ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 4.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.50.1
कृपस्य वचनं श्रुत्वा कर्णो राजन्युधांपतिः ।
पुनः प्रोवाच संरब्धो गर्हयन्ब्राह्मणं कृपम् ॥ ४.५०.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕ੍ਰਿਪ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਕਰਨ ਫਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕ੍ਰਿਪ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।
4.50.2
लक्षयाम्यहमाचार्यं भयाद्भक्तिं गतं रिपौ ।
भीतेन हि न योद्धव्यमहं योत्स्ये धनञ्जयम् ॥ ४.५०.२ ॥
ਹੇ ਆਚਾਰੀਆ, ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਡਰ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਵੈਰੀ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਮੈਂ ਧਨੰਜਯ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ।
4.50.3
ननु वारुणमाग्नेयं याम्यं वायव्यमेव च ।
अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव सत्वहीनस्य ते वृथा ॥ ४.५०.३ ॥
ਵਰੁਣ, ਆਗਨੇਯ, ਯਾਮ੍ਯ, ਵਾਯਵ੍ਯ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਿਰ ਅਸਤ੍ਰ — ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹਨ।
4.50.4
मित्रकार्यं कृतमिदं पितापुत्रैर्महारथैः ।
भर्तृपिण्डश्च निर्विष्टो यथेष्टं गन्तुमर्हथ ॥ ४.५०.४ ॥
ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਕੰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀ ਪਿਓ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਅੰਨ ਵੀ ਖਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
4.50.5
भिक्षां हरस्व नित्यं त्वं यज्ञाननुचरस्व च ।
आमन्त्रणानि भुङ्क्षाद्य माऽस्मान्युद्धेन भीषय ॥ ४.५०.५ ॥
ਤੂੰ ਸਦਾ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗ ਅਤੇ ਯੱਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ; ਅੱਜ ਸੱਦਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾ, ਅਤੇ ਜੰਗ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਡਰਾ।
4.50.6
भार्गवास्त्रं मया मुक्तं निर्दहेत्पृथिवीमिमाम् ।
किं पुनः पाण्डुपुत्राणामेकमर्जुनमाहवे ॥ ४.५०.६ ॥
ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਭਾਰਗਵ ਅਸਤ੍ਰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀ ਗੱਲ!
4.50.7
आगमिष्यन्ति पदवीं मात्स्याः पाण्डवमाश्रिताः ।
कीचकानां तु बलिनां शत्रुसेनावमर्दिनाम् ॥ ४.५०.७ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਏ ਮਤਸ੍ਯ ਆਉਣਗੇ; ਪਰ ਕੀਚਕ ਬਲਵਾਨ ਹਨ, ਸ਼ਤਰੂ-ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
4.50.8
तानहं निहनिष्यामि भवता गम्यतां गृहम् ।
किं वेदवादिनां कार्यं परस्नेहानुभाषिणाम् ॥ ४.५०.८ ॥
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਘਰ ਜਾਓ। ਵੇਦ-ਵਚਨ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸਨੇਹ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੰਮ?
4.50.9
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा अश्वत्थामा प्रतापवान् ।
उवाच वदतांश्रेष्ठो दुर्योधनमवेक्ष्य च ॥ ४.५०.९ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
4.50.10
न च तावञ्जिता गावो न च सीमान्तरं गताः ।
न हास्तिनपुरं प्राप्तास्त्वं च कर्ण विकत्थसे ॥ ४.५०.१० ॥
ਅਜੇ ਗਊਆਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ, ਨਾ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਨਾ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਕਰਨ, ਤੂੰ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ।
4.50.11
बहूनि धर्मशास्त्राणि पठन्ति द्विजसत्तमाः ।
तेषु किंस्विदिदं दृष्टं द्यूते जीयेत यन्नृपः ॥ ४.५०.११ ॥
ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਾ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇ?
4.50.12
संग्रामान्विपुलाञ्जित्वा लब्धा च विपुलं धनम् ।
विजित्य च महीं कृत्स्नां नेह कत्थन्ति पण्डिताः ॥ ४.५०.१२ ॥
ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੀ ਪੰਡਿਤ ਇੱਥੇ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ।
4.50.13
पचत्यग्निरवाक्यस्तु तूष्णीं भाति दिवाकरः ।
तूष्णीं धारयते लोकान्वसुधा सचराचरान् ॥ ४.५०.१३ ॥
ਅੱਗ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲੇ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਚਰ-ਅਚਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦੀ ਹੈ।
4.50.14
चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि विहितानि महर्षिभिः ।
धनं यैरधिगन्तव्यं यच्च कुर्वन्न दुष्यति ॥ ४.५०.१४ ॥
ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਠਹਿਰਾਏ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
4.50.15
अधीत्य ब्राह्मणो वेदान्याजयेत यजेत वा ।
क्षत्रियो धनमाहृत्य यजेतैव न याजयेत् ॥ ४.५०.१५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪ ਯੱਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪ ਯੱਗ ਕਰੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਨਾ ਕਰਵਾਵੇ।
4.50.16
वैश्योऽधिगम्य वित्तानि वार्ताकर्माणि कारयेत् ॥ ४.५०.१६ ॥
ਵੈਸ਼ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰੇ।
4.50.17
शूद्रः शुश्रूषणं कुर्यात्रिषु वर्णेषु नित्यशः ।
वन्दनायोगविधिभिर्वैतसीं वृत्तिमाश्रितः ॥ ४.५०.१७ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਵੰਦਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਧੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਮਰ ਜੀਵਿਕਾ ਅਪਣਾ ਕੇ।
4.50.18
वर्तमाना यथाशास्त्रं प्राप्य चापि महीमिमाम् ।
प्रकुर्वन्ति महाभागा यज्ञान्सुविपुलानपि ॥ ४.५०.१८ ॥
ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਮਹਾਭਾਗ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਯੱਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
4.50.19
का जातिस्तेषु सूतेयं केऽपि मन्त्राः क्रियाश्च काः ।
केयं वर्णेषु या राज्ञो वक्तृभोक्तृनियन्तृषु ॥ ४.५०.१९ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੂਤ ਜਾਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਹਨ? ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਵਰਣ ਹੈ?
4.50.20
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य कर्णं च कुरुसंसाद ।
अश्वत्थामा भृशं क्रुद्धो दुर्योधनमतर्जयत् ॥ ४.५०.२० ॥
ਕੁਰੂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਫਟਕਾਰਨ ਲੱਗਾ।
4.50.21
प्राप्य द्यूतेन को राज्यं क्षत्रियः स्तोष्टुर्महति ।
तथा नृशंसरूपोयं धार्तराष्ट्रश्च निर्घृणः ॥ ४.५०.२१ ॥
ਜੂਏ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕਿਹੜਾ ਕਸ਼ੱਤ੍ਰੀ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸਤਤ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੈ? ਇਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਕ੍ਰੂਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੈ।
4.50.22
तथाऽधिगम्य वित्तानि को विकत्थेद्विचक्षणः ।
निकृत्या वञ्चनायोगैश्चरन्वैतंसिको यथा ॥ ४.५०.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕਿਹੜਾ ਸਿਆਣਾ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰੇਗਾ? ਧੋਖੇ ਅਤੇ ਠੱਗੀ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ।
4.50.23
कतमद्द्वैरथं युद्धं यत्राजैषीर्धनञ्जयम् ।
नकुलं सहदेवं वा धनं येषां त्वया हृतम् ॥ ४.५०.२३ ॥
ਕਿਹੜੇ ਰਥ-ਦਵੰਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਧਨੰਜੈ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ? ਜਾਂ ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਤੂੰ ਹਰ ਲਿਆ ਸੀ?
4.50.24
युधिष्ठिरो जितः कस्मिन्भीमश्च बलिनांवरः ।
इन्द्रप्रस्थं त्वया कस्मिन्संग्रामे निर्जितं पुरा ॥ ४.५०.२४ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ? ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮ ਕਿਸ ਵਿੱਚ? ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇੰਦ੍ਰਪ੍ਰਸਥ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ?
4.50.25
तथैव कतमद्युद्धं यस्मिन्कृष्णा जिता त्वया ।
एकवस्त्रा सभां नीता क्षुद्रकर्मन्रजस्वला ॥ ४.५०.२५ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹੜੀ ਜੂਏ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ? ਇੱਕੋ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ, ਰਜਸਵਲਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਈ ਗਈ — ਹੇ ਨੀਚ ਕਰਮ ਵਾਲੇ, ਕਿਹੜੀ ਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ?
4.50.26
मूलमेषां महत्कृत्तं सारार्थी चन्दनं यथा ।
क्षुद्रं कर्म समास्थाय तत्र किं विदुरोऽब्रवीत् ॥ ४.५०.२६ ॥
ਸਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਦਾ ਮੂਲ ਵੱਢਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਨੀਚ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮੂਲ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
4.50.27
यथाशक्ति मनुष्याणाममर्षं लक्षयामहे ।
अन्येषामपि सत्वानामपि कीटपिपीलिकैः ॥ ४.५०.२७ ॥
ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰੋਹ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੀੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ।
4.50.28
द्रौपद्याः संपरिक्लेशं न क्षन्तुं पाण्डवोऽर्हति ।
क्षयाय धार्तराष्ट्राणां प्रादुर्भूतो धनञ्जयः ॥ ४.५०.२८ ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਹੀ ਧਨੰਜਯ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ।
4.50.29
त्वं पुनः पण्डितो भूत्वा ह्याचार्यं क्षेप्तुमिच्छसि ।
वैरान्तकरणो जिष्णुर्न नः शेषं करिष्यति ॥ ४.५०.२९ ॥
ਤੂੰ ਫਿਰ ਪੰਡਿਤ ਬਣ ਕੇ ਆਚਾਰੀਆ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਪਰ ਵੈਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਜੇਤਾ ਅਰਜੁਨ ਸਾਡਾ ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ।
4.50.30
नैव देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
भयादिह न युद्ध्येरन्पाण्डुपुत्रेण धीमता ॥ ४.५०.३० ॥
ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ — ਡਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
4.50.31
यं यमेकोपि संक्रुद्धः संग्रामे निपतिष्यति ।
वृक्षं गरुडवद्वेगाद्विनिहत्यान्तमेष्यति ॥ ४.५०.३१ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਵੇ, ਉਹ ਗਰੁੜ ਵਾਂਗ ਵੇਗ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਉਸਨੂੰ ਡੇਗ ਕੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
4.50.32
त्वत्तो विशिष्टं वीर्येण धनुष्यमरराट्समम् ।
वासुदेवसमं युद्धे तं पार्थं को न पूजयेत् ॥ ४.५०.३२ ॥
ਤੇਰ ਤੋਂ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ, ਧਨੁਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਰਗਾ ਉਸ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ?
4.50.33
देवं दैवेन युद्ध्येत मानुपेण च मानुपम् ।
अस्त्रं ह्यस्त्रेण यो हन्यात्कोऽर्जुनेन समः पुमान् ॥ ४.५०.३३ ॥
ਦੇਵਤਾ ਦੇਵਤੇ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਲੜੇ; ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਅਰਜੁਨ ਵਰਗਾ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਹੈ?
4.50.34
पुत्रादनवमः शिष्य इति धर्मविदो विदुः ।
एतेनापि निमित्तेन प्रियो द्रोणस्य पाण्डवः ॥ ४.५०.३४ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੇਲਾ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਪਾਂਡਵ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
4.50.35
यथा त्वमकरोर्द्यूतमिन्द्रप्रस्थं यथाऽहरः ।
यथाऽनैषीः सभां कृष्णां तथा युध्यस्व पाण्डवं ॥ ४.५०.३५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਹਰਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਪਾਂਡਵ ਨਾਲ ਲੜ।
4.50.36
अयं ते मातुलः प्राज्ञः क्षत्रधर्मस्य कोविदः ।
दुर्द्यूतदेवी गान्धारः शकुनिर्युद्ध्यतामिह ॥ ४.५०.३६ ॥
ਤੇਰਾ ਇਹ ਮਾਮਾ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਬੁਰੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਗਾਂਧਾਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਇੱਥੇ ਜੰਗ ਕਰੇ।
4.50.37
नाक्षान्क्षिपति गाण्डीवं न कृतं द्वापरं न च ।
ज्वलतो निशितान्बाणांस्तांस्तान्क्षिपति गाण्डिवं ॥ ४.५०.३७ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟਦਾ, ਨਾ ਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਨਾ ਦ੍ਵਾਪਰ। ਉਹ ਤਾਂ ਬਲਦੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਗਾਂਡੀਵ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
4.50.38
न हि गाण्डीवनिर्मुक्ता गृध्रपक्षाः सुतेजनाः ।
नान्तरेष्ववतिष्ठन्ते गिरीणामपि दारणाः ॥ ४.५०.३८ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ, ਗਿਰਝ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ ਤੀਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ; ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
4.50.39
अन्तकः पवनो मृत्युस्तथाऽग्निर्बडवामुखः ।
कुर्युरेते क्वचिच्छेषं न तु क्रुद्धो धनञ्जयः ॥ ४.५०.३९ ॥
ਯਮ, ਪੌਣ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਬੜਵਾਮੁਖ ਅੱਗ, ਇਹ ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਬਾਕੀ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਧਨੰਜਯ ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
4.50.40
यथा सभायां द्यूतं त्वं मातुलेन महाकरोः ।
तथा युद्धस्व संग्रामे सौबलेन सुरक्षितः ॥ ४.५०.४० ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮਾਮੇ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਮਹਾਕਰਮੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੌਬਲ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਕਰ।
4.50.41
युद्ध्यतां काममाचार्यो नाहं योत्स्ये धनञ्जयम् ।
मत्स्यो ह्यस्माभिरायोध्यो यद्यागच्छेद्गवांपदम् ॥ ४.५०.४१ ॥
ਆਚਾਰੀਆ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁਣ ਯੁੱਧ ਕਰਨ; ਮੈਂ ਧਨੰਜਯ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜਾਂਗਾ। ਜੇ ਮਤਸਯ ਗੋਪਦ ਤੱਕ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਪਵੇਗਾ।