ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 4.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.21.1
अहो दुःखतरं प्राप्ता कीचकेन पदा हता ।
पतिव्रता महाभागा द्रौपदी योषितांवरा ॥ ४.२१.१ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಕೀಚಕನ ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಕರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪತಿವ್ರತೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ದ್ರೌಪದಿ.
4.21.2
दुःशलां स्मारयन्ती सा भर्तॄणां भगिनीं शुभाम् ।
नाशपत्सिन्धुराजं सा बलात्कारेण वाहिता ॥ ४.२१.२ ॥
ಗಂಡಂದಿರ ಶುಭವಾದ ಸಹೋದರಿ ದುಃಶಲೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಳು ಸಿಂಧುರಾಜನನ್ನು ಶಪಿಸಿದಳು.
4.21.3
किमर्थमिह संप्राप्ता कीचकेन दुरात्मना ।
नाशपत्तं महाभागा कृष्णा पादेन ताडिता ॥ ४.२१.३ ॥
ದುರಾತ್ಮ ಕೀಚಕನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಏತಕ್ಕಾಗಿ ತಂದನು? ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಕೃಷ್ಣೆ ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸಿದಳು.
4.21.4
तेजोराशिरियं देवी धर्मज्ञा सत्यवादिनी ।
केशपांशे परामृष्टा मर्षयन्ती ह्यशक्तवत् ॥ ४.२१.४ ॥
ತೇಜೋರಾಶಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞೆ, ಸತ್ಯವಾದಿನಿ ಈ ದೇವಿ, ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಅಶಕ್ತಳಂತೆ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಳು.
4.21.5
नैतत्कारणमल्पं हि श्रोतुकामोऽस्मि सत्तम ।
कृष्णायास्तु परिक्लेशान्मनो मे दूयते भृशम् ॥ ४.२१.५ ॥
ಇದು ಸಣ್ಣ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ಸತ್ತಮನೇ, ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಕೃಷ್ಣೆಯ ಈ ಕ್ಲೇಶದಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳ ನೋಯುತ್ತಿದೆ.
4.21.6
कस्य वंशे समुद्भूतः स च दुर्ललितो मुने ।
बलोन्मत्तः कथं चासीत्स्यालो मात्स्यस्य कीचकः ॥ ४.२१.६ ॥
ಓ ಮುನಿಯೇ, ಯಾವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದನು? ಆ ದುರ್ಲಲಿತ, ಬಲೋನ್ಮತ್ತ ಕೀಚಕನು ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನ ಬಾವನಾದದ್ದು ಹೇಗೆ?
4.21.7
दृष्ट्वापि तां प्रियां भार्यां सूतपुत्रेण ताडिताम् ।
नैव चुक्षुभिरे वीराः किमकुर्वन्त तं प्रति ॥ ४.२१.७ ॥
ಸೂತಪುತ್ರನು ಹೊಡೆದ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ಆ ವೀರರು ಕದಲಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಮಾಡಿದರು?
4.21.8
त्वदुक्तोऽयमनुप्रश्नः कुरूणां कीर्तिवर्धनः ।
एतत्सर्वं यथा वक्ष्ये विस्तरेणेह पार्थिव ॥ ४.२१.८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀವು ಕೇಳಿದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕುರುವಂಶದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತಹದು. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
4.21.9
ब्राह्मण्यां क्षत्रियाञ्जातः सूतो भवति पार्थिव ।
प्रातिलोम्येन जातानां स ह्येको द्विज एव तु ॥ ४.२१.९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು ಸೂತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಲೋಮ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವನೊಬ್ಬನೇ ದ್ವಿಜ.
4.21.10
रथकारमितीमं हि क्रियायुक्तं द्विजन्मनाम् ।
क्षत्रियादवरो वैश्याद्विशिष्ट इति चक्षते ॥ ४.२१.१० ॥
ದ್ವಿಜರ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನನ್ನು 'ರಥಕಾರ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗಿಂತ ಕೀಳು, ವೈಶ್ಯನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
4.21.11
सह सूतेन संबन्धः कृतः पूर्वं नराधिपैः ।
तेन तु प्रातिलोम्येन राजशब्दो न लभ्यते ॥ ४.२१.११ ॥
ಹಿಂದೆ ರಾಜರು ಸೂತನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಲೋಮ ಸಂಬಂಧದಿಂದಾಗಿ ಅವನಿಗೆ 'ರಾಜ' ಎಂಬ ಶಬ್ದ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
4.21.12
तेषां तु सूतविषयः सूतानां नामतः कृतः ।
उपजीव्यं च यत्क्षेत्रं राजन्सूतेन वै पुरा ॥ ४.२१.१२ ॥
ಅವರ ಸೂತ-ವಿಷಯ ಸೂತರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಓ ರಾಜನೇ, ಹಿಂದೆ ಸೂತನು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಭೂಮಿಯೂ ಅವನದೇ.
4.21.13
सूतानामधिपो राजा केकयो नाम विश्रुतः ।
राजकन्यासमुद्भूतः सारथ्येऽनुपमोऽभवत् ॥ ४.२१.१३ ॥
ಸೂತರ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಕೇಕಯ ಎಂಬ ರಾಜ ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು. ರಾಜಕನ್ಯೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಅವನು ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನುಪಮನಾಗಿದ್ದನು.
4.21.14
पुत्रास्तस्य कुरुश्रेष्ठ मालव्यां जझिरे तदा ।
कीचका इति विख्याताः शतं षट् चैव भारत ॥ ४.२१.१४ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆಗ ಮಾಲವಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಕೀಚಕರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ನೂರಾರು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು — ಭಾರತ, ನೂರಾರು ಆರು.
4.21.15
तेषामासीद्बलश्रेष्ठः कीचकः सर्वजित्प्रभो ।
अग्रजो बलसंमत्तस्तेनासीत्सूतषट्शतम् ॥ ४.२१.१५ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ಬಲಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕೀಚಕ ಇದ್ದನು, ಸರ್ವಜಿತನು, ಪ್ರಭುವೇ. ಬಲದ ಮದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನು ಹಿರಿಯನು; ಅವನ ಮೂಲಕ ಆರುನೂರು ಸೂತರಿದ್ದರು.
4.21.16
मालव्या एव कौरव्य तत्र ह्यवरजाऽभवत् ।
तस्यां केकयराज्ञस्तु सुदेष्णा दुहिताऽभवत् ॥ ४.२१.१६ ॥
ಕೌರವ್ಯನೇ, ಮಾಲವಿಯಿಂದಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವಳು ಜನಿಸಿದಳು. ಅವಳಿಂದ ಕೇಕಯ ರಾಜನ ಮಗಳು ಸುದೇಷ್ಣೆ ಜನಿಸಿದಳು.
4.21.17
तां विराटस्य मात्स्यस्य केकयः प्रददौ मुदा ।
सुरथायां मृतायां तु कौसल्यां श्वेतमातरि ॥ ४.२१.१७ ॥
ಕೇಕಯನು ಅವಳನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ಸ್ಯ ರಾಜ ವಿರಾಟನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಸುರಥೆ ಮೃತಳಾದ ನಂತರ, ಶ್ವೇತನ ತಾಯಿಯಾದ ಕೌಸಲ್ಯೆ (ಇದ್ದಳು).
4.21.18
श्वेते विनष्टे शङ्खे च गते मातुलवेश्मनि ।
सुदेष्णां महिषीं लब्ध्वा राज दुःखमपानुदत् ॥ ४.२१.१८ ॥
ಶ್ವೇತ ನಾಶವಾಗಿ, ಶಂಖ ಮಾವನ ಮನೆಗೆ ಹೋದ ನಂತರ, ರಾಜನು ಸುದೇಷ್ಣೆಯನ್ನು ಪಟ್ಟಮಹಿಷಿಯಾಗಿ ಪಡೆದು ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡನು.
4.21.19
उत्तरं चोत्तरां चैव विराटात्पृथिवीपते ।
सुदेष्णा सुषुवे देवी कैकेयी कुलवृद्धये ॥ ४.२१.१९ ॥
ಓ ಭೂಪತಿಯೇ, ವಿರಾಟನಿಂದ ದೇವಿ ಸುದೇಷ್ಣಾ ಕೈಕೇಯಿ ಕುಲವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರೆಯರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
4.21.20
मातृष्वसृसुतां राजन्कीचकस्तामनिन्दिताम् ।
सदा परिचरन्प्रीत्या विराटे न्यवसत्सुखी ॥ ४.२१.२० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕೀಚಕ ತನ್ನ ಮಾವನ ಮಗಳಾದ ಆ ನಿರ್ದೋಷಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸದಾ ಸೇವಿಸುತ್ತ ವಿರಾಟನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖದಿಂದ ವಾಸಿಸಿದನು.
4.21.21
भ्रातरश्चास्य विक्रान्ताः सर्वे च तमनुव्रताः ।
विराटस्यैव संहृष्टा बलं कोशं त्ववर्धयन् ॥ ४.२१.२१ ॥
ಅವನ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಸಹೋದರರೆಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಿರಾಟನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೋಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು.
4.21.22
कालेया नाम ते दैत्याः प्रायशो भुवि विश्रुताः ।
जझिरे कीचका राजन्बाणो ज्येष्ठस्तथाऽभवत् ॥ ४.२१.२२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಲೇಯರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಆ ದೈತ್ಯರು ಕೀಚಕರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನು ಬಾಣನಾದನು.
4.21.23
स हि सर्वास्रसंपन्नो बलवान्भीमविक्रमः ।
कीचको नष्टमर्यादो बभूव भयदो नृणाम् ॥ ४.२१.२३ ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತ, ಬಲಿಷ್ಠ, ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಕೀಚಕ; ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಜನರಿಗೆ ಭಯ ನೀಡುವವನಾದನು.
4.21.24
तं प्राप्य बलसंमत्तं विराटः पृथिवीपतिः ।
जिगाय सर्वांश्च रिपून्यथेन्द्रो दानवान्पुरा ॥ ४.२१.२४ ॥
ಬಲದಿಂದ ಮದೋನ್ಮತ್ತನಾದ ಅವನನ್ನು ಪಡೆದ ಭೂಪತಿ ವಿರಾಟನು ಹಿಂದೆ ಇಂದ್ರನು ದಾನವರನ್ನು ಗೆದ್ದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನು.
4.21.25
मेखलांश्च त्रिगर्तांश्च दशार्णांश्च कशेरुकान् ।
मालवांश्चैव यवनान्सिलिन्दान्काशिकोसलान् ॥ ४.२१.२५ ॥
ಮೇಖಲರನ್ನು, ತ್ರಿಗರ್ತರನ್ನು, ದಶಾರ್ಣರನ್ನು, ಕಶೇರುಕರನ್ನು, ಮಾಲವರನ್ನು, ಯವನರನ್ನು, ಸಿಲಿಂದರನ್ನು, ಕಾಶಿ-ಕೋಸಲರನ್ನು ಕೂಡ.
4.21.26
करदांश्च निषिद्धांश्च शिवान्मचुलकांस्तथा ।
पुलिन्दांश्च कलिङ्गांश्च तङ्कणान्परतङ्कणान् ॥ ४.२१.२६ ॥
ಕರದರನ್ನು, ನಿಷಿದ್ಧರನ್ನು, ಶಿವರನ್ನು, ಮಚುಲಕರನ್ನು, ಪುಲಿಂದರನ್ನು, ಕಳಿಂಗರನ್ನು, ತಂಕಣರನ್ನು, ಪರತಂಕಣರನ್ನು ಕೂಡ.
4.21.27
अन्ये च बहवः शूरा नानाजनपदेश्वराः ।
कीचकेन रणे भग्ना विद्रवन्ति दिशो दश ॥ ४.२१.२७ ॥
ಇತರ ಅನೇಕ ಶೂರರು, ನಾನಾ ಜನಪದಗಳ ಒಡೆಯರು ಕೀಚಕನಿಂದ ರಣದಲ್ಲಿ ಸೋತು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿದರು.
4.21.28
तमेवंवीर्यसंपन्नं नागायुतसमं बले ।
विराटस्तत्र सेनायाश्चकार पतिमात्मनः ॥ ४.२१.२८ ॥
ಇಂತಹ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವನೂ, ಬಲದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದವನೂ ಆದ ಅವನನ್ನು ವಿರಾಟನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
4.21.29
विराटभ्रातरश्चैव दश दाशरथेः समाः ।
ते चैनानन्ववर्तन्त कीचकान्बलवत्तरान् ॥ ४.२१.२९ ॥
ವಿರಾಟನ ಹತ್ತು ಸಹೋದರರು, ದಶರಥನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮರಾದವರು, ಅವರೂ ಆ ಬಲವತ್ತರರಾದ ಕೀಚಕರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.
4.21.30
एवंविधबलो भीमः कीचकस्ते च तद्विधाः ।
राज्ञः स्याला महात्मानो विराटस्य हितैषिणः ॥ ४.२१.३० ॥
ಇಂತಹ ಬಲವುಳ್ಳ ಭಯಂಕರ ಕೀಚಕನು, ಅವನಂತಹವರು, ರಾಜ ವಿರಾಟನ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಬಾವಮೈದುನರು, ವಿರಾಟನ ಹಿತೈಷಿಗಳು.
4.21.31
एतत्ते कथितं सर्वं कीचकस्य पराक्रमम् ।
द्रौपदी न शशापैनं यस्मात्तद्गदतः शृणु ॥ ४.२१.३१ ॥
ಕೀಚಕನ ಪರಾಕ್ರಮವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ದ್ರೌಪದಿ ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳು.
4.21.32
रक्षन्ति हि तपः क्रोधादृषयो न शपन्ति च ।
जानन्ती तद्यथातत्त्वं द्रौपदी न शशाप तम् ॥ ४.२१.३२ ॥
ಋಷಿಗಳು ಕೋಪದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಶಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ದ್ರೌಪದಿ ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸಲಿಲ್ಲ.
4.21.33
क्षमा धर्मः क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा तपः ।
क्षमा सत्यं क्षमा शीलं क्षमा सर्वमिति श्रुतिः ॥ ४.२१.३३ ॥
ಕ್ಷಮೆಯೇ ಧರ್ಮ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ದಾನ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ಯಜ್ಞ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ತಪಸ್ಸು. ಕ್ಷಮೆಯೇ ಸತ್ಯ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ಶೀಲ, ಕ್ಷಮೆಯೇ ಸರ್ವಸ್ವ — ಇದು ಶ್ರುತಿ.
4.21.34
क्षमावतामयं लोकः परश्चैव क्षमावताम् ।
एतत्सर्वं विजानन्ती सा क्षमामन्वपद्यत ॥ ४.२१.३४ ॥
ಕ್ಷಮೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಈ ಲೋಕವೂ ಪರಲೋಕವೂ ಇದೆ. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಅವಳು ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದಳು.
4.21.35
भर्तॄणां मतमाज्ञाय क्षमिणां धर्मचारिणाम् ।
नाशपत्तं विशालाक्षी सती शक्ताऽपि भारत ॥ ४.२१.३५ ॥
ಭಾರತ! ಪತಿವ್ರತೆ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯಾದ ಅವಳು, ಧರ್ಮಚಾರಿಗಳೂ ಕ್ಷಮಾಶೀಲರೂ ಆದ ಪತಿಗಳ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಶಕ್ತಳಿದ್ದರೂ ಅವನನ್ನು ಶಪಿಸಲಿಲ್ಲ.
4.21.36
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे द्रौपदीं प्रेक्ष्य दुःखिताम् ।
क्रोधाग्निनाऽप्यदह्यन्त तदा लञ्जाव्यपेक्षया ॥ ४.२१.३६ ॥
ಆಗ ಪಾಂಡವರೆಲ್ಲರೂ ದುಃಖಿತಳಾದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಕೋಪಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಬೆಂದರು; ಆದರೆ ನಾಚಿಕೆಯ ಕಾರಣ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡರು.
4.21.37
अथ भीमो महाबाहुः मूदयिष्यंस्तु कीचकम् ।
वारितो धर्मपुत्रेण वेलयेव महोदधिः ॥ ४.२१.३७ ॥
ಆಗ ಮಹಾಬಾಹು ಭೀಮನು ಕೀಚಕನನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದನು; ಆದರೆ ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ಅವನನ್ನು ತಡೆದನು, ತೀರವು ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ತಡೆದಂತೆ.
4.21.38
संधार्य मनसा रोषं दिवारात्रं विनिश्वसन् ।
महानसे तदा कृच्छ्रात्सुष्वाप रजनीं च ताम् ॥ ४.२१.३८ ॥
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಹಗಲಿರುಳು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಆಗ ಭೀಮನು ಆ ರಾತ್ರಿ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟದಿಂದ ನಿದ್ರಿಸಿದನು.