มหาภารตะ · อัธยายะ 4.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
4.50.1
कृपस्य वचनं श्रुत्वा कर्णो राजन्युधांपतिः ।
पुनः प्रोवाच संरब्धो गर्हयन्ब्राह्मणं कृपम् ॥ ४.५०.१ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำของกฤปะ กรรณะผู้เป็นจอมนักรบ ข้าแต่พระราชา เดือดดาลขึ้นอีก ตำหนิพราหมณ์กฤปะ แล้วกล่าวขึ้นอีกครั้ง
4.50.2
लक्षयाम्यहमाचार्यं भयाद्भक्तिं गतं रिपौ ।
भीतेन हि न योद्धव्यमहं योत्स्ये धनञ्जयम् ॥ ४.५०.२ ॥
อาจารย์ ข้าเห็นว่าความจงรักภักดีของท่านได้เปลี่ยนไปอยู่ฝ่ายศัตรูเพราะความกลัว คนขี้ขลาดไม่ควรรบ ข้าจะต่อสู้กับธนัญชัย
4.50.3
ननु वारुणमाग्नेयं याम्यं वायव्यमेव च ।
अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव सत्वहीनस्य ते वृथा ॥ ४.५०.३ ॥
อาวุธวารุณะ อาเนยะ ยามยะ วายัพยะ และพรหมศิระ ทั้งหมดนี้ไร้ประโยชน์สำหรับท่านผู้ขาดความกล้าหาญ
4.50.4
मित्रकार्यं कृतमिदं पितापुत्रैर्महारथैः ।
भर्तृपिण्डश्च निर्विष्टो यथेष्टं गन्तुमर्हथ ॥ ४.५०.४ ॥
หน้าที่ของมิตรได้ถูกกระทำแล้วโดยนักรบรถศึกผู้ยิ่งใหญ่ทั้งบิดาและบุตรเหล่านี้ และได้กินข้าวของนายแล้ว บัดนี้ท่านควรไปได้ตามที่ปรารถนา
4.50.5
भिक्षां हरस्व नित्यं त्वं यज्ञाननुचरस्व च ।
आमन्त्रणानि भुङ्क्षाद्य माऽस्मान्युद्धेन भीषय ॥ ४.५०.५ ॥
จงขอทานอาหารอยู่เสมอ และคอยรับใช้พิธียัญ วันนี้จงกินอาหารจากการเชิญ อย่าทำให้พวกเราหวาดกลัวด้วยการสงคราม
4.50.6
भार्गवास्त्रं मया मुक्तं निर्दहेत्पृथिवीमिमाम् ।
किं पुनः पाण्डुपुत्राणामेकमर्जुनमाहवे ॥ ४.५०.६ ॥
อาวุธภารควะที่ข้าปล่อยออกไปจะเผาผลาญแผ่นดินนี้ได้ ยิ่งกว่านั้น ในการรบเพียงองค์เดียวของบุตรของปาณฑุ คือ อรชุน จะยิ่งเป็นเช่นไรเล่า
4.50.7
आगमिष्यन्ति पदवीं मात्स्याः पाण्डवमाश्रिताः ।
कीचकानां तु बलिनां शत्रुसेनावमर्दिनाम् ॥ ४.५०.७ ॥
ชาวมัตสยะผู้พึ่งพิงปาณฑพจะมาถึง แต่พวกกีจกะผู้แข็งแรงซึ่งย่ำยีกองทัพของศัตรูนั้นมีกำลังมาก
4.50.8
तानहं निहनिष्यामि भवता गम्यतां गृहम् ।
किं वेदवादिनां कार्यं परस्नेहानुभाषिणाम् ॥ ४.५०.८ ॥
ข้าจะสังหารพวกเขาเอง ท่านจงกลับบ้านไปเถิด การงานอะไรของผู้กล่าวถ้อยคำแห่งพระเวทและพูดสนับสนุนความรักของผู้อื่น
