ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 4.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.21.1
अहो दुःखतरं प्राप्ता कीचकेन पदा हता ।
पतिव्रता महाभागा द्रौपदी योषितांवरा ॥ ४.२१.१ ॥
ଅହୋ! କୀଚକଙ୍କ ପାଦରେ ଆହତ ହୋଇ ଅତି ଦୁଃଖଦ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ପତିବ୍ରତା, ମହାଭାଗା, ନାରୀଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦ୍ରୌପଦୀ।
4.21.2
दुःशलां स्मारयन्ती सा भर्तॄणां भगिनीं शुभाम् ।
नाशपत्सिन्धुराजं सा बलात्कारेण वाहिता ॥ ४.२१.२ ॥
ପତିମାନଙ୍କ ଶୁଭ ଭଗିନୀ ଦୁଃଶଳାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଇ, ବଳପୂର୍ବକ ଟାଣି ନିଆଯାଇଥିବା ସେ ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ।
4.21.3
किमर्थमिह संप्राप्ता कीचकेन दुरात्मना ।
नाशपत्तं महाभागा कृष्णा पादेन ताडिता ॥ ४.२१.३ ॥
ଦୁରାତ୍ମା କୀଚକ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଲା? ପାଦରେ ଆହତ ମହାଭାଗା କୃଷ୍ଣା ତାକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ।
4.21.4
तेजोराशिरियं देवी धर्मज्ञा सत्यवादिनी ।
केशपांशे परामृष्टा मर्षयन्ती ह्यशक्तवत् ॥ ४.२१.४ ॥
ତେଜର ରାଶି, ଧର୍ମଜ୍ଞା, ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଏହି ଦେବୀ, କେଶ ଓ ଧୂଳିରେ ଧରାପଡ଼ି, ଅସମର୍ଥଙ୍କ ପରି ସହିଲେ।
4.21.5
नैतत्कारणमल्पं हि श्रोतुकामोऽस्मि सत्तम ।
कृष्णायास्तु परिक्लेशान्मनो मे दूयते भृशम् ॥ ४.२१.५ ॥
ଏହା ସାମାନ୍ୟ କାରଣ ନୁହେଁ; ହେ ସତ୍ତମ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ। କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ଏହି କ୍ଳେଶରେ ମୋ ମନ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୁଃଖୀ।
4.21.6
कस्य वंशे समुद्भूतः स च दुर्ललितो मुने ।
बलोन्मत्तः कथं चासीत्स्यालो मात्स्यस्य कीचकः ॥ ४.२१.६ ॥
ହେ ମୁନି, ସେ କେଉଁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲା? ସେ ଦୁର୍ଲଳିତ, ବଳୋନ୍ମତ୍ତ କୀଚକ କିପରି ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କ ଶ୍ୟାଳ ହେଲା?
4.21.7
दृष्ट्वापि तां प्रियां भार्यां सूतपुत्रेण ताडिताम् ।
नैव चुक्षुभिरे वीराः किमकुर्वन्त तं प्रति ॥ ४.२१.७ ॥
ସୂତପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାରିତା ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ସେହି ବୀରମାନେ ବିଚଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ତାହା ପ୍ରତି କ'ଣ କଲେ?
4.21.8
त्वदुक्तोऽयमनुप्रश्नः कुरूणां कीर्तिवर्धनः ।
एतत्सर्वं यथा वक्ष्ये विस्तरेणेह पार्थिव ॥ ४.२१.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଅନୁପ୍ରଶ୍ନ କୁରୁମାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଉଛି। ଏ ସବୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।
4.21.9
ब्राह्मण्यां क्षत्रियाञ्जातः सूतो भवति पार्थिव ।
प्रातिलोम्येन जातानां स ह्येको द्विज एव तु ॥ ४.२१.९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ସ୍ତ୍ରୀରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୁରୁଷଙ୍କଠାରୁ ଜାତ ସନ୍ତାନ ସୂତ ହୁଏ। ପ୍ରତିଲୋମ କ୍ରମରେ ଜନ୍ମିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଦ୍ୱିଜ।
4.21.10
रथकारमितीमं हि क्रियायुक्तं द्विजन्मनाम् ।
क्षत्रियादवरो वैश्याद्विशिष्ट इति चक्षते ॥ ४.२१.१० ॥
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ କର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା ଏହି ଲୋକକୁ 'ରଥକାର' କୁହାଯାଏ। ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟଠାରୁ ନିମ୍ନ, ବୈଶ୍ୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
4.21.11
सह सूतेन संबन्धः कृतः पूर्वं नराधिपैः ।
तेन तु प्रातिलोम्येन राजशब्दो न लभ्यते ॥ ४.२१.११ ॥
ପୂର୍ବେ ରାଜାମାନେ ସୂତ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିଲୋମ ସମ୍ବନ୍ଧ ହେତୁ ତାହାକୁ 'ରାଜା' ଶବ୍ଦ ମିଳେ ନାହିଁ।
4.21.12
तेषां तु सूतविषयः सूतानां नामतः कृतः ।
उपजीव्यं च यत्क्षेत्रं राजन्सूतेन वै पुरा ॥ ४.२१.१२ ॥
ସେମାନଙ୍କର ସୂତ-ବିଷୟ ସୂତମାନଙ୍କ ନାମରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା। ହେ ରାଜନ୍, ପୂର୍ବେ ସୂତ ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିଲା ତାହା ମଧ୍ୟ ତାହାର ଥିଲା।
4.21.13
सूतानामधिपो राजा केकयो नाम विश्रुतः ।
राजकन्यासमुद्भूतः सारथ्येऽनुपमोऽभवत् ॥ ४.२१.१३ ॥
ସୂତମାନଙ୍କର ଅଧିପତି କେକୟ ନାମକ ରାଜା ବିଖ୍ୟାତ ଥିଲେ। ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ସେ ସାରଥ୍ୟରେ ଅନୁପମ ଥିଲେ।
4.21.14
पुत्रास्तस्य कुरुश्रेष्ठ मालव्यां जझिरे तदा ।
कीचका इति विख्याताः शतं षट् चैव भारत ॥ ४.२१.१४ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେତେବେଳେ ମାଳବୀଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କର କୀଚକ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକଶହ ଛଅ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
4.21.15
तेषामासीद्बलश्रेष्ठः कीचकः सर्वजित्प्रभो ।
अग्रजो बलसंमत्तस्तेनासीत्सूतषट्शतम् ॥ ४.२१.१५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଳଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀଚକ ଥିଲେ, ସର୍ବଜିତ୍, ହେ ପ୍ରଭୋ। ବଳମଦରେ ମତ୍ତ ସେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଛଅଶହ ସୂତ ଥିଲେ।
4.21.16
मालव्या एव कौरव्य तत्र ह्यवरजाऽभवत् ।
तस्यां केकयराज्ञस्तु सुदेष्णा दुहिताऽभवत् ॥ ४.२१.१६ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ମାଳବୀଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ସେଠାରେ କନିଷ୍ଠା ଜନ୍ମିଥିଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ କେକୟ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁଦେଷ୍ଣା ଜନ୍ମିଥିଲେ।
4.21.17
तां विराटस्य मात्स्यस्य केकयः प्रददौ मुदा ।
सुरथायां मृतायां तु कौसल्यां श्वेतमातरि ॥ ४.२१.१७ ॥
କେକୟ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ମତ୍ସ୍ୟରାଜ ବିରାଟଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସୁରଥା ମୃତ ହେଲେ ଶ୍ୱେତଙ୍କ ମାତା କୌଶଲ୍ୟା (ଥିଲେ)।
4.21.18
श्वेते विनष्टे शङ्खे च गते मातुलवेश्मनि ।
सुदेष्णां महिषीं लब्ध्वा राज दुःखमपानुदत् ॥ ४.२१.१८ ॥
ଶ୍ୱେତ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ଶଙ୍ଖ ମାମୁଁଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ରାଜା ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପଟ୍ଟମହିଷୀ ଭାବେ ପାଇ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ।
4.21.19
उत्तरं चोत्तरां चैव विराटात्पृथिवीपते ।
सुदेष्णा सुषुवे देवी कैकेयी कुलवृद्धये ॥ ४.२१.१९ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପତି, ବିରାଟଙ୍କ ଠାରୁ ଦେବୀ ସୁଦେଷ୍ଣା କୈକେୟୀ କୁଳବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଓ ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ପ୍ରସବ କଲେ।
4.21.20
मातृष्वसृसुतां राजन्कीचकस्तामनिन्दिताम् ।
सदा परिचरन्प्रीत्या विराटे न्यवसत्सुखी ॥ ४.२१.२० ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୀଚକ ତାଙ୍କ ମାଉସୀଙ୍କ ଝିଅ, ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ସର୍ବଦା ସେବା କରି ବିରାଟଙ୍କ ଗୃହରେ ସୁଖରେ ରହିଲା।
4.21.21
भ्रातरश्चास्य विक्रान्ताः सर्वे च तमनुव्रताः ।
विराटस्यैव संहृष्टा बलं कोशं त्ववर्धयन् ॥ ४.२१.२१ ॥
ତାଙ୍କର ବିକ୍ରମୀ ଭାଇମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବିରାଟଙ୍କ ସେନା ଓ ଭଣ୍ଡାର ବଢ଼ାଇଲେ।
4.21.22
कालेया नाम ते दैत्याः प्रायशो भुवि विश्रुताः ।
जझिरे कीचका राजन्बाणो ज्येष्ठस्तथाऽभवत् ॥ ४.२१.२२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାୟତଃ କାଳେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେ ଦୈତ୍ୟମାନେ କୀଚକ ରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବାଣ ହେଲା।
4.21.23
स हि सर्वास्रसंपन्नो बलवान्भीमविक्रमः ।
कीचको नष्टमर्यादो बभूव भयदो नृणाम् ॥ ४.२१.२३ ॥
ସେ ସର୍ବାସ୍ତ୍ର ସମ୍ପନ୍ନ, ବଳବାନ ଓ ଭୀଷଣ ବିକ୍ରମୀ କୀଚକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହରାଇ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା ହେଲା।
4.21.24
तं प्राप्य बलसंमत्तं विराटः पृथिवीपतिः ।
जिगाय सर्वांश्च रिपून्यथेन्द्रो दानवान्पुरा ॥ ४.२१.२४ ॥
ବଳମଦରେ ମତ୍ତ ତାଙ୍କୁ ପାଇ ପୃଥିବୀପତି ବିରାଟ, ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ପରି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।
4.21.25
मेखलांश्च त्रिगर्तांश्च दशार्णांश्च कशेरुकान् ।
मालवांश्चैव यवनान्सिलिन्दान्काशिकोसलान् ॥ ४.२१.२५ ॥
ମେଖଳ, ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, କଶେରୁକ, ମାଳବ, ଯବନ, ସିଲିନ୍ଦ, କାଶୀ-କୋଶଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
4.21.26
करदांश्च निषिद्धांश्च शिवान्मचुलकांस्तथा ।
पुलिन्दांश्च कलिङ्गांश्च तङ्कणान्परतङ्कणान् ॥ ४.२१.२६ ॥
କରଦ, ନିଷିଦ୍ଧ, ଶିବ, ମଚୁଲକ, ପୁଲିନ୍ଦ, କଳିଙ୍ଗ, ତଙ୍କଣ ଓ ପରତଙ୍କଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
4.21.27
अन्ये च बहवः शूरा नानाजनपदेश्वराः ।
कीचकेन रणे भग्ना विद्रवन्ति दिशो दश ॥ ४.२१.२७ ॥
ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବୀର, ନାନା ଜନପଦର ଈଶ୍ୱରମାନେ କୀଚକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଣରେ ପରାଜିତ ହୋଇ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
4.21.28
तमेवंवीर्यसंपन्नं नागायुतसमं बले ।
विराटस्तत्र सेनायाश्चकार पतिमात्मनः ॥ ४.२१.२८ ॥
ଏପରି ବୀର୍ଯ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ, ବଳରେ ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସମାନ ତାଙ୍କୁ ବିରାଟ ସେଠାରେ ନିଜ ସେନାର ପତି କରିଲେ।
4.21.29
विराटभ्रातरश्चैव दश दाशरथेः समाः ।
ते चैनानन्ववर्तन्त कीचकान्बलवत्तरान् ॥ ४.२१.२९ ॥
ବିରାଟଙ୍କ ଦଶ ଭାଇ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଅଧିକ ବଳବାନ କୀଚକମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
4.21.30
एवंविधबलो भीमः कीचकस्ते च तद्विधाः ।
राज्ञः स्याला महात्मानो विराटस्य हितैषिणः ॥ ४.२१.३० ॥
ଏପରି ବଳବାନ ଭୟଙ୍କର କୀଚକ, ଓ ତାଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟମାନେ, ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଶାଳା ଥିଲେ, ବିରାଟଙ୍କ ହିତୈଷୀ।
4.21.31
एतत्ते कथितं सर्वं कीचकस्य पराक्रमम् ।
द्रौपदी न शशापैनं यस्मात्तद्गदतः शृणु ॥ ४.२१.३१ ॥
କୀଚକଙ୍କ ଏହି ସମସ୍ତ ପରାକ୍ରମ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ଦ୍ରୌପଦୀ ତାକୁ ଅଭିଶାପ କାହିଁକି ଦେଲେ ନାହିଁ, ଶୁଣ।
4.21.32
रक्षन्ति हि तपः क्रोधादृषयो न शपन्ति च ।
जानन्ती तद्यथातत्त्वं द्रौपदी न शशाप तम् ॥ ४.२१.३२ ॥
ଋଷିମାନେ କ୍ରୋଧରୁ ନିଜ ତପସ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଶାପ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟ ଜାଣି ଦ୍ରୌପଦୀ ତାକୁ ଶାପ ଦେଲେ ନାହିଁ।
4.21.33
क्षमा धर्मः क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा तपः ।
क्षमा सत्यं क्षमा शीलं क्षमा सर्वमिति श्रुतिः ॥ ४.२१.३३ ॥
କ୍ଷମା ହିଁ ଧର୍ମ, କ୍ଷମା ହିଁ ଦାନ, କ୍ଷମା ହିଁ ଯଜ୍ଞ, କ୍ଷମା ହିଁ ତପ। କ୍ଷମା ହିଁ ସତ୍ୟ, କ୍ଷମା ହିଁ ଶୀଳ, କ୍ଷମା ହିଁ ସବୁ — ଏହା ଶ୍ରୁତି।
4.21.34
क्षमावतामयं लोकः परश्चैव क्षमावताम् ।
एतत्सर्वं विजानन्ती सा क्षमामन्वपद्यत ॥ ४.२१.३४ ॥
କ୍ଷମାଶୀଳଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଲୋକ ଏବଂ ପରଲୋକ ମଧ୍ୟ। ଏସବୁ ଜାଣି ସେ କ୍ଷମାକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
4.21.35
भर्तॄणां मतमाज्ञाय क्षमिणां धर्मचारिणाम् ।
नाशपत्तं विशालाक्षी सती शक्ताऽपि भारत ॥ ४.२१.३५ ॥
ହେ ଭାରତ! ପତିବ୍ରତା ବିଶାଳାକ୍ଷୀ ସେ ଦ୍ରୌପଦୀ, ଧର୍ମାଚାରୀ ଓ କ୍ଷମାଶୀଳ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ସମର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଶାପ ଦେଲେ ନାହିଁ।
4.21.36
पाण्डवाश्चापि ते सर्वे द्रौपदीं प्रेक्ष्य दुःखिताम् ।
क्रोधाग्निनाऽप्यदह्यन्त तदा लञ्जाव्यपेक्षया ॥ ४.२१.३६ ॥
ସେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲେ; ତଥାପି ଲଜ୍ଜାର ବିଚାରରେ ସଂଯମୀ ରହିଲେ।
4.21.37
अथ भीमो महाबाहुः मूदयिष्यंस्तु कीचकम् ।
वारितो धर्मपुत्रेण वेलयेव महोदधिः ॥ ४.२१.३७ ॥
ସେତେବେଳେ ମହାବାହୁ ଭୀମ କୀଚକଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ନିବାରଣ କଲେ, ଯେପରି ତଟ ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ରୋକେ।
4.21.38
संधार्य मनसा रोषं दिवारात्रं विनिश्वसन् ।
महानसे तदा कृच्छ्रात्सुष्वाप रजनीं च ताम् ॥ ४.२१.३८ ॥
ମନରେ କ୍ରୋଧ ଚାପି ରଖି, ଦିନରାତି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ପକାଇ, ସେତେବେଳେ ଭୀମ ସେ ରାତିରେ ରନ୍ଧନଶାଳାରେ କଷ୍ଟରେ ଶୋଇଲେ।