มหาภารตะ · อัธยายะ 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.2.1
निवृत्तवनवासास्ते सत्यसन्धा मनस्विनः ।
अकुर्वत पुनर्मन्त्रं सह धौम्येन पाण्डवाः ॥ ४.२.१ ॥
ปาณฑพทั้งหลาย ผู้มีสัจจะมั่นคงและมีจิตใจสูงส่ง เมื่อสิ้นสุดการลี้ภัยในป่าแล้ว ได้ปรึกษากับธเมาอีกครั้ง
4.2.2
अथाब्रवीद्धर्मराजः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भ्रातॄन्कृष्णां च संग्रेक्ष्य धौम्यं च कुरुनन्दनः ॥ ४.२.२ ॥
ครั้งนั้น พระยุธิษฐิระ ธรรมราชา บุตรแห่งกุนตี ผู้เป็นความยินดีของตระกูลกุรุ มองดูพี่น้อง พระกฤษณา และธเมา แล้วตรัสขึ้น
4.2.3
द्वादशेमानि वर्षाणि राज्याद्विप्रोषिता वयम् ।
त्रयोदशोऽयं संप्राप्तः कृच्छ्रात्परमदुर्वसः।
स साधु कौन्तेय इतो वासमर्जुन रोचय ॥ ४.२.३ ॥
เรานี้ถูกขับไล่ออกจากราชอาณาจักรมาสิบสองปีแล้ว และปีที่สิบสามนี้มาถึงด้วยความยากลำบากยิ่ง บุตรแห่งกุนตี อรชุน บัดนี้จงเลือกที่อยู่ที่ดีจากที่นี่เถิด
4.2.4
त्रयोदशमिदं प्राप्तं क्वनु वत्स्यामहेऽर्जुन ।
अबुद्धा धार्तराष्ट्रैश्च समग्राः सह कृष्णया ॥ ४.२.४ ॥
ปีที่สิบสามนี้มาถึงแล้ว อรชุนเอ๋ย เราทุกคนพร้อมด้วยพระกฤษณาจะพำนักอยู่ที่ไหนดี โดยไม่ให้บรรดาบุตรของธฤตราษฎร์จำได้
4.2.5
तस्यैव वरदानेन धर्मस्य मनुजाधिप ।
अज्ञाता विचरिष्यामो नराणां भरतर्षभ ॥ ४.२.५ ॥
ด้วยพรที่ธรรมประทานให้นั้นเอง ข้าแต่จอมนรา ผู้ประเสริฐในหมู่ภรตะ เราจักท่องเที่ยวไปโดยไม่มีใครรู้จักในหมู่มนุษย์
4.2.6
यानि राष्ट्राणि वासाय कीर्तयिष्यामि कानिचित् ।
रमणीयानि गुप्तानि तेषां किंचित्तु रोचय ॥ ४.२.६ ॥
แคว้นบางแห่งที่น่ารื่นรมย์และเป็นที่หลบซ่อน เราจะกล่าวถึงบางแห่งเพื่อเป็นที่พำนัก จงเลือกแห่งหนึ่งจากนั้นเถิด
4.2.7
रम्या जनपदाः सन्ति बहवस्त्वभितः कुरून् ।
पाञ्चालाश्चैव मत्स्याश्च साल्ववैदेहबाह्लिकाः ।
दशार्णाः शूरसेनाश्च कलिङ्गा मागधा अपि ॥ ४.२.७ ॥
รอบแคว้นกุรุมีแว่นแคว้นที่น่ารื่นรมย์มากมาย ได้แก่ แคว้นปาญจาละ มัตสยะ สาลวะ ไวเทหะ พาหลิกะ ทศารณะ ศูรเสนะ กลิงคะ และมาคธะด้วย
4.2.8
विराटनगरं चापि श्रूयते शत्रुसूदन ।
रमणीयं जनाकीर्णं सुभिक्षं स्फीतमेव च ॥ ४.२.८ ॥
ข้าแต่ผู้ทำลายศัตรู เมืองของพระเจ้าวิราฏก็มีกล่าวกันว่าน่ารื่นรมย์ เต็มไปด้วยผู้คน อุดมด้วยอาหาร และเจริญรุ่งเรือง
4.2.9
नानाराष्ट्राणि चान्यानि श्रूयन्ते सुबहूनि च ।
यत्र ते रोचते राजंस्तत्र गच्छामहे वयम् ॥ ४.२.९ ॥
มีแว่นแคว้นอื่นๆ อีกมากมายที่ได้ยินกล่าวถึง ข้าแต่พระราชา ที่ใดที่พระองค์ทรงพอพระทัย เราทั้งหลายจะไปที่นั่น
4.2.10
कतमस्मिञ्जनपदे महाराज निवत्स्यसि ।
मा विषादे मनः कार्यं राज्यभ्रंश इति क्वचित् ॥ ४.२.१० ॥
ข้าแต่มหาราช พระองค์จะประทับในแว่นแคว้นใด อย่าให้จิตของพระองค์จมอยู่กับความทุกข์ โดยคิดถึงการสูญเสียราชอาณาจักรเลย
4.2.11
एवमेतन्महाबाहो यथा स भगवान्प्रभुः ।
अब्रवीत्सर्वभूतेशस्तथैतन्न तदन्यथा ॥ ४.२.११ ॥
เป็นดังนั้นจริง ข้าแต่ผู้มีแขนกำยำ ดังที่พระผู้เป็นเจ้า ผู้เป็นใหญ่ ผู้เป็นจอมแห่งสรรพสัตว์ ได้ตรัสไว้ ก็เป็นเช่นนั้น ไม่เป็นอย่างอื่นไปได้
4.2.12
अवश्यं त्वेव वासार्थं रमणीयं शिवं सुखम् ।
संमन्त्र्य सहितैः सर्वैर्द्रव्यमकुतोऽभयम् ॥ ४.२.१२ ॥
เราจำต้องมีที่พำนักที่น่ารื่นรมย์ มงคล และสบาย เมื่อเราทุกคนปรึกษาหารือร่วมกันแล้ว ให้เลือกสถานที่ที่ปราศจากภัยจากทุกทิศทางเถิด
4.2.13
मात्स्यो विराटो बलवानभिरक्तोथ पाण्डवान् ।
धर्मशीलो वदान्यश्च वृद्धः सत्स्वपि संमतः ॥ ४.२.१३ ॥
พระวิราฏ ผู้เป็นจอมแห่งมัตสยะ ผู้ทรงพลัง เป็นที่รักใคร่ของปาณฑพ ท่านมีจิตประพฤติธรรม มีน้ำใจกว้างขวาง เป็นผู้อาวุโส และแม้แต่ในหมู่ผู้ดีก็ได้รับความเคารพ
4.2.14
गुणवाँल्लोकविख्यातो दृढभक्तिर्जितेन्द्रियः ।
तत्र मे रोचते पार्थ मत्स्यराजान्तिकेऽनघ ॥ ४.२.१४ ॥
ท่านเป็นผู้มีคุณธรรม มีชื่อเสียงโด่งดังในโลก มีความภักดีมั่นคง และควบคุมอินทรีย์ได้ ข้าแต่ปารถ ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป ที่นั่น ใกล้พระราชาแห่งมัตสยะ เราปรารถนาจะพำนัก
4.2.15
विराटनगरे तात मासान्द्वादशसंमितान् ।
कुर्वन्तस्तस्य कर्माणि वसामो यदि रोचते ॥ ४.२.१५ ॥
ลูกรัก หากเห็นชอบ ให้เราพำนักอยู่ในเมืองของพระเจ้าวิราฏเป็นเวลาสิบสองเดือน ทำงานให้แก่ท่าน
4.2.16
यानियानि च कर्माणि तस्य शक्ष्यामहे वयम् ।
कर्तुं यो यत्स तत्कर्म ब्रवीतु कुरुनन्दन ॥ ४.२.१६ ॥
งานใดก็ตามที่เป็นของท่าน เราจะสามารถทำได้ ข้าแต่ความยินดีของกุรุ ให้ท่านบอกแต่ละคนว่าแต่ละคนจะต้องทำงานอะไร
4.2.17
नरदेव कथं कर्म तस्य राष्ट्रे करिष्यसि ।
मनुजेन्द्र विराटस्य रंस्यसे केन कर्मणा ॥ ४.२.१७ ॥
ข้าแต่จอมนรา พระองค์จะทรงทำงานในแว่นแคว้นของท่านอย่างไร ข้าแต่จอมมนุษย์ พระองค์จะทรงพอพระทัยในงานของพระวิราฏประเภทใด
4.2.18
अक्लिष्टवेषधारी च धार्मिको ह्यनसूयकः ।
न तवाभ्युचितं कर्म नृशंसं नापि कैतवम् ॥ ४.२.१८ ॥
พระองค์ทรงสวมรูปแบบที่ไม่ลำบาก เป็นผู้ประพฤติธรรมและไม่ริษยา งานที่โหดร้ายหรือหลอกลวงไม่เหมาะสมกับพระองค์เลย
4.2.19
सत्यवागसि याज्ञीको लोभक्रोधविवर्जितः ।
मृदुर्वदान्यो ह्रीमांश्च धार्मिकः सत्यविक्रमः ॥ ४.२.१९ ॥
พระองค์มีวาจาสัตย์ ทรงอุทิศตนในยัญ ปราศจากความโลภและความโกรธ มีพระทัยอ่อนโยน มีน้ำใจกว้างขวาง มีความละอาย ประพฤติธรรม และมีความกล้าหาญที่แท้จริง
4.2.20
स राजंस्तपसा क्लिष्टः कथं तस्य करिष्यसि ।
न दुःखमुचितं किंचिद्राजन्पापमतेर्यथा।
स इमामापदं प्राप्य कथं घोरां तरिष्यसि ॥ ४.२.२० ॥
ข้าแต่พระราชา พระองค์ถูกความทุกข์ทรมานจากการบำเพ็ญตบะ จะทรงจัดการกับท่านอย่างไร ข้าแต่พระราชา ความทุกข์ใดๆ ย่อมไม่เหมาะกับผู้มีจิตชั่วร้าย เมื่อประสบกับวิบัติอันน่ากลัวนี้แล้ว พระองค์จะทรงข้ามพ้นไปได้อย่างไร
4.2.21
अर्जुनेनैवमुक्तस्तु प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ।
शृणु त्वं यत्करिष्यामि कर्म वै कुरुनन्दन ॥ ४.२.२१ ॥
อรชุนกล่าวเช่นนั้นแล้ว ยุธิษฐิระจึงตอบว่า ดูก่อนผู้ชื่นชมของกุรุ จงฟังการที่เราจะกระทำเถิด
4.2.22
विराटं समनुप्राप्य राजानं मात्स्यनन्दनम् ।
सभास्तारो भविष्यामि विराटस्येति मे मतिः ॥ ४.२.२२ ॥
เราจะเข้าไปหาพระเจ้าวิราฏ ผู้เป็นที่ชื่นชมของมัตสยะ แล้วจะเป็นเครื่องประดับแห่งสภาของพระเจ้าวิราฏ นี่คือความตั้งใจของเรา
4.2.23
कङ्को नाम ब्रुवाणोऽहं मताक्षः साधुदेविता ।
वैडूर्यान्काञ्चनान्दानान्स्फाटिकान्राजतानपि ॥ ४.२.२३ ॥
เราจะปลอมตัวเป็นผู้มีชื่อว่ากังกะ เป็นผู้ชำนาญในการเล่นลูกเต๋าและเข้าใจเกมนี้ดี เราจะได้รับของกำนัลเป็นไพฑูรย์ ทองคำ ผลึก และเงิน
4.2.24
कृष्णाक्षाँल्लोहिताक्षांश्च निवप्स्यामि मनोरमान् ।
अरिष्टान्राजगोलिङ्गान्दर्शनीयान्सुवर्चसः ॥ ४.२.२४ ॥
เราจะทอดลูกเต๋าดำและแดงอย่างน่าพอใจ ลูกที่ไม่แตก เป็นของหลวง งดงามน่าดู และเปล่งประกาย
4.2.25
लोहिताश्चाश्मगर्भाश्च सन्ति तात धनानि मे ।
दर्शनीयाः सभानन्दाः कुशलैः साधुनिष्ठिताः ॥ ४.२.२५ ॥
ดูก่อนสหาย ข้ามีทรัพย์สมบัติสีแดงที่มีหินอยู่ภายใน น่าดูยิ่ง ทำให้สภาชื่นบาน ช่างฝีมือผู้ชำนาญได้ขัดเกลาไว้อย่างดี
4.2.26
अप्येतान्पाणिना स्पृष्ट्वा संप्रहृष्यन्ति मानवाः ॥ ४.२.२६ ॥
แม้เพียงแตะต้องลูกเต๋าเหล่านี้ด้วยมือ มนุษย์ก็ยินดีอย่างยิ่ง
4.2.27
तान्विकीर्य समे देशे रमणीये विपांसुले ।
देविष्यामि यथाकामं स विहारो भविष्यति ॥ ४.२.२७ ॥
เราจะโปรยลูกเต๋าเหล่านั้นลงบนพื้นที่ราบเรียบ น่ารื่นรมย์ และปราศจากฝุ่น แล้วเล่นตามใจปรารถนา นั่นจะเป็นการเล่นของเรา
4.2.28
कङ्को नाम्ना परिव्राट् च विराटस्य सभासदः ।
ज्योतिषे शकुनज्ञाने निमित्ते चाक्षकौशले ।
ब्राह्मे वेदे मयाऽधीते वेदाङ्गेषु च सर्वशः ॥ ४.२.२८ ॥
ข้าพเจ้าเป็นนักบวชพเนจรนามว่ากังกะ เป็นสมาชิกสภาของพระเจ้าวิราฏ ข้าพเจ้าได้ศึกษาพระเวทพรหมและเวทางคทั้งหมดอย่างถ่องแท้ ทั้งโชติศาสตร์ ความรู้เรื่องลางบอกเหตุ นิมิต และความชำนาญในการเล่นลูกเต๋า
4.2.29
धर्मकामार्थमोक्षेषु नीतिशास्त्रेषु पारगः ।
पृष्टोऽहं कथयिष्यामि राज्ञः प्रियतमं वचः ॥ ४.२.२९ ॥
ข้าพเจ้าเป็นผู้แตกฉานในธรรม กาม อรรถ และโมกษะ และในคัมภีร์นีติศาสตร์ เมื่อถูกถาม ข้าพเจ้าจะกล่าวถ้อยคำที่พระราชาทรงรักยิ่งแก่พระองค์
4.2.30
आसं युधिष्ठिरस्याहं पुरा प्राणसमः सखा ।
इति वक्ष्यामि राजानं यदि मामनुयोक्ष्यते ॥ ४.२.३० ॥
ข้าพเจ้าเคยเป็นสหายของยุธิษฐิระ รักดังชีวิต ข้าพเจ้าจะกล่าวเช่นนี้กับพระราชา หากพระองค์ทรงซักถามข้าพเจ้า
4.2.31
विराटनगरे छन्न एवं युक्तः सदा वसे ।
इत्येवं मे प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.२.३१ ॥
ซ่อนตัวอยู่ในนครวิราฏ ข้าพเจ้าจะอยู่อย่างสำรวมระวังเสมอ นี่คือคำปฏิญาณของข้าพเจ้าที่ได้ให้ไว้ ข้าพเจ้าจะเที่ยวไปอย่างนี้