4.50.9
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा अश्वत्थामा प्रतापवान् ।
उवाच वदतांश्रेष्ठो दुर्योधनमवेक्ष्य च ॥ ४.५०.९ ॥
เมื่อได้ยินถ้อยคำนั้น อัศวัตถามาผู้ทรงอานุภาพ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว มองไปยังทุรโยธน์แล้วกล่าวขึ้น
4.50.10
न च तावञ्जिता गावो न च सीमान्तरं गताः ।
न हास्तिनपुरं प्राप्तास्त्वं च कर्ण विकत्थसे ॥ ४.५०.१० ॥
โคยังไม่ถูกยึดมา เรายังไม่ได้ไปถึงชายแดน และยังไม่ถึงหัสตินาปุระ แต่ท่านกลับคุยโม้เสียแล้ว ข้าแต่กรรณะ
4.50.11
बहूनि धर्मशास्त्राणि पठन्ति द्विजसत्तमाः ।
तेषु किंस्विदिदं दृष्टं द्यूते जीयेत यन्नृपः ॥ ४.५०.११ ॥
พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุดศึกษาคัมภีร์ธรรมศาสตร์มากมาย ในคัมภีร์เหล่านั้นเคยพบหรือไม่ว่ากษัตริย์ควรแพ้ในการเล่นพนัน
4.50.12
संग्रामान्विपुलाञ्जित्वा लब्धा च विपुलं धनम् ।
विजित्य च महीं कृत्स्नां नेह कत्थन्ति पण्डिताः ॥ ४.५०.१२ ॥
แม้ได้ชนะสงครามใหญ่มากมาย ได้รับทรัพย์สมบัติมหาศาล และพิชิตแผ่นดินทั้งหมดแล้ว ปราชญ์ทั้งหลายก็ไม่คุยโม้ในที่นี้
4.50.13
पचत्यग्निरवाक्यस्तु तूष्णीं भाति दिवाकरः ।
तूष्णीं धारयते लोकान्वसुधा सचराचरान् ॥ ४.५०.१३ ॥
ไฟหุงต้มโดยไม่พูด ดวงอาทิตย์ส่องแสงอย่างเงียบงัน และแผ่นดินก็ค้ำจุนโลกทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวอย่างเงียบงัน
4.50.14
चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि विहितानि महर्षिभिः ।
धनं यैरधिगन्तव्यं यच्च कुर्वन्न दुष्यति ॥ ४.५०.१४ ॥
หน้าที่ของวรรณะทั้งสี่ได้ถูกกำหนดไว้โดยมหาฤๅษี ด้วยหน้าที่เหล่านั้นทรัพย์จึงพึงได้มา และผู้ปฏิบัติตามย่อมไม่มัวหมอง
4.50.15
अधीत्य ब्राह्मणो वेदान्याजयेत यजेत वा ।
क्षत्रियो धनमाहृत्य यजेतैव न याजयेत् ॥ ४.५०.१५ ॥
พราหมณ์ศึกษาพระเวทแล้วอาจทำพิธียัญให้ผู้อื่นหรือทำเองก็ได้ ส่วนกษัตริย์เมื่อได้ทรัพย์แล้วควรบูชายัญด้วยตนเอง ไม่ควรทำพิธีให้ผู้อื่น
4.50.16
वैश्योऽधिगम्य वित्तानि वार्ताकर्माणि कारयेत् ॥ ४.५०.१६ ॥
ไวศยะเมื่อได้ทรัพย์สินแล้วควรประกอบอาชีพค้าขายและกสิกรรม
4.50.17
शूद्रः शुश्रूषणं कुर्यात्रिषु वर्णेषु नित्यशः ।
वन्दनायोगविधिभिर्वैतसीं वृत्तिमाश्रितः ॥ ४.५०.१७ ॥
ศูทรควรรับใช้วรรณะทั้งสามอยู่เสมอ ตามกฎแห่งความเคารพและการอุทิศตน และดำรงชีพอย่างต่ำต้อย
4.50.18
वर्तमाना यथाशास्त्रं प्राप्य चापि महीमिमाम् ।
प्रकुर्वन्ति महाभागा यज्ञान्सुविपुलानपि ॥ ४.५०.१८ ॥
ผู้มีบุญวาสนามากดำรงตนตามคัมภีร์ และได้แผ่นดินนี้มาแล้ว ย่อมประกอบพิธียัญมากมายอย่างบริบูรณ์
4.50.19
का जातिस्तेषु सूतेयं केऽपि मन्त्राः क्रियाश्च काः ।
केयं वर्णेषु या राज्ञो वक्तृभोक्तृनियन्तृषु ॥ ४.५०.१९ ॥
สายตระกูลนักรบรถศึกนี้เป็นวรรณะอะไรในหมู่พวกเขา มีมนตร์และพิธีกรรมใดเป็นของตน และในหมู่วรรณะของกษัตริย์ ผู้กล่าว ผู้เสวย และผู้ปกครอง วรรณะนี้เป็นอะไร
4.50.20
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य कर्णं च कुरुसंसाद ।
अश्वत्थामा भृशं क्रुद्धो दुर्योधनमतर्जयत् ॥ ४.५०.२० ॥
อัศวัตถามามองทุรโยธน์และกรรณะในที่ประชุมของกุรุ ด้วยความโกรธจัด จึงข่มขู่ทุรโยธน์
4.50.21
प्राप्य द्यूतेन को राज्यं क्षत्रियः स्तोष्टुर्महति ।
तथा नृशंसरूपोयं धार्तराष्ट्रश्च निर्घृणः ॥ ४.५०.२१ ॥
กษัตริย์องค์ใดที่ได้แผ่นดินมาด้วยการเล่นพนันจะควรได้รับคำสรรเสริญในที่ประชุมใหญ่ และบุตรของธฤตราษฎร์นี้ก็มีรูปร่างโหดร้ายและไร้ความปรานี
4.50.22
तथाऽधिगम्य वित्तानि को विकत्थेद्विचक्षणः ।
निकृत्या वञ्चनायोगैश्चरन्वैतंसिको यथा ॥ ४.५०.२२ ॥
เมื่อได้ทรัพย์มาเช่นนี้แล้ว ใครที่มีปัญญาจะอวดตนเหมือนนายพรานที่เดินไปด้วยการหลอกลวงและกลอุบายฉ้อโกง
4.50.23
कतमद्द्वैरथं युद्धं यत्राजैषीर्धनञ्जयम् ।
नकुलं सहदेवं वा धनं येषां त्वया हृतम् ॥ ४.५०.२३ ॥
ท่านเคยชนะธนัญชัยในศึกรถรบคู่ต่อสู้ครั้งใดบ้าง หรือชนะนกุลและสหเทพซึ่งท่านได้ยึดทรัพย์ของพวกเขาไป
4.50.24
युधिष्ठिरो जितः कस्मिन्भीमश्च बलिनांवरः ।
इन्द्रप्रस्थं त्वया कस्मिन्संग्रामे निर्जितं पुरा ॥ ४.५०.२४ ॥
ยุธิษฐิระถูกเอาชนะในการพนันหรือการรบครั้งใด และภีมะผู้เป็นเลิศในหมู่ผู้มีกำลัง ถูกเอาชนะในเรื่องอะไร ท่านได้เอาชนะอินทรปรัสถ์ในศึกใดในอดีต
4.50.25
तथैव कतमद्युद्धं यस्मिन्कृष्णा जिता त्वया ।
एकवस्त्रा सभां नीता क्षुद्रकर्मन्रजस्वला ॥ ४.५०.२५ ॥
ยังมีการพนันครั้งใดอีกที่ท่านชนะเทราปทีได้ แล้วนำนางมาสู่ที่ประชุมด้วยผ้าเพียงผืนเดียวขณะที่นางมีประจำเดือน ดูก่อนผู้กระทำการต่ำช้า
4.50.26
मूलमेषां महत्कृत्तं सारार्थी चन्दनं यथा ।
क्षुद्रं कर्म समास्थाय तत्र किं विदुरोऽब्रवीत् ॥ ४.५०.२६ ॥
ดุจผู้แสวงหาแก่นจันทน์ตัดรากใหญ่ของต้นจันทน์ ท่านก็ได้ตัดรากใหญ่ของคนเหล่านี้ด้วยการประพฤติการอันต่ำช้า แล้ววิทุระได้กล่าวอย่างไรในเวลานั้น
4.50.27
यथाशक्ति मनुष्याणाममर्षं लक्षयामहे ।
अन्येषामपि सत्वानामपि कीटपिपीलिकैः ॥ ४.५०.२७ ॥
ตามกำลังของมนุษย์ เราย่อมเห็นความโกรธเคืองของเขา และแม้ในสัตว์อื่นๆ แม้กระทั่งในหนอนและมด
4.50.28
द्रौपद्याः संपरिक्लेशं न क्षन्तुं पाण्डवोऽर्हति ।
क्षयाय धार्तराष्ट्राणां प्रादुर्भूतो धनञ्जयः ॥ ४.५०.२८ ॥
บุตรของปาณฑุไม่สมควรทนต่อความทุกข์ใหญ่ของเทราปที ธนัญชัยได้อุบัติขึ้นเพื่อความพินาศของบุตรธฤตราษฎร์
4.50.29
त्वं पुनः पण्डितो भूत्वा ह्याचार्यं क्षेप्तुमिच्छसि ।
वैरान्तकरणो जिष्णुर्न नः शेषं करिष्यति ॥ ४.५०.२९ ॥
ท่านกลับเป็นผู้รู้อีกครั้ง แล้วยังปรารถนาจะดูหมิ่นอาจารย์ แต่ชิษณุผู้ทำลายความเป็นศัตรูจะไม่เหลือใครในพวกเราไว้เลย
4.50.30
नैव देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
भयादिह न युद्ध्येरन्पाण्डुपुत्रेण धीमता ॥ ४.५०.३० ॥
ทั้งเทวดา คนธรรพ์ อสูร และรากษส แม้แต่เพราะความกลัว ก็จะไม่ต่อสู้กับบุตรของปาณฑุผู้มีปัญญาในที่นี้เลย
4.50.31
यं यमेकोपि संक्रुद्धः संग्रामे निपतिष्यति ।
वृक्षं गरुडवद्वेगाद्विनिहत्यान्तमेष्यति ॥ ४.५०.३१ ॥
ผู้ใดก็ตามที่แม้เพียงคนเดียวโกรธจัดแล้วโถมเข้าใส่ในสนามรบ เขาจะฟาดผู้นั้นลงด้วยความเร็วดุจครุฑ เหมือนต้นไม้ล้ม แล้วจะถึงจุดจบ
4.50.32
त्वत्तो विशिष्टं वीर्येण धनुष्यमरराट्समम् ।
वासुदेवसमं युद्धे तं पार्थं को न पूजयेत् ॥ ४.५०.३२ ॥
ใครเล่าจะไม่บูชาปารถนั้น ผู้เหนือกว่าท่านในความกล้าหาญ ผู้ประดุจท้าวเทพเจ้าในการยิงธนู และประดุจวาสุเทพในการรบ
4.50.33
देवं दैवेन युद्ध्येत मानुपेण च मानुपम् ।
अस्त्रं ह्यस्त्रेण यो हन्यात्कोऽर्जुनेन समः पुमान् ॥ ४.५०.३३ ॥
เทพอาจต่อสู้กับเทพ มนุษย์กับมนุษย์ แต่ใครเล่าคือบุรุษที่เสมอเหมือนอรชุน ผู้ใช้อาวุธต่อสู้อาวุธ
4.50.34
पुत्रादनवमः शिष्य इति धर्मविदो विदुः ।
एतेनापि निमित्तेन प्रियो द्रोणस्य पाण्डवः ॥ ४.५०.३४ ॥
ผู้รู้ธรรมกล่าวว่า ศิษย์ไม่ด้อยไปกว่าบุตร และด้วยเหตุนี้เองปาณฑพจึงเป็นที่รักของโทรณะ
4.50.35
यथा त्वमकरोर्द्यूतमिन्द्रप्रस्थं यथाऽहरः ।
यथाऽनैषीः सभां कृष्णां तथा युध्यस्व पाण्डवं ॥ ४.५०.३५ ॥
เหมือนอย่างที่ท่านได้เล่นพนัน ยึดอินทรปรัสถ์ และลากเทราปทีมาที่ที่ประชุม บัดนี้ก็จงต่อสู้กับปาณฑพเช่นนั้นเถิด
4.50.36
अयं ते मातुलः प्राज्ञः क्षत्रधर्मस्य कोविदः ।
दुर्द्यूतदेवी गान्धारः शकुनिर्युद्ध्यतामिह ॥ ४.५०.३६ ॥
ขอให้ลุงของท่านผู้นี้ คือศกุนีแห่งคันธาระ ผู้มีปัญญา ผู้ชำนาญในธรรมของกษัตริย์ ผู้เชี่ยวชาญการเล่นพนันอันทุจริต จงต่อสู้ในที่นี้เถิด
4.50.37
नाक्षान्क्षिपति गाण्डीवं न कृतं द्वापरं न च ।
ज्वलतो निशितान्बाणांस्तांस्तान्क्षिपति गाण्डिवं ॥ ४.५०.३७ ॥
คาณฑีวะไม่ได้ทอดลูกเต๋า กฤตะและทวาประก็ไม่ได้ทอด คาณฑีวะยิงแต่ลูกศรคมกล้าที่ลุกโพลงเหล่านั้นเท่านั้น
4.50.38
न हि गाण्डीवनिर्मुक्ता गृध्रपक्षाः सुतेजनाः ।
नान्तरेष्ववतिष्ठन्ते गिरीणामपि दारणाः ॥ ४.५०.३८ ॥
ลูกศรที่ปล่อยจากคาณฑีวะ ติดขนนกแร้งและลับมาอย่างดี ย่อมไม่หยุดอยู่แม้ในช่องเขา มันจะเจาะทะลุได้แม้ภูเขา
4.50.39
अन्तकः पवनो मृत्युस्तथाऽग्निर्बडवामुखः ।
कुर्युरेते क्वचिच्छेषं न तु क्रुद्धो धनञ्जयः ॥ ४.५०.३९ ॥
ยมราช ลม มฤตยู และไฟแห่งปากม้าก็อาจทิ้งสิ่งที่เหลือไว้บ้างในบางแห่ง แต่ธนัญชัยผู้โกรธแล้วไม่ทิ้งอะไรเลยแม้แต่น้อย
4.50.40
यथा सभायां द्यूतं त्वं मातुलेन महाकरोः ।
तथा युद्धस्व संग्रामे सौबलेन सुरक्षितः ॥ ४.५०.४० ॥
ดังที่ท่านได้เล่นพนันในที่ประชุมกับลุงของท่าน ผู้ทำการใหญ่เอ๋ย บัดนี้จงต่อสู้ในสนามรบโดยมีบุตรของสุพละคุ้มครองเถิด
4.50.41
युद्ध्यतां काममाचार्यो नाहं योत्स्ये धनञ्जयम् ।
मत्स्यो ह्यस्माभिरायोध्यो यद्यागच्छेद्गवांपदम् ॥ ४.५०.४१ ॥
ให้อาจารย์ต่อสู้ตามประสงค์เถิด ข้าพเจ้าจะไม่ต่อสู้กับธนัญชัย หากพระเจ้ามัตสยะมาถึงทุ่งเลี้ยงวัว พวกเราก็ต้องรบกับท่าน