મહાભારત · અધ્યાય 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.2.1
निवृत्तवनवासास्ते सत्यसन्धा मनस्विनः ।
अकुर्वत पुनर्मन्त्रं सह धौम्येन पाण्डवाः ॥ ४.२.१ ॥
વનવાસ પૂરો કરીને સત્યસંધ અને મનસ્વી પાંડવોએ ધૌમ્ય સાથે ફરી મંત્રણા કરી.
4.2.2
अथाब्रवीद्धर्मराजः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भ्रातॄन्कृष्णां च संग्रेक्ष्य धौम्यं च कुरुनन्दनः ॥ ४.२.२ ॥
ત્યારે ધર્મરાજ, કુંતીપુત્ર, કુરુનંદન યુધિષ્ઠિરે ભાઈઓ, કૃષ્ણા અને ધૌમ્ય તરફ જોઈને કહ્યું.
4.2.3
द्वादशेमानि वर्षाणि राज्याद्विप्रोषिता वयम् ।
त्रयोदशोऽयं संप्राप्तः कृच्छ्रात्परमदुर्वसः।
स साधु कौन्तेय इतो वासमर्जुन रोचय ॥ ४.२.३ ॥
બાર વર્ષ આપણે રાજ્યથી નિર્વાસિત રહ્યા; આ તેરમું વર્ષ મુશ્કેલીથી આવ્યું છે. હે કૌન્તેય અર્જુન, અહીંથી વસવાટ સારી રીતે પસંદ કર.
4.2.4
त्रयोदशमिदं प्राप्तं क्वनु वत्स्यामहेऽर्जुन ।
अबुद्धा धार्तराष्ट्रैश्च समग्राः सह कृष्णया ॥ ४.२.४ ॥
આ તેરમું વર્ષ આવ્યું છે; અર્જુન, આપણે ક્યાં રહીશું? ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો અજાણ રહે તેમ, કૃષ્ણા સહિત આપણે સૌ.
4.2.5
तस्यैव वरदानेन धर्मस्य मनुजाधिप ।
अज्ञाता विचरिष्यामो नराणां भरतर्षभ ॥ ४.२.५ ॥
ધર્મના એ જ વરદાનથી, હે મનુજાધિપ, આપણે મનુષ્યો વચ્ચે અજ્ઞાત રહીને વિચરીશું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
4.2.6
यानि राष्ट्राणि वासाय कीर्तयिष्यामि कानिचित् ।
रमणीयानि गुप्तानि तेषां किंचित्तु रोचय ॥ ४.२.६ ॥
વસવાટ માટે હું કેટલાક રાષ્ટ્રોનાં નામ કહીશ; તે રમણીય અને ગુપ્ત છે. તેમાંથી કંઈક આપ પસંદ કરો.
4.2.7
रम्या जनपदाः सन्ति बहवस्त्वभितः कुरून् ।
पाञ्चालाश्चैव मत्स्याश्च साल्ववैदेहबाह्लिकाः ।
दशार्णाः शूरसेनाश्च कलिङ्गा मागधा अपि ॥ ४.२.७ ॥
કુરુઓની આસપાસ અનેક રમણીય જનપદો છે — પાંચાલ, મત્સ્ય, સાલ્વ, વૈદેહ અને બાહ્લિક, દશાર્ણ, શૂરસેન, કલિંગ અને માગધ પણ.
4.2.8
विराटनगरं चापि श्रूयते शत्रुसूदन ।
रमणीयं जनाकीर्णं सुभिक्षं स्फीतमेव च ॥ ४.२.८ ॥
હે શત્રુસૂદન, વિરાટ નગર પણ સાંભળવામાં આવે છે — રમણીય, લોકોથી ભરેલું, સુભિક્ષ અને સમૃદ્ધ.
4.2.9
नानाराष्ट्राणि चान्यानि श्रूयन्ते सुबहूनि च ।
यत्र ते रोचते राजंस्तत्र गच्छामहे वयम् ॥ ४.२.९ ॥
બીજા પણ અનેક રાષ્ટ્રો સાંભળવામાં આવે છે; હે રાજન, જ્યાં તમને ગમે ત્યાં અમે જઈશું.
4.2.10
कतमस्मिञ्जनपदे महाराज निवत्स्यसि ।
मा विषादे मनः कार्यं राज्यभ्रंश इति क्वचित् ॥ ४.२.१० ॥
હે મહારાજ, તમે કયા જનપદમાં વસશો? રાજ્યભ્રંશના કારણે મનને ક્યારેય વિષાદમાં ન મૂકશો.
4.2.11
एवमेतन्महाबाहो यथा स भगवान्प्रभुः ।
अब्रवीत्सर्वभूतेशस्तथैतन्न तदन्यथा ॥ ४.२.११ ॥
હે મહાબાહો, સર્વભૂતેશ્વર તે ભગવાન પ્રભુએ કહ્યું હતું તેમ જ આ છે; એ એમ જ છે, અન્યથા નહીં.
4.2.12
अवश्यं त्वेव वासार्थं रमणीयं शिवं सुखम् ।
संमन्त्र्य सहितैः सर्वैर्द्रव्यमकुतोऽभयम् ॥ ४.२.१२ ॥
અવશ્ય રહેવા માટે રમણીય, મંગલકારી અને સુખદ સ્થાન જોઈએ; સૌની સાથે મંત્રણા કરીને ક્યાંયથી પણ ભય ન હોય તેવું સ્થળ પસંદ કરવું.
4.2.13
मात्स्यो विराटो बलवानभिरक्तोथ पाण्डवान् ।
धर्मशीलो वदान्यश्च वृद्धः सत्स्वपि संमतः ॥ ४.२.१३ ॥
મત્સ્યદેશનો બળવાન રાજા વિરાટ પાંડવો પ્રત્યે અનુરક્ત છે. તે ધર્મશીલ, ઉદાર, વૃદ્ધ છે અને સજ્જનોમાં પણ માનનીય છે.
4.2.14
गुणवाँल्लोकविख्यातो दृढभक्तिर्जितेन्द्रियः ।
तत्र मे रोचते पार्थ मत्स्यराजान्तिकेऽनघ ॥ ४.२.१४ ॥
તે ગુણવાન, લોકવિખ્યાત, દૃઢ ભક્તિવાળો અને ઇન્દ્રિયજયી છે. હે પાર્થ, હે નિષ્પાપ, મત્સ્યરાજની સમીપ રહેવું મને ગમે છે.
4.2.15
विराटनगरे तात मासान्द्वादशसंमितान् ।
कुर्वन्तस्तस्य कर्माणि वसामो यदि रोचते ॥ ४.२.१५ ॥
હે તાત, જો તને ગમે તો વિરાટ નગરમાં બાર મહિના તેના કાર્યો કરતા આપણે વસીએ.
4.2.16
यानियानि च कर्माणि तस्य शक्ष्यामहे वयम् ।
कर्तुं यो यत्स तत्कर्म ब्रवीतु कुरुनन्दन ॥ ४.२.१६ ॥
તેના જે જે કાર્યો છે, તે કરવા અમે સમર્થ થઈશું. હે કુરુનંદન, જેણે જે કાર્ય કરવાનું હોય તે તેને કહો.
4.2.17
नरदेव कथं कर्म तस्य राष्ट्रे करिष्यसि ।
मनुजेन्द्र विराटस्य रंस्यसे केन कर्मणा ॥ ४.२.१७ ॥
હે નરદેવ, તેના રાજ્યમાં તું કેવું કાર્ય કરીશ? હે મનુજેન્દ્ર, વિરાટના કયા કાર્યમાં તું આનંદ પામીશ?
4.2.18
अक्लिष्टवेषधारी च धार्मिको ह्यनसूयकः ।
न तवाभ्युचितं कर्म नृशंसं नापि कैतवम् ॥ ४.२.१८ ॥
તું સરળ વેશ ધારણ કરનાર, ધાર્મિક અને અસૂયારહિત છે. તને યોગ્ય કાર્ય ન તો ક્રૂર છે, ન તો કપટી.
4.2.19
सत्यवागसि याज्ञीको लोभक्रोधविवर्जितः ।
मृदुर्वदान्यो ह्रीमांश्च धार्मिकः सत्यविक्रमः ॥ ४.२.१९ ॥
તમે સત્યવાદી, યજ્ઞપરાયણ, લોભ અને ક્રોધથી રહિત, કોમળ, દાનશીલ, લજ્જાશીલ, ધાર્મિક અને સત્યપરાક્રમી છો.
4.2.20
स राजंस्तपसा क्लिष्टः कथं तस्य करिष्यसि ।
न दुःखमुचितं किंचिद्राजन्पापमतेर्यथा।
स इमामापदं प्राप्य कथं घोरां तरिष्यसि ॥ ४.२.२० ॥
રાજા, તે તપથી ક્લેશિત છે; તમે તેની સાથે કેવી રીતે વર્તશો? પાપબુદ્ધિને કોઈ દુઃખ યોગ્ય નથી, રાજા. આ ઘોર આપત્તિમાં પડીને તમે તેને કેવી રીતે પાર કરશો?
4.2.21
अर्जुनेनैवमुक्तस्तु प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ।
शृणु त्वं यत्करिष्यामि कर्म वै कुरुनन्दन ॥ ४.२.२१ ॥
અર્જુને આમ કહેતાં યુધિષ્ઠિરે ઉત્તર આપ્યો: 'હે કુરુનંદન, સાંભળ, હું જે કાર્ય કરીશ તે આ છે.'
4.2.22
विराटं समनुप्राप्य राजानं मात्स्यनन्दनम् ।
सभास्तारो भविष्यामि विराटस्येति मे मतिः ॥ ४.२.२२ ॥
મત્સ્યોના આનંદદાતા રાજા વિરાટ પાસે જઈને હું વિરાટની સભાનો અલંકાર બનીશ, એવો મારો નિશ્ચય છે.
4.2.23
कङ्को नाम ब्रुवाणोऽहं मताक्षः साधुदेविता ।
वैडूर्यान्काञ्चनान्दानान्स्फाटिकान्राजतानपि ॥ ४.२.२३ ॥
'કંક' નામે બોલનારો, પાસામાં નિપુણ અને જુગારમાં કુશળ એવો હું વૈડૂર્ય, સોનું, સ્ફટિક અને ચાંદીનાં દાનો પણ મેળવીશ.
4.2.24
कृष्णाक्षाँल्लोहिताक्षांश्च निवप्स्यामि मनोरमान् ।
अरिष्टान्राजगोलिङ्गान्दर्शनीयान्सुवर्चसः ॥ ४.२.२४ ॥
કાળા અને લાલ પાસા હું મનોહર રીતે ફેંકીશ—અખંડ, રાજસી, જોવા યોગ્ય અને તેજસ્વી.
4.2.25
लोहिताश्चाश्मगर्भाश्च सन्ति तात धनानि मे ।
दर्शनीयाः सभानन्दाः कुशलैः साधुनिष्ठिताः ॥ ४.२.२५ ॥
પ્રિય, મારી પાસે લાલ અને પથ્થરના અંદરના ભાગવાળા ધન છે. કુશળ કારીગરોએ સારી રીતે બનાવેલાં, જોવા યોગ્ય, સભાને આનંદ આપનારાં.
4.2.26
अप्येतान्पाणिना स्पृष्ट्वा संप्रहृष्यन्ति मानवाः ॥ ४.२.२६ ॥
આમને હાથથી સ્પર્શ કરવા માત્રથી પણ માણસો અત્યંત હર્ષિત થાય છે.
4.2.27
तान्विकीर्य समे देशे रमणीये विपांसुले ।
देविष्यामि यथाकामं स विहारो भविष्यति ॥ ४.२.२७ ॥
તેમને સમતળ, સુંદર, ધૂળ વિનાની જગ્યાએ વેરીને હું ઇચ્છા પ્રમાણે રમીશ; એ જ મારો વિહાર થશે.
4.2.28
कङ्को नाम्ना परिव्राट् च विराटस्य सभासदः ।
ज्योतिषे शकुनज्ञाने निमित्ते चाक्षकौशले ।
ब्राह्मे वेदे मयाऽधीते वेदाङ्गेषु च सर्वशः ॥ ४.२.२८ ॥
હું કંક નામે પરિવ્રાજક, વિરાટનો સભાસદ છું. જ્યોતિષ, શકુનજ્ઞાન, નિમિત્ત અને પાસાની કુશળતામાં, બ્રાહ્મ વેદ તથા સર્વ વેદાંગોનો મેં સંપૂર્ણ અભ્યાસ કર્યો છે.
4.2.29
धर्मकामार्थमोक्षेषु नीतिशास्त्रेषु पारगः ।
पृष्टोऽहं कथयिष्यामि राज्ञः प्रियतमं वचः ॥ ४.२.२९ ॥
ધર્મ, કામ, અર્થ, મોક્ષ તથા નીતિશાસ્ત્રોમાં પારંગત હું પૂછાશે તો રાજાને સૌથી પ્રિય વચન કહીશ.
4.2.30
आसं युधिष्ठिरस्याहं पुरा प्राणसमः सखा ।
इति वक्ष्यामि राजानं यदि मामनुयोक्ष्यते ॥ ४.२.३० ॥
હું પહેલાં યુધિષ્ઠિરનો પ્રાણસમાન મિત્ર હતો. જો રાજા મને પૂછશે તો હું એમ જ કહીશ.
4.2.31
विराटनगरे छन्न एवं युक्तः सदा वसे ।
इत्येवं मे प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.२.३१ ॥
વિરાટ નગરમાં છુપાઈને, આ રીતે સદા સંયમથી હું વસીશ. એવી મેં પ્રતિજ્ઞા કરી છે કે હું એ જ રીતે વિચરીશ.