ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 4.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.19.1
अकीर्तयत सुश्रोणी धर्मं शक्रं दिवाकरम् ।
मारुतं चाश्विनौ देवौ कुबेरं वरुणं यमम् ॥ ४.१९.१ ॥
ಸುಂದರ ಸೊಂಟದ ಆ ಸ್ತ್ರೀ ಧರ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ವಾಯು, ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು, ಕುಬೇರ, ವರುಣ ಮತ್ತು ಯಮರನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದಳು.
4.19.2
रुद्रमग्निं भगं विष्णुं स्कन्दं पूषणमेव च ।
सावित्रीसहितं चापि ब्रह्माणं पर्यकीर्तयत् ॥ ४.१९.२ ॥
ರುದ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ಭಗ, ವಿಷ್ಣು, ಸ್ಕಂದ, ಪೂಷ, ಸಾವಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮರನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಿದಳು.
4.19.3
इत्येवं मृगशवाक्षी सुश्रोणी धर्मचारिणी ।
उपातिष्ठत सा सूर्यं मुहूर्तमबला तदा ॥ ४.१९.३ ॥
ಹೀಗೆ ಜಿಂಕೆಯ ಕಣ್ಣಿನ, ಸುಂದರ ಸೊಂಟದ, ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯ ಆ ದುರ್ಬಲ ಸ್ತ್ರೀ ಆಗ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿದಳು.
4.19.4
तदस्यास्तनुमध्यायाः सर्वं सूर्योऽवबुद्धवान् ।
अन्तर्हितं ततस्तस्या रक्षो रक्षार्थमादिशत् ॥ ४.१९.४ ॥
ಆ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಸೊಂಟದವಳ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೂರ್ಯ ಅರಿತುಕೊಂಡ; ನಂತರ ಅವಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಡಗಿದ್ದ ರಕ್ಷಕನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ.
4.19.5
तच्चैनां नाजहात्तत्र सर्वावस्थास्वनिन्दिताम् ॥ ४.१९.५ ॥
ಆ ರಕ್ಷಕನು ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ಆ ನಿರ್ದೋಷಿ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಲಿಲ್ಲ.
4.19.6
प्रतस्थे सा सुकेशान्ता त्वरमाणा पुनःपुनः ।
विलम्बमाना विवशा कीचकस्य निवेशनम् ॥ ४.१९.६ ॥
ಸುಂದರ ಕೇಶದವಳು ಪದೇ ಪದೇ ತ್ವರೆಮಾಡುತ್ತ, ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತ, ಅಸಹಾಯಕಳಾಗಿ ಕೀಚಕನ ಮನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಳು.
4.19.7
तां मृगीमिव वित्रस्तां दृष्ट्वा कृष्णां समागताम् ।
उत्पपातासनात्तूर्णं नावं लब्ध्वेव पारगः ॥ ४.१९.७ ॥
ಭಯಗೊಂಡ ಹೆಣ್ಣುಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ, ದಡ ದಾಟುವವನು ದೋಣಿ ಸಿಕ್ಕಂತೆ ಕೀಚಕ ತಕ್ಷಣ ಆಸನದಿಂದ ಎದ್ದು ನೆಗೆದನು.
4.19.8
श्लक्ष्णं चोवाच वाक्यं स कीचकः काममूर्च्छितः ।
स्वागतं ते सुकेशान्ते सुव्युष्टा रजनी मम ॥ ४.१९.८ ॥
ಕಾಮದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾದ ಆ ಕೀಚಕ ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹೇಳಿದನು: "ಸುಂದರ ಕೇಶಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಸ್ವಾಗತ; ನನ್ನ ರಾತ್ರಿ ಈಗ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳಗಾಯಿತು."
4.19.9
स्वामिनी त्वमनुप्राप्ता चिरस्य भवनं शुभे ।
कुरुष्व च मयि प्रीतिं वशं चोपानयस्व माम् ॥ ४.१९.९ ॥
"ಶುಭೆಯೇ, ಬಹಳ ಕಾಲದ ಬಳಿಕ ನೀನು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಒಡತಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ತೋರು, ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೋ."
4.19.10
प्रतिगृह्णीष्व मे भोगांस्त्वदर्थमुपकल्पितान् ।
सर्वरत्नमयीं मालां कुण्डले च हिरण्मये ॥ ४.१९.१० ॥
"ನಿನಗಾಗಿಯೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ನನ್ನ ಭೋಗವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಸರ್ವರತ್ನಮಯವಾದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು."
4.19.11
वासांसि चन्दनं माल्यं धूपशुद्धां च वारुणीम् ।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विहर त्वं यथेच्छसि।
प्रीत्या मे कुरु मद्माक्षि प्रसादं प्रियदर्शने ॥ ४.१९.११ ॥
"ವಸ್ತ್ರ, ಚಂದನ, ಮಾಲೆ, ಧೂಪದಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ವಾರುಣಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟಬಂದಂತೆ ವಿಹರಿಸು. ಮತ್ತೇರಿದ ಕಣ್ಣಿನವಳೇ, ಪ್ರಿಯದರ್ಶನೆಯೇ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಕೃಪೆ ತೋರು."
4.19.12
स्वास्तीर्णमस्ति शयनं सितसूक्ष्मोत्तरच्छदम् ।
अत्रारुह्य मया सार्धं पिबेमां वरवारुणीम् ॥ ४.१९.१२ ॥
"ಇಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಮೃದುವಾದ ಹೊದಿಕೆಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಸಿದ ಹಾಸಿಗೆ ಇದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾರುಣಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿ."
4.19.13
भजस्व मां विशालाक्षि भर्ता ते सदृशोस्म्यहम् ।
उपसर्प वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा ॥ ४.१९.१३ ॥
ವಿಶಾಲನೇತ್ರೆಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ನಿನ್ನ ಪತಿಗೆ ನಾನು ಸಮಾನನು. ಸುಂದರ ಸೊಂಟದವಳೇ, ಮೇರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೆ ಸೇರುವಂತೆ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಾ.
4.19.14
स मूढः कीचकस्तत्र प्राप्तां राजीवलोचनाम् ।
अब्रवीद्द्रौपदीं दृष्ट्वा दुरात्मा ह्यात्मसंमतः ॥ ४.१९.१४ ॥
ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಕಮಲನಯನೆ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಆ ಮೂಢ ಕೀಚಕನು, ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತ ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
4.19.15
कीचकेनैवमुक्ता सा द्रौपदी वरवर्णिनी ।
अब्रवीत्तमनाचारं नेदृशं वक्तुमर्हसि ॥ ४.१९.१५ ॥
ಕೀಚಕನಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಂದರ ವರ್ಣದ ದ್ರೌಪದಿ ಆ ದುರಾಚಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: "ನೀನು ಇಂತಹ ಮಾತು ಹೇಳಬಾರದು."
4.19.16
नाहं शक्या त्वया स्प्रष्टुं श्वपचेनेव ब्राह्मणी ।
गन्तुमिच्छसि दुर्बुद्धे गतिं दुर्गतरान्तराम् ॥ ४.१९.१६ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯನ್ನು ಶ್ವಪಚನು ಮುಟ್ಟಲಾರನೋ ಹಾಗೆ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಾರೆ. ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೇ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೀನವಾದ ಗತಿಗೆ ನೀನು ಹೋಗಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
4.19.17
यत्र गच्छन्ति बहवः परदाराभिमर्शकाः ।
नराः संभिन्नमर्यादाः कीटवच्चाशुभाश्रयाः ॥ ४.१९.१७ ॥
ಪರಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಅನೇಕ ಜನರು, ಮರ್ಯಾದೆ ಮೀರಿದವರು, ಹುಳುಗಳಂತೆ ಅಶುಭ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೋ.
4.19.18
अप्रैषीन्मां सुराहारीं सुदेष्णा त्वन्निवेशनम् ।
तस्यै नयिष्ये मदिरां भगिनी तृषिता तव ॥ ४.१९.१८ ॥
ಸುದೇಷ್ಣೆ ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಮದ್ಯ ತರಲು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಮದ್ಯ ಒಯ್ಯುವೆನು; ನಿನ್ನ ಸಹೋದರಿ ದಾಹದಿಂದಿದ್ದಾಳೆ.
4.19.19
पिपासिता च कैकेयी तूर्णं मामादिशत्ततः ।
दीयतां मे सुरा शीघ्रं सूतपुत्र व्रजाम्यहम् ॥ ४.१९.१९ ॥
ಬಾಯಾರಿದ ಕೈಕೇಯಿ ತಕ್ಷಣ ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದಳು: 'ಸೂತಪುತ್ರನೇ, ನನಗೆ ಬೇಗ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕೊಡು; ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.'
4.19.20
अन्या भद्रे हरिष्यन्ति राजपुत्र्याः सुरामिमाम् ।
किं त्वं यास्यसि कल्याणि मदर्थं त्वमिहागता ॥ ४.१९.२० ॥
ಕೀಚಕ ಹೇಳಿದ: 'ಭದ್ರೆ, ಈ ಮದ್ಯವನ್ನು ರಾಜಪುತ್ರಿಗಾಗಿ ಬೇರೆ ದಾಸಿಯರು ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿ, ನನಗಾಗಿ ನೀನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ; ಏಕೆ ಹೋಗುತ್ತೀಯ?'
4.19.21
इत्युक्त्वा दक्षिणे पाणौ सूतपुत्रः परामृशत् ।
सा गृहीता विधून्वन्ती भूमौ निक्षिप्य भाजनम् ।
सभां शरणमाधावद्यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಸೂತಪುತ್ರನು ಅವಳ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಹಿಡಿದನು. ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳು ಕೊಸರಾಡುತ್ತ, ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲಿಟ್ಟು, ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿದ್ದ ಸಭೆಯತ್ತ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಓಡಿದಳು.
4.19.22
तां कीचकः प्रधावन्तीं केशपक्षे परामृशत् ।
पातयित्वा तु तां भूमौ सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.१९.२२ ॥
ಓಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ಕೀಚಕ ಕೂದಲ ಗುಚ್ಛದಿಂದ ಹಿಡಿದನು. ಅವಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸಿ, ಸೂತಪುತ್ರನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದನು.
4.19.23
सभायां पश्यतो राज्ञो विराटस्य महात्मनः ।
ब्राह्मणानां च वृद्धानां क्षत्रियाणां च पश्यतां ॥ ४.१९.२३ ॥
ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಜ ವಿರಾಟನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ.
4.19.24
तस्याः पादाभितप्ताया मुखाद्रुधिरमास्रवत् ॥ ४.१९.२४ ॥
ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳ ಬಾಯಿಯಿಂದ ರಕ್ತ ಸುರಿಯಿತು.
4.19.25
ततो दिवाकरेणाशु राक्षसः संनियोजितः ।
स कीचकमपोवाह वातवेगेन भारत ॥ ४.१९.२५ ॥
ಆಗ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ವಾಯುವೇಗದಿಂದ ಕೀಚಕನನ್ನು ಒಯ್ದನು, ಭಾರತ.
4.19.26
स पपात तदा भूमौ रक्षोबलसमीरितः ।
विघूर्णमानो निश्चेष्टश्छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ४.१९.२६ ॥
ರಾಕ್ಷಸನ ಬಲದಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನು ಆಗ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು, ತಿರುಗುತ್ತಾ, ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ, ಬೇರು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮರದಂತೆ.
4.19.27
तां दृष्ट्वा तत्र ते सभ्या हाहाभूताः समन्ततः ।
न युक्तं सूतपुत्रेति कीचकेति च तेऽवदन्।
किमियं वध्यते बाला कृपणा चाप्यबान्धवा ॥ ४.१९.२७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಸಭೆಯವರೆಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಾಹಾಕಾರ ಮಾಡಿದರು. 'ಸೂತಪುತ್ರ, ಕೀಚಕ, ಇದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಈ ದೀನೆ, ಬಂಧುರಹಿತ ಬಾಲೆ ಏಕೆ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ?' ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
4.19.28
तस्यामासन्हि ते पार्थाः सभायां भ्रातरस्तथा ।
अमृष्यमाणाः कृष्णायाः कीचकेन पदा वधं ॥ ४.१९.२८ ॥
ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪೃಥೆಯ ಆ ಮಕ್ಕಳಾದ ಸೋದರರು ಕೃಷ್ಣೆಗೆ ಕೀಚಕನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದುದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದರು.
4.19.29
तां दृष्ट्वा भीमसेनस्य क्रोधादास्रमवर्तत ।
धूमोच्छ्वासः समभवन्नेत्रे चोच्छ्रितपक्ष्मणी ।
सस्वेदा भ्रुकुटी चोग्रा ललाटे समवर्तत ॥ ४.१९.२९ ॥
ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಭೀಮಸೇನನಿಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಬಂದಿತು. ಅವನ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹೊಗೆಯಂತೆ ಏಳಿತು; ಕಣ್ಣುಗಳು ಎತ್ತಿದ ರೆಪ್ಪೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವು; ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆವರಿನೊಂದಿಗೆ ಭಯಂಕರ ಹುಬ್ಬು ಗಂಟಿಕ್ಕಿತು.
4.19.30
तस्य भीमो वधप्रेप्सुः कीचकस्य दुरात्मनः ।
दन्तैर्दन्तांस्तदा रोपान्निष्पिपेष महामनाः ॥ ४.१९.३० ॥
ಆ ದುರಾತ್ಮ ಕೀಚಕನನ್ನು ವಧಿಸಲು ಬಯಸಿದ ಮಹಾಮನಸ್ಕ ಭೀಮನು ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ಹಲ್ಲಿಗೆ ಹಲ್ಲು ಕಚ್ಚಿ ಅರೆದನು.
4.19.31
भूयः संचरितः क्रुद्धः सहसोत्थाय चासनात् ।
निरैक्षत द्रुमं दीर्घं राजानं चाप्यवैक्षत ॥ ४.१९.३१ ॥
ಮತ್ತೆ ಕೋಪದಿಂದ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಆಸನದಿಂದ ಎದ್ದು ಅವನು ಆ ಎತ್ತರದ ಮರವನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
4.19.32
वधमाकाङ्क्षमाणं तं कीचकस्य दुरात्मनः ।
आकारेणैव भीमं स प्रत्यपेधद्युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.३२ ॥
ಕೀಚಕನ ಮರಣವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಮನನ್ನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೇವಲ ಸನ್ನೆಯಿಂದಲೇ ತಡೆದನು.
4.19.33
तस्य राजा शनैः संज्ञां कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
चकार भीमसेनस्य रोषाविष्टस्य धीमतः ॥ ४.१९.३३ ॥
ರಾಜ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಭೀಮಸೇನನ ಗಮನವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆದನು.
4.19.34
प्रत्याख्यानं तदा चाह कङ्को नाम युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.३४ ॥
ಆಗ ಕಂಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
4.19.35
सूद मा साहसं कार्षीः फलितोऽयं वनस्पतिः ।
नात्र शुष्काणि काष्ठानि सन्ति यानि च कानि च ॥ ४.१९.३५ ॥
ಅಡುಗೆಯವನೇ, ಈ ರೀತಿಯ ಸಾಹಸ ಮಾಡಬೇಡ; ಈ ಮರ ಫಲಭರಿತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಯಾವುವೂ ಇಲ್ಲ.
4.19.36
यदि ते दारुकृत्यं स्यान्निष्क्रम्य नगराद्बहिः ।
समूलं शातयेर्वृक्षं श्रमस्ते न भविष्यति ॥ ४.१९.३६ ॥
ನಿನಗೆ ಮರ ಕಡಿಯುವ ಕೆಲಸವಿದ್ದರೆ, ನಗರದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಈ ಮರವನ್ನು ಬೇರು ಸಹಿತ ಕಡಿ; ನಿನ್ನ ಶ್ರಮ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು.
4.19.37
यस्य चार्द्रस्य वृक्षस्य शीतच्छायां समाश्रयेत् ।
न तस्य पर्णे द्रुह्येत पूर्ववृत्तमनुस्मरन् ॥ ४.१९.३७ ॥
ಯಾವ ಹಸಿರು ಮರದ ತಂಪಾದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅದರ ಒಂದು ಎಲೆಗೂ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಾರದು; ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಉಪಕಾರವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
4.19.38
न क्रोधकालसमयः सूद मा चापलं कृथाः ।
अपूर्णोऽयं द्विपक्षोनो नेदं बलवतां बहु ॥ ४.१९.३८ ॥
ಅಡುಗೆಯವನೇ! ಇದು ಕೋಪದ ಸಮಯವಲ್ಲ; ಅವಸರ ಮಾಡಬೇಡ. ಇದು ಅಪೂರ್ಣ, ಎರಡೂ ಕಡೆ ಕೊರತೆಯಿದೆ; ಬಲಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಲ್ಲ.
4.19.39
अथाङ्गुष्ठेनावमृद्गादङ्गुष्ठं तत्र धर्मराट् ।
प्रबोधनभयाद्राज्ञो भीमं तं प्रत्यषेधयत् ॥ ४.१९.३९ ॥
ಆಗ ಧರ್ಮರಾಜನು ತನ್ನ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಭೀಮನ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಒತ್ತಿ, ರಾಜನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವನೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಭೀಮನನ್ನು ತಡೆದನು.
4.19.40
भीमसेनस्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा परपुरञ्जयः ।
सहसोत्पतितं क्रोधं न्ययच्छद्धृतिमान्बलात् ।
इङ्गितज्ञः स तु भ्रातुस्तूष्णीमासीद्वृकोदरः ॥ ४.१९.४० ॥
ಶತ್ರುನಗರಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಭೀಮಸೇನನು ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಏಳಿದ ಕೋಪವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತಡೆದನು. ಅಣ್ಣನ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಅರಿತ ವೃಕೋದರನು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತನು.
4.19.41
भीमस्य च समारम्भं दृष्ट्वा राज्ञोऽस्य चेष्टितम् ।
द्रौपदी चाधिकं क्रोधात्प्रारुदत्सा पुनःपुनः ॥ ४.१९.४१ ॥
ಭೀಮನ ಆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಹಾಗೂ ರಾಜನ ಆ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ದ್ರೌಪದಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ಅತಿಶಯವಾಗಿ ಅತ್ತಳು; ಪದೇ ಪದೇ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಳು.
4.19.42
कीचकेनानुगमनात्कृष्णा ताम्रायतेक्षणा ।
सभाद्वारमुपगम्य रुदन्ती वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.१९.४२ ॥
ಕೀಚಕನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಕೆಂಪಾದ ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳ ಕೃಷ್ಣೆ ಸಭಾದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
4.19.43
अवेक्षमाणा सुश्रोणी पतींस्तान्दीनचेतसः ।
आकारं परिरक्षन्ती प्रतिज्ञां धर्मसंयुताम्।
दह्यमानेव रौद्रेण चक्षुषा द्रुपदात्मजा ॥ ४.१९.४३ ॥
ದೀನಮನಸ್ಕರಾದ ಆ ಪತಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಧರ್ಮಸಹಿತವಾದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ, ಸುಂದರ ಸೊಂಟದ ದ್ರುಪದನ ಮಗಳು ರೌದ್ರ ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ಸುಡುವವಳಂತಿದ್ದಳು.
4.19.44
प्रजारक्षणशीलानां राज्ञां ह्यमिततेजसाम् ।
कार्याऽनुपालनं नित्यं धर्मे सत्ये च तिष्ठताम् ॥ ४.१९.४४ ॥
ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದೇ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿರುವ, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ರಾಜರ ಕರ್ತವ್ಯಪಾಲನೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವರಿಗೇ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
4.19.45
स्वप्रजायां प्रजायां च विशेषं नाधिगच्छताम् ।
प्रियेष्वपि च वध्येषु समत्वं ये समाश्रिताः ॥ ४.१९.४५ ॥
ತಮ್ಮ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರರ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದ ಕಾಣದವರು, ಪ್ರಿಯರಲ್ಲಿಯೂ ವಧ್ಯರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮತ್ವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು.
4.19.46
विवादेषु प्रवृत्तेषु समं कार्यानुदर्शिना ।
राज्ञा धर्मासनस्थेन जितौ लोकावुभावपि ॥ ४.१९.४६ ॥
ವಿವಾದಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ ಧರ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿ ಸಮಭಾವದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವ ರಾಜನು ಉಭಯ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
4.19.47
राजन्धर्मासनस्थो हि रक्ष मां त्वमनागसम् ॥ ४.१९.४७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಧರ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ನೀನು ನಿರಪರಾಧಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
4.19.48
अहं त्वनपराध्यन्ती कीचकेन दुरात्मना ।
पश्यतस्ते महाराज हता पादेन दासिवात् ॥ ४.१९.४८ ॥
ನಾನು ನಿರಪರಾಧಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ದುರಾತ್ಮ ಕೀಚಕನಿಂದ, ಮಹಾರಾಜ, ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ದಾಸಿಯಂತೆ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದೆಯಲ್ಪಟ್ಟೆ.
4.19.49
त्वत्समक्षं नृपश्रेष्ठ निष्पिष्टा वसुधातले ।
अनागसं कृपार्हां मां स्त्रियं त्वं परिपालय ॥ ४.१९.४९ ॥
ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ನಾನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹೊಸಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ನಿರಪರಾಧಿ, ಕರುಣೆಗೆ ಅರ್ಹಳು, ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ; ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ.
4.19.50
रक्ष मां कीचकाद्भीतां धर्मं रक्ष नरेश्वर ।
मत्स्याधिप प्रजा रक्ष पिता पुत्रानिवौरसान् ॥ ४.१९.५० ॥
ನರೇಶ್ವರನೇ, ಕೀಚಕನಿಂದ ಭಯಭೀತಳಾದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಮತ್ಸ್ಯಾಧಿಪನೇ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ತಂದೆ ತನ್ನ ಔರಸ ಪುತ್ರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ.
4.19.51
यस्त्वधर्मेण कार्याणि मोहात्मा कुरुते नृपः ।
अचिरात्तं दुरात्मानं वशे कुर्वन्ति शत्रवः ॥ ४.१९.५१ ॥
ಮೋಹದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮರುಳಾಗಿ ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ರಾಜನನ್ನು, ಆ ದುರಾತ್ಮನನ್ನು ಶತ್ರುಗಳು ಶೀಘ್ರವೇ ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
4.19.52
मत्स्यानां कुलजस्त्वं हि तेषां सत्यं परायणम् ।
त्वं किलैवंविधो जातः कुले धर्मपरायणे ॥ ४.१९.५२ ॥
ನೀವು ಮತ್ಸ್ಯರ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು; ಅವರಿಗೆ ಸತ್ಯವೇ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ. ಇಂತಹವರಾಗಿ ನೀವು ಧರ್ಮಪರಾಯಣ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೀರಿ.
4.19.53
अतस्त्वाहमभिक्रन्दे शरणार्थं नराधिप ।
त्राहि मामद्य राजेन्द्र कीचकात्पापपूरुषात् ॥ ४.१९.५३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನರಾಧಿಪನೇ, ಶರಣಿಗಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಇಂದು ಆ ಪಾಪಿ ಪುರುಷ ಕೀಚಕನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು.
4.19.54
अनाथामिह मां ज्ञात्वा कीचकः पुरुषाधमः ।
प्रहरत्येव नीचात्मा न तु धर्ममवेक्षते ॥ ४.१९.५४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದವಳೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅಧಮ ಪುರುಷ ಕೀಚಕನು ನೀಚ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
4.19.55
अकार्याणामनारम्भात्कार्याणामनुपालनात् ।
प्रजासु ये सुवृत्तास्ते स्वर्गमायान्ति भूमिपाः ॥ ४.१९.५५ ॥
ಮಾಡಬಾರದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ಪ್ರಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸದಾಚಾರದಿಂದ ನಡೆಯುವ ರಾಜರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
4.19.56
कार्याकार्यविशेषज्ञाः कामकारेण पार्थिवाः ।
प्रजासु किल्बिषं कृत्वा नरकं यान्त्यधोमुखाः ॥ ४.१९.५६ ॥
ಯಾವುದು ಮಾಡಬೇಕು, ಯಾವುದು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಬಯಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಾಡುವ ರಾಜರು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
4.19.57
नैव यज्ञैर्न वा दानैर्न गुरोरुपसेवनात् ।
प्राप्नुवन्ति तथा धर्मं यथा कार्यानुपालनात् ॥ ४.१९.५७ ॥
ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲ್ಲ, ದಾನಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಗುರುಸೇವೆಯಿಂದಲ್ಲ; ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
4.19.58
अपि चेदं पुरा ब्रह्मा प्रोवाचेन्द्राय पृच्छते ।
द्वन्द्वं कार्यमकार्यं च लोके चासीत्परं यथा ॥ ४.१९.५८ ॥
ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು: ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಮಾಡಬಾರದದ್ದು ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವ ಎಷ್ಟು ಶ್ರೇಷ್ಠವೋ ಅಷ್ಟೇ ಇದೆ.
4.19.59
धर्माधर्मौ पुनर्द्वन्द्वं विनियुक्तमथापि वा ।
क्रियाणामक्रियाणां च प्रापणे पुण्यपापयोः ॥ ४.१९.५९ ॥
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತೆ ಒಂದು ದ್ವಂದ್ವ; ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಇವು ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ.
4.19.60
प्रजायां सृज्यमानायां पुरा ह्येतदुदाहृतम् ।
एतद्वो मानुषाः सम्यक्कार्यं द्वन्द्वत्रयं भुवि ॥ ४.१९.६० ॥
ಹಿಂದೆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗಲೇ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಓ ಮನುಷ್ಯರೇ, ಈ ಮೂರು ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿವೆ.
4.19.61
अस्मिन्सुनीते दुर्नीते लभते कर्मजं फलम् ।
कल्याणकारी कल्याणं पापकारी च पापकम् ॥ ४.१९.६१ ॥
ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಕೆಟ್ಟ ನಡತೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕಲ್ಯಾಣಕಾರಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣವೂ, ಪಾಪಕಾರಿಗೆ ಪಾಪವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
4.19.62
तेन गच्छति संसर्गं स्वर्गाय नरकाय वा ।
सुकृतं दुष्कृतं वाऽपि कृत्वा मोहेन मानवः ।
पश्चात्तापेन तप्येत स्वबुद्ध्या मरणं गतः ॥ ४.१९.६२ ॥
ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗ ಅಥವಾ ನರಕದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಮೋಹದಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನೋ ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನೋ ಮಾಡಿ, ಮನುಷ್ಯನು ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ನೊಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಸ್ವಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೇ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
4.19.63
एवमुक्त्वा परं वाक्यं विससर्ज शतक्रतुम् ।
शक्रोप्यापृच्छ्य ब्रह्माणं देवराज्यमपालयत् ॥ ४.१९.६३ ॥
ಹೀಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿ ಅವನು ಶತಕ್ರತುವಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟನು. ಇಂದ್ರನೂ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ದೇವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು.
4.19.64
यथोक्तं देवराजेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र कार्याकार्ये स्थिरो भव ॥ ४.१९.६४ ॥
ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ಮತ್ತು ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ, ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ನೀನೂ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಮಾಡಬಾರದದ್ದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು.