ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.19.1
अकीर्तयत सुश्रोणी धर्मं शक्रं दिवाकरम् ।
मारुतं चाश्विनौ देवौ कुबेरं वरुणं यमम् ॥ ४.१९.१ ॥
ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ, ਇੰਦਰ, ਸੂਰਜ, ਵਾਯੂ, ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤੇ, ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਯਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
4.19.2
रुद्रमग्निं भगं विष्णुं स्कन्दं पूषणमेव च ।
सावित्रीसहितं चापि ब्रह्माणं पर्यकीर्तयत् ॥ ४.१९.२ ॥
ਰੁਦਰ, ਅਗਨੀ, ਭਗ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਕੰਦ, ਪੂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਸਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
4.19.3
इत्येवं मृगशवाक्षी सुश्रोणी धर्मचारिणी ।
उपातिष्ठत सा सूर्यं मुहूर्तमबला तदा ॥ ४.१९.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮ੍ਰਿਗ-ਨੈਣੀ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਅਬਲਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਪਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
4.19.4
तदस्यास्तनुमध्यायाः सर्वं सूर्योऽवबुद्धवान् ।
अन्तर्हितं ततस्तस्या रक्षो रक्षार्थमादिशत् ॥ ४.१९.४ ॥
ਉਸ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੂਰਜ ਨੇ ਜਾਣ ਲਈ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਰੱਖਿਅਕ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
4.19.5
तच्चैनां नाजहात्तत्र सर्वावस्थास्वनिन्दिताम् ॥ ४.१९.५ ॥
ਉਹ ਰੱਖਿਅਕ ਉੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਸੀ।
4.19.6
प्रतस्थे सा सुकेशान्ता त्वरमाणा पुनःपुनः ।
विलम्बमाना विवशा कीचकस्य निवेशनम् ॥ ४.१९.६ ॥
ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਕਰਦੀ, ਪਰ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਰੁਕਦੀ ਹੋਈ ਕੀਚਕ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈ।
4.19.7
तां मृगीमिव वित्रस्तां दृष्ट्वा कृष्णां समागताम् ।
उत्पपातासनात्तूर्णं नावं लब्ध्वेव पारगः ॥ ४.१९.७ ॥
ਡਰੀ ਹੋਈ ਹਿਰਨੀ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਮਿਲੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਕੀਚਕ ਤੁਰੰਤ ਆਸਣ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
4.19.8
श्लक्ष्णं चोवाच वाक्यं स कीचकः काममूर्च्छितः ।
स्वागतं ते सुकेशान्ते सुव्युष्टा रजनी मम ॥ ४.१९.८ ॥
ਕਾਮ ਨਾਲ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋਏ ਉਸ ਕੀਚਕ ਨੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: "ਸੁੰਦਰ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਤੇਰਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਰਾਤ ਅੱਜ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੜ੍ਹੀ ਹੈ।"
4.19.9
स्वामिनी त्वमनुप्राप्ता चिरस्य भवनं शुभे ।
कुरुष्व च मयि प्रीतिं वशं चोपानयस्व माम् ॥ ४.१९.९ ॥
"ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਬਣ ਕੇ ਆਈ ਹੈਂ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈ।"
4.19.10
प्रतिगृह्णीष्व मे भोगांस्त्वदर्थमुपकल्पितान् ।
सर्वरत्नमयीं मालां कुण्डले च हिरण्मये ॥ ४.१९.१० ॥
"ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਮੇਰੇ ਭੋਗ ਪਦਾਰਥ ਕਬੂਲ ਕਰ; ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹਾਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੁੰਡਲ।"
4.19.11
वासांसि चन्दनं माल्यं धूपशुद्धां च वारुणीम् ।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विहर त्वं यथेच्छसि।
प्रीत्या मे कुरु मद्माक्षि प्रसादं प्रियदर्शने ॥ ४.१९.११ ॥
"ਕੱਪੜੇ, ਚੰਦਨ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੀ ਵਾਰੁਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਕਬੂਲ ਕਰ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਪ੍ਰਿਯ ਦਰਸ਼ਨੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।"
4.19.12
स्वास्तीर्णमस्ति शयनं सितसूक्ष्मोत्तरच्छदम् ।
अत्रारुह्य मया सार्धं पिबेमां वरवारुणीम् ॥ ४.१९.१२ ॥
"ਇੱਥੇ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਬਾਰੀਕ ਉਪਰਲੇ ਚਾਦਰ ਵਾਲਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਛਿਆ ਬਿਸਤਰਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਾਰੁਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ।"
4.19.13
भजस्व मां विशालाक्षि भर्ता ते सदृशोस्म्यहम् ।
उपसर्प वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा ॥ ४.१९.१३ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਮੇਰੂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ।
4.19.14
स मूढः कीचकस्तत्र प्राप्तां राजीवलोचनाम् ।
अब्रवीद्द्रौपदीं दृष्ट्वा दुरात्मा ह्यात्मसंमतः ॥ ४.१९.१४ ॥
ਉਥੇ ਆਈ ਕਮਲ-ਨੈਣੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੂਰਖ ਕੀਚਕ, ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
4.19.15
कीचकेनैवमुक्ता सा द्रौपदी वरवर्णिनी ।
अब्रवीत्तमनाचारं नेदृशं वक्तुमर्हसि ॥ ४.१९.१५ ॥
ਕੀਚਕ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੀ ਗਈ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਰਨ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੇ ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।"
4.19.16
नाहं शक्या त्वया स्प्रष्टुं श्वपचेनेव ब्राह्मणी ।
गन्तुमिच्छसि दुर्बुद्धे गतिं दुर्गतरान्तराम् ॥ ४.१९.१६ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਵਪਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਦਤਰ ਦੁਰਗਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
4.19.17
यत्र गच्छन्ति बहवः परदाराभिमर्शकाः ।
नराः संभिन्नमर्यादाः कीटवच्चाशुभाश्रयाः ॥ ४.१९.१७ ॥
ਜਿੱਥੇ ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਰਿਆਦਾ ਤੋੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅਸ਼ੁਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
4.19.18
अप्रैषीन्मां सुराहारीं सुदेष्णा त्वन्निवेशनम् ।
तस्यै नयिष्ये मदिरां भगिनी तृषिता तव ॥ ४.१९.१८ ॥
ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਘਰ ਸ਼ਰਾਬ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਤੇਰੀ ਭੈਣ ਪਿਆਸੀ ਹੈ।
4.19.19
पिपासिता च कैकेयी तूर्णं मामादिशत्ततः ।
दीयतां मे सुरा शीघ्रं सूतपुत्र व्रजाम्यहम् ॥ ४.१९.१९ ॥
ਪਿਆਸੀ ਕੈਕੇਯੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, 'ਹੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸੁਰਾ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।'
4.19.20
अन्या भद्रे हरिष्यन्ति राजपुत्र्याः सुरामिमाम् ।
किं त्वं यास्यसि कल्याणि मदर्थं त्वमिहागता ॥ ४.१९.२० ॥
ਕੀਚਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਇਹ ਸੁਰਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਲਈ ਹੋਰ ਦਾਸੀਆਂ ਲੈ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਜਾਵੇਂਗੀ?'
4.19.21
इत्युक्त्वा दक्षिणे पाणौ सूतपुत्रः परामृशत् ।
सा गृहीता विधून्वन्ती भूमौ निक्षिप्य भाजनम् ।
सभां शरणमाधावद्यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.२१ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਫੜੀ ਗਈ ਉਹ ਛੁੱਟਣ ਲਈ ਤੜਫਦੀ, ਭਾਂਡਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਜਿੱਥੇ ਸਨ ਉਸ ਸਭਾ ਵੱਲ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਦੌੜੀ।
4.19.22
तां कीचकः प्रधावन्तीं केशपक्षे परामृशत् ।
पातयित्वा तु तां भूमौ सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.१९.२२ ॥
ਦੌੜਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਚਕ ਨੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲਟ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡੇਗ ਕੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
4.19.23
सभायां पश्यतो राज्ञो विराटस्य महात्मनः ।
ब्राह्मणानां च वृद्धानां क्षत्रियाणां च पश्यतां ॥ ४.१९.२३ ॥
ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੀ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
4.19.24
तस्याः पादाभितप्ताया मुखाद्रुधिरमास्रवत् ॥ ४.१९.२४ ॥
ਪੈਰ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਤੜਫਦੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਲਹੂ ਵਹਿਣ ਲੱਗਾ।
4.19.25
ततो दिवाकरेणाशु राक्षसः संनियोजितः ।
स कीचकमपोवाह वातवेगेन भारत ॥ ४.१९.२५ ॥
ਤਦ ਸੂਰਜ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰੰਤ ਨਿਯੁਕਤ ਉਸ ਰਾਖ਼ਸ਼ ਨੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
4.19.26
स पपात तदा भूमौ रक्षोबलसमीरितः ।
विघूर्णमानो निश्चेष्टश्छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ४.१९.२६ ॥
ਰਾਖ਼ਸ਼ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਤਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਘੁੰਮਦਾ, ਬੇਹਰਕਤ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਕੱਟੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ।
4.19.27
तां दृष्ट्वा तत्र ते सभ्या हाहाभूताः समन्ततः ।
न युक्तं सूतपुत्रेति कीचकेति च तेऽवदन्।
किमियं वध्यते बाला कृपणा चाप्यबान्धवा ॥ ४.१९.२७ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ, 'ਸੂਤਪੁੱਤਰ, ਕੀਚਕ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀਨ, ਬੰਧੂਹੀਣ ਬਾਲਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
4.19.28
तस्यामासन्हि ते पार्थाः सभायां भ्रातरस्तथा ।
अमृष्यमाणाः कृष्णायाः कीचकेन पदा वधं ॥ ४.१९.२८ ॥
ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਕੀਚਕ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਮਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ।
4.19.29
तां दृष्ट्वा भीमसेनस्य क्रोधादास्रमवर्तत ।
धूमोच्छ्वासः समभवन्नेत्रे चोच्छ्रितपक्ष्मणी ।
सस्वेदा भ्रुकुटी चोग्रा ललाटे समवर्तत ॥ ४.१९.२९ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅੱਥਰੂ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਧੂੰਆਂ ਜਿਹਾ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਾ; ਅੱਖਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ; ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਭਰਵੱਟੇ ਤਣ ਗਏ।
4.19.30
तस्य भीमो वधप्रेप्सुः कीचकस्य दुरात्मनः ।
दन्तैर्दन्तांस्तदा रोपान्निष्पिपेष महामनाः ॥ ४.१९.३० ॥
ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ ਕੀਚਕ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਭੀਮ ਨੇ ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਦੰਦ ਪੀਸ ਦਿੱਤੇ।
4.19.31
भूयः संचरितः क्रुद्धः सहसोत्थाय चासनात् ।
निरैक्षत द्रुमं दीर्घं राजानं चाप्यवैक्षत ॥ ४.१९.३१ ॥
ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਆਸਣ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖ ਵੱਲ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
4.19.32
वधमाकाङ्क्षमाणं तं कीचकस्य दुरात्मनः ।
आकारेणैव भीमं स प्रत्यपेधद्युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.३२ ॥
ਕੀਚਕ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
4.19.33
तस्य राजा शनैः संज्ञां कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
चकार भीमसेनस्य रोषाविष्टस्य धीमतः ॥ ४.१९.३३ ॥
ਰਾਜਾ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭੀਮਸੇਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ।
4.19.34
प्रत्याख्यानं तदा चाह कङ्को नाम युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.३४ ॥
ਤਦ ਕੰਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।
4.19.35
सूद मा साहसं कार्षीः फलितोऽयं वनस्पतिः ।
नात्र शुष्काणि काष्ठानि सन्ति यानि च कानि च ॥ ४.१९.३५ ॥
ਹੇ ਰਸੋਈਏ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦਲੇਰੀ ਭਰਿਆ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ; ਇਹ ਰੁੱਖ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਵੀ ਸੁੱਕੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਹਨ।
4.19.36
यदि ते दारुकृत्यं स्यान्निष्क्रम्य नगराद्बहिः ।
समूलं शातयेर्वृक्षं श्रमस्ते न भविष्यति ॥ ४.१९.३६ ॥
ਜੇ ਤੇਰਾ ਲੱਕੜ ਕੱਟਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਮੇਤ ਕੱਟ; ਤੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗੀ।
4.19.37
यस्य चार्द्रस्य वृक्षस्य शीतच्छायां समाश्रयेत् ।
न तस्य पर्णे द्रुह्येत पूर्ववृत्तमनुस्मरन् ॥ ४.१९.३७ ॥
ਜਿਸ ਹਰੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵੈਰ ਨਾ ਕਰੇ; ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ।
4.19.38
न क्रोधकालसमयः सूद मा चापलं कृथाः ।
अपूर्णोऽयं द्विपक्षोनो नेदं बलवतां बहु ॥ ४.१९.३८ ॥
ਹੇ ਰਸੋਈਏ! ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਾਹਲੀ ਨਾ ਕਰ। ਇਹ ਅਧੂਰਾ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘਾਟ ਹੈ; ਬਲਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ।
4.19.39
अथाङ्गुष्ठेनावमृद्गादङ्गुष्ठं तत्र धर्मराट् ।
प्रबोधनभयाद्राज्ञो भीमं तं प्रत्यषेधयत् ॥ ४.१९.३९ ॥
ਫਿਰ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਭੀਮ ਦਾ ਅੰਗੂਠਾ ਦਬਾਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜਾਗ ਪੈਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ।
4.19.40
भीमसेनस्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा परपुरञ्जयः ।
सहसोत्पतितं क्रोधं न्ययच्छद्धृतिमान्बलात् ।
इङ्गितज्ञः स तु भ्रातुस्तूष्णीमासीद्वृकोदरः ॥ ४.१९.४० ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਉੱਠੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਭਰਾ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬੈਠ ਗਿਆ।
4.19.41
भीमस्य च समारम्भं दृष्ट्वा राज्ञोऽस्य चेष्टितम् ।
द्रौपदी चाधिकं क्रोधात्प्रारुदत्सा पुनःपुनः ॥ ४.१९.४१ ॥
ਭੀਮ ਦੀ ਉਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਸ ਵਰਤਾਓ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਰੋਈ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ।
4.19.42
कीचकेनानुगमनात्कृष्णा ताम्रायतेक्षणा ।
सभाद्वारमुपगम्य रुदन्ती वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.१९.४२ ॥
ਕੀਚਕ ਦੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਕਾਰਨ, ਲਾਲ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਭਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀ।
4.19.43
अवेक्षमाणा सुश्रोणी पतींस्तान्दीनचेतसः ।
आकारं परिरक्षन्ती प्रतिज्ञां धर्मसंयुताम्।
दह्यमानेव रौद्रेण चक्षुषा द्रुपदात्मजा ॥ ४.१९.४३ ॥
ਦੀਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਤੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ, ਧਰਮ ਸਹਿਤ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਭਿਆਨਕ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸੜਦੀ ਹੋਵੇ।
4.19.44
प्रजारक्षणशीलानां राज्ञां ह्यमिततेजसाम् ।
कार्याऽनुपालनं नित्यं धर्मे सत्ये च तिष्ठताम् ॥ ४.१९.४४ ॥
ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੈ, ਐਸੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਪਾਲਨ ਸਦਾ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਇਆਂ ਲਈ ਹੈ।
4.19.45
स्वप्रजायां प्रजायां च विशेषं नाधिगच्छताम् ।
प्रियेष्वपि च वध्येषु समत्वं ये समाश्रिताः ॥ ४.१९.४५ ॥
ਜੋ ਆਪਣੀ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਤੇ ਵੱਧਣਯੋਗਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਤਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
4.19.46
विवादेषु प्रवृत्तेषु समं कार्यानुदर्शिना ।
राज्ञा धर्मासनस्थेन जितौ लोकावुभावपि ॥ ४.१९.४६ ॥
ਝਗੜੇ ਉਠਣ ਤੇ ਧਰਮਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਵੇਖ ਕੇ ਸਮਭਾਵ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
4.19.47
राजन्धर्मासनस्थो हि रक्ष मां त्वमनागसम् ॥ ४.१९.४७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਧਰਮਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਤੁਸੀਂ, ਬੇਗੁਨਾਹ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
4.19.48
अहं त्वनपराध्यन्ती कीचकेन दुरात्मना ।
पश्यतस्ते महाराज हता पादेन दासिवात् ॥ ४.१९.४८ ॥
ਮੈਂ ਬੇਗੁਨਾਹ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਦੁਰਾਤਮਾ ਕੀਚਕ ਨੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਦਾਸੀ ਵਾਂਗ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰੀ।
4.19.49
त्वत्समक्षं नृपश्रेष्ठ निष्पिष्टा वसुधातले ।
अनागसं कृपार्हां मां स्त्रियं त्वं परिपालय ॥ ४.१९.४९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੋਲੀ ਗਈ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਤਰਸ ਦੀ ਪਾਤਰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
4.19.50
रक्ष मां कीचकाद्भीतां धर्मं रक्ष नरेश्वर ।
मत्स्याधिप प्रजा रक्ष पिता पुत्रानिवौरसान् ॥ ४.१९.५० ॥
ਹੇ ਨਰੇਸ਼ਵਰ, ਕੀਚਕ ਤੋਂ ਡਰੀ ਹੋਈ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੇ ਮਤਸਯਾਧਿਪ, ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4.19.51
यस्त्वधर्मेण कार्याणि मोहात्मा कुरुते नृपः ।
अचिरात्तं दुरात्मानं वशे कुर्वन्ति शत्रवः ॥ ४.१९.५१ ॥
ਜੋ ਰਾਜਾ ਮੋਹ ਨਾਲ ਮਨ ਭਟਕਾ ਕੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
4.19.52
मत्स्यानां कुलजस्त्वं हि तेषां सत्यं परायणम् ।
त्वं किलैवंविधो जातः कुले धर्मपरायणे ॥ ४.१९.५२ ॥
ਤੁਸੀਂ ਮਤਸਯਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਸੱਚ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ-ਪਰਾਇਣ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋ।
4.19.53
अतस्त्वाहमभिक्रन्दे शरणार्थं नराधिप ।
त्राहि मामद्य राजेन्द्र कीचकात्पापपूरुषात् ॥ ४.१९.५३ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਸ਼ਰਣ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਅੱਜ ਉਸ ਪਾਪੀ ਕੀਚਕ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
4.19.54
अनाथामिह मां ज्ञात्वा कीचकः पुरुषाधमः ।
प्रहरत्येव नीचात्मा न तु धर्ममवेक्षते ॥ ४.१९.५४ ॥
ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਆਸਰੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਧਮ ਪੁਰਸ਼ ਕੀਚਕ, ਨੀਚ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਧਰਮ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
4.19.55
अकार्याणामनारम्भात्कार्याणामनुपालनात् ।
प्रजासु ये सुवृत्तास्ते स्वर्गमायान्ति भूमिपाः ॥ ४.१९.५५ ॥
ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਨਾਲ ਸਦਾਚਾਰ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
4.19.56
कार्याकार्यविशेषज्ञाः कामकारेण पार्थिवाः ।
प्रजासु किल्बिषं कृत्वा नरकं यान्त्यधोमुखाः ॥ ४.१९.५६ ॥
ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
4.19.57
नैव यज्ञैर्न वा दानैर्न गुरोरुपसेवनात् ।
प्राप्नुवन्ति तथा धर्मं यथा कार्यानुपालनात् ॥ ४.१९.५७ ॥
ਨਾ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਸਗੋਂ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
4.19.58
अपि चेदं पुरा ब्रह्मा प्रोवाचेन्द्राय पृच्छते ।
द्वन्द्वं कार्यमकार्यं च लोके चासीत्परं यथा ॥ ४.१९.५८ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਸੀ: ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਦਾ ਇਹ ਦਵੰਦ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
4.19.59
धर्माधर्मौ पुनर्द्वन्द्वं विनियुक्तमथापि वा ।
क्रियाणामक्रियाणां च प्रापणे पुण्यपापयोः ॥ ४.१९.५९ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਵੰਦ ਹੈ; ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਅਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ।
4.19.60
प्रजायां सृज्यमानायां पुरा ह्येतदुदाहृतम् ।
एतद्वो मानुषाः सम्यक्कार्यं द्वन्द्वत्रयं भुवि ॥ ४.१९.६० ॥
ਪ੍ਰਜਾ ਸਿਰਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸਮੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਮਨੁੱਖੋ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਦਵੰਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਤੱਵ ਲਈ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ।
4.19.61
अस्मिन्सुनीते दुर्नीते लभते कर्मजं फलम् ।
कल्याणकारी कल्याणं पापकारी च पापकम् ॥ ४.१९.६१ ॥
ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਾਪ।
4.19.62
तेन गच्छति संसर्गं स्वर्गाय नरकाय वा ।
सुकृतं दुष्कृतं वाऽपि कृत्वा मोहेन मानवः ।
पश्चात्तापेन तप्येत स्वबुद्ध्या मरणं गतः ॥ ४.१९.६२ ॥
ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਦੇ ਸੰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਤੜਪਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
4.19.63
एवमुक्त्वा परं वाक्यं विससर्ज शतक्रतुम् ।
शक्रोप्यापृच्छ्य ब्रह्माणं देवराज्यमपालयत् ॥ ४.१९.६३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਰਾਜ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕੀਤਾ।
4.19.64
यथोक्तं देवराजेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र कार्याकार्ये स्थिरो भव ॥ ४.१९.६४ ॥
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਕਰਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੁ।