మహాభారతం · అధ్యాయం 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.2.1
निवृत्तवनवासास्ते सत्यसन्धा मनस्विनः ।
अकुर्वत पुनर्मन्त्रं सह धौम्येन पाण्डवाः ॥ ४.२.१ ॥
వనవాసాన్ని ముగించుకున్న ఆ సత్యసంధులు, మనస్వులైన పాండవులు ధౌమ్యునితో కలిసి మళ్ళీ మంత్రాలోచన చేశారు.
4.2.2
अथाब्रवीद्धर्मराजः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भ्रातॄन्कृष्णां च संग्रेक्ष्य धौम्यं च कुरुनन्दनः ॥ ४.२.२ ॥
అప్పుడు ధర్మరాజు, కుంతీపుత్రుడు, కురునందనుడు యుధిష్ఠిరుడు సోదరులను, కృష్ణను, ధౌమ్యుని చూసి ఇలా అన్నాడు.
4.2.3
द्वादशेमानि वर्षाणि राज्याद्विप्रोषिता वयम् ।
त्रयोदशोऽयं संप्राप्तः कृच्छ्रात्परमदुर्वसः।
स साधु कौन्तेय इतो वासमर्जुन रोचय ॥ ४.२.३ ॥
పన్నెండు సంవత్సరాలు మనం రాజ్యం నుండి బహిష్కరించబడ్డాం; ఈ పదమూడవది కష్టంగా వచ్చింది. కౌంతేయా అర్జునా, ఇక్కడినుండి నివాసాన్ని మంచిగా ఎంచుకో.
4.2.4
त्रयोदशमिदं प्राप्तं क्वनु वत्स्यामहेऽर्जुन ।
अबुद्धा धार्तराष्ट्रैश्च समग्राः सह कृष्णया ॥ ४.२.४ ॥
ఈ పదమూడవది వచ్చింది; అర్జునా, మనం ఎక్కడ ఉంటాం? ధృతరాష్ట్రుని కుమారులకు తెలియకుండా, కృష్ణతో కలిసి మనమందరం.
4.2.5
तस्यैव वरदानेन धर्मस्य मनुजाधिप ।
अज्ञाता विचरिष्यामो नराणां भरतर्षभ ॥ ४.२.५ ॥
ధర్ముని ఆ వరంతోనే, మనుజాధిపతీ, మనుషుల మధ్య తెలియనివారిగా మనం సంచరిస్తాం, భరతశ్రేష్ఠా.
4.2.6
यानि राष्ट्राणि वासाय कीर्तयिष्यामि कानिचित् ।
रमणीयानि गुप्तानि तेषां किंचित्तु रोचय ॥ ४.२.६ ॥
నివాసం కోసం నేను కొన్ని రాజ్యాలను చెప్పబోతున్నాను; అవి రమణీయమైనవి, రహస్యమైనవి. వాటిలో కొన్నింటిని నువ్వు ఎంచుకో.
4.2.7
रम्या जनपदाः सन्ति बहवस्त्वभितः कुरून् ।
पाञ्चालाश्चैव मत्स्याश्च साल्ववैदेहबाह्लिकाः ।
दशार्णाः शूरसेनाश्च कलिङ्गा मागधा अपि ॥ ४.२.७ ॥
కురువుల చుట్టూ అనేక రమణీయమైన జనపదాలు ఉన్నాయి — పాంచాలులు, మత్స్యులు, సాల్వులు, వైదేహులు, బాహ్లికులు, దశార్ణులు, శూరసేనులు, కళింగులు, మాగధులు కూడా.
4.2.8
विराटनगरं चापि श्रूयते शत्रुसूदन ।
रमणीयं जनाकीर्णं सुभिक्षं स्फीतमेव च ॥ ४.२.८ ॥
శత్రుసూదనా, విరాట నగరం కూడా వినబడుతోంది — రమణీయమైనది, జనాలతో నిండినది, సుభిక్షమైనది, సమృద్ధమైనది.
4.2.9
नानाराष्ट्राणि चान्यानि श्रूयन्ते सुबहूनि च ।
यत्र ते रोचते राजंस्तत्र गच्छामहे वयम् ॥ ४.२.९ ॥
ఇంకా అనేక ఇతర రాష్ట్రాలు కూడా వినబడుతున్నాయి; రాజా, ఎక్కడ మీకు నచ్చుతుందో అక్కడికి మనం వెళ్దాం.
4.2.10
कतमस्मिञ्जनपदे महाराज निवत्स्यसि ।
मा विषादे मनः कार्यं राज्यभ्रंश इति क्वचित् ॥ ४.२.१० ॥
మహారాజా, మీరు ఏ జనపదంలో నివసిస్తారు? రాజ్యం పోయిందని మనసును ఎప్పుడూ విషాదంలో ఉంచవద్దు.
4.2.11
एवमेतन्महाबाहो यथा स भगवान्प्रभुः ।
अब्रवीत्सर्वभूतेशस्तथैतन्न तदन्यथा ॥ ४.२.११ ॥
మహాబాహో, సర్వభూతేశ్వరుడైన ఆ భగవంతుడు ప్రభువు చెప్పినట్లుగానే ఇది ఉంది; ఇది అలాగే ఉంది, అన్యథా కాదు.
4.2.12
अवश्यं त्वेव वासार्थं रमणीयं शिवं सुखम् ।
संमन्त्र्य सहितैः सर्वैर्द्रव्यमकुतोऽभयम् ॥ ४.२.१२ ॥
తప్పకుండా నివసించడానికి రమణీయమైన, శుభప్రదమైన, సుఖకరమైన స్థలం కావాలి; అందరితో సంప్రదించి ఎక్కడినుంచీ భయం లేని చోటును ఎంచాలి.
4.2.13
मात्स्यो विराटो बलवानभिरक्तोथ पाण्डवान् ।
धर्मशीलो वदान्यश्च वृद्धः सत्स्वपि संमतः ॥ ४.२.१३ ॥
మత్స్య దేశపు బలవంతుడైన రాజు విరాటుడు పాండవులపై అనురాగం కలవాడు. అతడు ధర్మశీలుడు, దాతృత్వం కలవాడు, వృద్ధుడు; సజ్జనులలోనూ గౌరవించబడినవాడు.
4.2.14
गुणवाँल्लोकविख्यातो दृढभक्तिर्जितेन्द्रियः ।
तत्र मे रोचते पार्थ मत्स्यराजान्तिकेऽनघ ॥ ४.२.१४ ॥
అతడు గుణవంతుడు, లోకప్రసిద్ధుడు, దృఢభక్తి కలవాడు, ఇంద్రియజయం కలవాడు. ఓ పార్థా, ఓ నిష్కళంకుడా, మత్స్యరాజు సమీపంలో ఉండటం నాకు సమ్మతమే.
4.2.15
विराटनगरे तात मासान्द्वादशसंमितान् ।
कुर्वन्तस्तस्य कर्माणि वसामो यदि रोचते ॥ ४.२.१५ ॥
ప్రియుడా, నీకు ఇష్టమైతే, విరాట నగరంలో పన్నెండు నెలలు అతని కార్యాలు చేస్తూ మనం నివసిద్దాం.
4.2.16
यानियानि च कर्माणि तस्य शक्ष्यामहे वयम् ।
कर्तुं यो यत्स तत्कर्म ब्रवीतु कुरुनन्दन ॥ ४.२.१६ ॥
అతని కార్యాలన్నింటినీ మనం చేయగలం. ఓ కురునందనా, ఎవరు ఏ పని చేయాలో అతడు చెప్పనీ.
4.2.17
नरदेव कथं कर्म तस्य राष्ट्रे करिष्यसि ।
मनुजेन्द्र विराटस्य रंस्यसे केन कर्मणा ॥ ४.२.१७ ॥
ఓ నరదేవా, అతని రాజ్యంలో నువ్వు ఏ పని చేస్తావు? ఓ మనుజేంద్రా, విరాటుని ఏ పనిలో నువ్వు ఆనందిస్తావు?
4.2.18
अक्लिष्टवेषधारी च धार्मिको ह्यनसूयकः ।
न तवाभ्युचितं कर्म नृशंसं नापि कैतवम् ॥ ४.२.१८ ॥
నువ్వు సులభమైన వేషం ధరించేవాడివి, ధార్మికుడివి, అసూయలేనివాడివి. నీకు తగిన పని క్రూరమైనదీ కాదు, మోసమైనదీ కాదు.
4.2.19
सत्यवागसि याज्ञीको लोभक्रोधविवर्जितः ।
मृदुर्वदान्यो ह्रीमांश्च धार्मिकः सत्यविक्रमः ॥ ४.२.१९ ॥
మీరు సత్యవాది, యజ్ఞపరులు, లోభక్రోధాలు లేనివారు, మృదువైనవారు, దానశీలులు, లజ్జాశీలులు, ధార్మికులు, సత్యపరాక్రమము కలవారు.
4.2.20
स राजंस्तपसा क्लिष्टः कथं तस्य करिष्यसि ।
न दुःखमुचितं किंचिद्राजन्पापमतेर्यथा।
स इमामापदं प्राप्य कथं घोरां तरिष्यसि ॥ ४.२.२० ॥
రాజా, అతడు తపస్సుతో బాధపడినవాడు; అతని పట్ల మీరు ఎలా వ్యవహరిస్తారు? పాపబుద్ధికి తగిన దుఃఖం ఏదీ లేదు, రాజా. ఈ ఘోరమైన ఆపదను పొంది మీరు ఎలా దాటుతారు?
4.2.21
अर्जुनेनैवमुक्तस्तु प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ।
शृणु त्वं यत्करिष्यामि कर्म वै कुरुनन्दन ॥ ४.२.२१ ॥
అర్జునుడు ఇలా అనగా యుధిష్ఠిరుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: 'కురునందనా, విను, నేను చేయబోయే పని ఇది.'
4.2.22
विराटं समनुप्राप्य राजानं मात्स्यनन्दनम् ।
सभास्तारो भविष्यामि विराटस्येति मे मतिः ॥ ४.२.२२ ॥
మత్స్యుల ఆనందమైన రాజు విరాటుని సమీపించి, విరాటుని సభకు అలంకారంగా ఉంటాను, ఇదే నా సంకల్పం.
4.2.23
कङ्को नाम ब्रुवाणोऽहं मताक्षः साधुदेविता ।
वैडूर्यान्काञ्चनान्दानान्स्फाटिकान्राजतानपि ॥ ४.२.२३ ॥
'కంకుడు' అనే పేరుతో మాట్లాడుతూ, పాచికలలో నిపుణుడనై, జూదక్రీడలో ఆరితేరిన వాడనై, వైడూర్య, బంగారు, స్ఫటిక, వెండి దానాలను కూడా పొందుతాను.
4.2.24
कृष्णाक्षाँल्लोहिताक्षांश्च निवप्स्यामि मनोरमान् ।
अरिष्टान्राजगोलिङ्गान्दर्शनीयान्सुवर्चसः ॥ ४.२.२४ ॥
నల్లని, ఎర్రని పాచికలను అందంగా విసురుతాను; చెడిపోనివి, రాజసమైనవి, చూడముచ్చటైనవి, తేజస్వులైనవి.
4.2.25
लोहिताश्चाश्मगर्भाश्च सन्ति तात धनानि मे ।
दर्शनीयाः सभानन्दाः कुशलैः साधुनिष्ठिताः ॥ ४.२.२५ ॥
ప్రియ, నా వద్ద ఎరుపు రంగు, రాయి లోపలి భాగం కలిగిన ధనాలు ఉన్నాయి. నైపుణ్యవంతులైన శిల్పులు బాగా తీర్చిదిద్దినవి, చూడ ముచ్చటగా, సభను ఆనందింపజేసేవి.
4.2.26
अप्येतान्पाणिना स्पृष्ट्वा संप्रहृष्यन्ति मानवाः ॥ ४.२.२६ ॥
వీటిని చేతితో తాకినా మనుషులు ఎంతో సంతోషిస్తారు.
4.2.27
तान्विकीर्य समे देशे रमणीये विपांसुले ।
देविष्यामि यथाकामं स विहारो भविष्यति ॥ ४.२.२७ ॥
వాటిని సమమైన, రమణీయమైన, ధూళి లేని చోట చల్లి, ఇష్టానుసారంగా ఆడుతాను; అదే నా విహారం అవుతుంది.
4.2.28
कङ्को नाम्ना परिव्राट् च विराटस्य सभासदः ।
ज्योतिषे शकुनज्ञाने निमित्ते चाक्षकौशले ।
ब्राह्मे वेदे मयाऽधीते वेदाङ्गेषु च सर्वशः ॥ ४.२.२८ ॥
నేను కంకుడు అనే పరివ్రాజకుడను; విరాటుని సభాసదుడను. జ్యోతిషం, శకున విజ్ఞానం, నిమిత్తం, పాచికలలో నైపుణ్యం, బ్రాహ్మ వేదం, వేదాంగాలన్నీ నేను పూర్తిగా అధ్యయనం చేశాను.
4.2.29
धर्मकामार्थमोक्षेषु नीतिशास्त्रेषु पारगः ।
पृष्टोऽहं कथयिष्यामि राज्ञः प्रियतमं वचः ॥ ४.२.२९ ॥
ధర్మ, కామ, అర్థ, మోక్షాలలోను నీతిశాస్త్రాలలోను పారంగతుడనైన నేను అడిగితే రాజుకు అత్యంత ప్రియమైన మాటలు చెబుతాను.
4.2.30
आसं युधिष्ठिरस्याहं पुरा प्राणसमः सखा ।
इति वक्ष्यामि राजानं यदि मामनुयोक्ष्यते ॥ ४.२.३० ॥
నేను పూర్వం యుధిష్ఠిరునికి ప్రాణంతో సమానమైన మిత్రుడను. రాజు నన్ను అడిగితే ఇదే చెబుతాను.
4.2.31
विराटनगरे छन्न एवं युक्तः सदा वसे ।
इत्येवं मे प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.२.३१ ॥
విరాట నగరంలో రహస్యంగా, ఈ విధంగా ఎల్లప్పుడూ నియమబద్ధుడై నేను నివసిస్తాను. ఈ విధంగానే నేను ప్రతిజ్ఞ చేసాను, ఆ విధంగానే నేను సంచరిస్తాను.