ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.19.1
अकीर्तयत सुश्रोणी धर्मं शक्रं दिवाकरम् ।
मारुतं चाश्विनौ देवौ कुबेरं वरुणं यमम् ॥ ४.१९.१ ॥
ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶ ବିଶିଷ୍ଟା ସେ ଧର୍ମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା, କୁବେର, ବରୁଣ ଓ ଯମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
4.19.2
रुद्रमग्निं भगं विष्णुं स्कन्दं पूषणमेव च ।
सावित्रीसहितं चापि ब्रह्माणं पर्यकीर्तयत् ॥ ४.१९.२ ॥
ରୁଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଭଗ, ବିଷ୍ଣୁ, ସ୍କନ୍ଦ, ପୂଷା ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତୁତି କଲେ।
4.19.3
इत्येवं मृगशवाक्षी सुश्रोणी धर्मचारिणी ।
उपातिष्ठत सा सूर्यं मुहूर्तमबला तदा ॥ ४.१९.३ ॥
ଏହିପରି ମୃଗନୟନା, ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶା, ଧର୍ମାଚାରିଣୀ ସେହି ଅବଳା ସେତେବେଳେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।
4.19.4
तदस्यास्तनुमध्यायाः सर्वं सूर्योऽवबुद्धवान् ।
अन्तर्हितं ततस्तस्या रक्षो रक्षार्थमादिशत् ॥ ४.१९.४ ॥
ସେହି ପତଳା କଟିଦେଶା ନାରୀର ସବୁକିଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଲେ; ତା'ପରେ ତାହାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଲୁଚି ଥିବା ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
4.19.5
तच्चैनां नाजहात्तत्र सर्वावस्थास्वनिन्दिताम् ॥ ४.१९.५ ॥
ସେହି ରକ୍ଷକ ସେଠାରେ ସବୁ ଅବସ୍ଥାରେ ସେହି ନିର୍ଦୋଷ ନାରୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ।
4.19.6
प्रतस्थे सा सुकेशान्ता त्वरमाणा पुनःपुनः ।
विलम्बमाना विवशा कीचकस्य निवेशनम् ॥ ४.१९.६ ॥
ସୁନ୍ଦର କେଶବତୀ ସେ ବାରମ୍ବାର ତ୍ୱରା କରି, ବିବଶ ହୋଇ ବିଳମ୍ବ କରି କୀଚକଙ୍କ ଗୃହ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
4.19.7
तां मृगीमिव वित्रस्तां दृष्ट्वा कृष्णां समागताम् ।
उत्पपातासनात्तूर्णं नावं लब्ध्वेव पारगः ॥ ४.१९.७ ॥
ଭୟଭୀତ ହରିଣୀ ପରି ଆସୁଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନୌକା ପାଇଥିବା ପାରଗାମୀ ଲୋକ ପରି କୀଚକ ଶୀଘ୍ର ଆସନରୁ ଉଠି ଡେଇଁଗଲା।
4.19.8
श्लक्ष्णं चोवाच वाक्यं स कीचकः काममूर्च्छितः ।
स्वागतं ते सुकेशान्ते सुव्युष्टा रजनी मम ॥ ४.१९.८ ॥
କାମରେ ମୂର୍ଛିତ ସେହି କୀଚକ କୋମଳ ସ୍ୱରରେ କହିଲା: "ସୁନ୍ଦର କେଶବତୀ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ; ଆଜି ମୋ ରାତି ଭଲ ଭାବରେ ଉଷା ହେଲା।"
4.19.9
स्वामिनी त्वमनुप्राप्ता चिरस्य भवनं शुभे ।
कुरुष्व च मयि प्रीतिं वशं चोपानयस्व माम् ॥ ४.१९.९ ॥
"ହେ ଶୁଭେ, ବହୁ ଦିନ ପରେ ତୁମେ ମୋ ଗୃହର ସ୍ୱାମିନୀ ହୋଇ ଆସିଛ; ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରୀତି କର, ମୋତେ ତୁମ ବଶରେ ଆଣ।"
4.19.10
प्रतिगृह्णीष्व मे भोगांस्त्वदर्थमुपकल्पितान् ।
सर्वरत्नमयीं मालां कुण्डले च हिरण्मये ॥ ४.१९.१० ॥
"ତୁମ ପାଇଁ ହିଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମୋ ଭୋଗ ବସ୍ତୁ ଗ୍ରହଣ କର; ସର୍ବରତ୍ନମୟ ମାଳା ଓ ସୁନା କୁଣ୍ଡଳ।"
4.19.11
वासांसि चन्दनं माल्यं धूपशुद्धां च वारुणीम् ।
प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते विहर त्वं यथेच्छसि।
प्रीत्या मे कुरु मद्माक्षि प्रसादं प्रियदर्शने ॥ ४.१९.११ ॥
"ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ, ମାଳା ଓ ଧୂପରେ ଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଇଥିବା ବାରୁଣୀ ମଦ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ। ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର ସେପରି ବିହାର କର। ମଦଭରା ଆଖିର, ପ୍ରିୟଦର୍ଶିନୀ, ପ୍ରେମରେ ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କର।"
4.19.12
स्वास्तीर्णमस्ति शयनं सितसूक्ष्मोत्तरच्छदम् ।
अत्रारुह्य मया सार्धं पिबेमां वरवारुणीम् ॥ ४.१९.१२ ॥
"ଏଠାରେ ଧଳା ଓ ପତଳା ଉପର ଚାଦର ସହିତ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ବିଛା ହୋଇଥିବା ଶଯ୍ୟା ଅଛି। ମୋ ସହିତ ତାହା ଉପରେ ଚଢ଼ି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାରୁଣୀ ମଦ ପାନ କର।"
4.19.13
भजस्व मां विशालाक्षि भर्ता ते सदृशोस्म्यहम् ।
उपसर्प वरारोहे मेरुमर्कप्रभा यथा ॥ ४.१९.१३ ॥
ହେ ବିଶାଳନୟନା, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ପରି ଅଟେ। ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଯେପରି ମେରୁ ନିକଟକୁ ଯାଏ, ସେପରି ମୋ ପାଖକୁ ଆସ।
4.19.14
स मूढः कीचकस्तत्र प्राप्तां राजीवलोचनाम् ।
अब्रवीद्द्रौपदीं दृष्ट्वा दुरात्मा ह्यात्मसंमतः ॥ ४.१९.१४ ॥
ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା କମଳନୟନା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ମୂଢ଼ କୀଚକ, ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଳିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲା।
4.19.15
कीचकेनैवमुक्ता सा द्रौपदी वरवर्णिनी ।
अब्रवीत्तमनाचारं नेदृशं वक्तुमर्हसि ॥ ४.१९.१५ ॥
କୀଚକ ଏପରି କହିବାରୁ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣା ଦ୍ରୌପଦୀ ସେ ଦୁରାଚାରୀକୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।"
4.19.16
नाहं शक्या त्वया स्प्रष्टुं श्वपचेनेव ब्राह्मणी ।
गन्तुमिच्छसि दुर्बुद्धे गतिं दुर्गतरान्तराम् ॥ ४.१९.१६ ॥
ଶ୍ୱପଚ ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ଛୁଇଁ ପାରେ ନାହିଁ, ସେପରି ତୁମେ ମୋତେ ଛୁଇଁ ପାରିବ ନାହିଁ। ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ତୁମେ ଏଥିରୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ଗତି ଆଡ଼କୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।
4.19.17
यत्र गच्छन्ति बहवः परदाराभिमर्शकाः ।
नराः संभिन्नमर्यादाः कीटवच्चाशुभाश्रयाः ॥ ४.१९.१७ ॥
ଯେଉଁଠାକୁ ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ବହୁତ ମଣିଷ ଯାଆନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭାଙ୍ଗିଛନ୍ତି ଓ କୀଟ ପରି ଅଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରନ୍ତି।
4.19.18
अप्रैषीन्मां सुराहारीं सुदेष्णा त्वन्निवेशनम् ।
तस्यै नयिष्ये मदिरां भगिनी तृषिता तव ॥ ४.१९.१८ ॥
ସୁଦେଷ୍ଣା ମୋତେ ତୁମ ଘରକୁ ମଦ ଆଣିବା ପାଇଁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ମଦ ନେଇଯିବି; ତୁମ ଭଉଣୀ ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ।
4.19.19
पिपासिता च कैकेयी तूर्णं मामादिशत्ततः ।
दीयतां मे सुरा शीघ्रं सूतपुत्र व्रजाम्यहम् ॥ ४.१९.१९ ॥
ତୃଷିତା କୈକେୟୀ ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଆଦେଶ ଦେଲେ, 'ସୂତପୁତ୍ର, ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ସୁରା ଦିଅ; ମୁଁ ଯାଉଛି।'
4.19.20
अन्या भद्रे हरिष्यन्ति राजपुत्र्याः सुरामिमाम् ।
किं त्वं यास्यसि कल्याणि मदर्थं त्वमिहागता ॥ ४.१९.२० ॥
କୀଚକ କହିଲା, 'ଭଦ୍ରେ, ଏହି ସୁରା ରାଜକନ୍ୟା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦାସୀମାନେ ନେବେ। କଲ୍ୟାଣୀ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ; ତୁମେ କାହିଁକି ଯିବ?'
4.19.21
इत्युक्त्वा दक्षिणे पाणौ सूतपुत्रः परामृशत् ।
सा गृहीता विधून्वन्ती भूमौ निक्षिप्य भाजनम् ।
सभां शरणमाधावद्यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.२१ ॥
ଏହା କହି ସୂତପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତ ଧରିଲା। ଧରାପଡ଼ି ସେ ଛଟପଟ ହୋଇ ପାତ୍ରକୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯେଉଁଠି ଥିଲେ ସେହି ସଭା ଆଡ଼କୁ ଶରଣ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଲା।
4.19.22
तां कीचकः प्रधावन्तीं केशपक्षे परामृशत् ।
पातयित्वा तु तां भूमौ सूतपुत्रः पदाऽवधीत् ॥ ४.१९.२२ ॥
ଦୌଡ଼ୁଥିବା ତାଙ୍କୁ କୀଚକ କେଶ-ଗୁଚ୍ଛରୁ ଧରିଲା। ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପକାଇ ସୂତପୁତ୍ର ପାଦରେ ପ୍ରହାର କଲା।
4.19.23
सभायां पश्यतो राज्ञो विराटस्य महात्मनः ।
ब्राह्मणानां च वृद्धानां क्षत्रियाणां च पश्यतां ॥ ४.१९.२३ ॥
ସଭାରେ ମହାତ୍ମା ରାଜା ବିରାଟ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃଦ୍ଧ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ।
4.19.24
तस्याः पादाभितप्ताया मुखाद्रुधिरमास्रवत् ॥ ४.१९.२४ ॥
ପାଦ-ପ୍ରହାରରେ ପୀଡ଼ିତା ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା।
4.19.25
ततो दिवाकरेणाशु राक्षसः संनियोजितः ।
स कीचकमपोवाह वातवेगेन भारत ॥ ४.१९.२५ ॥
ତଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ନିଯୁକ୍ତ ସେହି ରାକ୍ଷସ ବାୟୁବେଗରେ କୀଚକଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ନେଇଗଲା, ହେ ଭାରତ।
4.19.26
स पपात तदा भूमौ रक्षोबलसमीरितः ।
विघूर्णमानो निश्चेष्टश्छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ ४.१९.२६ ॥
ରାକ୍ଷସର ବଳରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେ ତଦା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଘୂରୁଥିବା, ନିଶ୍ଚଳ, ମୂଳ କଟା ବୃକ୍ଷ ପରି।
4.19.27
तां दृष्ट्वा तत्र ते सभ्या हाहाभूताः समन्ततः ।
न युक्तं सूतपुत्रेति कीचकेति च तेऽवदन्।
किमियं वध्यते बाला कृपणा चाप्यबान्धवा ॥ ४.१९.२७ ॥
ସେଠାରେ ତାକୁ ଦେଖି ସଭାର ସମସ୍ତେ ଚାରିଆଡ଼େ ହାହାକାର କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, 'ସୂତପୁତ୍ର, କୀଚକ, ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଦୀନା, ବନ୍ଧୁହୀନା ବାଳିକାକୁ କାହିଁକି ମାରାଯାଉଛି?'
4.19.28
तस्यामासन्हि ते पार्थाः सभायां भ्रातरस्तथा ।
अमृष्यमाणाः कृष्णायाः कीचकेन पदा वधं ॥ ४.१९.२८ ॥
ସେହି ସଭାରେ ପୃଥାଙ୍କର ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ଉପରେ କୀଚକଙ୍କ ପାଦ ଆଘାତ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
4.19.29
तां दृष्ट्वा भीमसेनस्य क्रोधादास्रमवर्तत ।
धूमोच्छ्वासः समभवन्नेत्रे चोच्छ्रितपक्ष्मणी ।
सस्वेदा भ्रुकुटी चोग्रा ललाटे समवर्तत ॥ ४.१९.२९ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୀମସେନଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଲୁହ ଆସିଲା। ତାଙ୍କ ନିଃଶ୍ୱାସରୁ ଧୂଆଁ ପରି ବାହାରିଲା; ଆଖି ଉଠାଇଥିବା ପାପୁଡ଼ିରେ ଥିଲା; କପାଳରେ ଘାମ ସହ ଭୟଙ୍କର ଭ୍ରୂ ଟେକିଗଲା।
4.19.30
तस्य भीमो वधप्रेप्सुः कीचकस्य दुरात्मनः ।
दन्तैर्दन्तांस्तदा रोपान्निष्पिपेष महामनाः ॥ ४.१९.३० ॥
ସେହି ଦୁରାତ୍ମା କୀଚକଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ମହାମନା ଭୀମ ତଦା କ୍ରୋଧରେ ଦାନ୍ତ ସହ ଦାନ୍ତ ପିଷିଦେଲେ।
4.19.31
भूयः संचरितः क्रुद्धः सहसोत्थाय चासनात् ।
निरैक्षत द्रुमं दीर्घं राजानं चाप्यवैक्षत ॥ ४.१९.३१ ॥
ପୁଣି କ୍ରୋଧରେ ହଠାତ୍ ଆସନରୁ ଉଠି ସେ ସେହି ଦୀର୍ଘ ବୃକ୍ଷକୁ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
4.19.32
वधमाकाङ्क्षमाणं तं कीचकस्य दुरात्मनः ।
आकारेणैव भीमं स प्रत्यपेधद्युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.३२ ॥
କୀଚକଙ୍କ ବଧ ଇଚ୍ଛୁକ ଭୀମଙ୍କୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କେବଳ ସଙ୍କେତରେ ହିଁ ନିବାରଣ କଲେ।
4.19.33
तस्य राजा शनैः संज्ञां कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
चकार भीमसेनस्य रोषाविष्टस्य धीमतः ॥ ४.१९.३३ ॥
ରାଜା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଧୀରେ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଫେରାଇଲେ।
4.19.34
प्रत्याख्यानं तदा चाह कङ्को नाम युधिष्ठिरः ॥ ४.१९.३४ ॥
ସେତେବେଳେ କଙ୍କ ନାମକ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି କହିଲେ।
4.19.35
सूद मा साहसं कार्षीः फलितोऽयं वनस्पतिः ।
नात्र शुष्काणि काष्ठानि सन्ति यानि च कानि च ॥ ४.१९.३५ ॥
ହେ ସୂଦ, ଏମିତି ସାହସ କର ନାହିଁ; ଏହି ବୃକ୍ଷ ଫଳପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଶୁଖିଲା କାଠ ଅଛି ତାହା ନୁହେଁ।
4.19.36
यदि ते दारुकृत्यं स्यान्निष्क्रम्य नगराद्बहिः ।
समूलं शातयेर्वृक्षं श्रमस्ते न भविष्यति ॥ ४.१९.३६ ॥
ଯଦି ତୁମର କାଠ କାଟିବାର କାମ ଥାଏ, ତେବେ ନଗରରୁ ବାହାରକୁ ଯାଇ ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ ମୂଳ ସହିତ କାଟ; ତୁମର ପରିଶ୍ରମ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ।
4.19.37
यस्य चार्द्रस्य वृक्षस्य शीतच्छायां समाश्रयेत् ।
न तस्य पर्णे द्रुह्येत पूर्ववृत्तमनुस्मरन् ॥ ४.१९.३७ ॥
ଯେଉଁ ସିକ୍ତ ବୃକ୍ଷର ଶୀତଳ ଛାୟାରେ ମଣିଷ ଆଶ୍ରୟ ନିଏ, ତାର ଗୋଟିଏ ପତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅନିଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାର ପୂର୍ବ ଉପକାର ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
4.19.38
न क्रोधकालसमयः सूद मा चापलं कृथाः ।
अपूर्णोऽयं द्विपक्षोनो नेदं बलवतां बहु ॥ ४.१९.३८ ॥
ହେ ରୋଷେଇଆ! ଏହା କ୍ରୋଧର ସମୟ ନୁହେଁ, ଉତାବଳା ହୁଅ ନାହିଁ। ଏହା ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଇ ପାଖରେ ଅଭାବ ଅଛି; ବଳବାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅଧିକ ନୁହେଁ।
4.19.39
अथाङ्गुष्ठेनावमृद्गादङ्गुष्ठं तत्र धर्मराट् ।
प्रबोधनभयाद्राज्ञो भीमं तं प्रत्यषेधयत् ॥ ४.१९.३९ ॥
ତେବେ ଧର୍ମରାଜ ନିଜ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଭୀମଙ୍କ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଚାପିଲେ, ଏବଂ ରାଜା ଜାଗିବେ ବୋଲି ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ନିବାରଣ କଲେ।
4.19.40
भीमसेनस्तु तद्वाक्यं श्रुत्वा परपुरञ्जयः ।
सहसोत्पतितं क्रोधं न्ययच्छद्धृतिमान्बलात् ।
इङ्गितज्ञः स तु भ्रातुस्तूष्णीमासीद्वृकोदरः ॥ ४.१९.४० ॥
ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟକାରୀ ଭୀମସେନ ସେହି କଥା ଶୁଣି, ହଠାତ୍ ଉଠିଥିବା କ୍ରୋଧକୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ବଳପୂର୍ବକ ସଂଯତ କଲେ। ଭାଇଙ୍କ ଇଙ୍ଗିତ ବୁଝି ବୃକୋଦର ନୀରବରେ ବସିରହିଲେ।
4.19.41
भीमस्य च समारम्भं दृष्ट्वा राज्ञोऽस्य चेष्टितम् ।
द्रौपदी चाधिकं क्रोधात्प्रारुदत्सा पुनःपुनः ॥ ४.१९.४१ ॥
ଭୀମଙ୍କର ସେହି ଉଦ୍ୟମ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କର ସେହି ଆଚରଣ ଦେଖି, ଦ୍ରୌପଦୀ କ୍ରୋଧରେ ଅତ୍ୟଧିକ କାନ୍ଦିଲେ; ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦିଲେ।
4.19.42
कीचकेनानुगमनात्कृष्णा ताम्रायतेक्षणा ।
सभाद्वारमुपगम्य रुदन्ती वाक्यमब्रवीत् ॥ ४.१९.४२ ॥
କୀଚକ ପଛରେ ଲାଗିଥିବାରୁ, ରକ୍ତିମ ଓ ବଡ଼ ଆଖିର କୃଷ୍ଣା ସଭାଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଏହିପରି କହିଲେ।
4.19.43
अवेक्षमाणा सुश्रोणी पतींस्तान्दीनचेतसः ।
आकारं परिरक्षन्ती प्रतिज्ञां धर्मसंयुताम्।
दह्यमानेव रौद्रेण चक्षुषा द्रुपदात्मजा ॥ ४.१९.४३ ॥
ଦୀନଚିତ୍ତ ସେହି ପତିମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ଆକାର ରକ୍ଷା କରି, ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା ଦ୍ରୁପଦକନ୍ୟା ରୌଦ୍ର ନୟନରେ ଯେପରି ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ।
4.19.44
प्रजारक्षणशीलानां राज्ञां ह्यमिततेजसाम् ।
कार्याऽनुपालनं नित्यं धर्मे सत्ये च तिष्ठताम् ॥ ४.१९.४४ ॥
ପ୍ରଜାରକ୍ଷଣ ଯାହାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ, ସେହି ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାମାନଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟପାଳନ ସର୍ବଦା ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ।
4.19.45
स्वप्रजायां प्रजायां च विशेषं नाधिगच्छताम् ।
प्रियेष्वपि च वध्येषु समत्वं ये समाश्रिताः ॥ ४.१९.४५ ॥
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପ୍ରଜା ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜା ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ପ୍ରିୟ ଓ ବଧ୍ୟ ଉଭୟଙ୍କ ପ୍ରତି ସମତ୍ୱ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।
4.19.46
विवादेषु प्रवृत्तेषु समं कार्यानुदर्शिना ।
राज्ञा धर्मासनस्थेन जितौ लोकावुभावपि ॥ ४.१९.४६ ॥
ବିବାଦ ଉପୁଜିଲେ ଧର୍ମାସନରେ ବସି, କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖି ସମଭାବରେ ବିଚାର କରୁଥିବା ରାଜା ଉଭୟ ଲୋକ ଜିଣନ୍ତି।
4.19.47
राजन्धर्मासनस्थो हि रक्ष मां त्वमनागसम् ॥ ४.१९.४७ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଧର୍ମାସନରେ ବସିଥିବା ଆପଣ ନିରପରାଧ ମୋର ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
4.19.48
अहं त्वनपराध्यन्ती कीचकेन दुरात्मना ।
पश्यतस्ते महाराज हता पादेन दासिवात् ॥ ४.१९.४८ ॥
ମୁଁ ନିରପରାଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁରାତ୍ମା କୀଚକ ଦ୍ୱାରା, ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଦାସୀ ପରି ପାଦରେ ଆଘାତିତା ହେଲି।
4.19.49
त्वत्समक्षं नृपश्रेष्ठ निष्पिष्टा वसुधातले ।
अनागसं कृपार्हां मां स्त्रियं त्वं परिपालय ॥ ४.१९.४९ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ ମୁଁ ଭୂତଳରେ ନିଷ୍ପିଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ମୁଁ ନିରପରାଧ, କରୁଣାର ଯୋଗ୍ୟ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ; ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
4.19.50
रक्ष मां कीचकाद्भीतां धर्मं रक्ष नरेश्वर ।
मत्स्याधिप प्रजा रक्ष पिता पुत्रानिवौरसान् ॥ ४.१९.५० ॥
ହେ ନରେଶ୍ୱର, କୀଚକଙ୍କ ଭୟରେ ଭୀତ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ହେ ମତ୍ସ୍ୟାଧିପ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ପିତା ଯେପରି ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
4.19.51
यस्त्वधर्मेण कार्याणि मोहात्मा कुरुते नृपः ।
अचिरात्तं दुरात्मानं वशे कुर्वन्ति शत्रवः ॥ ४.१९.५१ ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ମୋହରେ ମନ ଭୁଲି ଅଧର୍ମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେହି ଦୁରାତ୍ମାକୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ବଶରେ ଆଣନ୍ତି।
4.19.52
मत्स्यानां कुलजस्त्वं हि तेषां सत्यं परायणम् ।
त्वं किलैवंविधो जातः कुले धर्मपरायणे ॥ ४.१९.५२ ॥
ଆପଣ ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ପରମ ଆଶ୍ରୟ ସତ୍ୟ। ଏପରି ପ୍ରକୃତିର ହୋଇ ଆପଣ ଧର୍ମପରାୟଣ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି।
4.19.53
अतस्त्वाहमभिक्रन्दे शरणार्थं नराधिप ।
त्राहि मामद्य राजेन्द्र कीचकात्पापपूरुषात् ॥ ४.१९.५३ ॥
ତେଣୁ ହେ ନରାଧିପ, ଶରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛି। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆଜି ସେହି ପାପୀ କୀଚକଠାରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
4.19.54
अनाथामिह मां ज्ञात्वा कीचकः पुरुषाधमः ।
प्रहरत्येव नीचात्मा न तु धर्ममवेक्षते ॥ ४.१९.५४ ॥
ଏଠାରେ ମୋତେ ଅନାଥା ଜାଣି, ଅଧମ ପୁରୁଷ କୀଚକ, ନୀଚମନା, ମୋତେ ପ୍ରହାର କରୁଛି; ସେ ଧର୍ମକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖେ ନାହିଁ।
4.19.55
अकार्याणामनारम्भात्कार्याणामनुपालनात् ।
प्रजासु ये सुवृत्तास्ते स्वर्गमायान्ति भूमिपाः ॥ ४.१९.५५ ॥
ଯାହା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ତାହାଠାରୁ ଦୂରେ ରହି ଏବଂ କରିବା ଉଚିତ କର୍ମ ପାଳନ କରି, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦାଚାରୀ ଥିବା ରାଜାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
4.19.56
कार्याकार्यविशेषज्ञाः कामकारेण पार्थिवाः ।
प्रजासु किल्बिषं कृत्वा नरकं यान्त्यधोमुखाः ॥ ४.१९.५६ ॥
କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କ'ଣ ଉଚିତ ନୁହେଁ ତାହା ଜାଣି ମଧ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାବଶରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପାପ କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ ମସ୍ତକ ନୀଚକୁ କରି ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
4.19.57
नैव यज्ञैर्न वा दानैर्न गुरोरुपसेवनात् ।
प्राप्नुवन्ति तथा धर्मं यथा कार्यानुपालनात् ॥ ४.१९.५७ ॥
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ କିମ୍ବା ଗୁରୁସେବାରେ ନୁହେଁ, କରିବା ଉଚିତ କର୍ମର ପାଳନ କଲେ ହିଁ ଧର୍ମ ମିଳେ।
4.19.58
अपि चेदं पुरा ब्रह्मा प्रोवाचेन्द्राय पृच्छते ।
द्वन्द्वं कार्यमकार्यं च लोके चासीत्परं यथा ॥ ४.१९.५८ ॥
ପୂର୍ବେ ପଚାରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ: ଜଗତରେ କରିବା ଉଚିତ ଓ ଉଚିତ ନୁହେଁ ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯେପରି ପରମ, ସେହିପରି ଅଛି।
4.19.59
धर्माधर्मौ पुनर्द्वन्द्वं विनियुक्तमथापि वा ।
क्रियाणामक्रियाणां च प्रापणे पुण्यपापयोः ॥ ४.१९.५९ ॥
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ପୁଣି ଏକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ; କ୍ରିୟା ଓ ଅକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ଏହା ନିଯୁକ୍ତ।
4.19.60
प्रजायां सृज्यमानायां पुरा ह्येतदुदाहृतम् ।
एतद्वो मानुषाः सम्यक्कार्यं द्वन्द्वत्रयं भुवि ॥ ४.१९.६० ॥
ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ବେଳେ ପୂର୍ବରୁ ଏହା କୁହାଯାଇଥିଲା। ହେ ମନୁଷ୍ୟଗଣ, ଏହି ତିନି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ପୃଥିବୀରେ ତୁମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଇଁ ଠିକ୍ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
4.19.61
अस्मिन्सुनीते दुर्नीते लभते कर्मजं फलम् ।
कल्याणकारी कल्याणं पापकारी च पापकम् ॥ ४.१९.६१ ॥
ସୁନୀତି ଅଥବା ଦୁର୍ନୀତିରେ ମଣିଷ ନିଜ କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଫଳ ପାଏ। କଲ୍ୟାଣକାରୀ କଲ୍ୟାଣ ପାଏ, ଏବଂ ପାପକାରୀ ପାପ ପାଏ।
4.19.62
तेन गच्छति संसर्गं स्वर्गाय नरकाय वा ।
सुकृतं दुष्कृतं वाऽपि कृत्वा मोहेन मानवः ।
पश्चात्तापेन तप्येत स्वबुद्ध्या मरणं गतः ॥ ४.१९.६२ ॥
ସେହି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକର ସଂସର୍ଗକୁ ଯାଏ। ମୋହ ହେତୁ ସୁକୃତ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍କୃତ କରି ମଣିଷ ପରେ ଅନୁତାପରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ; ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
4.19.63
एवमुक्त्वा परं वाक्यं विससर्ज शतक्रतुम् ।
शक्रोप्यापृच्छ्य ब्रह्माणं देवराज्यमपालयत् ॥ ४.१९.६३ ॥
ଏହିପରି ପରମ ବାକ୍ୟ କହି ସେ ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଦେବରାଜ୍ୟ ପାଳନ କଲେ।
4.19.64
यथोक्तं देवराजेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना ।
तथा त्वमपि राजेन्द्र कार्याकार्ये स्थिरो भव ॥ ४.१९.६४ ॥
ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ସ୍ଥିର ରୁହ।