someten bajo su poder, a ese de alma perversa.
4.19.52
मत्स्यानां कुलजस्त्वं हि तेषां सत्यं परायणम् ।
त्वं किलैवंविधो जातः कुले धर्मपरायणे ॥ ४.१९.५२ ॥
Tú naciste en el linaje de los Matsya, para quienes la verdad es el refugio supremo; tú, siendo de tal condición, naciste en una familia consagrada al dharma.
4.19.53
अतस्त्वाहमभिक्रन्दे शरणार्थं नराधिप ।
त्राहि मामद्य राजेन्द्र कीचकात्पापपूरुषात् ॥ ४.१९.५३ ॥
Por eso, oh señor de los hombres, te invoco en busca de refugio. Oh rey de reyes, sálvame hoy de Kīcaka, ese hombre pecador.
4.19.54
अनाथामिह मां ज्ञात्वा कीचकः पुरुषाधमः ।
प्रहरत्येव नीचात्मा न तु धर्ममवेक्षते ॥ ४.१९.५४ ॥
Sabiendo que aquí estoy sin protector, Kīcaka, el más vil de los hombres, de alma ruin, sigue golpeándome; no mira en absoluto al dharma.
4.19.55
अकार्याणामनारम्भात्कार्याणामनुपालनात् ।
प्रजासु ये सुवृत्तास्ते स्वर्गमायान्ति भूमिपाः ॥ ४.१९.५५ ॥
Los reyes que se abstienen de lo que no debe hacerse y cumplen lo que debe hacerse, y que se comportan bien con sus súbditos, ascienden al cielo.
4.19.56
कार्याकार्यविशेषज्ञाः कामकारेण पार्थिवाः ।
प्रजासु किल्बिषं कृत्वा नरकं यान्त्यधोमुखाः ॥ ४.१९.५६ ॥
Los reyes que conocen la distinción entre lo que debe y no debe hacerse, pero que, guiados por el deseo, cometen pecado contra sus súbditos, descienden cabeza abajo al infierno.
4.19.57
नैव यज्ञैर्न वा दानैर्न गुरोरुपसेवनात् ।
प्राप्नुवन्ति तथा धर्मं यथा कार्यानुपालनात् ॥ ४.१९.५७ ॥
No por los sacrificios, ni por las donaciones, ni por servir al maestro, se obtiene el dharma como se obtiene cumpliendo lo que debe hacerse.
4.19.58
अपि चेदं पुरा ब्रह्मा प्रोवाचेन्द्राय पृच्छते ।
द्वन्द्वं कार्यमकार्यं च लोके चासीत्परं यथा ॥ ४.१९.५८ ॥
En tiempos antiguos Brahmā también declaró esto a Indra, que preguntó: la dualidad entre lo que debe y no debe hacerse en el mundo es tan suprema como lo es.
4.19.59
धर्माधर्मौ पुनर्द्वन्द्वं विनियुक्तमथापि वा ।
क्रियाणामक्रियाणां च प्रापणे पुण्यपापयोः ॥ ४.१९.५९ ॥
El dharma y el adharma son de nuevo un par, asignado a la obtención del mérito y del pecado mediante las acciones y las no acciones.
4.19.60
प्रजायां सृज्यमानायां पुरा ह्येतदुदाहृतम् ।
एतद्वो मानुषाः सम्यक्कार्यं द्वन्द्वत्रयं भुवि ॥ ४.१९.६० ॥
Esto fue declarado en tiempos antiguos, cuando se creaban las criaturas. Oh hombres, estos tres pares están correctamente asignados a vuestro deber en la tierra.
4.19.61
अस्मिन्सुनीते दुर्नीते लभते कर्मजं फलम् ।
कल्याणकारी कल्याणं पापकारी च पापकम् ॥ ४.१९.६१ ॥
En la buena conducta o en la mala, el hombre obtiene el fruto nacido de sus acciones: quien hace el bien obtiene el bien, y quien hace el mal obtiene el mal.
4.19.62
तेन गच्छति संसर्गं स्वर्गाय नरकाय वा ।
सुकृतं दुष्कृतं वाऽपि कृत्वा मोहेन मानवः ।
पश्चात्तापेन तप्येत स्वबुद्ध्या मरणं गतः ॥ ४.१९.६२ ॥
Por ese acto va a la compañía del cielo o del infierno. Habiendo hecho el bien o el mal por delusión, el hombre después se atormenta con el remordimiento, y alcanza la muerte por su propio entendimiento.
4.19.63
एवमुक्त्वा परं वाक्यं विससर्ज शतक्रतुम् ।
शक्रोप्यापृच्छ्य ब्रह्माणं देवराज्यमपालयत् ॥ ४.१९.६३ ॥
Habiendo dicho estas palabras supremas, despidió a Śatakratu (Indra). También Indra, tras despedirse de Brahmā, gobernó el reino de los dioses.
4.19.64
यथोक्तं देवराजेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र कार्याकार्ये स्थिरो भव ॥ ४.१९.६४ ॥
Así como lo dijeron Indra, señor de los dioses, y el supremo Brahmā, así también tú, oh señor de reyes, sé firme en lo que debe hacerse y lo que no debe hacerse.