ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.2.1
निवृत्तवनवासास्ते सत्यसन्धा मनस्विनः ।
अकुर्वत पुनर्मन्त्रं सह धौम्येन पाण्डवाः ॥ ४.२.१ ॥
ਬਨਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਸਤਿਅਸੰਧ ਅਤੇ ਮਨਸਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਧੌਮਯ ਨਾਲ ਫਿਰ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।
4.2.2
अथाब्रवीद्धर्मराजः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भ्रातॄन्कृष्णां च संग्रेक्ष्य धौम्यं च कुरुनन्दनः ॥ ४.२.२ ॥
ਤਦ ਧਰਮਰਾਜ, ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ, ਕੁਰੁਨੰਦਨ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਧੌਮਯ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ।
4.2.3
द्वादशेमानि वर्षाणि राज्याद्विप्रोषिता वयम् ।
त्रयोदशोऽयं संप्राप्तः कृच्छ्रात्परमदुर्वसः।
स साधु कौन्तेय इतो वासमर्जुन रोचय ॥ ४.२.३ ॥
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹੇ; ਇਹ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ ਅਰਜੁਨ, ਇੱਥੋਂ ਵਸੇਬਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁਣ।
4.2.4
त्रयोदशमिदं प्राप्तं क्वनु वत्स्यामहेऽर्जुन ।
अबुद्धा धार्तराष्ट्रैश्च समग्राः सह कृष्णया ॥ ४.२.४ ॥
ਇਹ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਰਜੁਨ, ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਰਹਾਂਗੇ? ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਸਮੇਤ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ।
4.2.5
तस्यैव वरदानेन धर्मस्य मनुजाधिप ।
अज्ञाता विचरिष्यामो नराणां भरतर्षभ ॥ ४.२.५ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਉਸੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਕੇ ਵਿਚਰਾਂਗੇ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
4.2.6
यानि राष्ट्राणि वासाय कीर्तयिष्यामि कानिचित् ।
रमणीयानि गुप्तानि तेषां किंचित्तु रोचय ॥ ४.२.६ ॥
ਵਸੇਬੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਚੁਣੋ।
4.2.7
रम्या जनपदाः सन्ति बहवस्त्वभितः कुरून् ।
पाञ्चालाश्चैव मत्स्याश्च साल्ववैदेहबाह्लिकाः ।
दशार्णाः शूरसेनाश्च कलिङ्गा मागधा अपि ॥ ४.२.७ ॥
ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਮਣੀਕ ਜਨਪਦ ਹਨ — ਪਾਂਚਾਲ, ਮਤਸਿਆ, ਸਾਲਵ, ਵੈਦੇਹ ਅਤੇ ਬਾਹਲੀਕ, ਦਸ਼ਾਰਣ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਮਗਧ ਵੀ।
4.2.8
विराटनगरं चापि श्रूयते शत्रुसूदन ।
रमणीयं जनाकीर्णं सुभिक्षं स्फीतमेव च ॥ ४.२.८ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਸੂਦਨ, ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਰਮਣੀਕ, ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸੁਭਿਕਸ਼ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ।
4.2.9
नानाराष्ट्राणि चान्यानि श्रूयन्ते सुबहूनि च ।
यत्र ते रोचते राजंस्तत्र गच्छामहे वयम् ॥ ४.२.९ ॥
ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ, ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।
4.2.10
कतमस्मिञ्जनपदे महाराज निवत्स्यसि ।
मा विषादे मनः कार्यं राज्यभ्रंश इति क्वचित् ॥ ४.२.१० ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਜਨਪਦ ਵਿੱਚ ਵਸੋਗੇ? ਰਾਜ-ਭਰਿਸ਼ਟਤਾ ਕਾਰਨ ਮਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾਓ।
4.2.11
एवमेतन्महाबाहो यथा स भगवान्प्रभुः ।
अब्रवीत्सर्वभूतेशस्तथैतन्न तदन्यथा ॥ ४.२.११ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਸਰਬ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ; ਇਹ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।
4.2.12
अवश्यं त्वेव वासार्थं रमणीयं शिवं सुखम् ।
संमन्त्र्य सहितैः सर्वैर्द्रव्यमकुतोऽभयम् ॥ ४.२.१२ ॥
ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲਈ ਰਮਣੀਕ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸਿਓਂ ਡਰ-ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਚੁਣਨੀ ਹੈ।
4.2.13
मात्स्यो विराटो बलवानभिरक्तोथ पाण्डवान् ।
धर्मशीलो वदान्यश्च वृद्धः सत्स्वपि संमतः ॥ ४.२.१३ ॥
ਮਤਸ੍ਯ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਪਾਂਡਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਨੁਰਕਤ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮਸ਼ੀਲ, ਦਾਨੀ, ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ।
4.2.14
गुणवाँल्लोकविख्यातो दृढभक्तिर्जितेन्द्रियः ।
तत्र मे रोचते पार्थ मत्स्यराजान्तिकेऽनघ ॥ ४.२.१४ ॥
ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ, ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਦ੍ਰਿੜ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਮਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣਾ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
4.2.15
विराटनगरे तात मासान्द्वादशसंमितान् ।
कुर्वन्तस्तस्य कर्माणि वसामो यदि रोचते ॥ ४.२.१५ ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਵੱਸੀਏ।
4.2.16
यानियानि च कर्माणि तस्य शक्ष्यामहे वयम् ।
कर्तुं यो यत्स तत्कर्म ब्रवीतु कुरुनन्दन ॥ ४.२.१६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਕੰਮ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੱਸੇ।
4.2.17
नरदेव कथं कर्म तस्य राष्ट्रे करिष्यसि ।
मनुजेन्द्र विराटस्य रंस्यसे केन कर्मणा ॥ ४.२.१७ ॥
ਹੇ ਨਰਦੇਵ, ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗਾ? ਹੇ ਮਨੁਜੇਂਦ੍ਰ, ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਵੇਂਗਾ?
4.2.18
अक्लिष्टवेषधारी च धार्मिको ह्यनसूयकः ।
न तवाभ्युचितं कर्म नृशंसं नापि कैतवम् ॥ ४.२.१८ ॥
ਤੂੰ ਸਾਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਕੰਮ ਨਾ ਬੇਰਹਿਮ ਹੈ ਨਾ ਧੋਖੇ ਵਾਲਾ।
4.2.19
सत्यवागसि याज्ञीको लोभक्रोधविवर्जितः ।
मृदुर्वदान्यो ह्रीमांश्च धार्मिकः सत्यविक्रमः ॥ ४.२.१९ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਲੋਭ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੋਮਲ, ਦਾਨੀ, ਲੱਜਾਵਾਨ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਹੋ।
4.2.20
स राजंस्तपसा क्लिष्टः कथं तस्य करिष्यसि ।
न दुःखमुचितं किंचिद्राजन्पापमतेर्यथा।
स इमामापदं प्राप्य कथं घोरां तरिष्यसि ॥ ४.२.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੋਗੇ? ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਨ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕਰੋਗੇ?
4.2.21
अर्जुनेनैवमुक्तस्तु प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ।
शृणु त्वं यत्करिष्यामि कर्म वै कुरुनन्दन ॥ ४.२.२१ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ ਉਹ ਇਹ ਹੈ।'
4.2.22
विराटं समनुप्राप्य राजानं मात्स्यनन्दनम् ।
सभास्तारो भविष्यामि विराटस्येति मे मतिः ॥ ४.२.२२ ॥
ਮਤਸਿਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦਦਾਤਾ ਰਾਜਾ ਵਿਰਾਟ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਸਭਾ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ।
4.2.23
कङ्को नाम ब्रुवाणोऽहं मताक्षः साधुदेविता ।
वैडूर्यान्काञ्चनान्दानान्स्फाटिकान्राजतानपि ॥ ४.२.२३ ॥
'ਕੰਕ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਜੂਏ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ, ਮੈਂ ਵੈਡੂਰਯ, ਸੋਨੇ, ਸਫ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਦਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।
4.2.24
कृष्णाक्षाँल्लोहिताक्षांश्च निवप्स्यामि मनोरमान् ।
अरिष्टान्राजगोलिङ्गान्दर्शनीयान्सुवर्चसः ॥ ४.२.२४ ॥
ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਪਾਸੇ ਮੈਂ ਮਨੋਹਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁੱਟਾਂਗਾ—ਬੇਦਾਗ, ਸ਼ਾਹੀ, ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ।
4.2.25
लोहिताश्चाश्मगर्भाश्च सन्ति तात धनानि मे ।
दर्शनीयाः सभानन्दाः कुशलैः साधुनिष्ठिताः ॥ ४.२.२५ ॥
ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ ਧਨ ਹਨ। ਨਿਪੁੰਨ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਏ, ਵੇਖਣ ਯੋਗ, ਸਭਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
4.2.26
अप्येतान्पाणिना स्पृष्ट्वा संप्रहृष्यन्ति मानवाः ॥ ४.२.२६ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
4.2.27
तान्विकीर्य समे देशे रमणीये विपांसुले ।
देविष्यामि यथाकामं स विहारो भविष्यति ॥ ४.२.२७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਤਲ, ਸੁੰਦਰ, ਧੂੜ ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂਗਾ; ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਵਿਹਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।
4.2.28
कङ्को नाम्ना परिव्राट् च विराटस्य सभासदः ।
ज्योतिषे शकुनज्ञाने निमित्ते चाक्षकौशले ।
ब्राह्मे वेदे मयाऽधीते वेदाङ्गेषु च सर्वशः ॥ ४.२.२८ ॥
ਮੈਂ ਕੰਕ ਨਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕ ਹਾਂ, ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਸਭਾਸਦ। ਜੋਤਿਸ਼, ਸ਼ਗਨ-ਗਿਆਨ, ਨਿਮਿੱਤ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
4.2.29
धर्मकामार्थमोक्षेषु नीतिशास्त्रेषु पारगः ।
पृष्टोऽहं कथयिष्यामि राज्ञः प्रियतमं वचः ॥ ४.२.२९ ॥
ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ, ਮੋਕਸ਼ ਅਤੇ ਨੀਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਮੈਂ, ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਬੋਲ ਆਖਾਂਗਾ।
4.2.30
आसं युधिष्ठिरस्याहं पुरा प्राणसमः सखा ।
इति वक्ष्यामि राजानं यदि मामनुयोक्ष्यते ॥ ४.२.३० ॥
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹੀ ਆਖਾਂਗਾ।
4.2.31
विराटनगरे छन्न एवं युक्तः सदा वसे ।
इत्येवं मे प्रतिज्ञातं विचरिष्याम्यहं यथा ॥ ४.२.३१ ॥
ਵਿਰਾਟ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਛੁਪ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰਾਂਗਾ।